Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 6:11

Τότε υποκίνησαν κάποιους άνδρες να πουν: «Τον έχουμε ακούσει να λέει λόγια βλάσφημα εναντίον του Μωυσή και του Θεού». Για να στοιχειοθετήσουν την κατηγορία, λέγει, ισχυρίζονται ότι μιλάει κατά του Θεού και κατά του Μωυσή. Γι' αυτόν τον λόγο μάλιστα συζητούσαν έντονα μαζί του, προκειμένου να τον αναγκάσουν να πει κάτι. Εκείνος όμως μιλούσε πλέον πιο ανοιχτά, και ίσως αναφερόταν μόνο στην κατάργηση του νόμου· ή μπορεί να μην το έλεγε μεν ξεκάθαρα, αλλά να το υπονοούσε· διότι, εάν το έλεγε φανερά, δεν θα υπήρχε ανάγκη ούτε από υποκινημένους ανθρώπους ούτε από ψευδομάρτυρες. Υπήρχαν δε διάφορες συναγωγές, των Λιβερτίνων και των Κυρηναίων. Οι μεν Κυρηναίοι είναι εκείνοι που κατοικούν πέρα από την Αλεξάνδρεια, οι οποίοι και εκεί είχαν συναγωγές κατά έθνη· ίσως μάλιστα να διέμεναν εκεί μόνιμα, για να μην αναγκάζονται να ταξιδεύουν συνεχώς.

«Αφού ατένισαν σε αυτόν», λέει, «είδαν το πρόσωπό του σαν πρόσωπο αγγέλου». Από πού άνθιζε η χάρη στον Στέφανο; Άραγε όχι από την πίστη; Είναι ολοφάνερο· διότι λίγο πιο πάνω μαρτύρησε για αυτόν ότι ήταν πλήρης πίστεως. Είναι όμως δυνατόν να έχει κανείς χάρη και όχι απαραίτητα στο να επιτελεί θεραπείες· γι' αυτό και ο Απόστολος λέει: «Σε άλλον δίνεται χάρισμα ιαμάτων, σε άλλον λόγος σοφίας». Εδώ όμως μου φαίνεται ότι με το να πει: «Είδαν το πρόσωπό του σαν πρόσωπο αγγέλου», υπαινίσσεται ότι ήταν και γεμάτος χάρη· πράγμα που μαρτυρείται και για τον Βαρνάβα. Γι' αυτό άλλωστε γνωρίζουμε ότι κυρίως θαυμάζονται οι ανεπιτήδευτοι και οι άκακοι, και ότι αυτοί είναι περισσότερο χαριτωμένοι. «Τότε έβαλαν κρυφά κάποιους άνδρες να λένε ότι τον έχουμε ακούσει να λέει λόγια βλάσφημα». Στην περίπτωση βέβαια των αποστόλων έλεγαν ότι κήρυτταν την ανάσταση, και ότι συνέρρεε πολύ πλήθος· εδώ όμως, ότι θεραπεύονταν. Ω, της ανοησίας! Για εκείνα που έπρεπε να ευγνωμονούν, για τα ίδια ακριβώς τους κατηγορούσαν, και αυτούς που επικρατούσαν με τα έργα τους, περίμεναν να τους νικήσουν με τα λόγια (πράγμα που έκαναν και στην περίπτωση του Χριστού), και πάντοτε τους ενέπλεκαν σε λεκτικές αντιπαραθέσεις.

Είδες τη δύναμη του κηρύγματος, και πώς υπερισχύει όχι μόνο όταν τους μαστιγώνουν, αλλά και όταν τους λιθοβολούν, όχι μόνο όταν τους οδηγούν στο δικαστήριο, αλλά και όταν τους καταδιώκουν από παντού; Γι' αυτόν τον λόγο, παρότι έφερναν ψευδομάρτυρες, όχι μόνο δεν επικρατούσαν, αλλά ούτε καν να αντισταθούν είχαν τη δύναμη, αν και ήταν σφόδρα αναίσχυντοι· τόσο ολοκληρωτικά τους κατατρόπωσε, κι ας έκαναν πολλά απίθανα (όπως ακριβώς και στην περίπτωση του Χριστού) αυτοί που έπρατταν τα πάντα για να τον θανατώσουν, ώστε να γίνει πλέον φανερό σε όλους ότι η μάχη δεν ήταν ανθρώπινη, αλλά του Θεού εναντίον των ανθρώπων. Παρατήρησε δε και τι λένε οι ψευδομάρτυρες που παρουσιάστηκαν από εκείνους οι οποίοι τον συνέλαβαν βίαια με φονικές διαθέσεις και τον οδήγησαν στο συνέδριο: «Τον ακούσαμε να λέει λόγια βλάσφημα εναντίον του Μωυσή και του Θεού». Ώ αναίσχυντοι! Κάνετε πράξεις βλάσφημες εναντίον του Θεού και δεν ενδιαφέρεστε· και προσποιείστε ότι ενδιαφέρεστε για τον Μωυσή; Γι' αυτό προστίθεται το όνομα του Μωυσή, επειδή τα του Θεού δεν τους ένοιαζαν και πολύ, και διαρκώς μνημονεύουν τον Μωυσή, λέγοντας, «Αυτός ο Μωυσής, ο οποίος μας εξήγαγε», ερεθίζοντας έτσι τον εύκολα παρασυρόμενο όχλο. Και όμως, πώς θα μπορούσε ένας βλάσφημος άνθρωπος να επικρατήσει; Και πώς ένας τόσο βλάσφημος θα έκανε τέτοια θαυμαστά σημεία ανάμεσα στον λαό; Αλλά τέτοιο πράγμα είναι ο φθόνος: καθιστά παράφρονες όσους κυριεύει, σε σημείο να μην αντιλαμβάνονται ούτε καν αυτά που οι ίδιοι λένε.

Τον ακούσαμε, λένε, να λέει λόγια βλάσφημα εναντίον του Μωυσή και του Θεού· και πάλι: Αυτός ο άνθρωπος δεν παύει να λέει λόγια κατά του αγίου τόπου και του νόμου, και με την προσθήκη: Όσα μας παρέδωσε ο Μωυσής· όχι πλέον ο Θεός.

Εάν όμως φαίνεται ότι αυτό αποτελεί ακόμη εικασία, σας παρέχω φανερή απόδειξη ότι δεν ήταν ασφαλές γι' αυτούς να αναγγέλλουν τα μέλλοντα, εννοώ τη δική μας τιμή και τη δική τους έκπτωση. Διότι, πες μου, τον Στέφανο, την απαρχή των μαρτύρων, γιατί τον λιθοβόλησαν; Όχι επειδή του προσήπταν αυτές τις κατηγορίες λέγοντας ότι «Ο άνθρωπος αυτός προφέρει βλάσφημα λόγια»; «Είπε», ισχυρίζονταν, «ότι ο Ιησούς θα καταλύσει τον ναό αυτόν και θα αλλάξει τα έθιμα που παρέδωσε ο Μωυσής», και για τον λόγο αυτόν τον λιθοβόλησαν.

Και δεν μπορούσαν να αντισταθούν στη σοφία και στο Πνεύμα, με το οποίο μιλούσε. Σε ποιο πνεύμα; Στον Παράκλητο, για τον οποίο έλεγε στην αρχή: «Ο Στέφανος δε, πλήρης πίστεως και δυνάμεως»· και πάλι: «Όντας δε πλήρης Πνεύματος Αγίου, ατενίζοντας προς τον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού». Τότε λοιπόν υποκίνησαν άνδρες να λένε: «Τον έχουμε ακούσει να λέει λόγια βλάσφημα κατά του Μωυσή και του Θεού». Τον φθόνο διαδέχθηκε η ψευδομαρτυρία. Υποκίνησαν άνδρες. Με χρήματα αγόρασαν το ψεύδος, λέγοντας: «Ελάτε, ω τίμιοι άνδρες, εξυπηρετήστε με τα δικά σας μέσα τις δικές μας υποθέσεις· στα δικά μας σχέδια ας προσφέρει τις υπηρεσίες της η δική σας γλώσσα· στις δικές μας επιδιώξεις ας υπηρετήσει το δικό σας στόμα. Διότι παρουσιάστηκε κάποιος υπερασπιστής του Γαλιλαίου, εγέρθηκε ως υπέρμαχός του και δικός μας αντίπαλος. Τιμά ως Θεό αυτόν που κείτεται σε τάφο· κηρύττει ως Δημιουργό αυτόν που κλείστηκε σε μνήμα. Αυτόν που τοποθετήθηκε σε μνημείο φαντάζεται ότι βρίσκεται στους ουρανούς· για αυτόν που εμπαίχθηκε από στρατιώτες, διαλαλεί ότι θα εμφανιστεί μαζί με τη στρατιά του ουρανού· αυτόν που δεν μπόρεσε ούτε τον εαυτό του να υπερασπιστεί, τον εξαγγέλλει ως κριτή της κτίσεως. Ο Ιωσήφ εναπέθεσε το σώμα του σε μνημείο, και αυτός φαντάζεται ότι βρίσκεται εκ δεξιών του Θεού».

Είδατε ποτέ τέτοιο τόλμημα; Και ακούσατε καθόλου λόγια τέτοιας παραφροσύνης και βλασφημίας; Συνδράμετε, λοιπόν, στη σκευωρία, και θα αποκομίσετε κοινή δόξα από τους σημερινούς ανθρώπους. Έπειτα, οι απόγονοι των συκοφαντών της εποχής του Ναβουθέ χρησιμοποίησαν τα εξής λόγια: «Τον έχουμε ακούσει να λέει βλάσφημα λόγια εναντίον του Μωυσή και του Θεού».

Εναντίον του ίδιου του νομοθέτη, λέει, αποτόλμησε να μιλήσει· αυτός μας παράγγειλε λέγοντας: «Προσέξτε, λαέ μου, τον νόμο μου»· και τούτος εδώ κραυγάζει ότι ο Ιησούς θα αλλάξει τα έθιμα που μας παρέδωσε ο Μωυσής. Τον Μωυσή βλασφήμησε, τον σεβάσμιο σε όλο το έθνος, αυτόν που έλαβε σε συμμαχία ολόκληρη την κτίση, αυτόν που ελευθέρωσε το έθνος από τη σκληρή δουλεία, αυτόν που με το ραβδί ύψωσε σαν τείχος τα ύδατα της θάλασσας, αυτόν που με την προσευχή του βύθισε τα στρατεύματα των Αιγυπτίων, αυτόν που μέσα στη νύχτα άναψε με την προσευχή του ουράνιο στύλο, αυτόν που προμήθευσε τον ουράνιο αγεώργητο άρτο, αυτόν που με το ραβδί του άντλησε τα ρείθρα της άγονης πέτρας. Εναντίον του Μωυσή. Και γιατί παρατείνω τον λόγο στο «Εναντίον του Μωυσή»; Μα και εναντίον του ίδιου του Θεού. Εναντίον του ίδιου του ουρανού εκσφενδόνισε τα βέλη του· εναντίον του ίδιου του Δημιουργού εξέτεινε τη γλώσσα του· κηρύττει έναν νεκρό ως αντίθεο απέναντι στον Κτίστη.

Εναντίον του Μωυσή και εναντίον του Θεού. Ξεσήκωσαν δε τον λαό, τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς· και επιπίπτοντας εναντίον του τον άρπαξαν και τον οδήγησαν στο συνέδριο. Σε οργή ξεσήκωσαν τον λαό και τον άρπαξαν· άρπαξαν τα θηρία το πρόβατο και το οδήγησαν στο συνέδριο, που ήταν γεμάτο από υποκρισία και φθόνο· στο συνέδριο το ξένο προς την αλήθεια και στερημένο από δικαιοσύνη. Και τον οδήγησαν στο συνέδριο, για το οποίο από παλιά αναφωνούσε ο Ιερεμίας: Δεν κάθισα στο μάταιο συνέδριό τους. Και έστησαν ψευδομάρτυρες, οι οποίοι έλεγαν: Αυτός ο άνθρωπος δεν παύει να λαλεί λόγια βλάσφημα εναντίον του αγίου τόπου και του νόμου. Δεν ντράπηκε, λέγουν, να καθυβρίσει το ιερό, τον τόπο αυτόν όπου αναγινώσκονται τα θεία ρήματα, όπου διασαλπίζονται τα συγγράμματα των προφητών, όπου βρίσκονται οι πλάκες του νόμου και το ουράνιο μάννα, όπου υπάρχει η κιβωτός και η ράβδος του Ααρών, όπου παρίσταται η σεβάσμια πολιότης των αρχιερέων, το αξίωμα των πρεσβυτέρων και η τιμή των γραμματέων· αντίθετα, θεωρεί τον τόπο περίγελω και αποφαίνεται ότι το ιερό είναι ευτελές.

Και είπαν οι άρχοντες. Πρόσεξε πώς παρουσιάζουν το ζήτημα ως φοβερό· δεν θέλουν να πουν τα λόγια, μη ανεχόμενοι ούτε καν απλώς να τα αναφέρουν με τη γλώσσα τους. Έτσι και στην περίπτωση του Στεφάνου: «Λέει λόγια βλάσφημα». Δεν είπαν ποια ήταν τα βλάσφημα. Με την παράλειψη πολλές φορές διογκώνουμε το γεγονός, όπως όταν λέμε: «Δεν θέλω να πω αυτά που είπε». Και λίγο μετά: Πώς λοιπόν δεν θα ήταν αξιόπιστοι κατήγοροι; Διότι η σεβασμιότητα της ιερωσύνης ήταν ικανή να τους καταστήσει αξιόπιστους· αυτοί που θα έπρεπε να κατευνάζουν τους άλλους, αυτοί υποδαυλίζουν τον λαό, αυτοί αναζωπυρώνουν την οργή του πλήθους, και ούτε καν περιμένουν την απόφαση των δικαστών.