Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 5:38

ΟΜΙΛΙΑ ΙΔ΄. Σηκώθηκε τότε στο συνέδριο κάποιος Φαρισαίος με το όνομα Γαμαλιήλ, νομοδιδάσκαλος, σεβαστός σε όλο τον λαό, και διέταξε να βγάλουν έξω για λίγο τους ανθρώπους. α΄. Αυτός ο Γαμαλιήλ ήταν δάσκαλος του Παύλου. Και είναι άξιο θαυμασμού πώς, αν και διέθετε ορθή κρίση και ήταν νομομαθής, δεν είχε ακόμη πιστέψει. Δεν είναι όμως δυνατόν να παρέμεινε χωρίς να πιστέψει μέχρι τέλους. Και τούτο είναι φανερό από τα λόγια με τα οποία τους συμβουλεύει. Διότι διέταξε, αναφέρει το κείμενο, να βγάλουν τους ανθρώπους έξω για λίγο. Δες τη σύνεση της αγόρευσής του, και πώς τους ενέβαλε αμέσως σε φόβο. Και για να μην τον υποπτευθούν ότι συμμερίζεται τα φρονήματα εκείνων (των αποστόλων), τους μιλά ως ομοϊδεάτης, και δεν χρησιμοποιεί μεγάλη σφοδρότητα, αλλά, επειδή συμπεριφέρονταν σαν μεθυσμένοι από τον θυμό, τους λέει τα εξής: «Άνδρες Ισραηλίτες, προσέξτε καλά τι πρόκειται να κάνετε σε αυτούς τους ανθρώπους». Μη φέρεστε, λέει, επιπόλαια ούτε στην τύχη. «Διότι πριν από αυτές τις ημέρες εμφανίστηκε ο Θευδάς, ο οποίος έλεγε ότι είναι κάποιος σπουδαίος, και στον οποίο προσκολλήθηκε ένας αριθμός ανδρών, περίπου τετρακόσιοι· αυτός θανατώθηκε, και όλοι όσοι τον πείθονταν διαλύθηκαν και εκμηδενίστηκαν». Με παραδείγματα τους συνετίζει, και εκείνον που παρέσυρε τους περισσότερους τον παραθέτει στη συνέχεια, για να τους καθησυχάσει. Πριν λοιπόν αναφέρει τα παραδείγματα, λέει: «Προσέχετε τους εαυτούς σας»· αφού όμως απέδειξε τον ισχυρισμό του, αποφαίνεται λέγοντας: «Και τώρα σας λέω, απομακρυνθείτε από τους ανθρώπους αυτούς».

Μετά από αυτόν εμφανίστηκε ο Ιούδας ο Γαλιλαίος, κατά τις ημέρες της απογραφής, και παρέσυρε αρκετό λαό πίσω του· αλλά και εκείνος εξοντώθηκε, και όλοι όσοι τον ακολουθούσαν διασκορπίστηκαν. Και τώρα σας λέω, απομακρυνθείτε από τους ανθρώπους αυτούς και αφήστε τους· διότι, εάν η βουλή αυτή ή το έργο αυτό προέρχεται από ανθρώπους, θα καταλυθεί· εάν όμως προέρχεται από τον Θεό, δεν θα μπορέσετε να το καταλύσετε.

Εάν λοιπόν έλεγε αμέσως: «Αφήστε τους άνδρες», και ο ίδιος θα φαινόταν ύποπτος, και ο λόγος του δεν θα ήταν κατ' αυτόν τον τρόπο ισχυρός· με τη χρήση όμως των παραδειγμάτων έλαβε την πρέπουσα ισχύ. Γι' αυτόν τον λόγο δεν μνημονεύει ένα μόνο παράδειγμα, αλλά και δεύτερο, αν και μπορούσε να αναφέρει και τρίτο, αποδεικνύοντας εκ του περισσού ότι ο ίδιος ομιλεί ορθά, και αποτρέποντας εκείνους από τη φονική τους πρόθεση: «Απομακρυνθείτε από τους ανθρώπους αυτούς».

Β΄. Παρατήρησε πόσο επιεικής είναι στον χαρακτήρα. Και δεν κάνει τον λόγο του μακροσκελή, αλλά σύντομο· ούτε αναφέρεται σε εκείνους με θυμό. «Και όλοι όσοι τον ακολουθούσαν, διασκορπίστηκαν». Λέγοντας αυτό, δεν βλασφημεί καθόλου ενάντια στον Χριστό, αλλά κατορθώνει απόλυτα αυτό που επιθυμεί. «Εάν προέρχεται», λέει, «από ανθρώπους, θα καταλυθεί». Εδώ νομίζω ότι και οι ίδιοι συλλογίζονται και λένε: «Επομένως, εφόσον δεν καταλύθηκε, δεν είναι ανθρώπινο».

Εκεί επαναστάτησαν τετρακόσιοι, και μετά από αυτό αρκετό πλήθος· εδώ δώδεκα ήταν οι πρώτοι. Ας μην σας πτοεί, λοιπόν, το πλήθος που προστέθηκε. Διότι, εάν αυτό το έργο προέρχεται από ανθρώπους, θα καταλυθεί. Είχε τη δυνατότητα να αναφέρει και κάποιον άλλον Αιγύπτιο, αλλά πλέον ο λόγος του θα ήταν περιττός. Είδες πώς ολοκλήρωσε τον λόγο του με κάτι το φοβερό; Γι' αυτό και δεν αποφαίνεται κατηγορηματικά, για να μη θεωρηθεί ότι ομιλεί υπέρ αυτών, αλλά επιχειρηματολογεί με βάση την έκβαση του πράγματος. Δεν τόλμησε, όμως, να αποφανθεί ότι το έργο δεν είναι ανθρώπινο, ούτε ότι προέρχεται από τον Θεό. Επειδή, εάν έλεγε ότι προέρχεται από τον Θεό, θα του έφερναν αντιρρήσεις· εάν πάλι έλεγε ότι προέρχεται από ανθρώπους, θα ήταν και πάλι πρόθυμοι να επιτεθούν. Γι' αυτό τους προτρέπει να περιμένουν το τέλος, λέγοντας: «Απομακρυνθείτε». Εκείνοι όμως απειλούν και πάλι, γνωρίζοντας μεν ότι δεν καταφέρνουν τίποτα, πράττοντας όμως το δικό τους. Διότι τέτοια είναι η κακία, πολλές φορές επιχειρεί πράγματα αδύνατα. Μετά δε από αυτόν, επαναστάτησε ο Ιούδας.

Έχω, λοιπόν, να αναφέρω τρεις αποδείξεις, μέσω των οποίων θα γνωρίσουμε οπωσδήποτε ότι αυτός είναι ο καιρός κατά τον οποίο γεννήθηκε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο Θεός Λόγος. Και από αυτές τις τρεις, η μία απόδειξη είναι το γεγονός ότι τόσο γρήγορα διαδόθηκε παντού, και έλαβε τόση ανάπτυξη, και άνθισε η εορτή· και αυτό που έλεγε ο Γαμαλιήλ περί του κηρύγματος, ότι «Εάν προέρχεται από ανθρώπους, θα καταλυθεί· εάν όμως προέρχεται από τον Θεό, δεν μπορείτε να το καταλύσετε, μήπως τυχόν και βρεθείτε θεομάχοι»· αυτό θα μπορούσα να πω κι εγώ με θάρρος για την ημέρα αυτή, ότι, επειδή ο Θεός Λόγος είναι εκ Θεού, γι' αυτόν τον λόγο όχι μόνο δεν καταλύθηκε, αλλά και κάθε χρόνο προοδεύει και γίνεται λαμπρότερη. Διότι και το κήρυγμα μέσα σε λίγα χρόνια κατέλαβε ολόκληρη την οικουμένη, αν και το μετέφεραν παντού σκηνοποιοί, ψαράδες, αγράμματοι και απλοϊκοί άνθρωποι· όμως σε τίποτα δεν έβλαψε η ασημότητα εκείνων που το υπηρετούσαν, καθώς η δύναμη Εκείνου που κηρυσσόταν προκατελάμβανε τα πάντα, υπερνικούσε τα εμπόδια και αποδείκνυε τη δική της ισχύ.

Και μετά από αυτόν εμφανίστηκε ο Ιούδας ο Γαλιλαίος, ο οποίος παρέσυρε σε αποστασία αρκετό πλήθος· και εκείνος πέθανε, και οι μαθητές του αφανίστηκαν. Και τώρα σας λέγω, προσέξτε τους εαυτούς σας, διότι, εάν αυτό το έργο προέρχεται από ανθρώπους, θα καταλυθεί· εάν όμως προέρχεται από τον Θεό, δεν θα μπορέσετε να το καταλύσετε, μήπως τυχόν και βρεθείτε θεομάχοι. Από πού λοιπόν θα γίνει φανερό, ότι, εάν προέρχεται από ανθρώπους, θα καταλυθεί; Λάβατε πείρα, λέγει, από τον Ιούδα και τον Θευδά. Επομένως, και αυτός που κηρύττεται από αυτούς, εάν είναι όμοιος με εκείνους, και δεν απεργάζεται τα πάντα με θεία δύναμη, περιμένετε λίγο, και η ίδια η έκβαση των πραγμάτων θα σας το επιβεβαιώσει, και από την κατάληξη θα γνωρίσετε σαφώς, εάν είναι άνθρωπος πλάνος, όπως λέτε, και παράνομος, ή ο Θεός που συγκρατεί τα πάντα, και με άρρητη δύναμη οικονομεί τα ανθρώπινα πράγματα· πράγμα το οποίο και συνέβη. Περίμεναν, και από τα ίδια τα γεγονότα φανερώθηκε η θεία και ακαταμάχητη δύναμη, και αυτό το σόφισμα, το οποίο επινοήθηκε για την εξαπάτηση των πολλών, ανατράπηκε στο κεφάλι του διαβόλου. Διότι, όταν τον είδε να έρχεται, θέλοντας να συσκοτίσει την παρουσία του και την αληθινή οικονομία, παρενέβαλε κάποιους απατεώνες, τους οποίους προαναφέραμε, ώστε να θεωρηθεί ότι και αυτός είναι ένας από εκείνους.