Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 4:35

Ψαράδες μεν είμαστε, διότι και κυβερνήτες και καραβοκύρηδες και ναύτες και όσους κατοικούν στα νησιά και ταξιδεύουν στη θάλασσα, ψαρεύοντας όλο τον κόσμο με το ένα δίχτυ του Ευαγγελίου, τους προσφέρουμε στον Χριστό. Και ο Ιωάννης, που με καλάμι και αγκίστρι έπιανε άφωνα ψάρια, τώρα με το καλάμι της γραφής και το Πνεύμα, όχι με μελάνι, γράφει Ευαγγέλιο και ψαρεύει την οικουμένη. Πατητές σταφυλιών δε, διότι αυτοί που πίστεψαν στον Χριστό, από ευλάβεια, βρίσκονται κάτω από τα πόδια μας σαν τσαμπιά σταφυλιών. Είδε ο Κορνήλιος τον Πέτρο, και έπεσε στα πόδια του. Άλλοι, σαν τσαμπιά, έφεραν τον δικό τους πλούτο ως κρασί στα πόδια μας: «Διότι όσοι ήταν ιδιοκτήτες κτημάτων ή σπιτιών, τα πουλούσαν και έφερναν το αντίτιμο όσων πουλούσαν και το έθεταν στα πόδια των αποστόλων», (δηλαδή) τα τσαμπιά το κρασί στα πόδια τους. Επειδή λοιπόν εσύ, Κύριε, όπως τα τσαμπιά στους πατητές σταφυλιών, υπέταξας σε εμάς λαούς και έθνη κάτω από τα πόδια μας, «πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου σε όλη τη γη». Πώς «σε όλη τη γη»; Διότι «από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση το όνομά σου έχει δοξαστεί ανάμεσα στα έθνη. Θαυμαστό είναι το όνομά σου», αλλά όχι απλώς αξιέπαινο. Διότι διαφέρει το να θαυμάζεις από το να επαινείς, και ο θαυμασμός έχει υπερβεί τον έπαινο και την ευφημία.

Διότι, εάν ο ίδιος ο Απόστολος θεωρούσε ότι η κατοχή παλαιού πλούτου ήταν πιο αναγκαία για την τελείωση, δεν θα είχε περιφρονήσει το προηγούμενο αξίωμά του· επειδή λέει ότι υπήρξε διακεκριμένος και πολίτης Ρωμαίος. Και εκείνοι στα Ιεροσόλυμα, οι οποίοι πουλούσαν τα σπίτια και τους αγρούς τους και τα έθεταν στα πόδια των αποστόλων, δεν θα το έπρατταν αυτό, εάν γνώριζαν ότι θεωρείται κρυφά από τους αποστόλους ως πιο μακάριο το να τρέφεται κανείς με τα δικά του χρήματα και όχι με τον δικό του κόπο και την εργασία των χεριών του. Σαφέστερα δε διδάσκει περί αυτού ο εν λόγω Απόστολος, σε όσα γράφει προς τους Ρωμαίους ως εξής: «Τώρα όμως πορεύομαι προς τα Ιεροσόλυμα για να διακονήσω τους αγίους. Διότι η Μακεδονία και η Αχαΐα ευαρεστήθηκαν να κάνουν κάποια συνεισφορά για τους φτωχούς από τους αγίους που βρίσκονται στην Ιερουσαλήμ». Αυτός δε, όντας δέσμιος, και έχοντας βρεθεί πολλές φορές σε φυλακές, και έχοντας υποβληθεί στην ταλαιπωρία της οδοιπορίας, και εμποδιζόμενος εξαιτίας αυτού να προσπορίζει για τον εαυτό του τα αναγκαία με τα ίδια του τα χέρια, όπως συνήθιζε, διδάσκει ότι τα έλαβε από τους αδελφούς που ήλθαν σε αυτόν από τη Μακεδονία, λέγοντας: «Διότι το υστέρημά μου το αναπλήρωσαν οι αδελφοί που ήλθαν από τη Μακεδονία»· και προς τους Φιλιππησίους: «Διότι γνωρίζετε ότι στην αρχή του Ευαγγελίου, όταν αναχώρησα από τη Μακεδονία, καμία Εκκλησία δεν είχε μαζί μου κοινωνία όσον αφορά τον λόγο της προσφοράς και της λήψης, παρά μόνο εσείς· διότι και στη Θεσσαλονίκη, και μία και δύο φορές, μου στείλατε τα αναγκαία».

Ούτε πάλι, ως παιδί που διέθετε μέτρια περιουσία, ενοχλούσε τους γονείς του για ποικίλη και πολυτελή τροφή, ούτε επιζητούσε τις απολαύσεις που προέρχονταν από αυτήν· αρκούνταν μόνο σε όσα έβρισκε, και δεν αναζητούσε τίποτε περισσότερο. Μετά τον θάνατο των γονέων του, έμεινε ολομόναχος με μία πολύ μικρή αδελφή· και, όντας περίπου δεκαοκτώ ή είκοσι ετών, φρόντιζε ο ίδιος το σπίτι και την αδελφή του. Δεν είχαν περάσει ακόμη έξι μήνες από τον θάνατο των γονέων του, και καθώς πήγαινε κατά τη συνήθειά του στον ναό, συγκεντρώνοντας τον νου του, αναλογιζόταν καθώς περπατούσε πώς οι μεν απόστολοι τα εγκατέλειψαν όλα και ακολούθησαν τον Σωτήρα, πώς δε οι πιστοί στις Πράξεις των Αποστόλων πουλούσαν τα υπάρχοντά τους και τα απέθεταν στα πόδια των αποστόλων για να διανεμηθούν σε όσους είχαν ανάγκη, και ποια και πόση ελπίδα τούς επιφυλάσσεται στους ουρανούς. Αυτά, λοιπόν, συλλογιζόμενος, εισήλθε στην εκκλησία, και συνέπεσε εκείνη την ώρα να αναγινώσκεται το Ευαγγέλιο, και άκουσε τον Κύριο να λέει στον πλούσιο: «Εάν θέλεις να είσαι τέλειος, πήγαινε, πώλησε όλα τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και έλα να με ακολουθήσεις, και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς».

Και ούτε ως παιδί ραθυμούσε ούτε, καθώς προόδευε στην ηλικία, έδειχνε περιφρόνηση, αλλά και στους γονείς του υποτασσόταν και, προσέχοντας τα ιερά αναγνώσματα, διατηρούσε μέσα του την ωφέλεια που προερχόταν από αυτά. 4. Εξάλλου, πάλι, ως παιδί που βρισκόταν σε μέτρια οικονομική άνεση, δεν ενοχλούσε τους γονείς του ζητώντας ποικίλη και πολυτελή τροφή, ούτε αναζητούσε τις ηδονές που προέρχονταν από αυτήν. Αρκούνταν μόνο σε όσα έβρισκε και δεν ζητούσε τίποτε περισσότερο. 1. Μετά τον θάνατο των γονέων του, έμεινε ολομόναχος με μια πολύ μικρή αδελφή· και όντας περίπου δεκαοκτώ ή είκοσι ετών, φρόντιζε ο ίδιος το σπίτι και την αδελφή του. 2. Δεν είχαν περάσει ακόμη έξι μήνες από τον θάνατο των γονέων του και, καθώς πήγαινε σύμφωνα με τη συνήθειά του στον ναό του Κυρίου και συγκέντρωνε τον νου του, αναλογιζόταν τα πάντα: πώς δηλαδή οι απόστολοι, εγκαταλείποντας τα πάντα, ακολούθησαν τον Σωτήρα, και πώς εκείνοι στις Πράξεις των Αποστόλων «πουλούσαν» τα υπάρχοντά τους και τα «έφερναν και τα απέθεταν στα πόδια των αποστόλων» για να μοιραστούν σε όσους είχαν ανάγκη, και ποια και πόση ελπίδα τούς περιμένει στους ουρανούς. 3. Με αυτές τις σκέψεις εισήλθε στην εκκλησία, και συνέπεσε εκείνη την ώρα να αναγινώσκεται το Ευαγγέλιο και άκουσε τον Κύριο να λέει στον πλούσιο: «Εάν θέλεις να είσαι τέλειος, πήγαινε, πούλησε όλα τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και έλα να με ακολουθήσεις, και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς». 4.

Απόκριση του Ιωάννη: Αδελφέ, τις πρώτες απαντήσεις σου τις έδωσα όπως σε άνθρωπο που έχει ακόμη ανάγκη από γάλα. Τώρα όμως, επειδή μίλησες για τέλεια αποταγή, άκουσε σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Άνοιξε το στόμα σου και θα το γεμίσω». Αδελφέ, δεν πρέπει να μάθεις από εμένα τον ελάχιστο τι πρέπει να κάνεις, αλλά άκουσε τα όσα είναι γραμμένα στις Πράξεις των Αποστόλων για εκείνους που τα πούλησαν όλα και έριξαν το αντίτιμο στα πόδια των αποστόλων: «Μοιράζονταν στον καθένα ανάλογα με την ανάγκη που είχε», και αυτό δεν γινόταν από τους ίδιους, αλλά μέσω των αποστόλων. Έτσι, οι ίδιοι απαλλάχθηκαν από τη μέριμνα, τα χρήματα και την κενοδοξία. Εάν, λοιπόν, επιθυμείς να φτάσεις σε αυτό το μέτρο και να απολαύσεις την αμεριμνησία, και να αφοσιωθείς στη μέριμνα για τον Θεό, κάνε και εσύ το ίδιο. Αδελφέ, είναι πάρα πολύ λίγα τα δικά σου σε σύγκριση με όσα δόθηκαν στον αββά Ησαΐα από κάποιους. Διότι του έδιναν χιλιάδες νομίσματα, λέγοντας: Διαχειρίσου τα όπως γνωρίζεις, χωρίς να του λένε πού ή πώς.

Απόκριση του μεγάλου Γέροντα προς τον από τη Μηρωσάβη Αββά Ιωάννη, ο οποίος ζήτησε να έλθει και να κατοικήσει μαζί τους στο κοινόβιο. Είναι γραμμένο στον Απόστολο ότι: «Εκείνος που άρχισε σε εσάς ένα καλό έργο, αυτός και θα το ολοκληρώσει μέχρι την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Και πάλι ο Δεσπότης μας είπε σε εκείνον που τον πλησίασε ότι: «Εάν κάποιος δεν απαρνηθεί όλα τα υπάρχοντά του και τους συγγενείς του, και επιπλέον αν δεν μισήσει την ίδια του τη ζωή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου.» Είναι δε δυνατόν στον Θεό να εκπληρώσει σε εμάς τον λόγο που λέει: «Ιδού τι καλό και τι τερπνό υπάρχει, παρά να κατοικούν οι αδελφοί μαζί;» Εύχομαι δε να φθάσεις σε αυτό που είναι γραμμένο στις Πράξεις ότι: «Όσοι είχαν κτήματα τα πουλούσαν και, φέρνοντας το αντίτιμο αυτών που πωλούνταν, το έθεταν στα πόδια των Αποστόλων.» Και εγώ, γνωρίζοντας ότι η πρόθεσή σου είναι κατά Θεόν, είπα στον αγαπητό μας υιό Σέριδο, ο οποίος μετά τον Θεό μας προστάτεψε από τους ανθρώπους - ελπίζουμε δε στον Θεό, ότι θα προστατέψει και εσένα μαζί με εμάς - τα εξής: «Δέξου τον αδελφό Ιωάννη με πολλή αγάπη και μην διστάσεις καθόλου.» Διότι πριν από δύο χρόνια μού αποκάλυψε ο Θεός ότι πρόκειται να έλθει εδώ και ότι πολλοί από τους αδελφούς πρόκειται να συναχθούν κοντά μας. Και εγώ κράτησα μυστική την αποκάλυψη έως ότου μάθω ακριβώς τι κάνει ο Κύριος. Όταν λοιπόν συμπληρώθηκε ο καιρός, τη φανέρωσα και εγώ σε εσάς.

ΕΡΩΤΗΣΗ 93. Αυτός που απαρνήθηκε μία για πάντα την ιδιοκτησία και υποσχέθηκε να μην έχει τίποτα δικό του, με ποια διάθεση πρέπει να κάνει χρήση των αναγκαίων για τη ζωή, όπως είναι το ένδυμα και η τροφή; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Έχοντας στον νου του, σύμφωνα με το γεγραμμένο, ότι ο Θεός είναι εκείνος που δίνει τροφή σε κάθε σάρκα. Όμως χρειάζεται προσοχή, ώστε ως εργάτης του Θεού να είναι άξιος της τροφής του, και αυτή να μην υπόκειται στη δική του εξουσία, αλλά να χορηγείται από εκείνον που είναι επιφορτισμένος με αυτήν τη φροντίδα, στον κατάλληλο χρόνο και με το σωστό μέτρο, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Μοιραζόταν δε στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε».

Ερώτηση 131. Εκείνος που δεν τρώει από εκείνα που τρώνε οι αδελφοί, αλλά επιζητά κάτι άλλο, πράττει άραγε ορθά; Απόκριση. Γενικά, το να επιζητά κανείς τροφή είναι αντίθετο προς την εντολή, αφού ο Κύριος είπε: «Μην αναζητάτε τι θα φάτε και τι θα πιείτε, και μην έχετε αγωνιώδη μέριμνα»· και πρόσθεσε πιο αυστηρά: «Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη». Αποτελεί δε χρέος του εντεταλμένου αδελφού να εκπληρώνει με επιμέλεια το: «Μοιραζόταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε».

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΛΕʹ. Αν πρέπει αυτός που κοπιάζει να ζητήσει ο ίδιος κάτι περισσότερο από το συνηθισμένο. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Αν αναλαμβάνει τον κόπο προσβλέποντας στην ανταμοιβή του Θεού, δεν οφείλει να επιζητεί από αυτήν εδώ τη ζωή την ανακούφιση του κόπου του, αλλά να προετοιμάζει τον εαυτό του για την ανταμοιβή του Κυρίου· γνωρίζοντας ότι, όπως θα αξιωθεί από τον φιλάνθρωπο Θεό την αμοιβή για τον κόπο του, έτσι θα αξιωθεί και την παρηγοριά για τη στενοχώρια του. Εκείνος όμως που έχει την εντολή να εφαρμόζει το «μοιραζόταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε», οφείλει απαραιτήτως να γνωρίζει τον καθένα από αυτούς που κοπιάζουν, και να τον φροντίζει με τον πρέποντα τρόπο.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΜΗʹ. Ποιο μέτρο εξουσίας έχει κατά τη διαχείριση εκείνος στον οποίο έχει εμπιστευθεί η φροντίδα του κελαριού; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Απέναντι μεν σε εκείνον που του το εμπιστεύθηκε, οφείλει να ακολουθεί τη διάταξή του κατόπιν δοκιμασίας, ενθυμούμενος τον ίδιο τον Κύριο που είπε: «Δεν μπορώ εγώ να κάνω τίποτα από μόνος μου»· απέναντι δε σε αυτούς τους οποίους φροντίζει, οφείλει να αποβλέπει στην ανάγκη του καθενός. Διότι είναι γραμμένο: «Μοιραζόταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που τυχόν είχε». Ο ίδιος δε κανόνας ας ισχύει για όλους όσους αναλαμβάνουν τέτοιου είδους φροντίδες.

ΕΡΩΤΗΣΗ 187 Αν πρέπει ο καθένας να δέχεται κάτι από τους κατά σάρκα συγγενείς του. ΑΠΟΚΡΙΣΗ Είναι βεβαίως αναγκαίο οι συγγενείς να αποδίδουν τα οφειλόμενα σε εκείνους που προσέρχονται στον Κύριο και να μην παρακρατούν τίποτα, ώστε να μην υποπέσουν στο κρίμα της ιεροσυλίας. Το να δαπανώνται όμως αυτά μπροστά στα μάτια εκείνων στους οποίους θεωρούνταν ότι ανήκαν, πολλές φορές γίνεται για τους ίδιους αιτία υπερηφάνειας, και για τους φτωχούς που έχουν προσέλθει στον ίδιο βίο, αφορμή λύπης. Έτσι, συμβαίνει αυτό για το οποίο επικρίνονται οι Κορίνθιοι από τον Απόστολο, ο οποίος λέει: «Ντροπιάζετε αυτούς που δεν έχουν». Γι' αυτόν τον λόγο, σε εκείνον που έχει εμπιστευθεί τη φροντίδα των κατά τόπους Εκκλησιών, εάν είναι πιστός και ικανός να τα διαχειρίζεται συνετά, σε αυτόν ας προσφέρονται, κατά μίμηση εκείνων που αναφέρονται στις Πράξεις των Αποστόλων, οι οποίοι τα έφερναν και τα εναπέθεταν στα πόδια των αποστόλων.

Ερώτηση 252. Ποιος είναι ο επιούσιος άρτος, για τον οποίο διδαχθήκαμε να προσευχόμαστε να μας δίνεται καθημερινά; Απόκριση. Όταν ο εργαζόμενος, ενθυμούμενος τον Κύριο που λέει: «Μη μεριμνάτε για τη ζωή σας, τι θα φάτε ή τι θα πιείτε», και τον Απόστολο που παραγγέλλει να εργαζόμαστε για να έχουμε να μεταδίδουμε σε εκείνον που έχει ανάγκη, εργάζεται όχι για τη δική του ανάγκη, αλλά ένεκα της εντολής του Κυρίου (επειδή «άξιος είναι ο εργάτης της τροφής του»), τότε τον επιούσιο άρτο, δηλαδή αυτόν που χρησιμεύει στην ουσία μας για την καθημερινή ζωή, δεν αναθέτει την εξασφάλισή του στον εαυτό του, αλλά παρακαλεί τον Θεό για αυτόν. Και, αφού Του φανερώσει την ανάγκη της στερήσεώς του, τρώει με αυτόν τον τρόπο εκείνο που του δίνεται από αυτόν που έχει ταχθεί κατόπιν δοκιμασίας να εφαρμόζει κάθε μέρα το: «Μοιραζόταν στον καθένα ανάλογα με την ανάγκη που είχε».

Σε εκείνον που σου ζητά δώσε· και από εκείνον που θέλει να δανειστεί από εσένα μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου. Ο λόγος μάς προτρέπει στην κοινωνικότητα, στη φιλαλληλία και σε ό,τι είναι σύμφυτο με τη φύση μας. Διότι ο άνθρωπος είναι ον πολιτικό και κοινωνικό. Στην κοινή κοινωνική ζωή και στη μεταξύ μας συναναστροφή, είναι αναγκαία η προθυμία για προσφορά προς αποκατάσταση εκείνου που έχει ανάγκη. Σε εκείνον που σου ζητά δώσε. Επιθυμεί να είσαι, από τη μία πλευρά, λόγω της αγάπης, γενναιόδωρος και απλός προς όσους ζητούν, από την άλλη όμως να διακρίνεις με τη λογική την πραγματική ανάγκη του καθενός από όσους προστρέχουν σε εσένα ζητώντας βοήθεια. Και αυτό το έχουμε διδαχθεί στις Πράξεις των Αποστόλων, με ποιον τρόπο δηλαδή είναι δυνατόν να κατορθώνεται αυτό από όσους εκπληρώνουν με σύνεση τον σκοπό της ευσέβειας· «Διότι όσοι», λέει, «ήταν ιδιοκτήτες χωραφιών ή σπιτιών, τα πουλούσαν και έφερναν το αντίτιμο από τις πωλήσεις, και το απέθεταν στα πόδια των αποστόλων. Και αυτά μοιράζονταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε». Επειδή δηλαδή πολλοί, ξεπερνώντας το μέτρο των απολύτως αναγκαίων, μετατρέπουν τη ζητιανιά σε αφορμή εμπορίου και σε μέσο ακόλαστης τρυφής, ήταν αναγκαίο η συγκέντρωση των χρημάτων να γίνεται σε εκείνους στους οποίους είχε εμπιστευθεί η φροντίδα των φτωχών, ώστε από εκεί να γίνεται με σύνεση και ορθή διαχείριση η διανομή των αναγκαίων για τις ανάγκες του καθενός.

Και αυτό επιβεβαιωνόταν από τις Πράξεις, ότι δηλαδή πουλώντας τα υπάρχοντά τους τα έφερναν και τα εναπόθεταν στα πόδια των Αποστόλων, και από εκείνους διαμοιράζονταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε.

Ότι πωλώντας τα υπάρχοντά τους, τα έφερναν και τα απέθεταν στα πόδια των αποστόλων, και από εκείνους διανέμονταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε. Διότι έλεγε ότι η διάγνωση εκείνου που έχει αληθινά ανάγκη και εκείνου που ζητά από πλεονεξία χρήζει εμπειρίας. Και εκείνος μεν που δίνει στον θλιβόμενο, στον Κύριο έδωσε, και από Αυτόν θα λάβει τον μισθό. Εκείνος δε που παρέχει στον καθένα που περιφέρεται, τα έριξε σε σκύλο, φορτικό μεν εξαιτίας της αναίδειας, όχι όμως αξιολύπητο εξαιτίας της ανέχειας.

Διότι διανεμόταν στον καθένα, λέει, ανάλογα με την ανάγκη που είχε. Επειδή, λοιπόν, πολλοί, υπερβαίνοντας τη χρήση των αναγκαίων, μετατρέπουν την αίτησή τους σε αφορμή εμπορίας και σε πρόφαση ασελγούς τρυφής, πρέπει η διανομή των αναγκαίων να γίνεται με σύνεση και ορθή διαχείριση, σύμφωνα με τις ανάγκες του καθενός.

Ερώτηση ΙΘ΄. Ποιο είναι το μέτρο της εγκράτειας; Απόκριση. Ως προς τα πάθη της ψυχής, ένα είναι το μέτρο της εγκράτειας: η παντελής αποξένωση από εκείνα που οδηγούν στην ολέθρια ηδονή. Ως προς τις τροφές όμως, επειδή οι ανάγκες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, ανάλογα με την ηλικία και τις ασχολίες, και προσδιορίζονται κατάλληλα σύμφωνα με την κατάσταση του σώματος, έτσι λοιπόν και το μέτρο της χρήσης τους είναι διαφορετικό, καθώς και ο τρόπος. Ώστε είναι αδύνατον να συμπεριληφθούν σε έναν μόνο κανόνα όλοι όσοι ασκούνται στην ευσέβεια. Αφού όμως καθορίσουμε το μέτρο για όσους από τους ασκουμένους είναι υγιείς, αφήνουμε την τροποποίησή του, ανάλογα με τις περιστάσεις του καθενός, να γίνεται με σύνεση από εκείνους που έχουν επιφορτιστεί με την οικονομία. Διότι δεν είναι δυνατόν να περιλάβουμε στον λόγο μας την κάθε περίπτωση ξεχωριστά, παρά μόνο όσα εξαρτώνται από την κοινή και γενική διδασκαλία. Την παρηγοριά των ασθενών μέσω των τροφών, ή εκείνου που έχει κουραστεί με άλλον τρόπο σε εντατικές εργασίες, ή ακόμη και εκείνου που προετοιμάζεται για κάποιον κόπο, όπως η οδοιπορία, ή για κάτι άλλο κοπιαστικό, οι προϊστάμενοι θα την οικονομούν πάντοτε αναλόγως της ανάγκης, ακολουθώντας τον λόγο της Γραφής: «Μοιραζόταν στον καθένα ανάλογα με την ανάγκη που είχε». Επομένως, δεν είναι δυνατόν να νομοθετήσουμε για όλους τον ίδιο χρόνο λήψης της τροφής, ούτε τον τρόπο, ούτε το μέτρο· αλλά κοινός σκοπός ας είναι η ικανοποίηση της ανάγκης.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΛΔ΄. Τι είδους άνθρωποι πρέπει να είναι αυτοί που διαχειρίζονται τα αναγκαία μέσα στην αδελφότητα. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Και μεταξύ εκείνων που διανέμουν τα αναγκαία στο εσωτερικό κάθε ομάδας, οπωσδήποτε θα υπάρχουν κάποιοι ικανοί να μιμηθούν αυτούς που στις Πράξεις των Αποστόλων έκαναν αυτό που αναφέρεται: «Μοιράζονταν στον καθένα ανάλογα με την ανάγκη που είχε». Οφείλουν να φροντίζουν πολύ να είναι εύσπλαγχνοι και μακρόθυμοι προς όλους, και να μη δίνουν σε κανέναν την υποψία της προσωποληπτικής συμπάθειας ή της μεροληψίας προς κάποιους, σύμφωνα με το παράγγελμα του Αποστόλου που λέει: «Να μην κάνεις τίποτα με μεροληψία»· ή πάλι την υποψία της φιλονικίας, την οποία ο ίδιος απορρίπτει ως ανάρμοστη στους Χριστιανούς λέγοντας: «Αν κάποιος φαίνεται να είναι φιλόνικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε οι Εκκλησίες του Θεού». Ώστε εξαιτίας αυτών, από άλλους μεν, προς τους οποίους τρέφουν φιλονικία, να περικόπτουν τα αναγκαία, σε άλλους δε, προς τους οποίους τυγχάνει να μεροληπτούν, να δίνουν περισσότερα. Το πρώτο αποτελεί γνώρισμα μισαδελφίας, ενώ το δεύτερο προσωποληπτικής εύνοιας, η οποία είναι ιδιαίτερα κατακριτέα. Εξαιτίας αυτών διασπάται η σύμπνοια της αδελφότητας που πηγάζει από την αγάπη, και στη θέση της υπεισέρχονται πονηρές υποψίες, ζηλοτυπίες, έριδες και οκνηρία απέναντι στις εργασίες.

Διότι το ότι πρέπει να είμαστε κοινωνικοί απέναντι στους άλλους, και να επιδεικνύουμε την ύψιστη προθυμία για τη φιλοπτωχία, το έχει τονίσει πάλι στο Δευτερονόμιο, λέγοντας: «Δεν θα στερήσεις τον μισθό του φτωχού, ή του ενδεούς από τους αδελφούς σου, ή από τους προσήλυτους που βρίσκονται στις πόλεις σου· αυθημερόν θα του αποδώσεις τον μισθό του. Δεν θα δύσει ο ήλιος πριν τον πληρώσεις, επειδή είναι φτωχός, και σε αυτόν έχει στηρίξει την ελπίδα του· για να μην καταβοήσει εναντίον σου προς τον Κύριο, και υπάρξει αμαρτία σε εσένα». Κατανοείς λοιπόν ότι μας πείθει να φοβόμαστε την κατακραυγή του φτωχού, κατευθύνοντάς μας προς τη φιλαλληλία; Και η νέα, μέσω του Χριστού, Γραφή, εισάγοντας το τέλειο αγαθό, λέει: «Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη, και ιδού όλα θα είναι ευνοϊκά για εσάς»· πράγμα το οποίο έπραξαν και ορισμένοι από όσους πίστεψαν. «Διότι προσέφεραν τα χρήματα από την πώληση των κτημάτων και των σπιτιών, και τα απέθεταν στα πόδια των αποστόλων· έπειτα το ποσό διανεμόταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που τυχόν είχε».

Επιστολή που γράφτηκε προς την Παμφυλία, σε όσους βρίσκονται γύρω από τον πρεσβύτερο Ματίδιο και τον Ταρσίνο και τον Νέωνα και τον Νουμεριανό των Σουέδρων και τον Παλλάδιο τον πολιτευόμενο, περί της πίστεως στον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, και περί άλλων μερών της πίστεως, δηλαδή της αναστάσεως των νεκρών και της ενανθρωπήσεως του Χριστού, κατά το ενενηκοστό έτος του Διοκλητιανού, τον μήνα Ιούλιο, σχετικά με τα οποία ζήτησαν απαντήσεις στις επιστολές τους, όπως αναφέρεται σε αυτές και προτάσσονται. Προς τους κυρίους μου και τιμιωτάτους αδελφούς και συμπρεσβυτέρους, Ματίδιο και Ταρσίνο 〈και Νέωνα〉 και Νουμεριανό και όλους τους υπολοίπους που βρίσκονται μαζί σας, και στα πολυπόθητα τέκνα μας, Παλλάδιο και Σεβηριανό, οι οποίοι επέδειξαν τον αγαθό ζήλο και επέλεξαν για τον εαυτό τους τον μακάριο και περιπόθητο βίο της ορθοδόξου πίστεως και της τέλειας συγκαταθέσεως, οι οποίοι εκπληρώνουν το ρηθέν υπό του Σωτήρος, το «εάν θέλεις να είσαι τέλειος, πώλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους πτωχούς» και το «πωλούσαν τα υπάρχοντά τους και τα έθεταν στα πόδια των αποστόλων», και οι οποίοι φροντίζουν να προσθέτουν στις ψυχές τους όλα όσα είναι καίρια και αγαθότατα να αποκομίζουμε, ο Επιφάνιος, ο ελάχιστος των επισκόπων, και οι αδελφοί που βρίσκονται μαζί μου, απευθύνουμε χαιρετισμό εν Κυρίω Θεώ.

Διότι είναι πράγματι πτωχός και στη διάνοια και στην ελπίδα και στα έργα, εκείνος που θεώρησε τον Χριστό ως απλό άνθρωπο, έχοντας έτσι, μέσα σε πτώχεια πίστεως, αποκτήσει την ελπίδα του για αυτόν. Αυτοί βεβαίως σεμνύνονται αποκαλώντας τους εαυτούς τους πτωχούς, επειδή, όπως ισχυρίζονται, στα χρόνια των αποστόλων πωλούσαν τα υπάρχοντά τους και τα εναπέθεταν στα πόδια των αποστόλων, μεταβαίνοντας έτσι σε κατάσταση πτώχειας και αποταγής. Και για αυτόν τον λόγο, λένε, ονομάζονται από όλους πτωχοί. Ούτε όμως και αυτό αληθεύει για αυτούς, αλλά εκ φύσεως ονομαζόταν πραγματικά Εβίων, κληρονομώντας, όπως νομίζω, προφητικά από τον πατέρα και τη μητέρα του το όνομα του πτωχού και άθλιου. Και πόσα άλλα φοβερά και παραποιημένα πράγματα, γεμάτα μοχθηρία, διατηρούνται μεταξύ τους; Διότι, όταν κάποιος από αυτούς είτε περιπέσει σε ασθένεια είτε δαγκωθεί από ερπετό, κατεβαίνει στα ύδατα και επικαλείται τα ονόματα που αναφέρονται στον Ηλξαΐ, του ουρανού και της γης, του άλατος και του ύδατος, των ανέμων και των αγγέλων της δικαιοσύνης, όπως λένε, καθώς και του άρτου και του ελαίου, και αρχίζει να λέει: «Βοηθήστε με και απαλλάξτε με από τον πόνο».

Διότι, εάν όλων των πιστών η ψυχή και η καρδιά ήταν μία, και κανένας δεν έλεγε ότι κάτι είναι δικό του, αλλά όλα τους ήταν κοινά, και όσοι ήταν ιδιοκτήτες κτημάτων τα πουλούσαν και τα απέθεταν στα πόδια των αποστόλων, και γινόταν διαμοιρασμός στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε· είναι φανερό πώς αυτοί όλη την ημέρα ελεούσαν και δάνειζαν: «Απομακρύνσου από το κακό, και πράξε το αγαθό».

Διότι, βεβαίως, και στις αναμφισβήτητες Πράξεις των Αποστόλων αναφέρεται ότι όλοι οι ακόλουθοι των αποστόλων, πουλώντας τα κτήματα και τα υπάρχοντά τους, τα μοίραζαν σε όλους, ανάλογα με την ανάγκη που είχε ο καθένας, ώστε να μην υπάρχει κανένας στερημένος ανάμεσά τους. Όσοι, λοιπόν, ήταν ιδιοκτήτες χωραφιών ή σπιτιών, όπως λέει το κείμενο, τα πουλούσαν και έφερναν το αντίτιμο αυτών που πωλούνταν, και τα εναπόθεταν στα πόδια των αποστόλων, ώστε να μοιράζονται στον καθένα ανάλογα με την ανάγκη που είχε. Μαρτυρώντας δε πράγματα παρόμοια με αυτά, ο Φίλων προσθέτει λέγοντας κατά λέξη: «Σε πολλά μέρη της οικουμένης, λοιπόν, υπάρχει αυτό το γένος· διότι έπρεπε να συμμετάσχει στο τέλειο αγαθό και η Ελλάδα και η βαρβαρική χώρα. Πλεονάζει όμως στην Αίγυπτο, σε καθέναν από τους επονομαζόμενους νομούς, και κυρίως γύρω από την Αλεξάνδρεια. Και οι άριστοι από παντού, σαν σε μια πατρίδα θεραπευτών, στέλνονται ως άποικοι σε κάποια καταλληλότατη περιοχή, η οποία βρίσκεται πάνω από τη λίμνη Μαρεία, κτισμένη σε έναν χαμηλό λόφο, σε εξαιρετικά καίρια θέση, τόσο για λόγους ασφάλειας όσο και για το εύκρατο του κλίματος».

Αλλά το θαυμαστό είναι τούτο, ότι, αφού αποχωρίστηκαν τα υπάρχοντά τους, παρείχαν με τέτοιον τρόπο τροφή, ώστε να μη φαίνεται πλέον ότι προσφέρουν από τα δικά τους, αλλά από τα κοινά. Όσοι δε ήταν ιδιοκτήτες κτημάτων ή οικιών, τα πουλούσαν και έφερναν το αντίτιμο των πωλουμένων, και το εναπέθεταν στα πόδια των αποστόλων.

Μοιραζόταν δε στον καθένα ανάλογα με την ανάγκη που είχε. Μεγάλη ήταν η τιμή, εφόσον δεν τα έδιναν στα χέρια, αλλά τα εναπόθεταν στα πόδια των αποστόλων. Ο Ιωσής, ο οποίος επονομάστηκε από τους αποστόλους Βαρνάβας, το οποίο μεταφράζεται, Υιός παρακλήσεως. Δεν νομίζω ότι αυτός είναι εκείνος που ήταν μαζί με τον Ματθία· διότι εκείνος ονομαζόταν και Ιωσής και Βαρσαβάς, και αργότερα επονομάστηκε Ιούστος. Αυτός όμως επονομάστηκε από τους αποστόλους Βαρνάβας, υιός παρακλήσεως. Και πιστεύω ότι έλαβε αυτό το όνομα εξαιτίας της αρετής του, επειδή ήταν ικανός και κατάλληλος για αυτό το έργο. Όντας Λευίτης, Κύπριος στην καταγωγή, και έχοντας στην κατοχή του ένα κτήμα, το πούλησε, έφερε τα χρήματα και τα εναπόθεσε στα πόδια των αποστόλων.

Πωλούσαν, λέγει, και έφερναν το αντίτιμο, και το απέθεταν στα πόδια των αποστόλων. Πρόσεξε, αγαπητέ, πώς δεν ανέθεταν στους αποστόλους την πώληση, αλλά οι ίδιοι πωλούσαν, και τα χρήματα τα παρέδιδαν σε εκείνους. Όμως δεν έπραξε έτσι ο Ανανίας, αλλά υπεξαίρεσε ένα μέρος από το αντίτιμο του αγρού που πώλησε· γι' αυτό και τιμωρείται, επειδή δεν διαχειρίστηκε σωστά το ζήτημα και αποκαλύφθηκε να κλέβει τα ίδια του τα υπάρχοντα. Αυτός ο λόγος θίγει και τους σημερινούς ιερείς, και μάλιστα με μεγάλη σφοδρότητα. Επειδή δε και η γυναίκα του ήταν συνένοχη σε αυτό που συνέβη, για τον λόγο αυτόν ανακρίνει και εκείνην.

Τότε λοιπόν η καρδιά και η ψυχή όλων ήταν μία, και κανένας δεν έλεγε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά τα είχαν όλα κοινά, και μοιράζονταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε ο καθένας, και ζούσαν βίο αγγελικό. Και αν αυτό γίνει τώρα, θα μεταστρέψουμε ολόκληρη την οικουμένη ακόμη και χωρίς θαύματα. Προς το παρόν όμως, όσοι επιθυμούν να σωθούν, ας προσέξουν τις Γραφές· διότι εκεί θα βρουν και αυτά, και κατορθώματα μεγαλύτερα από αυτά. Διότι και οι ίδιοι οι διδάσκαλοι τα ξεπερνούσαν, ζώντας μέσα σε πείνα και δίψα και γυμνότητα. Εμείς αντίθετα θέλουμε να απολαμβάνουμε πολλή πολυτέλεια, ανάπαυση και άνεση. Όχι όμως εκείνοι, αλλά διακήρυτταν: «Μέχρι αυτήν την ώρα και πεινάμε και διψάμε και στερούμαστε ενδυμάτων και ραπιζόμαστε και δεν έχουμε μόνιμη κατοικία». Και ο μεν ένας έτρεχε από την Ιερουσαλήμ μέχρι το Ιλλυρικό, ο άλλος στη χώρα των Ινδών, ο άλλος στη χώρα των Μαυριτανών, και άλλος σε άλλα μέρη της οικουμένης· εμείς όμως δεν τολμάμε ούτε από την πατρίδα μας να βγούμε, αλλά αναζητούμε την πολυτέλεια, τα λαμπρά σπίτια και κάθε άλλη αφθονία. Ποιος άραγε από εμάς πείνασε ποτέ για τον λόγο του Θεού; Ποιος βρέθηκε στην έρημο; Ποιος πραγματοποίησε μακρινή αποδημία; Ποιος από τους διδασκάλους βοήθησε άλλους, ζώντας από την εργασία των χεριών του; Ποιος υπέμεινε καθημερινό θάνατο; Εξαιτίας όλων αυτών, ακόμη και εκείνοι που βρίσκονται μαζί μας γίνονται περισσότερο ράθυμοι.

Εάν όμως δεν λαμβάνουμε το εκατονταπλάσιο, εμείς είμαστε οι υπαίτιοι, επειδή δεν δανείζουμε σε Εκείνον που έχει τη δύναμη να δώσει τόσο πολλά· διότι όλοι όσοι έδωσαν έλαβαν τόσα πολλά, αν και έδωσαν λίγα. Διότι, πες μου, τι το σπουδαίο έδωσε ο Πέτρος; Μήπως τίποτε περισσότερο από ένα φθαρμένο δίχτυ, ένα καλάμι και ένα αγκίστρι; Και όμως, ο Θεός άνοιξε σε αυτόν τις οικίες όλης της οικουμένης, άπλωσε μπροστά του και τη γη και τη θάλασσα, και όλοι τον προσκαλούσαν στα σπίτια τους· ή μάλλον, πωλώντας τα υπάρχοντά τους, τα έφερναν στα πόδια του, χωρίς καν να τα εναποθέτουν στα χέρια του (διότι δεν τολμούσαν), αποδίδοντάς του τόσο μεγάλη τιμή μαζί με την αφθονία των προσφορών τους.

Διότι πράγματι ο φίλος είναι πιο ποθεινός και από το ίδιο το φως· τον γνήσιο φίλο εννοώ. Και μην απορήσεις· διότι είναι προτιμότερο για εμάς να σβήσει ο ήλιος παρά να στερηθούμε τους φίλους μας. Είναι προτιμότερο να ζούμε στο σκοτάδι παρά να είμαστε χωρίς φίλους. Και πώς γίνεται αυτό, θα σας το πω εγώ. Διότι πολλοί, αν και βλέπουν τον ήλιο, βρίσκονται στο σκοτάδι, ενώ όσοι έχουν αφθονία φίλων δεν θα βρίσκονταν ποτέ σε θλίψη· μιλώ βέβαια για τους πνευματικούς φίλους, αυτούς που δεν προτιμούν τίποτα περισσότερο από τη φιλία. Τέτοιος ήταν ο Παύλος, ο οποίος με χαρά έδινε την ίδια του την ψυχή, χωρίς καν να του ζητηθεί, και με χαρά θα έπεφτε ακόμη και στη γέεννα. Έτσι πρέπει να αγαπά κανείς, με φλογερή διάθεση. Θέλω να σας δώσω ένα παράδειγμα φιλίας· οι φίλοι, οι κατά Χριστόν φίλοι, ξεπερνούν τους πατέρες και τους υιούς. Μη μου αναφέρεις, βέβαια, τους σημερινούς ανθρώπους, λέγοντας ότι μαζί με τα άλλα χάθηκε και αυτό το καλό· αλλά συλλογίσου ότι στην εποχή των Αποστόλων, δεν λέω για τους κορυφαίους, αλλά για τους ίδιους τους πιστούς: Όλων, λέει η Γραφή, η ψυχή και η καρδιά ήταν μία, και κανένας δεν έλεγε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά μοιράζονταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε ο καθένας. Δεν υπήρχε τότε το «δικό μου» και το «δικό σου». Αυτό είναι η φιλία, το να μη θεωρεί κάποιος τα δικά του ως δικά του, αλλά του πλησίον, και τα δικά του να τα θεωρεί ξένα· ώστε να φροντίζει την ψυχή εκείνου σαν να είναι δική του, και εκείνος ομοίως να επιδεικνύει την ίδια ακριβώς διάθεση. Και πού είναι δυνατόν, θα πει κανείς, να βρεθεί κάτι τέτοιο; Ναι, δεν είναι δυνατόν, επειδή δεν το θέλουμε· διότι, εάν το θέλαμε, θα ήταν πάρα πολύ δυνατόν.

Γ'. Διότι αυτή είναι η μητέρα της αγάπης, της αγάπης που χαρακτηρίζει τον Χριστιανισμό, η οποία είναι ανώτερη από όλα τα σημεία και τα θαύματα, και μέσω της οποίας φανερώνονται οι μαθητές του Χριστού. Αυτή είναι το φάρμακο για τα αμαρτήματά μας, το καθαρτήριο του ρύπου της ψυχής μας, η κλίμακα που φθάνει και στηρίζεται στον ουρανό· αυτή συνδέει το σώμα του Χριστού. Θέλετε να μάθετε πόσο μεγάλο αγαθό είναι αυτή; Στην εποχή των αποστόλων όλοι πουλούσαν τα υπάρχοντά τους και τα έφερναν σε αυτούς, τα οποία και διανέμονταν. «Διότι μοιράζονταν στον καθένα», λέει η Γραφή, «ανάλογα με την ανάγκη που είχε ο καθένας». Πες μου, λοιπόν, έστω και χωρίς να υπολογίσουμε τα μέλλοντα (διότι ας μην ανοίξουμε τώρα συζήτηση για τη Βασιλεία των Ουρανών, αλλά ας εξετάσουμε το παρόν), ποιοι βγαίνουν κερδισμένοι: αυτοί που λαμβάνουν ή αυτοί που δίνουν; Διότι οι πρώτοι γόγγυζαν και φιλονικούσαν μεταξύ τους, ενώ οι δεύτεροι είχαν μία ψυχή. «Διότι», λέει η Γραφή, «όλοι είχαν μία καρδιά και μία ψυχή, και υπήρχε χάρη σε όλους αυτούς», και ζούσαν με πολλή πνευματική ωφέλεια. Βλέπεις ότι και από αυτή την άποψη εκείνοι (που έδιναν) έβγαιναν κερδισμένοι; Πες μου, λοιπόν, με ποιους θα ήθελες να ανήκεις: με εκείνους που εγκαταλείπουν τα υπάρχοντά τους και δεν έχουν τίποτα, ή με εκείνους που λαμβάνουν τα αγαθά των άλλων;

Διότι τώρα βέβαια, όσοι διατηρούν τα δικά τους υπάρχοντα, τα δίνουν σε όσους έχουν ανάγκη· τότε όμως δεν συνέβαινε ούτε αυτό, αλλά, αφού παραιτήθηκαν από την ιδιοκτησία των δικών τους χρημάτων, και αφού τα κατέθεσαν στο μέσο και τα ανέμειξαν, δεν ξεχώριζαν πλέον εκείνοι που προηγουμένως ήταν εύποροι. Έτσι, ακόμη και αν προέκυπτε κάποια αλαζονεία εξαιτίας της υπεροψίας του πλούτου, και αυτή είχε εξαλειφθεί εντελώς, καθώς όλοι βρίσκονταν σε μία απόλυτη ισότητα και όλα τα χρήματα είχαν αναμειχθεί. Και μπορεί κανείς να διαπιστώσει την ευλάβειά τους όχι μόνο από αυτό, αλλά και από τον ίδιο τον τρόπο της προσφοράς τους. Διότι όσοι ήταν ιδιοκτήτες κτημάτων ή οικιών, τα πουλούσαν, έφερναν το αντίτιμο και το εναπέθεταν στα πόδια των αποστόλων.

«Υπέταξε σε εμάς λαούς, και έθνη κάτω από τα πόδια μας». Παρατήρησε τη σοφία του Προφήτη, ο οποίος τα λέει όλα με ακρίβεια. Διότι εκείνο που έλεγαν αργότερα οι απόστολοι: «Γιατί μας ατενίζετε, σαν να τον έχουμε κάνει να περπατήσει με δική μας δύναμη ή ευσέβεια;», αυτό ακριβώς προλέγει ο Προφήτης. Η δε φράση «Κάτω από τα πόδια», δηλώνει την υποταγή, ή μάλλον την απόλυτη υποταγή. Και αν θέλεις να μάθεις το μέγεθος αυτής της υποταγής, άκουσε: «Όσοι ήταν ιδιοκτήτες», λέει, «χωραφιών ή οικιών, τα πουλούσαν, έφερναν το αντίτιμο των πωληθέντων, και το εναπέθεταν στα πόδια των αποστόλων». Άλλοι δε, μαζί με τα χρήματα, παρέδιδαν και την ίδια τους τη ζωή. Διότι λέει, «οι οποίοι για τη ζωή μου προσέφεραν τον ίδιο τους τον τράχηλο».

Αν όμως κάποιος ισχυριστεί και αυτό, ούτε έτσι θα υποχωρήσουμε από το επιχείρημά μας. Διότι, ποιος θα μπορούσε να είναι πλουσιότερος από τους αποστόλους, ακόμη και σε χρήματα, προς τους οποίους τα πάντα έρρεαν σαν από πηγές; Επειδή, όσοι ήταν ιδιοκτήτες κτημάτων ή σπιτιών, τα πουλούσαν και έφερναν το αντίτιμο θέτοντάς το στα πόδια των αποστόλων. Βλέπεις την αφθονία του πλούτου; Κατείχαν τα αγαθά όλων, απαλλαγμένοι από τη μέριμνά τους, και ήταν περισσότερο οικονόμοι τους παρά κύριοι. Διότι όσοι είχαν, παραιτούμενοι από την ιδιοκτησία τους, τα προσκόμιζαν με αυτόν τον τρόπο στους αποστόλους· οι ίδιοι δηλαδή τα ρευστοποιούσαν και τα μετέτρεπαν σε χρήματα, αναθέτοντας όμως η διανομή να γίνεται υπό την εξουσία εκείνων. Γι' αυτό τον λόγο έλεγε ο Παύλος: «Ως μηδέν έχοντες, και πάντα κατέχοντες». Διότι το θαυμαστό είναι τούτο: ότι, ενώ βρίσκονταν ανάμεσα σε τόσο μεγάλο πλούτο, στέκονταν ψηλότερα από την περιουσία· επειδή το πλήθος των χρημάτων δεν τους κατείχε.

βʹ. Η αγάπη σου δείχνει τον πλησίον ως τον ίδιο σου τον εαυτό, και σε διδάσκει να χαίρεσαι με τα δικά του καλά, όπως ακριβώς με τα δικά σου, και να υπομένεις τα ελαττώματά του, όπως και τα δικά σου. Η αγάπη καθιστά τους πολλούς ένα σώμα, και μετατρέπει τις ψυχές τους σε δοχεία του Αγίου Πνεύματος· διότι το Πνεύμα της ειρήνης δεν πρόκειται να αναπαυθεί σε όσους είναι χωρισμένοι μεταξύ τους, αλλά σε εκείνους που είναι ενωμένοι κατά την ψυχή. Η αγάπη καθιστά τα υπάρχοντα του καθενός κοινά σε όλους, καθώς αναφέρει το βιβλίο των Πράξεων: Το δε πλήθος εκείνων που πίστεψαν είχε μία καρδιά και μία ψυχή· και κανείς δεν έλεγε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά όλα τους ήταν κοινά· και γινόταν διανομή στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που τυχόν είχε. Ποιο άρρηκτο τείχος, οχυρωμένο με την αρμονική σύνδεση μεγάλων λίθων, γίνεται τόσο απόρθητο στις εφόδους των εχθρών, όσο το σύνολο εκείνων που αγαπούν ο ένας τον άλλον και είναι στενά συνδεδεμένοι με ομοφροσύνη; Αποκρούει ακόμη και αυτές τις προσβολές του διαβόλου· και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα. Διότι όσοι παρατάσσονται από κοινού εναντίον του, και δεν συντάσσονται μαζί του ο ένας εναντίον του άλλου, καθίστανται αήττητοι απέναντι στις μηχανορραφίες του, εγείροντας τα λαμπρά τρόπαια της αγάπης. Και όπως ακριβώς οι χορδές της λύρας, οι οποίες αν και είναι πολλές, συγκλίνουν σε μία συμφωνία και ηχούν μια τερπνότατη μελωδία· έτσι και εκείνοι που έχουν εναρμονιστεί σε μία γνώμη, ανακρούουν τον εύηχο φθόγγο της αγάπης.

Αλλά μήπως άραγε η εντολή, ως προς τη διατύπωσή της μεν αποφεύγει κάθε τι το παράλογο και στέκεται ψηλότερα από κάθε λεκτική επίκριση, ως προς την πράξη της όμως δεν έλαχε παρόμοια φύση, και υστερεί η εφαρμογή της στα έργα σε σχέση με τη συνέπεια των λόγων της; Και ποιος μπόρεσε έτσι, μέσω των ίδιων των έργων, να παράσχει τόσο ξεκάθαρη την υπόστασή της και να αποδείξει ότι η λογική συνέπεια συμφωνεί με την πρακτική πραγμάτωση; Διότι, επειδή αυτή η σωτήρια προτροπή προήλθε από τα δεσποτικά και άχραντα χείλη, από εκείνη τη στιγμή μέχρι σήμερα δεν είναι δυνατόν να βρεθεί χρονική περίοδος κατά την οποία να μην τη δει κανείς να ριζώνει στις ψυχές των ανθρώπων, να εμβαθύνει, να αυξάνεται σε πλάτος και σε μήκος, και να συναυξάνει και να ολοκληρώνει τις άλλες αρετές. Διότι τότε μεν, τρεις και πέντε χιλιάδες, έπειτα δε και ένα πλήθος που αδυνατεί κανείς να μετρήσει, συναθροίζονταν και, αποποιούμενοι τα ιδιωτικά τους αγαθά, τα έθεταν σε κοινή χρήση, και δεν υπήρχε ανάμεσά τους κανένας φτωχός (ω, θαυμαστή ισοκατανομή, που πριν πραγματοποιηθεί δεν μπορούσε κανείς ούτε να την ελπίζει!) ούτε πλούσιος. Διότι λέει: «όσοι ήταν ιδιοκτήτες χωραφιών ή σπιτιών, τα πουλούσαν, έφερναν το αντίτιμο όσων πωλούνταν και το τοποθετούσαν στα πόδια των αποστόλων, και γινόταν διανομή στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του». Ακούς, Ιουλιανέ; Όσοι ήταν ιδιοκτήτες, αυτοί πουλούσαν, όχι όλοι, ούτε οι φτωχοί.

Έτσι, λοιπόν, κάποιοι εναρμονίζουν τα νοήματα που περιέχονται στα ρητά. Άλλοι πάλι, ενώ αποδέχονται εξίσου τα υπόλοιπα που έχουν προταθεί, υποστηρίζουν ότι, εφόσον προηγουμένως οι μαθητές είχαν τη θέση αυτών που εισάγονται και τελειοποιούνται, ήταν αναγκαίο να μην επιτρέπεται να διασπάται ο λογισμός τους σε τίποτε άλλο, αλλά όλος ο νους τους να είναι στραμμένος στη μάθηση και την εφαρμογή των σωτηριωδών αληθειών. Άλλωστε, ο Διδάσκαλος ήταν παρών και παρείχε άμεσα όχι μόνο εκείνα χωρίς τα οποία η φύση υφίσταται φθορά, αλλά προσέφερε στα μεγάλα πλήθη τροφή που δεν προήλθε από γεωργία. Επειδή όμως αυτοί ξεπέρασαν την παιδαγωγία των ατελών και πλησίασαν περισσότερο στο τέλειο, ενώ ο Ίδιος επρόκειτο πλέον με τον εκούσιο και σωτήριο θάνατό Του να τους στερήσει τη σωματική Του παρουσία, να τους αναθέσει το κήρυγμα και να τους ανυψώσει στο αξίωμα των διδασκάλων και των ποιμένων, τότε τους επιτρέπει ανεμπόδιστα να φέρουν μαζί τους τα αναγκαία εφόδια της ζωής. Πράγμα το οποίο, έχοντας λάβει την αρχή του από εκεί, καρποφόρησε και την πρόνοια για τους διδασκομένους, όπως μπορεί κανείς να δει να εξελίσσεται μέσα στα ίδια τα γεγονότα. Διότι έφερναν «στα πόδια των αποστόλων» τα αντίτιμα των οικιών και των αγρών και τα «έθεταν, και μοιράζονταν στον καθένα ανάλογα με την ανάγκη που είχε». Αλλά βέβαια υποδεικνύουν ότι και αυτό πρέπει να το εξετάζουμε προσεκτικά.