Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 4:33

Και με μεγάλη δύναμη απέδιδαν οι απόστολοι του Κυρίου Ιησού Χριστού τη μαρτυρία της αναστάσεως. Τους παρουσιάζει σαν να τους είχε ανατεθεί αυτό το έργο, ή κάνει λόγο γι' αυτό σαν να πρόκειται για χρέος· δηλαδή, απέδιδαν σε όλους με παρρησία τη μαρτυρία της βασιλείας.

Και μεγάλη χάρη υπήρχε σε όλους αυτούς· διότι δεν υπήρχε κανένας ενδεής ανάμεσά τους. Όπως ακριβώς σε μια πατρική οικία όλοι οι υιοί είναι ισότιμοι, τέτοια ήταν η διάθεσή τους. Διότι δεν είναι δυνατόν να πει κανείς ότι έτρεφαν μεν τους άλλους, αλλά είχαν τη διάθεση πως τους έτρεφαν από τα δικά τους αγαθά.

Εξάλλου, αυτό οφειλόταν και στην οργή εναντίον εκείνων· διότι αυτούς τους γέμισε με Πνεύμα. Πρόσεξε, και οι απόστολοι μετά την προσευχή πληρούνται από Πνεύμα. Και μεγάλη χάρη, λέει, υπήρχε σε όλους αυτούς· διότι δεν υπήρχε κανένας ενδεής ανάμεσά τους. Βλέπεις ότι είναι μεγάλη η δύναμη του πράγματος, εφόσον βέβαια και εκεί υπήρχε ανάγκη από αυτήν; Διότι αυτή είναι η προϋπόθεση των αγαθών, την οποία μνημονεύει για δεύτερη φορά, προτρέποντας τους πάντες στην περιφρόνηση των χρημάτων· λέγοντας προηγουμένως μεν ότι «Κανένας δεν έλεγε πως κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του», εδώ δε ότι «Δεν υπήρχε κανένας ενδεής ανάμεσά τους».

γ. Διότι το ότι αυτό που συνέβαινε δεν οφειλόταν μόνο στα θαύματα, αλλά και στη δική τους προαίρεση, το αποδεικνύουν η Σαπφείρα και ο Ανανίας. Και δεν παρουσίαζαν τη μαρτυρία της αναστάσεως μόνο με τον λόγο, αλλά και με δύναμη· όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Και το κήρυγμά μου δεν βασιζόταν σε πειστικά λόγια ανθρώπινης σοφίας, αλλά σε απόδειξη Πνεύματος και δυνάμεως». Και όχι απλώς με δύναμη, αλλά με μεγάλη δύναμη. Ορθά, λοιπόν, είπε: «Χάρη υπήρχε σε όλους». Διότι γι' αυτό υπήρχε η χάρη, επειδή κανείς δεν είχε στέρηση· δηλαδή, εξαιτίας της μεγάλης προθυμίας εκείνων που προσέφεραν, κανείς δεν είχε στέρηση. Διότι δεν έδιναν ένα μέρος, ενώ ένα άλλο το αποταμίευαν· ούτε τα έδιναν όλα, θεωρώντας τα όμως δικά τους. Εξάλειψαν την ανισότητα από ανάμεσά τους, και ζούσαν με πολλή αφθονία· και το έπρατταν αυτό με μεγάλο σεβασμό. Διότι δεν τολμούσαν να τα δώσουν στα χέρια, ούτε τα προσέφεραν με αλαζονεία, αλλά τα απέθεταν στα πόδια, και άφηναν εκείνους να γίνουν οικονόμοι, και τους καθιστούσαν κυρίους των αγαθών, ώστε πλέον να καταναλώνονται ως κοινά, και όχι ως ιδιωτικά. Αυτό συνέβαλλε και στο να μην κενοδοξούν. Εάν αυτό γινόταν και σήμερα, θα ζούσαμε με μεγαλύτερη ευχαρίστηση, και οι πλούσιοι και οι φτωχοί. Και αυτό δεν θα έφερνε την ευχαρίστηση στους φτωχούς περισσότερο από ό,τι στους πλούσιους.

Διότι σε εκείνους που τα χρησιμοποιούν με αυτόν τον τρόπο, δεν είναι καθόλου άτοπο να εύχεται κανείς την αυτάρκεια και την αφθονία. Δες, λοιπόν, τι ακριβώς εύχεται: Δεν είπε: «Να σας κάνει πλούσιους και εξαιρετικά εύπορους», αλλά τι; «Να εκπληρώσει κάθε σας ανάγκη». Ώστε να μη βρίσκεστε σε ένδεια, αλλά να έχετε τα αναγκαία· επειδή και ο Χριστός, δίνοντάς μας τον κανόνα της προσευχής, αυτό ακριβώς ενέταξε στην προσευχή, διδάσκοντάς μας να λέμε: Τον ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον. «Σύμφωνα με τον πλούτο του». Τι σημαίνει αυτό; Σύμφωνα με τη δωρεά του· δηλαδή, ό,τι είναι γι' αυτόν εύκολο και δυνατό, και το οποίο πραγματοποιεί ταχέως. Και επειδή χρησιμοποίησε τη λέξη «ανάγκη», για να μη νομίσουν ότι θα τους περιορίσει, γι' αυτό πρόσθεσε: «Σύμφωνα με τον πλούτο του με δόξα εν Χριστώ Ιησού». Έτσι, λέει, θα σας περισσεύουν τα πάντα, ώστε να τα έχετε προς δόξα του. Ή, λοιπόν, εννοεί αυτό: ότι δεν θα στερείστε τίποτα. «Διότι και μεγάλη χάρη», λέει, «υπήρχε σε όλους αυτούς· καθώς δεν υπήρχε κανείς ανάμεσά τους που να στερείται»· ή τους προτρέπει να τα κάνουν όλα προς δόξα του, σαν να έλεγε: «Ώστε να χρησιμοποιείτε την περιουσία σας προς δόξα του». Στον δε Θεό και Πατέρα μας ας είναι η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. Αυτή δε η δόξα δεν αποδίδεται μόνο στον Υιό, αλλά και στον Πατέρα. Διότι, όταν δοξάζεται ο Υιός, τότε δοξάζεται και ο Πατέρας. Επειδή, δηλαδή, είπε ότι αυτό γίνεται προς δόξα του Χριστού, για να μη νομίσει κανείς ότι η δόξα ανήκει μόνο σε Εκείνον, πρόσθεσε: «Στον δε Θεό και Πατέρα μας η δόξα», αυτή προφανώς που αποδόθηκε στον Υιό.

Τότε λοιπόν η καρδιά και η ψυχή όλων ήταν μία, και κανένας δεν έλεγε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά τα είχαν όλα κοινά, και μοιράζονταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε ο καθένας, και ζούσαν βίο αγγελικό. Και αν αυτό γίνει τώρα, θα μεταστρέψουμε ολόκληρη την οικουμένη ακόμη και χωρίς θαύματα. Προς το παρόν όμως, όσοι επιθυμούν να σωθούν, ας προσέξουν τις Γραφές· διότι εκεί θα βρουν και αυτά, και κατορθώματα μεγαλύτερα από αυτά. Διότι και οι ίδιοι οι διδάσκαλοι τα ξεπερνούσαν, ζώντας μέσα σε πείνα και δίψα και γυμνότητα. Εμείς αντίθετα θέλουμε να απολαμβάνουμε πολλή πολυτέλεια, ανάπαυση και άνεση. Όχι όμως εκείνοι, αλλά διακήρυτταν: «Μέχρι αυτήν την ώρα και πεινάμε και διψάμε και στερούμαστε ενδυμάτων και ραπιζόμαστε και δεν έχουμε μόνιμη κατοικία». Και ο μεν ένας έτρεχε από την Ιερουσαλήμ μέχρι το Ιλλυρικό, ο άλλος στη χώρα των Ινδών, ο άλλος στη χώρα των Μαυριτανών, και άλλος σε άλλα μέρη της οικουμένης· εμείς όμως δεν τολμάμε ούτε από την πατρίδα μας να βγούμε, αλλά αναζητούμε την πολυτέλεια, τα λαμπρά σπίτια και κάθε άλλη αφθονία. Ποιος άραγε από εμάς πείνασε ποτέ για τον λόγο του Θεού; Ποιος βρέθηκε στην έρημο; Ποιος πραγματοποίησε μακρινή αποδημία; Ποιος από τους διδασκάλους βοήθησε άλλους, ζώντας από την εργασία των χεριών του; Ποιος υπέμεινε καθημερινό θάνατο; Εξαιτίας όλων αυτών, ακόμη και εκείνοι που βρίσκονται μαζί μας γίνονται περισσότερο ράθυμοι.

Διότι πράγματι ο φίλος είναι πιο ποθεινός και από το ίδιο το φως· τον γνήσιο φίλο εννοώ. Και μην απορήσεις· διότι είναι προτιμότερο για εμάς να σβήσει ο ήλιος παρά να στερηθούμε τους φίλους μας. Είναι προτιμότερο να ζούμε στο σκοτάδι παρά να είμαστε χωρίς φίλους. Και πώς γίνεται αυτό, θα σας το πω εγώ. Διότι πολλοί, αν και βλέπουν τον ήλιο, βρίσκονται στο σκοτάδι, ενώ όσοι έχουν αφθονία φίλων δεν θα βρίσκονταν ποτέ σε θλίψη· μιλώ βέβαια για τους πνευματικούς φίλους, αυτούς που δεν προτιμούν τίποτα περισσότερο από τη φιλία. Τέτοιος ήταν ο Παύλος, ο οποίος με χαρά έδινε την ίδια του την ψυχή, χωρίς καν να του ζητηθεί, και με χαρά θα έπεφτε ακόμη και στη γέεννα. Έτσι πρέπει να αγαπά κανείς, με φλογερή διάθεση. Θέλω να σας δώσω ένα παράδειγμα φιλίας· οι φίλοι, οι κατά Χριστόν φίλοι, ξεπερνούν τους πατέρες και τους υιούς. Μη μου αναφέρεις, βέβαια, τους σημερινούς ανθρώπους, λέγοντας ότι μαζί με τα άλλα χάθηκε και αυτό το καλό· αλλά συλλογίσου ότι στην εποχή των Αποστόλων, δεν λέω για τους κορυφαίους, αλλά για τους ίδιους τους πιστούς: Όλων, λέει η Γραφή, η ψυχή και η καρδιά ήταν μία, και κανένας δεν έλεγε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά μοιράζονταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε ο καθένας. Δεν υπήρχε τότε το «δικό μου» και το «δικό σου». Αυτό είναι η φιλία, το να μη θεωρεί κάποιος τα δικά του ως δικά του, αλλά του πλησίον, και τα δικά του να τα θεωρεί ξένα· ώστε να φροντίζει την ψυχή εκείνου σαν να είναι δική του, και εκείνος ομοίως να επιδεικνύει την ίδια ακριβώς διάθεση. Και πού είναι δυνατόν, θα πει κανείς, να βρεθεί κάτι τέτοιο; Ναι, δεν είναι δυνατόν, επειδή δεν το θέλουμε· διότι, εάν το θέλαμε, θα ήταν πάρα πολύ δυνατόν.

Γ'. Διότι αυτή είναι η μητέρα της αγάπης, της αγάπης που χαρακτηρίζει τον Χριστιανισμό, η οποία είναι ανώτερη από όλα τα σημεία και τα θαύματα, και μέσω της οποίας φανερώνονται οι μαθητές του Χριστού. Αυτή είναι το φάρμακο για τα αμαρτήματά μας, το καθαρτήριο του ρύπου της ψυχής μας, η κλίμακα που φθάνει και στηρίζεται στον ουρανό· αυτή συνδέει το σώμα του Χριστού. Θέλετε να μάθετε πόσο μεγάλο αγαθό είναι αυτή; Στην εποχή των αποστόλων όλοι πουλούσαν τα υπάρχοντά τους και τα έφερναν σε αυτούς, τα οποία και διανέμονταν. «Διότι μοιράζονταν στον καθένα», λέει η Γραφή, «ανάλογα με την ανάγκη που είχε ο καθένας». Πες μου, λοιπόν, έστω και χωρίς να υπολογίσουμε τα μέλλοντα (διότι ας μην ανοίξουμε τώρα συζήτηση για τη Βασιλεία των Ουρανών, αλλά ας εξετάσουμε το παρόν), ποιοι βγαίνουν κερδισμένοι: αυτοί που λαμβάνουν ή αυτοί που δίνουν; Διότι οι πρώτοι γόγγυζαν και φιλονικούσαν μεταξύ τους, ενώ οι δεύτεροι είχαν μία ψυχή. «Διότι», λέει η Γραφή, «όλοι είχαν μία καρδιά και μία ψυχή, και υπήρχε χάρη σε όλους αυτούς», και ζούσαν με πολλή πνευματική ωφέλεια. Βλέπεις ότι και από αυτή την άποψη εκείνοι (που έδιναν) έβγαιναν κερδισμένοι; Πες μου, λοιπόν, με ποιους θα ήθελες να ανήκεις: με εκείνους που εγκαταλείπουν τα υπάρχοντά τους και δεν έχουν τίποτα, ή με εκείνους που λαμβάνουν τα αγαθά των άλλων;

βʹ. Η αγάπη σου δείχνει τον πλησίον ως τον ίδιο σου τον εαυτό, και σε διδάσκει να χαίρεσαι με τα δικά του καλά, όπως ακριβώς με τα δικά σου, και να υπομένεις τα ελαττώματά του, όπως και τα δικά σου. Η αγάπη καθιστά τους πολλούς ένα σώμα, και μετατρέπει τις ψυχές τους σε δοχεία του Αγίου Πνεύματος· διότι το Πνεύμα της ειρήνης δεν πρόκειται να αναπαυθεί σε όσους είναι χωρισμένοι μεταξύ τους, αλλά σε εκείνους που είναι ενωμένοι κατά την ψυχή. Η αγάπη καθιστά τα υπάρχοντα του καθενός κοινά σε όλους, καθώς αναφέρει το βιβλίο των Πράξεων: Το δε πλήθος εκείνων που πίστεψαν είχε μία καρδιά και μία ψυχή· και κανείς δεν έλεγε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά όλα τους ήταν κοινά· και γινόταν διανομή στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που τυχόν είχε. Ποιο άρρηκτο τείχος, οχυρωμένο με την αρμονική σύνδεση μεγάλων λίθων, γίνεται τόσο απόρθητο στις εφόδους των εχθρών, όσο το σύνολο εκείνων που αγαπούν ο ένας τον άλλον και είναι στενά συνδεδεμένοι με ομοφροσύνη; Αποκρούει ακόμη και αυτές τις προσβολές του διαβόλου· και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα. Διότι όσοι παρατάσσονται από κοινού εναντίον του, και δεν συντάσσονται μαζί του ο ένας εναντίον του άλλου, καθίστανται αήττητοι απέναντι στις μηχανορραφίες του, εγείροντας τα λαμπρά τρόπαια της αγάπης. Και όπως ακριβώς οι χορδές της λύρας, οι οποίες αν και είναι πολλές, συγκλίνουν σε μία συμφωνία και ηχούν μια τερπνότατη μελωδία· έτσι και εκείνοι που έχουν εναρμονιστεί σε μία γνώμη, ανακρούουν τον εύηχο φθόγγο της αγάπης.