Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 4:27

«Παρέστησαν οι βασιλείς της γης και οι άρχοντες συνάχθηκαν μαζί ενάντια στον Κύριο και ενάντια στον Χριστό του.» Έπειτα, ερμηνεύοντας ποιοι είναι αυτοί, λένε: «Διότι πράγματι συνάχθηκαν εναντίον του αγίου παιδός σου Ιησού, τον οποίο έχρισες, και ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος μαζί με τα έθνη και τους λαούς του Ισραήλ, για να κάνουν όσα η χείρα σου και η βουλή σου προόρισε να γίνουν.» Τα πρόσωπα, λοιπόν, που οι απόστολοι ερμήνευσαν, είναι αδύνατον να ερμηνευθούν διαφορετικά. Αλλά κάποιος θα πει: Ναι, ιδού τα έθνη και ο λαός του Ισραήλ φανερώνει ότι, όταν σταυρωνόταν ο Χριστός, οι Ιουδαίοι και οι στρατιώτες και η φρουρά συνέδραμαν. Γιατί, λοιπόν, ενώ έχει ειπωθεί στον πληθυντικό αριθμό: «Παρέστησαν οι βασιλείς της γης και οι άρχοντες συνάχθηκαν», οι απόστολοι εφήρμοσαν το ρητό σε έναν βασιλιά, τον Ηρώδη, και σε έναν άρχοντα, τον Πιλάτο, λέγοντας: «Διότι πράγματι συνάχθηκαν σε αυτή την πόλη και ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος;» Μήπως ο Ηρώδης είναι οι βασιλείς; Μήπως ο Πιλάτος είναι οι άρχοντες;

Μεταφέρεται από την άλογη ορμή των ίππων, προς τίποτε από τα πρέποντα· πράγμα που συνέβη στους Ιουδαίους στην περίπτωση του Χριστού. Ποια είναι η αιτία που συνέδραμαν στο ίδιο πράγμα έθνη και λαοί; Διότι, είτε αποκαλεί τους Ισραηλίτες έθνη και λαούς, είτε τους περί τον Ηρώδη και τον Πιλάτο ως εθνικούς, και ως λαούς τους Ιουδαίους.] [Παραστάθηκαν οι βασιλείς της γης. Το «παρέστησαν», αντί του ότι όρισαν τους εαυτούς τους για τον σκοπό αυτόν οι βασιλείς, δηλαδή ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος. Έτσι ακριβώς το ερμήνευσαν και οι άγιοι απόστολοι στις Πράξεις.] Και οι άρχοντες συνάχθηκαν επί το αυτό. Τα προαναφερθέντα τάγματα: γραμματείς και Φαρισαίοι και νομικοί. Εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού του. Διότι η επιβουλή κατά του Χριστού ανάγεται και στον ίδιο τον Πατέρα. Εάν δηλαδή ο Πατέρας είναι στον Υιό και ο Υιός στον Πατέρα, πώς η ύβρις προς αυτούς δεν θα ήταν επίσης μία;

Ο λόγος αυτός είναι αληθινός, ακόμη και αν νοηθεί πάλι για εκείνους που σταύρωσαν τον Εμμανουήλ. Διότι, λέγοντας ψέματα και συκοφαντώντας τον, έκαναν να χαίρονται και ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος, καθώς και οι προεστώτες της Συναγωγής. Όπως άλλωστε είπε κάπου και ο θεσπέσιος Πέτρος προς τον Πατέρα και Θεό των όλων: «Διότι συγκεντρώθηκαν αληθινά σε αυτήν την πόλη εναντίον του αγίου παιδός σου Ιησού, τον οποίο έχρισας, και ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος μαζί με τα έθνη και τους λαούς του Ισραήλ.» <Όλοι είναι μοιχοί, σαν κλίβανος που καίει για ψήσιμο από τη φλόγα, από τη στιγμή που αναμειγνύεται το ζυμάρι μέχρι να ζυμωθεί ολόκληρο. Ημέρα των βασιλέων σας.> Το με ποιον ακριβώς τρόπο, λοιπόν, εύφραιναν τους βασιλείς με τις κακίες τους και τους άρχοντες με τα ψέματά τους, μας το εξηγεί σαφώς σε αυτά. Η ιστορική διήγηση έχει ως εξής, την οποία εάν τυχόν γνωρίζει κάποιος, οπωσδήποτε θα κατανοήσει πλήρως το νόημα της προφητείας. Όταν, λοιπόν, αποσπάστηκαν οι δέκα φυλές και βασίλευσε σε αυτές ο καταραμένος Ιεροβοάμ, φοβήθηκε πάρα πολύ μήπως, ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα για τις εορτές που όριζε ο νόμος, μεταπειστούν σιγά σιγά και προτιμήσουν και πάλι το σκήπτρο του Ιούδα, και, φέρνοντας στη μνήμη τους τα αρχαία έθιμα, είτε τον εξοντώσουν είτε τον εκδιώξουν, ακόμη και παρά τη θέλησή του πλέον, από την εξουσία που είχε πάνω τους.

Θρηνεί δε κατά κάποιον τρόπο για αυτούς που έχουν με πολλούς τρόπους καταστραφεί και ο προφήτης, λέγοντας: «Ο οίκος του Ισραήλ έπεσε, δεν υπάρχει αυτός που θα τον αναστήσει». <Θα ανοίξουν τα χαλινάρια τους, σαν τον φτωχό που τρώει κρυφά.> Υπάρχει μεν πάρα πολύ μεγάλη δυσκολία και στη σύνταξη αυτή και στη λέξη· όμως θα μιλήσουμε όσο είναι δυνατόν, διαχωρίζοντας πολύ καλά τη δύναμη των εννοιών. Αφού, λοιπόν, αφηγήθηκε την κατάσταση στην οποία οπωσδήποτε έπρεπε να βρεθούν τα κεφάλια των δυναστών, δηλαδή εκείνοι που έλαχαν να ηγούνται της Συναγωγής των Ιουδαίων, μεταβαίνει αμέσως στους αγίους αποστόλους, οι οποίοι στην αρχή είχαν πολύ μεγάλο τον φόβο των διωκτών. Διότι μαστιγώνονταν στα συνέδρια, και έπαιρναν την εντολή να μη μιλούν σε κανέναν στο όνομα του Χριστού· συγκεντρώνονταν δε κρυφά και έκαναν τις ικεσίες τους προς τον Θεό λέγοντας: «Διότι στ' αλήθεια συγκεντρώθηκαν σε τούτη την πόλη εναντίον του άγιου παιδός σου Ιησού, τον οποίο έχρισες, ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος, μαζί με τα έθνη και τους λαούς του Ισραήλ. Και τώρα, Κύριε, επίβλεψε στις απειλές τους·» είναι προφανές ότι εννοεί τις απειλές των Ιουδαίων «και δώσε στους δούλους σου να λαλούν τον λόγο σου με παρρησία». Επομένως, εκείνοι που ήταν σχεδόν σφιγμένοι με κάποιο χαλινάρι από τον φόβο και αναγκάζονταν να σιωπούν, οι μαστιγωμένοι και θλιμμένοι, που κρυφά και με δυσκολία μιλούσαν σε κάποιους, και έμοιαζαν σαν τον φτωχό που τρώει, θα ανοίξουν τα χαλινάρια τους.

Διότι αυτοί τον οδήγησαν στον Πιλάτο· αυτοί πιάστηκαν να κραυγάζουν: «Άρε, άρε, σταύρωσον αυτόν». Και πάλι: «Εάν δεν τον σκοτώσεις αυτόν, δεν είσαι φίλος του Καίσαρα». Αλλά και οι θεσπέσιοι μαθητές κατηγορούσαν ξεκάθαρα την κακοτροπία εκείνων, λέγοντας προς τον Θεό Πατέρα στους ουρανούς τα εξής: «Διότι στα αλήθεια συγκεντρώθηκαν σε τούτη την πόλη εναντίον του αγίου παιδός σου Ιησού Χριστού, τον οποίο έχρισες, και ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος μαζί με τα έθνη και τους λαούς του Ισραήλ». Πολύ ξεκάθαρα δε και ανοιχτά ο μακάριος Πέτρος επιπλήττει τους λαούς των Ιουδαίων, λέγοντας, τη μια φορά ότι «Τον αρχηγό της ζωής σκοτώσατε», και την άλλη πάλι: «Εσείς όμως αρνηθήκατε τον άγιο και δίκαιο, και ζητήσατε να σας χαριστεί ένας άνδρας φονιάς». Τι άραγε εννοεί λοιπόν ο νόμος όταν λέει, ότι δεν γνωρίζουν αυτόν που χτύπησε; Ο λόγος είναι μυστικός, και δεν είναι προφανής απλώς σε όλους· αλλά ίσως είναι γνώριμος μόνο σε όσους κατανοούν ορθά το μυστήριο του Χριστού. Διότι νόμιζαν οι καθοδηγητές των Ιουδαίων, και όσοι συμμετείχαν στα ανόσια σχέδιά τους, ότι επικράτησαν, και επειδή απέδιδαν το γεγονός στη δική τους σκληρότητα και όχι στη θέληση του Χριστού, χαίρονταν σαν νικητές, και δεν γνώριζαν ότι έπαθε εκούσια, και υπακούοντας στο θέλημα του Πατέρα, παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς. Γι' αυτό άλλωστε λέει ξεκάθαρα στον Πιλάτο: «Δεν θα είχες καμία απολύτως εξουσία εναντίον μου, εάν δεν σου είχε δοθεί από άνωθεν».

Ψαλμός δεύτερος. Βʹ. Γιατί φρύαξαν τα έθνη, και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης, και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού του. Στις Πράξεις των Αποστόλων, όσοι άκουσαν τον Πέτρο και τον Ιωάννη να διηγούνται τα θαυμαστά γεγονότα που έζησαν, επιβεβαίωσαν ότι εκπληρώθηκε και αυτή η προφητεία. Διότι, αφού ευχαρίστησαν για τα θαυμάσια που άκουσαν, στα προαναφερθέντα ρητά πρόσθεσαν λέγοντας: «Διότι συγκεντρώθηκαν στ' αλήθεια όλοι μαζί σε αυτήν την πόλη εναντίον του αγίου παιδός σου, τον οποίο έχρισες, και ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος, μαζί με τα έθνη και τους λαούς του Ισραήλ». Επομένως, δεν συγκεντρώθηκαν εναντίον του μόνο εκείνοι που επιβουλεύτηκαν τον Σωτήρα μας εκείνον τον καιρό, αλλά και οι μετέπειτα βασιλιάδες και άρχοντες, από τότε μέχρι σήμερα, καθώς και ολόκληρα έθνη και λαοί, με το να τον βλασφημούν και να επιβουλεύονται τη διδασκαλία του.

«Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη.» Όπως ακριβώς οι ψυχές των δικαίων μαζί με τον Σωτήρα ανέβηκαν πορευόμενες από τα κατώτερα μέρη. «Διότι συγκεντρώθηκαν στ' αλήθεια εναντίον του αγίου παιδός σου Ιησού.» Αποκαλεί Κύριο τον Πατέρα, και εύλογα Χριστό τον Υιό· διότι με την επιβουλή κατά του Μονογενούς, συνέπλεξε και τον Πατέρα, ως υβριζόμενο στο πρόσωπό του, επειδή, με την ευδοκία του Πατέρα, ο Μονογενής επιτέλεσε όλο το μυστήριο για χάρη μας. «Κράζοντας δε με φωνή.» Διότι, ενώ ήταν φτωχός ανάμεσα στους Ιουδαίους εξαιτίας της δικής τους απιστίας, τον έκανε να πλουτήσει ανάμεσα στα έθνη, τοποθετώντας τον στα δεξιά του, πράγμα το οποίο εσύ μεν θεωρείς ταπεινό, αλλά είναι σφόδρα υψηλό και μπορεί να λεχθεί μόνο για τον Υιό ως Θεό και ομοούσιο. Διότι, όπως ακριβώς ο Υιός δεν κάθεται μόνο στα δεξιά του Πατέρα, αλλά και στέκεται στα δεξιά. Επειδή λέει ο Στέφανος: Είδα τους ουρανούς ανοιγμένους· έτσι και ο Πατέρας λέγεται ότι στέκεται στα δεξιά του Υιού, για να μάθουμε εμείς τη μία αξία του Υιού και του Πατέρα. «Όπως είναι γραμμένο και στον ψαλμό: Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα.» Αυτά τα λόγια ταιριάζουν βεβαίως στην ενανθρώπηση του Χριστού, η οποία έλαβε χώρα μέσα στον χρόνο. Διότι το σήμερα και το αύριο είναι δηλωτικά των ημερών. Επειδή γεννάται αχρόνως από τον Πατέρα, όπως ομολογούν ακόμη και τα παιδιά των αιρετικών. «Δεν θα επιτρέψεις στον όσιό σου να γνωρίσει τη φθορά.»

Εκείνοι δε, αφού άκουσαν, ύψωσαν ομόθυμα τη φωνή τους προς τον Θεό και είπαν. Δες πόσο ακριβώς διατυπωμένες είναι οι προσευχές τους. Όταν παρακαλούσαν να τους αναδειχθεί ο άξιος για την αποστολή, έλεγαν τα εξής: Εσύ, Κύριε, που γνωρίζεις τις καρδιές όλων, ανάδειξε (διότι εκεί υπήρχε ανάγκη προγνώσεως). Εδώ όμως, επειδή έπρεπε να αποστομωθούν οι εχθροί, ομιλούν περί της δεσποτείας του Θεού. Γι' αυτό και άρχισαν έτσι: Δέσποτα Θεέ, εσύ που δημιούργησες τον ουρανό και τη γη, και τη θάλασσα, και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά· εσύ που διά στόματος του Δαβίδ, του δούλου σου, είπες: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη, και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης, και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού του». Σαν να απαιτούν από τον Θεό την τήρηση των συμφωνιών, προβάλλουν την προφητεία, παρηγορώντας συγχρόνως και τους εαυτούς τους ότι μάταια μηχανεύονται τα πάντα οι εχθροί. Αυτό λοιπόν που λένε, είναι το εξής: Φέρε εκείνα εις πέρας και δείξε ότι μάταια μηχανεύτηκαν. Διότι συγκεντρώθηκαν πράγματι σε αυτή την πόλη εναντίον του αγίου Παιδός σου του Ιησού, τον οποίο έχρισες, ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος μαζί με τα έθνη και τους λαούς του Ισραήλ, για να πράξουν όσα το χέρι σου και η βουλή σου προόρισε να γίνουν. Και τώρα, Κύριε, ρίξε το βλέμμα σου στις απειλές τους. Βλέπεις τη φιλοσοφία τους, και πώς αυτά δεν είναι λόγια ανθρώπων που καταριούνται;

Αυτά, λοιπόν, τα έλεγαν όχι επειδή οι ίδιοι απέφευγαν να υποστούν κάτι το δυσάρεστο, αλλά για χάρη του κηρύγματος. Διότι δεν είπαν: «Και απάλλαξέ μας από τους κινδύνους»· αλλά τι; «Και δώσε στους δούλους σου τη χάρη να κηρύττουν τον λόγο σου με κάθε παρρησία». Εκείνος, λοιπόν, που έφερε εις πέρας εκείνα, ας φέρει εις πέρας και τούτα. «Τον οποίον έχρισας», λέει. Πρόσεξε πώς και μέσα στην προσευχή τους διακρίνουν το πάθος, και τα πάντα τα αναθέτουν σε Αυτόν, και ομολογούν ότι Αυτός είναι ο αίτιος της παρρησίας. Είδες πώς ζητούν τα πάντα για τον Θεό, και τίποτα για προσωπική τους δόξα ή φιλοδοξία; Υπόσχονται, λοιπόν, από την πλευρά τους ότι δεν θα πτοηθούν· παρακαλούν όμως να γίνουν σημεία. «Με το να εκτείνεις το χέρι σου», λέει, «για θεραπεία, και να γίνονται σημεία και τέρατα». Ορθώς· διότι χωρίς αυτά, ακόμη κι αν επεδείκνυαν άπειρη προθυμία, μάταια θα τα έκαναν όλα.