Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 5:10

Γιατί οι Πράξεις των Αποστόλων στηλιτεύουν τον Ανανία και τη Σαπφείρα; Δεν είναι επειδή έγιναν κλέφτες των ίδιων τους των υπαρχόντων και ιερόσυλοι των δικών τους αφιερωμάτων; Ίσως δεν θα μου φτάσει ούτε η ημέρα για να απαριθμήσω τους υπηρέτες της πλεονεξίας.

Επειδή όμως για τον άριστο δάσκαλο της ευσέβειας δεν ήταν μόνο αυτό το πιο σπουδαίο, το να κάνει δηλαδή πολυάριθμο τον λαό του Θεού, αλλά πολύ περισσότερο το να ζουν οι μαθητές με ακρίβεια σύμφωνα με τους νόμους που τους δόθηκαν, και επειδή είδε εκείνον τον Ανανία, τον κλέφτη των δικών του καρπών και παράδοξο ιερόσυλο, ότι επρόκειτο να δημιουργήσει στους χριστιανούς μια κακή συνήθεια αμαρτίας, τον απέκοψε απότομα από την εκκλησία. Όχι επειδή ήταν σκληρός και φονικός στη σκέψη, αλλά επειδή με αυτόν τον τρόπο θεράπευσε την αμαρτία με σκοπό την ωφέλεια. Διότι, επειδή ο λαός ήταν νεοπροσήλυτος και νεοσύστατος, έχοντας μόλις προσφάτως δεχθεί τους ευαγγελικούς νόμους προερχόμενος από την ελληνική και ιουδαϊκή αδιαφορία, εύλογα θεώρησε ότι οι μαθητές δεν είχαν ανάγκη μόνο από νουθεσία με λόγια, αλλά και από κάποιον έμπρακτο φόβο - διότι συνήθως οι άνθρωποι, όπως ακριβώς ρυθμιστούν στην αρχή των ενασχολήσεών τους, έτσι τηρούν τη συνήθεια μέχρι το τέλος - και για αυτόν τον λόγο, αφού έλεγξε την αμαρτία, επέβαλε αμέσως ως τιμωρία τον θάνατο, χωρίς να χρησιμοποιήσει ξίφος ούτε παραδίδοντάς τον σε δημίους, αλλά δείχνοντας τότε με ξεχωριστό τρόπο τη δύναμη του Χριστού στον τρόπο της θανάτωσής του.

Και παίρνοντας το παιδί, το οποίο ήταν σαράντα ημερών, και κρατώντας το στα χέρια του, ατένισε προς τον ουρανό και είπε στο παιδί: «Στο όνομα του Κυρίου, πες, παιδί, από εμένα γεννήθηκες;». Τότε το παιδί αναφωνεί, με τη χάρη του Θεού, με δυνατή φωνή: «Όχι, δούλε του Θεού· εσύ είσαι καθαρός ενώπιον του Θεού. Εκείνος που προκάλεσε αυτό το σκάνδαλο είναι ο Αλέξανδρος ο αναγνώστης». Τότε η νέα, κατανοώντας τον έλεγχο του Θεού, έπεσε αμέσως στα πόδια του και ξεψύχησε. Ο δε επίσκοπος, από ανεξικακία, ζήτησε έλεος από Αυτόν. Ο δε αναγνώστης, αφού επέθεσε στον εαυτό του πολλά σίδερα και αναχώρησε μακριά από την πόλη, εγκλείστηκε σε ένα μικρό κελί, και μέχρι την τελευτή του προσέφερε στον Θεό τέλεια την εξομολόγηση εν μετάνοια, με τη χάρη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα εις τους αιώνας. Αμήν.

Διότι πρέπει να γνωρίζουμε και να μην αγνοούμε ότι εκείνα που υποσχόμαστε στον Θεό δεν είναι πλέον δικά μας, αλλά ανήκουν στον Θεό. Και εάν αφαιρέσουμε κάτι από αυτά, δεν παίρνουμε τα δικά μας, αλλά ιεροσυλούμε τα του Θεού. Η δε υπόσχεση δεν περιορίζεται μόνο σε χρήματα, αλλά φτάνει μέχρι τον λόγο και την ίδια την προαίρεση. Διότι, ακόμη και αν κάποιος είναι φτωχός σε χρήματα, δεν είναι φτωχός και στην προαίρεση. Εξάλλου, το αληθινά μεγάλο και θείο μυστήριό μας δεν στηρίζει την υπόσχεση στα χρήματα, αλλά στην τέλεια προαίρεση και στην κατά Θεόν πίστη. Όλοι λοιπόν δώσαμε υποσχέσεις, και όλοι είμαστε οφειλέτες των υποσχέσεών μας. Επομένως, είναι ανάγκη να αποδίδει η μεν παρθένος την παρθενία, όπως ακριβώς την υποσχέθηκε· ο δε εγκρατής την εγκράτεια· όσοι δε βρίσκονται σε γάμο τη σωφροσύνη και την μεταξύ τους αγάπη και τιμή· και, τέλος, όλοι ανεξαιρέτως την προς τον Θεό πίστη, την ευλάβεια, τη δικαιοσύνη και την ανδρεία· ώστε να μη μας βρει ως αγνώμονες το παράδειγμα του Ανανία και της Σαπφείρας. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο αποστολικός λόγος μας προφυλάσσει λέγοντας: «Αποδώστε σε όλους τις οφειλές, σε όποιον οφείλετε φόρο τον φόρο· σε όποιον οφείλετε τιμή την τιμή. Σε κανέναν μην οφείλετε τίποτα, παρά μόνο το να αγαπάτε ο ένας τον άλλον.» Αυτό ακριβώς έπραξε και ο ίδιος που κηρύττει αυτά.

Επιπλέον, τα ονόματα των επτά διακόνων που ορίστηκαν από τους αποστόλους είναι τα εξής: Στέφανος, Φίλιππος, Πρόχορος, Νικάνωρ, Τίμων, Παρμενάς και Νικόλαος. Τις πράξεις, λοιπόν, αυτών των αποστόλων και των διακόνων διηγείται ο Λουκάς, καθώς και τα σημεία που επιτελέστηκαν από αυτούς, τα οποία είναι τα εξής: Ο Πέτρος και ο Ιωάννης θεράπευσαν στο όνομα του Κυρίου τον εκ γενετής χωλό, ο οποίος καθόταν στην Ωραία Πύλη. Ο Πέτρος ήλεγξε τον Ανανία και τη σύζυγό του Σαπφείρα, επειδή υπεξαίρεσαν μέρος από το αντίτιμο του κτήματος και από την υπόσχεση προς τον Θεό, και έπεσαν αμέσως νεκροί. Ο Πέτρος στην Ιόππη, αφού προσευχήθηκε, ανέστησε εκ νεκρών την αποθανούσα Δορκάδα.

Εάν δε αυτά είναι μόνο λόγια και όχι πραγματικά γεγονότα· ιδού εκείνος που είχε τη γυναίκα του πατέρα του στην Κόρινθο, χωρίς να κατηγορηθεί για τίποτε άλλο, για αυτό και μόνο όχι απλώς παραδίδεται ο ίδιος στον Σατανά για τον όλεθρο της σάρκας, μέχρι να διορθώσει το αμάρτημα με τους άξιους καρπούς της μετάνοιας, αλλά και ολόκληρη μαζί η Εκκλησία, επειδή δεν καταδίκασε το αμάρτημα, περιβάλλεται με τις ίδιες κατηγορίες. Τι να πούμε δε για τον Ανανία στις Πράξεις των Αποστόλων; Ποιο άλλο κακό διαπιστώνεται ότι έκανε, παρά μόνο εκείνο; Και σε τι άραγε αυτό φαίνεται τώρα άξιο για τόση μεγάλη οργή; Αφού πούλησε δικό του κτήμα, έφερε τα χρήματα για να τα θέσει στα πόδια των αποστόλων, έχοντας υπεξαιρέσει μέρος από το αντίτιμο, και γι' αυτό, την ίδια εκείνη ώρα καταδικάζεται μαζί με τη γυναίκα του σε θάνατο, χωρίς καν να αξιωθεί να ακούσει λόγια περί μετάνοιας για το αμάρτημά του, χωρίς να βρει καιρό ούτε για να νιώσει κατάνυξη γι' αυτό, χωρίς να λάβει προθεσμία για να μετανοήσει. Ο δε υπηρέτης μιας τέτοιας και τόσο μεγάλης κρίσης, ο μακάριος Πέτρος, ο οποίος προκρίθηκε από όλους τους μαθητές, και μόνος αυτός μαρτυρήθηκε και μακαρίστηκε περισσότερο από τους άλλους, αυτός που του εμπιστεύτηκαν τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών, όταν ακούει από τον Κύριο: «Εάν δεν σε νίψω, δεν έχεις μέρος μαζί μου», ποια άραγε, έστω και στο ελάχιστο πέτρινη καρδιά δεν θα φέρει σε συναίσθηση ενώπιον του φόβου των κριμάτων του Θεού;

Αυτά δεν υπολείπονται των θαυμάτων του Ηλιού, ούτε είναι κατώτερα από τα σημεία του Ελισσαίου. Όπως ακριβώς εκείνοι επανέφεραν στη ζωή τους νεκρούς, έτσι και ο πιστός Βασίλειος με την προσευχή του άρπαξε από τον θάνατο το παιδί που επρόκειτο να πεθάνει. Αλλά όπως πάλι ο Πέτρος θανάτωσε τον Ανανία και τη Σάπφειρα επειδή έκλεψαν, έτσι και ο Βασίλειος, κατέχοντας τη θέση του Πέτρου και μετέχοντας ταυτόχρονα στην παρρησία εκείνου, ήλεγξε τον Ουάλη επειδή αθέτησε την υπόσχεσή του, και θανάτωσε τον γιο του. Από αυτό το γεγονός, μεγάλη αθυμία και αμηχανία κατέλαβε τους άθλιους και εκείνον τον άπιστο βασιλιά.

Και οι ίδιοι μεν, εάν αντιληφθούν με κάποιον τρόπο ότι κάποιος από όσους έχουν οριστεί για την είσπραξη των φόρων υπεξαιρεί τα χρήματά τους, τον τιμωρούν με δήμευση περιουσίας, με φυλάκιση και με την έσχατη κακοπάθεια. Τον Θεό, όμως, δεν νομίζουν ότι εξίσου με αυτούς ενδιαφέρεται για τα δικά του πράγματα και ότι τιμωρεί δικαίως τους άρπαγες; Πόση παραφροσύνη! Και ας δει, παρακαλώ, καθένας που σφετερίζεται τα αφιερωμένα στον Θεό, τον Ανανία και τη Σαπφείρα, πώς αυτοί, αφού υπεξαίρεσαν από τα πράγματα του Θεού, δοκίμασαν τέτοια οργή, καίτοι είχαν κλέψει από τα δικά τους χρήματα και όχι από εκείνα που άλλοι είχαν αφιερώσει στον Θεό. Διότι, όσο ελκύει την εύνοια του Θεού εκείνος που του προσφέρει τα δικά του, τόσο αποξενώνεται από τον Θεό εκείνος που, αλίμονο, ιδιοποιείται τα δικά Του. Και Εκείνος μεν μας χάρισε την ύπαρξη, το να πλουτούμε, να έχουμε δύναμη και τέτοια περιφάνεια, ενώ εμείς, μη αρκούμενοι στα όσα μας δόθηκαν, του αφαιρούμε επιπλέον και τα δικά του. Εξαιτίας αυτού, και όσα νομίζουμε ότι έχουμε, εάν δεν διορθώσουμε τον εαυτό μας, θα τα διαρπάσουν άλλοι. 12. Διότι από τη φύση τους αυτού του είδους τα πράγματα δεν παραμένουν για πολύ στους κληρονόμους. Και μάρτυρες του λόγου αυτού είναι οι εγγονοί του ευσεβούς Ιωάννου, ο οποίος βασίλευσε πριν από λίγο καιρό, [για το] πώς από επιφανείς κατάντησαν άδοξοι και από πλούσιοι έγιναν πένητες, μολονότι εκείνος στα περισσότερα έπραττε το δίκαιο και ζούσε με ευσέβεια. Αλλά επειδή συνένωσε με τα νόμιμα κτήματά του και ξένα, που ανήκαν σε ιερές μονές και μητροπόλεις, τα πάντα διαρπάγησαν.

ΙΔ΄. Εμπνεύσου μαζί με τον Λουκά, μελετώντας τις Πράξεις των Αποστόλων. Γιατί συντάσσεσαι με τον Ανανία και τη Σαπφείρα, τους καινούργιους σφετεριστές (αν βέβαια είναι όντως κάτι καινούργιο η κλοπή της ίδιας σου της περιουσίας), και μάλιστα όταν δεν σφετερίζεσαι χρήματα, ούτε κάτι άλλο από τα ευτελή και μικρά, όπως μια χρυσή ράβδο, ή ένα ένδυμα, ή ένα δίδραχμο, όπως έκανε κάποτε εκείνος ο άπληστος στρατιώτης, αλλά κλέβεις την ίδια τη θεότητα, και ψεύδεσαι όχι σε άνθρωπο, αλλά στον Θεό, όπως ακριβώς άκουσες; Τι λοιπόν; Δεν σέβεσαι ούτε την εξουσία του Πνεύματος, το οποίο πνέει σε όποιους θέλει, όποτε θέλει, και όσο θέλει;

Ποιος, ακούγοντας για την ασεβή Σαπφείρα και τον Ανανία, οι οποίοι αντάλλαξαν το δικό τους κέρδος με κακό θάνατο, δεν τρέμει να περικόψει έστω και το παραμικρό από την υπόσχεσή του; Και στους παλαιότερους χρόνους κάποιος, επειδή υπεξαίρεσε κρυφά μια χρυσή γλώσσα, παρά τη θέληση του ηγέτη, μαζί με ένα ένδυμα και λίγα χρήματα, έφερε την καταστροφή σε ολόκληρο τον λαό.

Ό,τι δίνει και ο φτωχός, αυτό να προσφέρεις. Ο αγνός δεν παίρνει μερίδιο από μίσθωμα πόρνης. Ποτέ να μην τάξεις τίποτα στον Θεό, ούτε και από τα ελάχιστα. Διότι ανήκουν στον Θεό, πριν καν τα λάβει. Τι εννοώ λοιπόν; Κλέβεις τα δικά σου όταν δεν τα δίνεις. Τι παράδοξο χρέος! Ας σε πείσουν για αυτό ο Ανανίας και η Σαπφείρα.

Γι' αυτό ο Ανανίας και η Σαπφείρα, παρόλο που δεν διέπραξαν την κλοπή σε ξένα αγαθά, αλλά στα δικά τους, εξαιτίας του ψεύδους, το οποίο συνοδεύει πάντα την κλοπή, θανατώνονται από τον Πέτρο, ή μάλλον από τον Θεό, προς τον οποίο λέει ο προφήτης Δαβίδ: «θα καταστρέψεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος». Ο Παύλος, πάλι, παραδίδει στον σατανά εκείνον που πόρνευσε στην Κόρινθο και παραγγέλλει γράφοντας στους Κορινθίους: «με τέτοιον άνθρωπο ούτε να συντρώγετε». Και δεν επικύρωσε την αγάπη, μέχρις ότου εκείνος, αφού απομακρύνθηκε από την πονηρή πράξη, απέδειξε με έργα τη μετάνοιά του. Προς τον πλεονέκτη, όμως, του οποίου τα χωράφια καρποφόρησαν άφθονα, και δεν μοιράζει σε αυτούς που δεν έχουν, αλλά μεγαλώνει τις αποθήκες του, τι λέει στα ευαγγέλια ο Κύριος; «Άφρονα, αυτή τη νύχτα απαιτούν την ψυχή σου από εσένα· αυτά, λοιπόν, που ετοίμασες, σε ποιον θα ανήκουν;». Και για να μη νομίσει κανείς ότι αυτή η απόφαση αφορά μόνο έναν, προσθέτει: «έτσι παθαίνει αυτός που θησαυρίζει για τον εαυτό του, και δεν πλουτίζει κατά Θεόν». Αν και εκείνος ο πλούσιος δεν πλούτιζε από αδικία· διότι τι αδίκησε εκείνος, εάν τα χωράφια του καρποφόρησαν άφθονα; Αλλά όμως, επειδή δεν χρησιμοποίησε καλά την αφθονία των πραγμάτων που του δόθηκε από τον Θεό, ούτε πλούτισε κατά Θεόν μέσω της ελεημοσύνης, έγινε άξιος θανάτου, χωρίς να απολαύσει καθόλου τον πλούτο του.

181. ΣΤΟΝ ΜΟΝΑΧΟ ΩΡΙΩΝΑ. Ότι η αγανάκτηση του αποστόλου Πέτρου εναντίον του Ανανία και της Σαπφείρας δεν οφειλόταν σε απερισκεψία, αλλά ήταν χρήσιμη κατά την αρχή του κηρύγματος. Δεν οφείλεται σε απερισκεψία, ω φιλολογότατε, η θανάτωση όσων έσφαλαν από τον σοφότατο Πέτρο, αλλά αποτελεί προγνωστική διδασκαλία, η οποία προλαμβάνει τα πολλά αμαρτήματα των ανθρώπων. Διότι τότε είχαν αρχίσει να σπέρνουν τους σπόρους του Ευαγγελίου· και μόλις είδαν ότι φύτρωσαν μαζί και ζιζάνια, σοφά τα ξερίζωσαν αμέσως, ώστε να μην αναπτυχθούν μαζί με το σιτάρι και προοριστούν για το μελλοντικό πυρ της κατάκαυσης. Έτσι και ο θεσπέσιος Μωυσής, βλέποντας τις εντολές του νόμου να παραβαίνονται από την αρχή, αν και επρόκειτο για μικρό αμάρτημα, διέταξε να λιθοβοληθεί εκείνος που μάζευε ξύλα το Σάββατο, γράφοντας ότι αυτό είχε αποφασίσει ο Θεός. Διότι η παράβαση κρίνεται το ίδιο, είτε σε μικρό είτε σε μεγάλο ζήτημα. Όπως άλλωστε και οι πρώτοι προπάτορες του ανθρωπίνου γένους, επειδή γεύτηκαν από το δέντρο, καταδικάστηκαν στην πολυώδυνη ζωή και στον θάνατο.

Ιδού, τα πόδια εκείνων που έθαψαν τον άνδρα σου βρίσκονται στη θύρα, και θα βγάλουν έξω κι εσένα. Έπεσε δε αμέσως στα πόδια του και εξέπνευσε. Όταν δε εισήλθαν οι νεανίσκοι, τη βρήκαν νεκρή και, αφού την έβγαλαν έξω, την έθαψαν κοντά στον άνδρα της. Και μεγάλος φόβος κατέλαβε όλη την Εκκλησία, καθώς και όλους όσοι τα άκουγαν αυτά. Μετά δε την πρόκληση αυτού του φόβου, επιτελούσαν περισσότερα σημεία· και για το ότι τα επιτελούσαν, άκουγε. Δια των χειρών των αποστόλων γίνονταν πολλά σημεία και τέρατα ανάμεσα στον λαό. Και βρίσκονταν όλοι ομόθυμα συγκεντρωμένοι στη στοά του Σολομώντος· από δε τους υπολοίπους κανένας δεν τολμούσε να προσκολληθεί σε αυτούς, αλλά ο λαός τους δόξαζε.

Και δεν το έμαθε η γυναίκα, ούτε της το αποκάλυψε κανείς από τους παρευρισκόμενους, αν και ήταν πολύ πιθανό να μαθευτεί· αλλά φοβούνταν. Αυτό, λοιπόν, θαυμάζοντας και ο συγγραφέας λέει, ότι «μη γνωρίζοντας το γεγονός, εισήλθε». Και όμως, από αυτό ήταν δυνατό να καταλάβει ότι εκείνος γνωρίζει τα κρυφά. Διότι, για ποιον λόγο, χωρίς να ρωτήσει κανέναν, ρωτά εσάς; Δεν είναι φανερό ότι ρωτά επειδή ήδη γνωρίζει; Αλλά η πολλή της πώρωση δεν της επέτρεψε να αποβάλει από πάνω της το έγκλημα, αλλά απαντά με πολλή αυθάδεια· διότι νόμιζε ότι συνομιλούσε με απλό άνθρωπο. Το φοβερό είναι τούτο, ότι προχώρησαν στην αμαρτία σαν από μία κοινή θέληση ή σαν ύστερα από κάποια συμφωνία. «Γιατί συμφωνήσατε μεταξύ σας», λέει, «να πειράξετε το Άγιο Πνεύμα; Ιδού, τα πόδια αυτών που έθαψαν τον άνδρα σου βρίσκονται στην πόρτα, και θα βγάλουν έξω κι εσένα». Πρώτα της υποδεικνύει το αμάρτημα, και έπειτα της φανερώνει ότι δικαίως θα πάθει τα ίδια με τον άνδρα της· επειδή ακριβώς διέπραξε το ίδιο αμάρτημα. Και πώς, λέει, «παρευθύς έπεσε στα πόδια του και ξεψύχησε»; Επειδή στεκόταν κοντά του. Έτσι αυτοί οι ίδιοι επέφεραν στον εαυτό τους την τιμωρία. Ποιος, λοιπόν, δεν θα έμενε έκπληκτος; Ποιος δεν θα φοβόταν τον απόστολο; Ποιος δεν θα θαύμαζε; «Και ήταν όλοι ομόψυχοι», λέει, «στη στοά του Σολομώντα». Από αυτό είναι φανερό ότι δεν βρίσκονταν σε σπίτι, αλλά είχαν καταλάβει το ιερό και διέτριβαν εκεί· και μάλιστα δεν φυλάγονταν πλέον από το να αγγίζουν ακάθαρτα πράγματα, αλλά απλώς άγγιζαν τους νεκρούς.

Καλώς· διότι μεταξύ των αναγκαίων, τα αναγκαιότερα είναι προτιμότερα. Πρόσεξε δε πώς αμέσως λαμβάνουν πρόνοια και για αυτά, χωρίς να παραμελούν το κήρυγμα. Επειδή δε εκείνοι ήταν περισσότερο σεβάσμιοι, γι' αυτό και προκρίνονται. Αναζητήστε λοιπόν, αδελφοί, επτά άνδρες από ανάμεσά σας με καλή μαρτυρία, πλήρεις Πνεύματος και σοφίας, τους οποίους θα καταστήσουμε υπεύθυνους για την ανάγκη αυτή. Εμείς δε θα αφοσιωθούμε στην προσευχή και στη διακονία του λόγου. Και ο λόγος αυτός άρεσε ενώπιον όλου του πλήθους. Και εξέλεξαν τον Στέφανο, άνδρα πλήρη πίστεως και Πνεύματος Αγίου. Άρα και εκείνοι που εξέλεξαν ήσαν πλήρεις πίστεως, προκειμένου να μη συμβούν τα ίδια, όπως στην περίπτωση του Ιούδα, ή όπως στην περίπτωση του Ανανία και της Σαπφείρας.

Ο Ανανίας και η Σάπφειρα κρίθηκαν ένοχοι ιεροσυλίας· διότι, αν και έκλεψαν τα δικά τους χρήματα, το τόλμημά τους ωστόσο αποτελούσε ιεροσυλία, επειδή μετά την υπόσχεση τα χρήματα δεν ήταν πλέον δικά τους. Τι πράττει, λοιπόν, ο Απόστολος; Άκουσε πώς, καθήμενος ωσάν σε δικαστήριο, εισάγει τον ιερόσυλο, του απευθύνει ερωτήσεις ως δικαστής, και τότε εκδίδει την απόφαση.

Και ο Ανανίας και η Σαπφείρα, για την κλοπή λίγων αργυρίων, πόσο βαριά τιμωρία υπέστησαν, όλοι το γνωρίζετε. Τις καθημερινές συμφορές, όμως, δεν τις βλέπετε, όσες υποφέρουμε αμαρτάνοντας; Ή μήπως δεν έχουν συμβεί ούτε αυτά; Δεν βλέπετε και τώρα αυτούς που λιώνουν από την πείνα, αυτούς που κατέχονται από ελεφαντίαση και λέπρα του σώματος, αυτούς που συζούν με διηνεκή φτώχεια, αυτούς που πάσχουν από μύρια ανίατα και θλιβερά δεινά; Πώς λοιπόν θα ήταν εύλογο άλλοι μεν να κολάζονται, άλλοι δε να μην κολάζονται;

Ο Παύλος, λοιπόν, διέτρεξε ολόκληρη την οικουμένη χωρίς να φέρει τίποτα μαζί του, χωρίς να πηγαίνει σε φίλους, ούτε σε γνωστούς· διότι στην αρχή ήταν κοινός εχθρός για όλους. Εντούτοις, αφότου εισερχόταν κάπου, είχε στη διάθεσή του τα αγαθά όλων. Ο Ανανίας όμως και η Σάπφειρα, επειδή έσπευσαν να ιδιοποιηθούν κάτι μικρό από τα δικά τους υπάρχοντα, στερήθηκαν τα πάντα, μαζί με την ίδια τους τη ζωή. Απαρνήσου, λοιπόν, τα δικά σου, για να χρησιμοποιήσεις ως δικά σου τα ξένα. Αλλά δεν γνωρίζω πώς παρασύρθηκα σε τόση υπερβολή, λέγοντας τέτοια λόγια σε ανθρώπους για τους οποίους θα ήταν ικανοποιητικό εάν προσέφεραν έστω και κάτι μικρό από τα υπάρχοντά τους.

Τι να πούμε όμως για τον Ανανία και τη Σαπφείρα, οι οποίοι, επειδή έκλεψαν από όσα είχαν αφιερώσει, τιμωρήθηκαν αμέσως; Κανείς έκτοτε δεν έπραξε το ίδιο; Πώς λοιπόν δεν υπέστησαν την ίδια τιμωρία; Άραγε σε πείθουμε ότι υπάρχει γέεννα ή θα χρειαστούμε περισσότερα παραδείγματα;

Το δε «Σήμερα σε εγκαθιστώ», μην το εκλαμβάνεις ότι αναφέρεται σε κάποια συγκεκριμένη ημέρα, αλλά στο αιώνιο και το παντοτινό, όπως λέει ο μακάριος Παύλος: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μη σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό», που σημαίνει, σε όποια ημέρα ακούσετε τον Κύριο να λέει, «Μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών», μη σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως οι ονομαζόμενοι Καθαροί. Και αυτά ισχύουν όχι μόνο πριν από το βάπτισμα και υπό την εποχή του νόμου, αλλά και μετά το βάπτισμα και υπό την εποχή της χάριτος. Διότι ακριβώς αυτά ο Δεσπότης Χριστός, παραδίδοντάς τα στους μαθητές του, τα έλεγε με άλλες λέξεις: «Αμήν, αμήν σας λέω, όσα δέσετε πάνω στη γη, θα είναι δεμένα στον ουρανό». Και δεν κατέστησε τους μαθητές του υπευθύνους απλώς για κάποιες λέξεις, αλλά για πραγματικές καταστάσεις, δίνοντάς τους την εξουσία να λύνουν και να δένουν. Κοιτάξτε προπάντων τον μακάριο Πέτρο, πώς έδεσε με τον θάνατο αυτούς που συμφώνησαν στο ψέμα, τον Ανανία και τη Σάπφειρα· και πώς έλυσε αμέσως τη συμφορά του εκ γενετής αναπήρου, χαρίζοντάς του πόδια. Τι θα πουν σε αυτά οι Καθαροί, που παριστάνουν τους καθαρότερους, ενώ είναι πιο ακάθαρτοι από κάθε ακαθαρσία; Διότι κανείς δεν είναι καθαρός από ρύπο, ακόμη κι αν η ζωή του πάνω στη γη διαρκέσει μόνο μία ημέρα.

Και αν αυτά έχουν κατ' αυτόν τον τρόπο, και αν είναι δυνατόν να σωθεί κανείς μετά το βάπτισμα μέσω της μετανοίας, γιατί ο απόστολος Πέτρος θανάτωσε αμέσως τον Ανανία και τη Σαπφείρα και δεν τους επανέφερε μέσω της μετανοίας; Πρόσεξε με ακρίβεια. Δεν απέκρυψε ο μακάριος Πέτρος το έμπλαστρο της μετανοίας· αλλά οι ίδιοι, οι οποίοι περιέπεσαν σε τέτοιο παράπτωμα, δεν αναζήτησαν το πρόσφορο έμπλαστρο της μετανοίας, αλλά με την προτροπή του διαβόλου καταστράφηκαν μαζί με τα χρήματά τους. Διότι τότε υπάρχει μετάνοια, όχι όταν τιμάται με τα λόγια, αλλά όταν αποδεικνύεται στην πράξη. Επειδή υπάρχει μετάνοια που πηγάζει από την ψυχή, και υπάρχει μετάνοια που γίνεται επιφανειακά· γι' αυτό οι μεν σώζονται, ενώ οι δε κατακρίνονται. Μετανόησε ο μακάριος Πέτρος, μετανόησε και ο άθλιος Ιούδας· αλλά ο μεν Πέτρος, αφού μετανόησε γνήσια, δάκρυσε και ξέπλυνε την άρνησή του διά των δακρύων, επανήλθε και πάλι στην προηγούμενη τιμή του· ο δε Ιούδας κατέστησε τη μετάνοια πάρεργο. Διότι, αν και έριξε τα αργύρια στους Ιουδαίους και είπε: «Αμάρτησα παραδίδοντας αθώο αίμα», εντούτοις δεν αναστέναξε, δεν δάκρυσε, δεν έπραξε έργα άξια της μετανοίας, παρά μόνο έφτιαξε τη θηλιά και ικανοποίησε τον διάβολο.

Πολλοί άρπαξαν την ιερωσύνη με χρήματα, αλλά δεν βρήκαν κάποιον να τους ελέγξει, ούτε άκουσαν αυτά που άκουσε τότε ο Σίμωνας από τον Πέτρο. Όμως, δεν διέφυγαν για αυτόν τον λόγο, αλλά θα υποστούν πολύ πιο σκληρή τιμωρία από αυτήν που θα τους επιβαλλόταν εδώ, διότι ούτε από το παράδειγμα αυτό συνετίστηκαν. Πολλοί τόλμησαν τα έργα του Κορέ, αλλά δεν έπαθαν όσα έπαθε ο Κορέ· θα τιμωρηθούν όμως αργότερα, υφιστάμενοι μεγαλύτερη ζημία. Πολλοί, αν και μιμήθηκαν την ασέβεια του Φαραώ, δεν καταποντίστηκαν όπως εκείνος, αλλά τους περιμένει το πέλαγος της γέεννας. Διότι ούτε εκείνοι που αποκαλούν τους αδελφούς τους μωρούς έχουν ήδη τιμωρηθεί· η κόλασή τους είναι φυλαγμένη για την άλλη ζωή. Μην νομίζετε, λοιπόν, ότι οι αποφάσεις του Θεού είναι μόνο λόγια. Γι' αυτό, άλλωστε, κάποιες από αυτές τις έκανε πράξη, όπως στην περίπτωση της Σαπφείρας, του άνδρα της, του Χαρμί, του Ααρών και πολλών άλλων, έτσι ώστε όσοι απιστούν στα λόγια Του, πειθόμενοι από τα ίδια τα γεγονότα, να πάψουν πια να εξαπατούν τον εαυτό τους νομίζοντας ότι δεν θα τιμωρηθούν, και να μάθουν ότι η αγαθότητα του Θεού έγκειται στο να δίνει προθεσμία μετανοίας σε αυτούς που αμαρτάνουν, και όχι στο να μην τιμωρεί καθόλου εκείνους που εμμένουν στα αμαρτήματά τους.

Γιατί είσαι προπετής στην υπόσχεσή σου, εφόσον δεν την επιβεβαιώνεις με έργα; Πρέπει, λοιπόν, και να δίνεις υποσχέσεις με περίσκεψη, και να αποδίδεις το χρέος της υπόσχεσης με ακρίβεια. Διότι είναι γραμμένο: «Κάντε τάματα και αποδώστε τα στον Κύριο τον Θεό σας». Να εμφανιστείς ενώπιόν Του με αγνή βιοτή· δηλαδή, με το σώμα, το πνεύμα και την ψυχή. Μην αφαιρέσεις τίποτα από την υπόσχεση, για να μην πάθεις ό,τι ο Ανανίας και η Σαπφείρα. Διότι εκείνοι, επειδή υπεξαίρεσαν μέρος από το αντίτιμο του κτήματος που είχαν υποσχεθεί, καταδικάστηκαν σε θάνατο· και εμείς οφείλουμε να τα φοβόμαστε αυτά.

Διότι, όπως ακριβώς αποτελεί ίδιον της προφητείας το να κάνει λόγο για όσα δεν έχουν συμβεί ακόμη και τυγχάνουν μέχρι στιγμής αφανή, έτσι και το να ανακαλύπτει και να φέρνει στο φως εκείνα που έχουν μεν συμβεί, αλλά έχουν καλυφθεί από τον χρόνο, είναι έργο της ίδιας χάριτος. Αποτελεί όμως έργο της προφητείας και το να μιλά για τα παρόντα, όταν κάτι συμβαίνει μεν, αλλά παραμένει κρυφό, όπως στην περίπτωση του Ανανία και της Σαπφείρας. Διότι εκεί το γεγονός δεν ανήκε ούτε στο παρελθόν ούτε στο μέλλον, αλλά ήταν παρόν, πλην όμως άδηλο.

Ο Μαμωνάς είναι ο φιλόσαρκος δαίμονας, ο οποίος μας παρασύρει σε άτοπες σκέψεις, σε οργιαστικές διασκεδάσεις, σε μέθη, σε αισχρές και βέβηλες συνευρέσεις, σε φιλάργυρες επιθυμίες, και μας αποτρέπει από την καθαρή και αγιότατη δουλεία στον πανάγαθο Θεό. Μαμωνάς είναι η άμετρη πορεία του βίου, ο πλούτος, η δόξα και η φαντασίωσή τους, και οτιδήποτε άλλο μας τραβάει προς τα κάτω, μας κρατάει αιχμαλώτους των παθών και μας απομακρύνει από τον Θεό. Ο Μαμωνάς είναι ο δαίμονας της πλεονεξίας, της αρπαγής και της άθλιας κλοπής, εξαιτίας του οποίου θανατώθηκε κάποτε ο Ανανίας μαζί με τη γυναίκα του, τη Σαπφείρα. Γνωρίζεις τον μαμωνά τον πολυποίκιλο και συνάμα πολυώνυμο και συνώνυμο; Γνωρίζεις αυτόν τον τυραννικό και πανάθλιο κύριο, και πώς σέρνει στη δουλεία του πάμπολλα πλήθη και τα αποτρέπει από τη δουλεία του Κυρίου, του αληθινού Κυρίου και Κυρίου των κυρίων και Θεού των θεών; Όντως, «κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους»· διότι πώς είναι δυνατόν κάποιος να διατηρεί την αγνεία του και ταυτόχρονα να πορνεύει, ή να σωφρονεί και ταυτόχρονα να μοιχεύει, ή να αισχροπραγεί και ταυτόχρονα να καλλιεργεί την αγιοσύνη, και να εγκρατεύεται και ταυτόχρονα να μεθά, και να κοπιάζει με τα χέρια του για τα απολύτως αναγκαία και έπειτα να κλέβει σαν λύκος τα ξένα, και να είναι ελεήμων και ταυτόχρονα να πλεονεκτεί, και «να δουλεύει στον Θεό και στον μαμωνά» υπηρετώντας και τους δύο; «Διότι, ή θα μισήσει τον έναν και θα αγαπήσει τον άλλον, ή θα προσκολληθεί στον έναν και θα καταφρονήσει τον άλλον».

Επειδή, εάν εκείνα που χαρίζει κάποιος σε έναν άνθρωπο δεν μπορεί πλέον να τα ορίζει, πώς μπορεί αυτός να εξουσιάζει και πάλι εκείνα που αφιέρωσε μία φορά στον Θεό; Διότι ο τέτοιος άνθρωπος λογίζεται ιερόσυλος και υπόδικος της καταδίκης του Ανανία και της Σαπφείρας.

Επειδή η υπόσχεση δεν έγκειται μόνο σε χρήματα, αλλά και σε λόγια, και στην προαίρεση. Έτσι και η μοναχική πολιτεία δεν έγκειται στην κουρά και στα ενδύματα, αλλά και στα λόγια, και στην υπόσχεση προς τον Θεό. Όσοι, λοιπόν, υπόσχονται κάτι αγαθό στον Θεό, έχουν χρέος να το εκπληρώσουν: όπως για παράδειγμα, ο παρθένος την παρθενία, ο εγκρατής την εγκράτεια, και ο έγγαμος τη σωφροσύνη, για να μην τιμωρηθούν όπως ο Ανανίας και η Σαπφείρα. Και όχι μόνο εκείνη την υπόσχεση που έδωσαν ενώπιον των ανθρώπων, αλλά και εκείνη που έδωσαν κατ' ιδίαν μόνοι τους· διότι λέει ο θείος Βασίλειος (στον λόγο περί πλεονεξίας): «Εσύ ομιλείς κρυφά με τον εαυτό σου, τα λόγια σου όμως ακούγονται στον ουρανό· και είναι καλύτερος μάρτυρας ο Θεός που βρίσκεται στον ουρανό και βλέπει τις καρδιές, παρά οι άνθρωποι που βλέπουν μόνο τα εξωτερικά». Για να συμβιβάσουμε, λοιπόν, τον παρόντα Κανόνα με τον Κανόνα του Αγίου, είναι καλύτερο και ακριβέστερο να τον κατανοήσουμε ως εξής: Ότι όσοι υποσχέθηκαν παρθενία, δηλαδή μοναχική πολιτεία, και πριν γίνουν μοναχοί παντρεύτηκαν, αυτοί, αφού χωριστούν από αυτόν τον παράνομο γάμο και την πορνεία σύμφωνα με τον 6ο και 18ο κανόνα του Βασιλείου, να κανονίζονται τότε ως δίγαμοι· δηλαδή, για έναν χρόνο κατά τον 18ο κανόνα του Βασιλείου να μην κοινωνήσουν.

Αν, αφού σου επιτεθεί με κάθε είδους αμαρτήματα και αποκρουστεί με τα προαναφερθέντα όπλα, μεταστραφεί επικαλούμενος τη χρηστότητα και τη φιλανθρωπία του Θεού, επιχειρώντας να σε πείσει να περιφρονήσεις τις κολάσεις (διότι ο εχθρός είναι πολύτροπος και πολυμήχανος, και ικανότατος στο να καθιστά την ορμή μας ευάλωτη προς την αμαρτία), μην αμελήσεις· έχεις και πάλι θεοχάλκευτα ξίφη και ασπίδες που σου χορηγούνται από τη θεία Γραφή, με τα οποία, εάν εξοπλιστείς και αγωνιστείς εναντίον του εχθρού, θα τον αναδείξεις ηττημένο και γεμάτο από κάθε αισχύνη και ατιμία· διότι ο στεναγμός και ο τρόμος του Κάιν και η ζωή του, που ήταν χειρότερη από τον θάνατο, όταν μελετώνται, είναι ικανά να διασπάσουν και να τρέψουν σε φυγή την παράταξη των μάταιων λογισμών του· οι καταρράκτες του ουρανού που άνοιξαν και κατέκλυσαν όλη τη γη εξαιτίας των αμαρτιών εκείνων που κατοικούσαν σε αυτήν, εκείνο το κοινό και παγκόσμιο ναυάγιο· το πυρ των Σοδόμων, πάλι, που κατέβηκε από τον ουρανό και κατέφαγε ανελέητα κάθε ηλικία· οι αιγυπτιακές και φοβερές πληγές και μάστιγες για την παρακοή των εντολών του Θεού που έπεσαν πάνω στον ίδιο τον Φαραώ και στους Αιγυπτίους και ώθησαν όλη την Αίγυπτο στο έσχατο σημείο κακών και κινδύνων, και οι πυθμένες του βυθού που διαρρήχθηκαν και έγιναν τάφος για τους ίδιους τους Αιγυπτίους εξαιτίας της σκληροκαρδίας τους· οι Ισραηλίτες, πάλι, όταν υποδουλώνονταν στα πάθη, πολλές φορές θερίζονταν από αδελφικό χέρι και μαχαίρι, ενώ άλλες φορές παραδίδονταν σε αλλόφυλους για λεηλασία, καίγονταν από φωτιά και θανατώνονταν από τα φίδια· και τέλος, εκείνος ο εκλεκτός λαός που οδηγούνταν από τον στύλο της νεφέλης, για χάρη του οποίου εξαπολύθηκαν στους Αιγυπτίους οι πικρές και βαριές τιμωρίες, για χάρη του οποίου επιτελούνταν τα μεγάλα τεράστια θαύματα· αυτοί λοιπόν, όταν μνημονεύονται για όσα έπαθαν, ας αποκρούσουν εκείνους τους μάταιους και δαιμονιώδεις λογισμούς· διότι και αυτοί, οι οποίοι αξιώθηκαν τόσης και τέτοιας πρόνοιας και χάρης, επειδή υπέστησαν τις συνέπειες της αχαριστίας και του γογγυσμού τους, έπεσαν νεκροί στην έρημο και καταδικάστηκαν σε έκπτωση από την υποσχεμένη γη· ο Ναδάβ, πάλι, και ο Αβιούδ, από τη λευιτική φυλή και οι οποίοι ήταν αφιερωμένοι στον Θεό, επειδή προσέφεραν ξένο πυρ, αποστερήθηκαν τη ζωή και έγιναν ξαφνικά παρανάλωμα του πυρός· αυτοί πάλι γύρω από τον Δαθάν και τον Αβειρών, που γόγγυζαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών και γι' αυτό αρπάχτηκαν από το χάσμα της γης μαζί με όλες τους τις αμαρτίες και τάφηκαν πριν από τον θάνατο και καταχώθηκαν πικρά ζωντανοί· ο ακάθεκτος θυμός και φόνος του Φινεές εναντίον εκείνων που εκπόρνευσαν· το αυστηρό και απότομο τέλος του Ανανία και της Σαπφείρας· αυτά και τα παρόμοια θα σου αρκέσουν ως όπλα και βέλη και ασπίδες, και γνωρίζω καλά ότι εάν ο επηρεάζων δαίμονας χτυπηθεί από τις βολές αυτών, θα εκδιωχθεί ισχυρά.

Μάθε λοιπόν πώς την αφαιρείς: ενώ θεωρείς τον ασκητή ιερέα αξιόπιστο για την ψυχή σου, δίνοντάς την σε αυτόν για να την προσφέρει στον Θεό, για τα ψυχρά, οικτρά και ταλαίπωρα υλικά πράγματα τούτου του κόσμου τον κρίνεις και τον δοκιμάζεις. Πώς λοιπόν δεν νομίζεις ότι αμαρτάνεις αμαρτία όχι τυχαία, αλλά την ίδια την ιεροσυλία, την καταδίκη της οποίας δείχνει ο μακάριος Πέτρος στις Πράξεις, όταν, αφού ήλεγξε τον Ανανία και τη Σαπφείρα ότι καταχράστηκαν από το αντίτιμο του κτήματος, το οποίο, αφού το προσέφεραν, πήραν εντολή να πωλήσουν, ώστε να δοθεί για τη διακονία των αδελφών, τους καταδίκασε σε πικρό θάνατο και προκάλεσε μεγάλο φόβο σε όλη την εκκλησία; Αλλά θα πεις: «Δεν αναιρώ την αποταγή μου, αλλά φροντίζω ώστε να γίνει η κατάλληλη και σωστή διαχείριση». Πρώτα απ' όλα, η λογική δεν επιτρέπει να είσαι ελεγκτής εκείνων που δεν σου ανήκουν πλέον, διότι δεν γνωρίζεις τι πρέπει και τι δεν πρέπει, και αποδεικνύεται ότι αφαιρείς και την αποταγή· επιπλέον αποδεικνύεσαι και ψεύτης όταν λες: «Δεν την αφαιρώ». Διότι, πες μου: δεν παρέδωσες την ψυχή και έπειτα τα χρήματα μέσω των χεριών του ασκητή στον Θεό; Άρα αυτά δεν βρίσκονται πλέον στη δική σου εξουσία, και η αποταγή είναι βέβαιη και αληθινή, όταν η ψυχή δεν εκτελεί καθόλου τα δικά της θελήματα, αλλά, όπως ακριβώς το υλικό στον τεχνίτη, έτσι υποτάσσει όλες τις αισθήσεις της σε εκείνον στον οποίον παρέδωσε την ψυχή μετά τον Θεό, έχοντας προσηλωμένο το βλέμμα σε όσα εκείνος προστάζει.

Είθε να μην πάθουμε πλέον κάτι τέτοιο, σπλαχνίσου μας, Κύριε. Ίσως δε και όπως ο Ανανίας και η Σαπφείρα· διότι, νομίζοντας ότι μπορούσαν να πουν ψέματα στους αποστόλους, έπεσαν με πτώση τρομερή. Αυτό συμβαίνει και ανάμεσά μας· όταν κάποιος από εμάς έχει ψέμα στην καρδιά του και δεν αποκρίνεται με αλήθεια, ή ακόμη και σε κάποια τυχαία συναναστροφή, φοβάμαι και την πτώση του Σίμωνα του μάγου μπροστά στον άγιο Πέτρο τον κορυφαίο των αποστόλων, ο οποίος θέλησε να παραβρίσκεται για ανθρώπινη τιμή και δόξα, έστω κι αν φαινομενικά φάνηκε ότι είχε γίνει μαθητής του.