Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 5:36

Όταν, λοιπόν, ονομάζει κλέφτες και ληστές αυτούς που προηγήθηκαν της παρουσίας του, είτε υποδηλώνει το ψευδολόγο και απατεώνα πλήθος εκείνων που μόλις αναφέραμε, είτε θα μπορούσες να εφαρμόσεις τη δύναμη του λόγου και σε εκείνους, για τους οποίους έχουν γραφτεί αυτά στις Πράξεις των Αποστόλων. Διότι οι διδάσκαλοι των Ιουδαίων, αφού συγκέντρωσαν κάποτε τους αγίους αποστόλους και τους έστησαν στο παρανομώτατο συμβούλιό τους, σχεδίαζαν να τους εκδιώξουν από την Ιερουσαλήμ και να τους αναγκάσουν να αντιμετωπίσουν τους έσχατους κινδύνους, αλλά ο Γαμαλιήλ τους υπενθύμισε τους ψευδοδιδασκάλους, λέγοντας: «Άνδρες Ισραηλίτες, προσέξτε καλά τι σκοπεύετε να κάνετε σε αυτούς τους ανθρώπους. Διότι πριν από αυτές τις ημέρες εμφανίστηκε ο Θευδάς, ισχυριζόμενος ότι είναι κάποιος σπουδαίος, στον οποίο προσκολλήθηκαν περίπου τετρακόσιοι άνδρες. Αυτός θανατώθηκε, και όλοι όσοι τον πείθονταν διαλύθηκαν και εκμηδενίστηκαν. Μετά από αυτόν εμφανίστηκε ο Ιούδας ο Γαλιλαίος στις ημέρες της απογραφής, και παρέσυρε λαό οπίσω του. Και εκείνος χάθηκε, και όλοι όσοι τον πείθονταν σκορπίστηκαν».

Ας έλθει λοιπόν, σαν μέσα από μια άλλη εικόνα, η δύναμη του λόγου στο αληθέστερο, και ας παρατηρήσει πάλι ο Φαρισαίος τι ακριβώς προξένησαν τότε ως ψευδοποιμένες και ψευδοδιδάσκαλοι σε όσους εξαπατήθηκαν από αυτούς, και τι ήρθε να δώσει ο Χριστός ή σε ποια ευημερία πρόκειται να μας ανυψώσει. Επομένως, εκείνοι που ποτέ δεν έπαψαν να ψευδολογούν, και που προσποιήθηκαν ότι είχαν αποσταλεί από τον Θεό, προφητεύοντας σύμφωνα με το γεγραμμένο «από την καρδιά τους, και όχι από το στόμα του Κυρίου», και εκτός από αυτούς, εκείνος ο Θευδάς και ο Ιούδας ο Γαλιλαίος, οι οποίοι παρέσυραν «λαό οπίσω» τους, καταστράφηκαν μαζί με εκείνους που παρασύρθηκαν. Αντιθέτως, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, προκειμένου να μας χαρίσει την αιώνια ζωή, ήλθε από αγάπη προς εμάς. Εφόσον λοιπόν είναι αντίθετος ο σκοπός και ο τρόπος της έλευσής τους είναι τόσο διαφορετικός, πώς δεν θα ήταν αντίθετο τόσο το φρόνημα όσο και το έργο; Επομένως, αναφέρει ότι πρέπει να εξετάζεται από την ποιότητα των πράξεων ποιοι ήταν εκείνοι και ποιος πάλι είναι Αυτός.

Διότι απευθύνθηκε με αυτόν τον τρόπο σχετικά με τους αγίους αποστόλους προς αυτούς που βρίσκονταν στο συνέδριο, λέγοντας: «Άνδρες Ισραηλίτες, προσέξτε τους εαυτούς σας σχετικά με αυτούς τους ανθρώπους, τι πρόκειται να πράξετε. Διότι πριν από αυτές τις ημέρες εμφανίστηκε ο Θευδάς, λέγοντας για τον εαυτό του ότι είναι κάποιος σπουδαίος, στον οποίο προσκολλήθηκε ένας αριθμός ανδρών, περίπου τετρακόσιοι. Αυτός εξοντώθηκε. Και όλοι όσοι τον ακολουθούσαν διαλύθηκαν και εκμηδενίστηκαν. Μετά από αυτόν εμφανίστηκε ο Ιούδας ο Γαλιλαίος, κατά τις ημέρες της απογραφής, και παρέσυρε λαό οπίσω του. Και εκείνος χάθηκε, και όλοι όσοι τον άκουγαν διασκορπίστηκαν.» Λέει λοιπόν ότι θα αφαιρεθεί η κεφαλή και η ουρά, σύμφωνα βεβαίως με το νόημα που μόλις προηγουμένως αποδώσαμε. Εντούτοις, λέει ότι εκείνοι που μακαρίζουν αυτόν τον λαό θα είναι πλάνοι, και πλανούν με σκοπό να τους καταβροχθίσουν. Διότι οι καθοδηγητές των Ιουδαίων, στους οποίους είχε εμπιστευθεί η ιερή και θεία σκηνή, και οι οποίοι είχαν διαταχθεί να επιτελούν τις θυσίες σύμφωνα με τον νόμο, προέτρεπαν τους υποταγμένους λαούς σε προσφορές δώρων, λέγοντας ότι είναι μακάριοι, εάν προσφέρουν με αφθονία. Και το έπρατταν αυτό με σκληρότητα, χωρίς να ενδιαφέρονται ούτε να μεριμνούν για τον σεβασμό προς τον Θεό, αλλά αποβλέποντας στη δική τους φιλοκέρδεια.

Επειδή πάλι ο Λουκάς στις Πράξεις εισάγει τον Γαμαλιήλ κατά τη σύσκεψη για τους αποστόλους να λέει ότι τον προαναφερθέντα χρόνο εμφανίστηκε ο Θευδάς, υποστηρίζοντας ότι ήταν κάποιος σπουδαίος, ο οποίος εξοντώθηκε και όλοι όσοι τον πίστεψαν διασκορπίστηκαν· ας παραθέσουμε και το σχετικό με αυτό κείμενο του Ιωσήπου. Εξιστορεί λοιπόν πάλι, στο σύγγραμμά του που μόλις αναφέραμε, ακριβώς αυτά κατά λέξη: «Όταν ο Φάδος ήταν επίτροπος της Ιουδαίας, κάποιος αγύρτης, ονόματι Θευδάς, πείθει ένα μεγάλο πλήθος ανθρώπων να πάρουν τα υπάρχοντά τους και να τον ακολουθήσουν στον Ιορδάνη ποταμό· διότι έλεγε ότι είναι προφήτης και ισχυριζόταν ότι με ένα του πρόσταγμα θα έσχιζε τον ποταμό και θα τους εξασφάλιζε εύκολη διάβαση, και λέγοντας αυτά εξαπάτησε πολλούς. Βέβαια, ο Φάδος δεν τους άφησε να χαρούν την ανοησία τους, αλλά έστειλε εναντίον τους μια ίλη ιππικού, η οποία, αφού τους επιτέθηκε απροσδόκητα, πολλούς μεν σκότωσε, πολλούς δε συνέλαβε ζωντανούς, ενώ τον ίδιο τον Θευδά, αφού τον έπιασαν ζωντανό, του αποκεφάλισαν και μετέφεραν το κεφάλι του στα Ιεροσόλυμα». Στη συνέχεια αυτών, μνημονεύει και τον λιμό που συνέβη επί Κλαυδίου κάπως έτσι: «Εκείνη την περίοδο συνέβη να γίνει και ο μεγάλος λιμός στην Ιουδαία, κατά τον οποίο και η βασίλισσα Ελένη, αφού αγόρασε σιτάρι από την Αίγυπτο δαπανώντας πολλά χρήματα, το διένειμε στους απόρους».

Λύση. Επειδή ο διάβολος αντιλήφθηκε την παρουσία του Χριστού, ξεσήκωσε λίγο πριν από την έλευσή Του, κάποιους στασιαστές, τον Θευδά και τον Ιούδα, οι οποίοι σφετερίστηκαν δόξα για τον εαυτό τους και παρακίνησαν σε εξέγερση αυτούς που τους πίστεψαν· οι οποίοι και διαλύθηκαν, όπως έχει λεχθεί από τον Γαμαλιήλ. Σε αυτούς, λοιπόν, αναφέρεται υπαινικτικά μέσα από αυτά τα λόγια, καθώς και σε όσους έγιναν μιμητές τους. Αντίθετα, τα πρόβατα άκουσαν τον Μωυσή και τους προφήτες.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΔ΄. Σηκώθηκε τότε στο συνέδριο κάποιος Φαρισαίος με το όνομα Γαμαλιήλ, νομοδιδάσκαλος, σεβαστός σε όλο τον λαό, και διέταξε να βγάλουν έξω για λίγο τους ανθρώπους. α΄. Αυτός ο Γαμαλιήλ ήταν δάσκαλος του Παύλου. Και είναι άξιο θαυμασμού πώς, αν και διέθετε ορθή κρίση και ήταν νομομαθής, δεν είχε ακόμη πιστέψει. Δεν είναι όμως δυνατόν να παρέμεινε χωρίς να πιστέψει μέχρι τέλους. Και τούτο είναι φανερό από τα λόγια με τα οποία τους συμβουλεύει. Διότι διέταξε, αναφέρει το κείμενο, να βγάλουν τους ανθρώπους έξω για λίγο. Δες τη σύνεση της αγόρευσής του, και πώς τους ενέβαλε αμέσως σε φόβο. Και για να μην τον υποπτευθούν ότι συμμερίζεται τα φρονήματα εκείνων (των αποστόλων), τους μιλά ως ομοϊδεάτης, και δεν χρησιμοποιεί μεγάλη σφοδρότητα, αλλά, επειδή συμπεριφέρονταν σαν μεθυσμένοι από τον θυμό, τους λέει τα εξής: «Άνδρες Ισραηλίτες, προσέξτε καλά τι πρόκειται να κάνετε σε αυτούς τους ανθρώπους». Μη φέρεστε, λέει, επιπόλαια ούτε στην τύχη. «Διότι πριν από αυτές τις ημέρες εμφανίστηκε ο Θευδάς, ο οποίος έλεγε ότι είναι κάποιος σπουδαίος, και στον οποίο προσκολλήθηκε ένας αριθμός ανδρών, περίπου τετρακόσιοι· αυτός θανατώθηκε, και όλοι όσοι τον πείθονταν διαλύθηκαν και εκμηδενίστηκαν». Με παραδείγματα τους συνετίζει, και εκείνον που παρέσυρε τους περισσότερους τον παραθέτει στη συνέχεια, για να τους καθησυχάσει. Πριν λοιπόν αναφέρει τα παραδείγματα, λέει: «Προσέχετε τους εαυτούς σας»· αφού όμως απέδειξε τον ισχυρισμό του, αποφαίνεται λέγοντας: «Και τώρα σας λέω, απομακρυνθείτε από τους ανθρώπους αυτούς».

Άνδρες, προσέχετε τον εαυτό σας. Παρατήρησε λοιπόν εδώ τον Γαμαλιήλ πώς ομιλεί με επιείκεια και πώς τους αναπτύσσει το ζήτημα με συντομία, και δεν αναφέρει παλαιές διηγήσεις, αν και είχε τέτοιες, αλλά νεότερες, οι οποίες ήταν μάλιστα ιδιαίτερα ισχυρές στο να πείσουν. Γι' αυτό και αφήνει συγκαλυμμένους υπαινιγμούς, λέγοντας: «Διότι πριν από αυτές τις ημέρες»· σαν να δηλώνει σχεδόν, ότι τα γεγονότα δεν συνέβησαν πριν από πολλές ημέρες.

Κάτι τέτοιο ήταν αυτό που έλεγε και ο Γαμαλιήλ, ότι: «Πριν από αυτές τις ημέρες εμφανίστηκε ο Θευδάς». Αναφορικά δε με τους σικαρίους, άλλοι μεν υποστηρίζουν ότι αυτοί ήταν ένα είδος ληστών, οι οποίοι ονομάζονταν έτσι από τα ξίφη που έφεραν, τα οποία ονομάζονταν «σίκες» από τους Ρωμαίους· άλλοι δε ότι αποτελούσαν μία από τις αιρέσεις των Εβραίων.

«Πες μας λοιπόν, τι γνώμη έχεις; Επιτρέπεται να δώσουμε φόρο στον Καίσαρα ή όχι;». Διότι, άλλωστε, ήταν πλέον υποτελείς σε φόρο, εφόσον η διακυβέρνησή τους είχε περιέλθει στην εξουσία των Ρωμαίων. Επειδή, λοιπόν, είδαν ότι αυτοί που προηγήθηκαν (οι οπαδοί του Θευδά και του Ιούδα) θανατώθηκαν για αυτόν ακριβώς τον λόγο, επειδή δηλαδή σχεδίαζαν αποστασία, ήθελαν και αυτόν μέσω αυτών των λόγων να τον ρίξουν σε τέτοια υποψία. Για τον λόγο αυτόν έστειλαν και τους δικούς τους μαθητές και τους στρατιώτες του Ηρώδη, ανοίγοντας, όπως νόμιζαν, διπλό γκρεμό και από τις δύο πλευρές και στήνοντας πανταχόθεν την παγίδα, ώστε, ό,τι και αν απαντούσε, να τον πιάσουν: αν μεν απαντούσε υπέρ των Ηρωδιανών, να τον κατηγορήσουν οι ίδιοι· αν δε απαντούσε υπέρ των ιδίων, να τον κατηγορήσουν εκείνοι. Αν και είχε ήδη πληρώσει τα δίδραχμα, εκείνοι δεν το γνώριζαν αυτό. Και περίμεναν μεν ότι θα τον παγίδευαν ούτως ή άλλως, επιθυμούσαν όμως περισσότερο να πει κάτι εναντίον των Ηρωδιανών. Γι' αυτό και στέλνουν τους μαθητές τους, ώστε με την παρουσία τους να τον ωθήσουν προς αυτήν την κατεύθυνση, προκειμένου να τον παραδώσουν στον ηγεμόνα ως τύραννο. Διότι αυτό ακριβώς υπονοούσε και ο Λουκάς, αναφέροντας ότι τον ρωτούσαν παρουσία των όχλων, ώστε να καταστεί ισχυρότερη η μαρτυρία εναντίον του.

Διότι πριν από αυτές τις ημέρες εμφανίστηκε ο Θευδάς, ισχυριζόμενος ότι ο ίδιος είναι κάποιος σπουδαίος· και τον ακολούθησαν τετρακόσιοι άνδρες. Και εκείνος εξοντώθηκε, και όλοι όσοι πείθονταν σε αυτόν διασκορπίστηκαν.