Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 5:28

Αυτοί οι οποίοι ακόνισαν σαν ρομφαία τις γλώσσες τους. Αυτά τα λέει, διότι αυτοί, βλασφημώντας τον Ιησού, έλεγαν στους αποστόλους: «Με αυστηρή εντολή σάς παραγγείλαμε να μη μιλάτε σε κανέναν στο όνομα αυτό». —Τέντωσαν το τόξο τους, πράγμα πικρό. Παραβάλλει με βολή τόξου τα θανατηφόρα λόγια της γλώσσας τους. Διότι πώς να μην είναι θανατηφόρα εκείνα τα λόγια που επιχειρούν να πείσουν να μην πιστεύει κανείς ότι ο Ιησούς είναι Θεός;

ΙΩΑΝΝΗΣ. Του αποκρίθηκε ο Ιησούς: Εγώ μίλησα φανερά στον κόσμο· εγώ πάντοτε δίδαξα στη συναγωγή και στο ιερό, όπου συγκεντρώνονται όλοι οι Ιουδαίοι, και στα κρυφά δεν μίλησα καθόλου. ΠΡΑΞΕΙΣ. Αφού δε τους έφεραν, τους έστησαν ενώπιον του συνεδρίου, και ο αρχιερέας τους ρώτησε, λέγοντας: Δεν σας δώσαμε αυστηρή παραγγελία να μη διδάσκετε στο όνομα αυτό; Και ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας, και θέλετε να φέρετε πάνω μας το αίμα αυτού του ανθρώπου. Αποκρινόμενος δε ο Πέτρος και οι απόστολοι είπαν: Πρέπει να πειθαρχούμε περισσότερο στον Θεό παρά στους ανθρώπους. ΠΡΑΞΕΙΣ. Παρά μόνο ότι το Άγιο Πνεύμα σε κάθε πόλη μού δίνει μαρτυρία, λέγοντας ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις.

Επομένως, λέει, έστω κι αν νομίσατε ότι υπερισχύσατε με το να γίνετε Κυριοκτόνοι, τελικά όμως ηττηθήκατε. Δείξτε λοιπόν υπακοή αποδεχόμενοι την πίστη, διαφορετικά να γνωρίζετε αυτό: ότι κι αν πάλι φαίνεται πως υπερισχύετε, μη ανεχόμενοι τη διδασκαλία αλλά τιμωρώντας με αγριότητα εκείνους που κηρύττουν το Ευαγγέλιο, πάλι θα ηττηθείτε από τον Κριτή, ο οποίος πλέον θα τιμωρεί και θα απαιτεί ικανοποίηση για τόσο μακροχρόνια παραφροσύνη. Πράγμα που βέβαια και έγινε. Διότι, πράγματι, μετά την ανάσταση του Χριστού και την ανάληψή Του στον ουρανό, επιβουλεύονταν ακόμη και τους ίδιους τους αγίους αποστόλους. Και μάλιστα, αφού τους έφερναν στα συνέδρια, τους χτυπούσαν κατηγορώντας τους και λέγοντας: Σας διατάξαμε με αυστηρή παραγγελία να μη μιλάτε σε κανέναν στο όνομα αυτό, και ιδού έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας. Έτσι, φάνηκε μεν ότι και σε αυτό υπερισχύουν, πλην όμως όλα τους ήταν ανώφελα, και τα σχέδια, και οι σκέψεις, και τα λόγια. Διότι οι θεσπέσιοι μαθητές νικούσαν λέγοντας ότι, Ο Κύριος ο Θεός είναι μαζί μας.

Αλλά ορμούσαν εναντίον τους σαν ανήμερα θηρία, τους εισήγαγαν στα συνέδρια, και, κατηγορώντας τους για τη γνήσια αγάπη τους προς τον Χριστό σαν να ήταν κάτι το εξαιρετικά ανήκουστο, τους απηύθυναν πικρές ύβρεις, και αφού τους κακοποίησαν και τους καταξέσκισαν με τα χτυπήματα των μαστιγίων, έλεγαν: «Δεν σας παραγγείλαμε ρητά να μη μιλάτε σε κανέναν γι' αυτό το όνομα; Και ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας.» Και επιτιθέμενοι και με άλλους τρόπους, και εξυφαίνοντας άγριες επιβουλές, έγιναν πρόξενοι συντριβής και κόπων για αυτούς.

Διότι έλεγαν: «Με αυστηρή εντολή σας παραγγείλαμε να μη μιλάτε σε κανέναν στο όνομα αυτό. Και ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας». Και τους ίδιους τους αγίους αποστόλους θα τους βρούμε να φοβούνται βέβαια την επίθεση των Ιουδαίων, να προσπίπτουν όμως στον πανάγιο Θεό και να λένε: «Και τώρα, Κύριε, δες τις απειλές τους και δώσε στους δούλους σου να κηρύττουν με θάρρος τον λόγο σου». Ιδού λοιπόν, λέει, αυτοί μάλλον θα φοβηθούν εσάς, και όχι εσείς αυτούς· αυτοί που φοβόσασταν, θα σας φοβηθούν. Και θα στείλουν, όταν έρθει ο καιρός, απεσταλμένους ζητώντας ειρήνη, και κλαίγοντας πικρά. Διότι θα ερημωθούν οι οδοί τους, δηλαδή, δεν θα ευοδωθούν καθώς έχουν επιλέξει να θεομαχούν και να εναντιώνονται στα δεσποτικά προστάγματα. Διότι παλαιότερα ο Ισραήλ, όταν βέβαια το θείο κήρυγμα βρισκόταν στις αρχές του, ήταν αφόρητος στους αγίους μυσταγωγούς. Όταν όμως το πλήθος όσων πίστεψαν αυξήθηκε κατά πολύ, σε κάθε πόλη και χώρα η αλλοφροσύνη τους πλέον έχει νικηθεί, και βρίσκονται κάτω από τα πόδια των πιστών, ηττημένοι και κλαίγοντας, και θεωρούν ότι είναι αρκετό για την παρηγορία τους το να αξιωθούν έστω ειρήνης με αυτούς. Αυτό, νομίζω, είναι το νόημα της προφητείας. Διότι έπαψε, λέει, ο φόβος των εθνών, δηλαδή των Ιουδαίων, και η διαθήκη προς αυτούς καταργείται.

Τη ρώτησε δε ένας άγγελος από τον ουρανό, πού πηγαίνει και από πού έρχεται. Εκείνη δε απάντησε σε αυτά: «Από το πρόσωπο της Σάρρας, της κυρίας μου, εγώ δραπετεύω». Τι είπε λοιπόν ο θεσπέσιος άγγελος; «Επίστρεψε», λέει, «στην κυρία σου και ταπεινώσου κάτω από τα χέρια της». Διότι προηγουμένως φάνηκε να κοιλοπονάει τον Ισραήλ η λατρεία κατά τον Νόμο. Ούσα δε δούλη (διότι ελεύθερο πνεύμα δεν υπήρχε σε αυτήν), σχεδόν κυοφόρησε πριν από τη νέα και ευαγγελική διδασκαλία τον λαό που βγήκε από την Αίγυπτο. Γι' αυτό λοιπόν και υπερηφανεύθηκε, και δίωκε αυτούς που ανήκαν στον Χριστό, και σηκώνοντας ψηλά το κεφάλι εναντίον των ευαγγελικών θεσπισμάτων, καταδικαζόταν με πολλούς τρόπους. Διότι η Συναγωγή των Ιουδαίων επέπληττε τους αγίους αποστόλους, λέγοντας ρητώς: «Με αυστηρή παραγγελία σας παραγγείλαμε να μη διδάσκετε στο όνομα αυτό, και ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας». Βλέπεις πώς η Αιγυπτία υπεραίρεται κατά της Σάρρας και πώς η δούλη αποθρασύνεται κατά της ελεύθερης. Αλλά νικήθηκε από τον χρόνο και δραπετεύει, προτιμώντας κατά κάποιον τρόπο την αποστασία, προστάζεται όμως μέσω φωνής αγγέλου να μην απορρίψει την ελεύθερη, δηλαδή τη διδασκαλία που καλεί στο αξίωμα της ελευθερίας, αλλά μάλλον να ταπεινωθεί κάτω από τα χέρια της. Διότι η λατρεία μέσω του Νόμου, πορευόμενη μέσα από σχήματα και τύπους, υπηρετεί κατά κάποιον τρόπο τις ευαγγελικές διδασκαλίες, παρουσιάζοντας στον εαυτό της αμυδρή την ομορφιά της αλήθειας.

Διότι το όνομα Συμεών ερμηνεύεται υπακοή· το δε Λευί σημαίνει προσειλημμένος ή εκλεκτός. Πώς είναι δυνατόν να αμφιβάλλει κανείς ότι στους αγίους αποστόλους επιτίθεντο με σφοδρότητα εκείνοι που είχαν αποκτήσει τα αξιώματα της ιεροσύνης κατά τον νόμο, με τη σύμπραξη μάλιστα και των λαϊκών; Και έτριζαν τα δόντια τους, αποκαλώντας καταστροφή την επιστροφή εκείνων που βρίσκονταν υπό την επιρροή τους, και εξακοντίζοντας εναντίον τους κατηγορίες για εντελώς ανήκουστα πράγματα: «Ιδού γάρ», έλεγαν, «έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας». Επειδή δε τους κατηγορούσαν ότι δεν ζούσαν πλέον ιουδαϊκά, μάθαιναν ότι είχε τιμηθεί από αυτούς η περιτομή· και ότι δεν υπήρχε απολύτως κανένα διαχωριστικό τείχος που να δημιουργεί διαφορά, εφόσον ήθελαν να κατανοήσουν τα όσα δίδαξε ο Μωυσής με τον ορθό τρόπο. «Διότι δεν είναι Ιουδαίος», λέει, «αυτός που είναι φανερά εξωτερικά, ούτε είναι αληθινή περιτομή εκείνη που γίνεται φανερά στη σάρκα· αλλά Ιουδαίος είναι αυτός που είναι κρυφά εσωτερικά, και περιτομή είναι η περιτομή της καρδιάς, κατά το πνεύμα και όχι κατά το γράμμα.» Βλέπεις πώς εκείνοι που θεωρούνταν αλλογενείς συμμορφώνονταν με τους Ιουδαίους, φέροντας την περιτομή εν πνεύματι και όντας Ιουδαίοι στα κρυφά.

Διότι όλοι δόξαζαν τον Θεό για αυτό που είχε συμβεί. Επειδή ο άνθρωπος, στον οποίο είχε πραγματοποιηθεί αυτό το σημείο της ιάσεως, ήταν ηλικίας άνω των σαράντα ετών. Αλλά ας εξετάσουμε από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν. «Τι θα κάνουμε με τους ανθρώπους αυτούς;» Στην αρχή, λοιπόν, τα έκαναν όλα για την ανθρώπινη δόξα· τώρα όμως είχε προστεθεί και κάτι άλλο, το να μη φανούν ότι είναι μιαιφόνοι· πράγμα που έλεγαν και αργότερα: «Θέλετε να φέρετε πάνω μας το αίμα του ανθρώπου αυτού». «Ας τους απειλήσουμε αυστηρά να μη μιλούν πλέον στο όνομα αυτό σε κανέναν άνθρωπο». Ω της ανοίας! Ενώ πείσθηκαν ότι αναστήθηκε, και έλαβαν αυτό ως τεκμήριο ότι είναι Θεός, προσδοκούσαν ότι εκείνος που δεν κρατήθηκε από τον θάνατο θα μπορούσε να επισκιαστεί από τις δικές τους ραδιουργίες.

Αυτό έγινε και για την παρηγοριά εκείνων, και για την ωφέλεια και διδασκαλία αυτών. Και πρόσεξε, αυτό που συνέβη στην περίπτωση του Χριστού, το ίδιο συμβαίνει και τώρα. Διότι βεβαίως δεν τους αφήνει να δουν τα θαύματα την ώρα που γίνονται, αλλά διευθετεί τα πράγματα έτσι ώστε να πληροφορηθούν γι' αυτά από τα αποτελέσματά τους· όπως ακριβώς στην περίπτωση της ανάστασής Του, δεν τους άφησε να δουν πώς αναστήθηκε· διότι ήταν ανάξιοι να το δουν αυτό· αλλά τους αποδεικνύει το γεγονός μέσα από τα όσα ακολούθησαν. Παρομοίως και στην περίπτωση του κρασιού που προήλθε από το νερό, δεν το βλέπουν οι συνδαιτυμόνες την ώρα που γίνεται· διότι είχαν μεθύσει· και αναθέτει την κρίση του θαύματος σε άλλους. Έτσι ακριβώς γίνεται και εδώ. Διότι δεν τους βλέπουν την ώρα που τους βγάζουν έξω, είδαν όμως τα τεκμήρια, από τα οποία μπορούσαν να κατανοήσουν τα όσα είχαν συμβεί. Για ποιο λόγο όμως τους έβγαλε έξω κατά τη διάρκεια της νύχτας; Επειδή έτσι έγιναν περισσότερο πιστευτοί παρά με τον αντίθετο τρόπο· και επιπλέον επειδή διαφορετικά δεν θα έφταναν στο σημείο να ρωτήσουν· ούτε βέβαια θα πίστευαν και οι ίδιοι, αν τα πράγματα γίνονταν αλλιώς. Έτσι συνέβη και στους παλαιούς χρόνους, όπως στην περίπτωση του Ναβουχοδονόσορα· είδε τους παίδες να υμνούν τον Θεό πάνω στο καμίνι, και τότε καταλήφθηκε από έκπληξη. Έπρεπε λοιπόν και αυτοί να ρωτήσουν πρώτα: «Πώς βγήκατε;», εκείνοι όμως, σαν να μην είχε συμβεί απολύτως τίποτα, ρωτούν λέγοντας: «Δεν σας δώσαμε αυστηρή παραγγελία να μην ομιλείτε;». Και πρόσεξε πώς τα μαθαίνουν όλα μέσω άλλων. Διότι βλέπουν τη φυλακή κλειδωμένη με ασφάλεια και τους φύλακες να στέκονται μπροστά από τις θύρες.

Τότε, αφού μετέβη ο στρατηγός μαζί με τους υπηρέτες, τους έφερε χωρίς άσκηση βίας· διότι φοβούνταν τον λαό, μήπως λιθοβοληθούν. Ω της ανοησίας! Φοβούνταν, λέγει, το πλήθος. Διότι σε τι θα τους ωφελούσε το πλήθος; Ενώ έπρεπε να φοβηθούν τον Θεό, ο οποίος πάντοτε τους άρπαζε μέσα από τα χέρια εκείνων σαν να ήταν φτερωτοί· αυτοί όμως φοβούνται περισσότερο το πλήθος. Ο δε αρχιερέας τους ρώτησε, λέγοντας: Δεν σας παραγγείλαμε ρητώς να μη διδάσκετε στο όνομα αυτό; Και ιδού, γεμίσατε την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας, και θέλετε να επιφέρετε εναντίον μας το αίμα του ανθρώπου αυτού. Τι έπραξαν λοιπόν οι απόστολοι; Πάλι με επιείκεια συνομιλούν μαζί τους· καίτοι θα μπορούσαν να πουν: Ποιοι είστε εσείς που αντιτάσσεστε στον Θεό; Αλλά τι κάνουν; Πάλι υπό μορφή παραινέσεως και συμβουλής, και με πολλή επιείκεια αποκρίνονται. Αποκρινόμενος δε ο Πέτρος και οι απόστολοι είπαν: Πρέπει να πειθαρχούμε στον Θεό περισσότερο παρά στους ανθρώπους. Πολλή είναι η σοφία τους και τέτοιας λογής, ώστε μέσα από αυτό αποδεικνύουν ότι και εκείνοι μάχονται εναντίον του Θεού.

«Δεν σας δώσαμε ρητή παραγγελία;» λέει. Αν, λοιπόν, είχαν υπακούσει σε εσάς, δικαίως τους ζητάτε ευθύνες· εάν, όμως, ήδη από τότε είπαν ότι δεν πρόκειται να πειθαρχήσουν, είναι περιττές οι ευθύνες, περιττές και οι παραγγελίες. Πρόσεξε την ανακολουθία των κατηγοριών και την υπερβολική ανοησία. Θέλουν, λοιπόν, να δείξουν τις φονικές διαθέσεις των Ιουδαίων, ότι δηλαδή δεν τα πράττουν αυτά χάριν της αλήθειας, αλλά επειδή επιθυμούν να εκδικηθούν. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, οι απόστολοι δεν τους αποκρίνονται με θράσος, διότι ήταν διδάσκαλοι. Αν και ποιος, έχοντας προσελκύσει ολόκληρη την πόλη και απολαμβάνοντας τόση χάρη, δεν θα μιλούσε και δεν θα ξεστόμιζε μεγάλα λόγια;

Βλέπεις πώς ανέδειξε μεγαλύτερη τη δύναμη του Παύλου, αποδεικνύοντάς τους όλους άθλιους και ταλαίπωρους, εφόσον ένας άνθρωπος κατατρεγμένος και σκηνοποιός μπορεί να κατορθώσει τόσα πολλά; Παρατήρησε τις μαρτυρίες που δίνονται για τους αποστόλους από τους ίδιους τους εχθρούς. Εκεί μεν έλεγαν: «Ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας»· εδώ, ότι «Πρόκειται να καθαιρεθεί το μεγαλείο της Αρτέμιδας»· τότε, άκουγαν να λέγεται: «Αυτοί που αναστάτωσαν την οικουμένη, έχουν έρθει και εδώ»· τώρα, ότι «Κινδυνεύει να περιπέσει σε ανυποληψία αυτό το επάγγελμά μας».

Όταν, λοιπόν, έριξαν στη φυλακή τον Πέτρο και τον Ιωάννη, τον υιό της βροντής και το θεμέλιο της πίστεως, αναλογίσου πώς, αφού τους άφησαν ελεύθερους, βρίσκονται σε αμηχανία. Αφού τους έφεραν, λοιπόν, στο μέσο του θεάτρου, λένε: «Τι θα κάνουμε με αυτούς τους ανθρώπους;» Οι Ιουδαίοι, αυτοί που ανατράφηκαν με τα αίματα των προφητών, λαός μανιασμένος και λυσσασμένος, αυτός που γκρέμισε τα θυσιαστήρια, που σκότωσε τους προφήτες, που ανατράφηκε μέσα στους φόνους, που είναι αγριότερος από τα θηρία, που στάζει ακόμη από το δεσποτικό αίμα, αυτός που σταύρωσε τον Κύριο· αυτός ο λαός, αφού συνέλαβε δύο ψαράδες αγράμματους, απλοϊκούς, ασήμους, πιο άφωνους και από τα ψάρια, από τους οποίους ο ένας δεν άντεξε ούτε την απλή απειλή μιας θυρωρού· αυτούς, λοιπόν, αφού συνέλαβαν και τους έστησαν στο μέσο δεμένους, γυμνούς, δίχως να περιβάλλονται από πλούτο χρημάτων, δίχως σωματική ρώμη, δίχως δεινότητα λόγου, δίχως ρητορική δύναμη, δίχως επιφανή καταγωγή, δίχως το μεγαλείο κάποιας πατρίδας, ψαράδες από γενιά ψαράδων, που ζούσαν σε έσχατη φτώχεια, απορούν τι να τους κάνουν, και λένε: «Τι θα κάνουμε με αυτούς τους ανθρώπους;» Βλέπεις πόσο μεγάλη είναι η αρετή; Πώς οι πειρασμοί αποτελούν επιβεβαίωση του Ευαγγελίου; Και τους λένε: «Δεν σας παραγγείλαμε αυστηρά να μη μιλάτε στο όνομα αυτό; Και εσείς θέλετε να φέρετε πάνω μας το αίμα του ανθρώπου αυτού;» Αν είναι ένας απλός άνθρωπος, τι φοβάσαι; Αν όμως είναι Θεός, για ποιον λόγο δεν Τον προσκυνάς; Δεν κραύγαζες προηγουμένως λέγοντας: «Το αίμα Του ας πέσει πάνω μας και πάνω στα παιδιά μας»;

Η αόρατη δύναμη του σταυρωθέντος ανέστειλε τη γλώσσα τους· εκείνος έφραξε το στόμα τους· εκείνος κατέστειλε την παρρησία τους· γι' αυτό και στέκονταν μη έχοντας τίποτα να αντιτείνουν. Και όταν τελικά μίλησαν, δες πώς ομολογούν τη δική τους δειλία. «Θέλετε», λένε, «να επισύρετε πάνω μας το αίμα αυτού του ανθρώπου;» Και όμως, αν είναι ένας απλός άνθρωπος, γιατί φοβάσαι το αίμα του; Πόσους προφήτες σκότωσες, πόσους δικαίους έσφαξες, ω Ιουδαίε, και κανενός από αυτούς το αίμα δεν φοβήθηκες; Για ποιον λόγο φοβάσαι εδώ; Πραγματικά, ο σταυρωθείς συγκλόνισε τη συνείδησή τους, και, μη μπορώντας να κρύψουν την αγωνία που ένιωθαν, ομολογούν μπροστά στους εχθρούς τους, έστω και παρά τη θέλησή τους, τη δική τους αδυναμία. Και όταν βέβαια τον σταύρωναν, κραύγαζαν λέγοντας: «Το αίμα του ας πέσει πάνω μας και πάνω στα παιδιά μας»· τόσο πολύ περιφρονούσαν το αίμα του. Μετά τον σταυρό όμως, βλέποντας τη δύναμή του να ακτινοβολεί, φοβούνται και αγωνιούν, και λένε: «Θέλετε να επισύρετε πάνω μας το αίμα αυτού του ανθρώπου;» Αν και βέβαια, αν ήταν πλάνος και αντίθεος, όπως λέτε, παράνομοι Ιουδαίοι, για ποιον λόγο φοβάστε το αίμα του; Διότι θα έπρεπε μάλιστα να υπερηφανεύεστε για τον φόνο του, αν ήταν τέτοιος. Αλλά επειδή δεν ήταν τέτοιος, γι' αυτό τρέμουν.

Διότι αυτό που επιδιωκόταν περισσότερο από όλα ήταν τούτο, το να μην αποκρυφθεί το γεγονός. Και οι μάρτυρες προέρχονται από τους εχθρούς, από τους Ιουδαίους. Άκουσέ τους που λένε στον Πιλάτο: «Είπε εκείνος ο πλάνος, ενώ ζούσε ακόμη: Μετά από τρεις ημέρες θα αναστηθώ. Δώσε εντολή, λοιπόν, να φυλαχθεί ο τάφος από τους στρατιώτες». Και ενώ εκείνοι τον σφράγιζαν, αυτό ακριβώς συνέβη. Άκουσέ τους όμως να λένε τούτο και αργότερα στους αποστόλους: «Θέλετε να επιρρίψετε σε εμάς το αίμα του ανθρώπου αυτού».

Σε αυτόν μοιάζουν και εκείνοι που οικοδομούν πάνω στην άμμο· όπως για παράδειγμα όσοι στηρίζονται στην πορνεία, στην ασέλγεια, στη μέθη, στον θυμό και σε όλα τα άλλα. δ΄. Τέτοιος ήταν ο Αχαάβ, αλλά δεν ήταν τέτοιος ο Ηλίας. Διότι, εάν παραθέσουμε την αρετή και την κακία τη μία δίπλα στην άλλη, θα κατανοήσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τη διαφορά τους. Επειδή ο μεν ένας οικοδόμησε πάνω στην πέτρα, ενώ ο άλλος πάνω στην άμμο· γι' αυτό, αν και ήταν βασιλιάς, φοβόταν και έτρεμε τον προφήτη, ο οποίος δεν είχε τίποτε άλλο παρά μόνο τη μηλωτή του. Τέτοιοι ήταν οι Ιουδαίοι, αλλά όχι οι απόστολοι· γι' αυτό, αν και ήταν λίγοι και δεμένοι, επεδείκνυαν τη σταθερότητα της πέτρας· ενώ εκείνοι, παρότι ήταν πολλοί και οπλισμένοι, (επεδείκνυαν) την αδυναμία της άμμου. Διότι έλεγαν: «Τι θα κάνουμε σε αυτούς τους ανθρώπους;» Βλέπεις ότι βρίσκονται σε αμηχανία, όχι οι υποχείριοι και οι δεμένοι, αλλά εκείνοι που τους εξουσιάζουν και τους δένουν; Τι πιο παράδοξο θα μπορούσε να υπάρξει από αυτό; Εσύ τους κρατάς αιχμαλώτους και βρίσκεσαι σε αμηχανία; Και πολύ δικαιολογημένα. Διότι, επειδή τα είχαν οικοδομήσει όλα πάνω στην άμμο, γι' αυτό ακριβώς ήταν και οι πιο αδύναμοι από όλους. Γι' αυτό και πάλι έλεγαν: «Τι κάνετε, θέλοντας να φέρετε πάνω μας το αίμα αυτού του ανθρώπου;» Τι λέει;

Διότι όχι μόνο εμποδίζετε τους εαυτούς σας, αλλά και όσους θέλουν να εισέλθουν. Ακόμη, υπερηφανεύονταν οι άρχοντες και οι ιερείς των Ιουδαίων εναντίον των αποστόλων, λέγοντάς τους: «Δεν σας παραγγείλαμε με αυστηρότητα να μη μιλάτε σε κανέναν γι' αυτόν τον λόγο; Και ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας». Αυτοί δε τους αποκρίθηκαν: «Αν είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό, κρίνετέ το εσείς». Θυμήθηκα τα κρίματά σου από τους αιώνες, Κύριε, και παρηγορήθηκα. Διωκόμενος, λοιπόν, ο χορός των αποστόλων και όλων των μαρτύρων, θυμούνταν τα κρίματα του Θεού από τους αιώνες: όσα έπαθε ο Άβελ από τον αδελφοκτόνο Κάιν, όσα ο Αβραάμ, όσα ο Μωυσής· τα όσα συνέβησαν στον Ισαάκ, τα όσα στον Ιακώβ, τα όσα στον Ιωσήφ, τα όσα στον Ιώβ. Και αυτά αποτελούσαν για εκείνους παρηγοριά και ανακούφιση· καθώς και το πώς παραχωρήθηκε να περιπέσουν σε ποικίλους πειρασμούς, και αργότερα έγιναν περιφανείς και περίβλεπτοι. Φέρνοντας, λοιπόν, και εγώ αυτά στον νου μου, αποκόμισα από αυτά επαρκή ψυχική ανακούφιση. Αθυμία με κατέλαβε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο σου.

Εσείς σκοτώσατε τον μέγα Ζαχαρία μεταξύ του ναού και του θυσιαστηρίου· το δε όνομα Ζαχαρίας ερμηνεύεται, μνήμη Θεού. Εγώ δε, όταν ήλθα, αυτόν τον Ζαχαρία, τη μνήμη του Θεού, τον οποίο εσείς θανατώσατε μεταξύ του ναού και του θυσιαστηρίου, δηλαδή μεταξύ του σώματος και της ψυχής (διότι ναός της ψυχής είναι το σώμα, όπως ακριβώς και θυσιαστήριο του Θεού είναι η ψυχή, στην οποία αναπέμπεται η προσφορά της λογικής λατρείας και τα θυμιάματα των προσευχών)· αυτήν τη μνήμη του Θεού, αφού τη ζωοποίησα, την εγκατέστησα στις καρδιές των ανθρώπων, ώστε όλοι όσοι τη δεχθούν να ιερατεύουν στον Θεό. Ποιος λοιπόν έχει δαιμόνιο, εγώ ή εσείς; Πείτε. Μην κρίνετε κατ' όψιν, αλλά να κρίνετε με δίκαιη κρίση. Αυτόν τον λόγο τον θυμούνται και οι μαθητές του Κυρίου. Διότι, όταν εγκαλούνταν από τους γραμματείς και τους Φαρισαίους να μη διδάσκουν στο όνομα του Χριστού, με τα λόγια: «Δεν σας δώσαμε ρητή παραγγελία να μη διδάσκετε στο όνομα του Ιησού; Και ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας»· τότε εκείνοι αποκρίνονται, υπενθυμίζοντας ταυτόχρονα την άδικη κρίση τους, και λέγοντας: «Εάν είναι δίκαιο να ακούμε εσάς περισσότερο παρά τον Θεό, κρίνετε το εσείς». Δες, αγαπητέ, και τον προφήτη, στον ψαλμό που μόλις ψάλθηκε σε εμάς, να μιλάει ολοφάνερα για την ένσαρκη παρουσία του Κυρίου και για το ότι δεν πρέπει να κρίνουμε άδικα: «Ο Θεός στάθηκε», λέει, «σε σύναξη θεών, και ανάμεσα σε θεούς θα κρίνει».