Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 6:2

ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΙΓʹ. Αν πρέπει να εργαζόμαστε, όταν μας επισκέπτονται κάποιοι. ΑΠΟΚΡΙΣΗ Κανένα από τα έργα που γίνονται σύμφωνα με την εντολή του Θεού δεν πρέπει να διακόπτεται εξαιτίας εκείνων που μας επισκέπτονται για λόγους φιλικού καθήκοντος· εκτός εάν κάποια ιδιαίτερη μέριμνα για την ψυχή υπερτερεί της σωματικής εργασίας, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου, όπως είπαν και οι άγιοι απόστολοι στις Πράξεις: «Δεν είναι σωστό να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να διακονούμε σε τραπέζια».

Πράξεις. Τις ημέρες εκείνες, καθώς πλήθαιναν οι μαθητές, δημιουργήθηκε γογγυσμός εκ μέρους των Ελληνιστών εναντίον των Εβραίων, διότι οι χήρες τους παραμελούνταν κατά την καθημερινή διακονία. Τότε οι δώδεκα, αφού προσκάλεσαν το πλήθος των μαθητών, είπαν: «Δεν είναι ορθό να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να διακονούμε σε τραπέζια. Αναζητήστε, αδελφοί, από ανάμεσά σας επτά άνδρες με καλή μαρτυρία, πλήρεις Αγίου Πνεύματος και σοφίας, τους οποίους θα καταστήσουμε υπεύθυνους για αυτήν την ανάγκη».

Κεφάλαιο ΚΒʹ. ΠΡΑΞΕΙΣ. Αφού συγκάλεσαν, λοιπόν, οι δώδεκα το πλήθος των μαθητών, είπαν: Δεν είναι σωστό να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να διακονούμε σε τραπέζια. Και μετά από λίγα: Εμείς όμως θα αφοσιωθούμε στην προσευχή και στη διακονία του λόγου.

Και αυτό μάς το δίδαξε ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Όποιος αγαπά πατέρα ή μητέρα παραπάνω από εμένα δεν είναι άξιός μου». Επομένως, επιτρέπει βέβαια να αγαπούμε αυτούς που μας γέννησαν, αλλά όχι περισσότερο από τον ίδιο. Γι' αυτό και στον μαθητή, λέγοντάς του ότι έπρεπε μάλλον να τον ακολουθεί και αφήνοντας την ταφή των νεκρών σε άλλους, δίδαξε ότι είναι εύλογο τα δικά μας ζητήματα να τοποθετούνται μετά την αγάπη προς τον Θεό, διότι τα του Θεού είναι ανώτερα και από τον σεβασμό προς τους γονείς· αφού Αυτός είναι ο δημιουργός και ποιητής των πάντων. Πρέπει λοιπόν εμείς, αν πρόκειται να ακολουθήσουμε τον Χριστό, να μην θεωρούμε τίποτα ανώτερο από Αυτόν, αλλά ό,τι εναρμονίζεται με Αυτόν να το επιδιώκουμε και να το πράττουμε, ενώ ό,τι αντιστρατεύεται να το απορρίπτουμε και να το αποφεύγουμε, και αν κάποια ασχολία έχει κάποια αξία, αλλά μπορεί να εκτελεστεί από άλλους, να την παραδίδουμε σε εκείνους, και εμείς να αφοσιωνόμαστε στην ανώτερη και καλύτερη. Μπορεί λοιπόν κανείς να δει και τους αγίους Αποστόλους να αφήνουν ακόμη και μεγαλύτερη ανάγκη από αυτήν, τη φροντίδα δηλαδή για τους φτωχούς, χάριν της «διακονίας του λόγου», όχι βέβαια εγκαταλείποντάς την με τέτοιον τρόπο ώστε να μην λάβουν καμία πρόνοια και για αυτήν. Αλλά ρυθμίστηκε και το λιγότερο σημαντικό, η «διακονία των τραπεζών», και το πιο σημαντικό δεν εμποδίστηκε, δηλαδή η αναγγελία του κηρύγματος.

Εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου. Αλλά και οι Απόστολοι στις Πράξεις, ενώ ασχολούνταν με τη σωματική διακονία των τραπεζών, προέκριναν το ανώτερο, το να επιδιώκουν το έργο της προσευχής και του λόγου· διότι, λένε, δεν είναι σωστό να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να υπηρετούμε σε τράπεζες, αλλά αφού επιλέξουμε άνδρες πλήρεις Αγίου Πνεύματος, ας τους ορίσουμε υπεύθυνους για αυτή την ανάγκη· και εμείς ας αφοσιωθούμε στη διακονία του λόγου και στην προσευχή.

«Διότι αυτό ήταν το δόγμα της διδασκαλίας του, ότι δηλαδή η βασιλεία του Χριστού θα είναι επίγεια, και σε όσα ο ίδιος επιθυμούσε, όντας φιλοσώματος και εξαιρετικά σαρκικός, σε αυτά ονειρευόταν ότι θα συνίσταται, στις απολαύσεις της κοιλιάς και των υπογαστρίων, τουτέστιν σε φαγητά και ποτά και γάμους, και σε όσα θεωρούσε ότι θα του τα εξασφάλιζαν αυτά με πιο εύσχημο τρόπο, δηλαδή σε γιορτές, θυσίες και σφαγές ιερών ζώων». Αυτά αναφέρει ο Διονύσιος. Ο δε Ειρηναίος, αφού παρέθεσε κάποιες πιο απόκρυφες ψευδοδοξίες του ιδίου στο πρώτο του σύγγραμμα κατά των αιρέσεων, στο τρίτο παραδίδει γραπτώς και μία ιστορία που δεν αξίζει να παραδοθεί στη λήθη, αναφέροντας, κατά την παράδοση του Πολυκάρπου, ότι ο απόστολος Ιωάννης εισήλθε κάποτε σε ένα λουτρό για να λουστεί, αλλά όταν αντιλήφθηκε ότι μέσα βρισκόταν ο Κήρινθος, πετάχτηκε από τη θέση του και έφυγε έξω, μην αντέχοντας να βρεθεί κάτω από την ίδια στέγη με αυτόν, και το ίδιο προέτρεψε να κάνουν και όσοι ήταν μαζί του, λέγοντας: «Ας φύγουμε, μήπως και καταρρεύσει το λουτρό, επειδή βρίσκεται μέσα ο Κήρινθος, ο εχθρός της αλήθειας». Κατά την ίδια εποχή ακριβώς εμφανίστηκε για ελάχιστο χρονικό διάστημα και η λεγόμενη αίρεση των Νικολαϊτών, την οποία μνημονεύει και η Αποκάλυψη του Ιωάννη. Αυτοί καυχιούνταν για τον Νικόλαο, ο οποίος ήταν ένας από τους διακόνους, μαζί με τον Στέφανο, που είχαν εκλεγεί από τους αποστόλους για τη φροντίδα των ενδεών.

Δεν εννοεί πάντως ακριβώς εκείνες τις ημέρες· αλλά επειδή υπάρχει τέτοια συνήθεια στη Γραφή, να αναφέρει δηλαδή όσα πρόκειται να συμβούν ως γεγονότα που ακολουθούν αμέσως, γι' αυτόν τον λόγο εκφράστηκε έτσι. Ελληνιστές δε νομίζω ότι ονομάζει αυτούς που μιλούν την ελληνική γλώσσα· διότι αυτοί, αν και ήταν Εβραίοι, συνομιλούσαν στα ελληνικά. Ιδού και άλλος πειρασμός· μάλλον δε και εσύ, εάν θέλεις να παρατηρήσεις προσεκτικά, θα δεις ότι από την αρχή οι πόλεμοι προέρχονταν και από μέσα και από έξω. Και αφού προσκάλεσαν, λέει, οι δώδεκα το πλήθος των μαθητών, είπαν: «Δεν είναι αρεστό να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να διακονούμε σε τραπέζια».

Έτσι έπρεπε να γίνει και τώρα. Δεν είναι, λέει, αρεστό να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να διακονούμε σε τράπεζες. Πρώτα παραθέτει το άτοπο, δεικνύοντας ότι δεν είναι δυνατόν να γίνονται και τα δύο με επιμέλεια· διότι και όταν επρόκειτο να χειροτονήσουν τον Ματθία, πρώτα καταδεικνύουν την ανάγκη του πράγματος, ότι δηλαδή έλειπε ένας και έπρεπε να γίνουν δώδεκα. Έτσι και εδώ φανέρωσαν την ανάγκη· και ούτε ενήργησαν νωρίτερα, αλλά περίμεναν πρώτα να προκύψει ο γογγυσμός, ούτε βεβαίως ανέχθηκαν να συμβαίνει αυτό για πολύ καιρό.

Κατά τη διάρκεια αυτών πάλι των φρικωδεστάτων μυστηρίων ο ιερέας εύχεται για τον λαό, και ο λαός εύχεται για τον ιερέα· διότι το «Μετά του πνεύματός σου», δεν είναι τίποτε άλλο παρά αυτό. Και τα της Ευχαριστίας πάλι είναι κοινά· διότι δεν αναπέμπει ευχαριστία μόνος εκείνος, αλλά και ολόκληρος ο λαός. Διότι, αφού πρώτα λάβει τη φωνή τους, και έπειτα αυτοί συμφωνήσουν ότι τούτο γίνεται άξια και δίκαια, τότε αρχίζει την Ευχαριστία. Και γιατί απορείς, αν τυχόν ο λαός εκφωνεί μαζί με τον ιερέα, όταν μάλιστα αναπέμπει από κοινού εκείνους τους ιερούς ύμνους μαζί με τα ίδια τα Χερουβείμ και τις άνω δυνάμεις; Όλα αυτά τα έχω πει, ώστε να βρίσκεται σε πνευματική εγρήγορση και ο καθένας από τους ποιμαινομένους, για να μάθουμε ότι όλοι μας είμαστε ένα σώμα, έχοντας μεταξύ μας τόση διαφορά, όση έχουν τα μέλη προς τα μέλη, και να μην επιρρίπτουμε τα πάντα στους ιερείς, αλλά και εμείς οι ίδιοι να φροντίζουμε για ολόκληρη την Εκκλησία, σαν να είναι ένα κοινό σώμα. Διότι αυτό παρέχει και μεγαλύτερη ασφάλεια, και δημιουργεί σε εμάς μεγαλύτερη πρόοδο προς την αρετή. Άκουσε, λοιπόν, κατά την εποχή των αποστόλων, πώς σε άλλες περιπτώσεις καθιστούσαν τους ποιμαινομένους συμμέτοχους στις αποφάσεις. Διότι και όταν χειροτονούσαν τους επτά, προηγουμένως συνεννοήθηκαν με τον λαό· και όταν ο Πέτρος εξέλεγε τον Ματθία, απευθύνθηκε σε όλους τους παρόντες τότε, και στους άνδρες και στις γυναίκες.

Γιατί δεν λαμβάνεις εσύ τον μισθό; Διότι, άκουσε, και για αυτό υπάρχει μισθός: «Κατέστησαν», λέγει, «οι απόστολοι τον Στέφανο και τους συντρόφους του στη διακονία των χηρών». Γίνε εσύ ο οικονόμος των υπαρχόντων σου· ας σε χειροτονήσει η φιλανθρωπία, ο φόβος του Θεού. Αυτό είναι απαλλαγμένο από την κενοδοξία, αυτό και τις ψυχές αναπαύει, αυτό και τα χέρια αγιάζει, αυτό και το υπερήφανο φρόνημα καταρρίπτει, αυτό και την πνευματική φιλοσοφία διδάσκει, αυτό εκτελείται με μεγαλύτερη προθυμία, αυτό σε κάνει να λάβεις τις ευλογίες· το κεφάλι σου θα αναχωρήσει έχοντας δεχθεί όλες τις ευλογίες από τις χήρες. Γίνε πιο πρόθυμος στις προσευχές, αναζήτησε και αγίους άνδρες, τους πραγματικά αγίους, εκείνους που κατοικούν στις ερήμους, εκείνους που δεν μπορούν να ζητιανέψουν, εκείνους που είναι αφιερωμένοι στον Θεό· βάδισε μακρύ δρόμο, και δίνε αυτοπροσώπως· διότι είναι πολλή η ωφέλεια όταν προσφέρεις εσύ ο ίδιος. Βλέπεις τη σκηνή και το κατάλυμα; Βλέπεις την έρημο; Βλέπεις τη μόνωση; Πολλές φορές, ενώ πήγες για να δώσεις χρήματα, έδωσες ολόκληρη την ψυχή σου, και σαγηνεύτηκες, και έγινες συναιχμάλωτος εκείνου, και ξενιτεύτηκες μαζί του από τον κόσμο. Είναι μεγάλο πράγμα και μόνο να βλέπεις τους φτωχούς. Είναι αγαθό, λέγει, να εισέλθει κανείς σε σπίτι πένθους, παρά σε σπίτι γέλιου. Από εκεί (από το σπίτι του γέλιου) η ψυχή φλεγμαίνει. Διότι, αν μεν έχεις τη δυνατότητα να ζεις και εσύ παρομοίως μέσα στην τρυφή, έλαβες παρότρυνση για σπατάλη· αν όμως δεν έχεις, κυριεύθηκες από λύπη. Στο σπίτι όμως του πένθους δεν υπάρχει τίποτε τέτοιο, αλλά ακόμη και αν δεν έχεις τα μέσα για να ζήσεις με τρυφή, δεν λυπήθηκες, και αν τα έχεις, συστέλλεσαι.

«Ευχαριστώ τον Θεό που κανέναν από εσάς δεν βάπτισα, παρά μόνο τον Κρίσπο και τον Γάιο, για να μην πει κανείς ότι βαπτιστήκατε στο δικό μου όνομα. Βάπτισα δε και τον οίκο του Στεφανά. Κατά τα λοιπά, δεν γνωρίζω αν βάπτισα κανέναν άλλον.» Είναι σαν να λέει: Γιατί υπερηφανεύεσαι που βαπτίζεις, τη στιγμή που εγώ μέχρι και ευχαριστώ τον Θεό που δεν το έκανα αυτό; Λέγοντας αυτά, καταρρίπτει κατ' οικονομίαν την έπαρση γι' αυτό το ζήτημα, όχι βέβαια τη δύναμη του βαπτίσματος —μη γένοιτο!— αλλά την ανοησία εκείνων που υπερηφανεύονται επειδή βαπτίζουν. Διότι, βέβαια, το βάπτισμα είναι μεγάλο, αλλά μεγάλο δεν το κάνει αυτός που βαπτίζει, αλλά Εκείνος που επικαλείται στο βάπτισμα. Αναφέρει μάλιστα και την αιτία για την οποία ευχαριστεί: «για να μην πει κανείς», λέει, «ότι βαπτιστήκατε στο δικό μου όνομα». Όχι ότι το έλεγε αυτό για εκείνους, αλλά επειδή φοβόταν μήπως προχωρήσει σε αυτό το σημείο αυτή η κακή ασθένεια. «Διότι δεν με απέστειλε ο Χριστός για να βαπτίζω, αλλά για να κηρύττω το Ευαγγέλιο». Τότε, γιατί βάπτιζες; θα πει κάποιος. Δεν βάπτιζα αντιτιθέμενος σε Αυτόν που με έστειλε, λέει, αλλά κάνοντάς το εκ περισσού. Και όπως ακριβώς στην περίπτωση των χηρών, όταν οι απόστολοι είπαν: «Δεν είναι σωστό να εγκαταλείψουμε τον λόγο του Θεού για να διακονούμε σε τραπέζια», εκείνος διακόνησε, όχι αντιτιθέμενος σε αυτούς, αλλά κάνοντάς το εκ περισσού· έτσι συμβαίνει και εδώ. «Όχι με σοφία λόγου, για να μην αποβεί κενός ο σταυρός του Χριστού».

«Όταν στέκεστε προσευχόμενοι, να συγχωρείτε εάν έχετε κάτι εναντίον κάποιου, ώστε και ο Πατέρας σας που βρίσκεται στους ουρανούς να σας συγχωρήσει τα παραπτώματά σας.» «Όλοι αυτοί αφοσιώνονταν με ομοψυχία στην προσευχή και στη δέηση.» «Και αφού οι δώδεκα προσκάλεσαν το πλήθος των μαθητών, είπαν: Δεν είναι σωστό να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού για να διακονούμε σε τραπέζια. Αναζητήστε, λοιπόν, αδελφοί, ανάμεσά σας επτά άνδρες με καλή μαρτυρία, γεμάτους από Πνεύμα και σοφία, τους οποίους θα καταστήσουμε υπεύθυνους για αυτή την ανάγκη. Εμείς δε θα αφοσιωθούμε στην προσευχή και στη διακονία του λόγου.» «Υπήρχε κάποιος άνδρας στην Καισάρεια, ονόματι Κορνήλιος, εκατόνταρχος από τη στρατιωτική μονάδα που ονομαζόταν Ιταλική, ευσεβής και φοβούμενος τον Θεό μαζί με όλη την οικογένειά του, ο οποίος έκανε πολλές ελεημοσύνες στον λαό και προσευχόταν στον Θεό αδιάλειπτα. Αυτός είδε φανερά σε όραμα, περίπου την ενάτη ώρα της ημέρας, άγγελο του Θεού να εισέρχεται σε αυτόν και να του λέει: Κορνήλιε. Εκείνος τον ατένισε και, αφού κυριεύθηκε από φόβο, είπε: Τι συμβαίνει, κύριε; Εκείνος του είπε: Οι προσευχές σου και οι ελεημοσύνες σου ανέβηκαν ενώπιον του Θεού.» «Με κάθε προσευχή και δέηση να προσεύχεστε σε κάθε καιρό εν Πνεύματι, και προς τον σκοπό αυτό να αγρυπνείτε με κάθε επιμονή και δέηση υπέρ πάντων των αγίων, καθώς και υπέρ εμού.» «

Επιπλέον δε σε όλα όσα ελέχθησαν περί προσευχής και απαραίτητης διακονίας, χρειαζόμαστε πολλή διάκριση από τον Θεό για να γνωρίζουμε πότε και ποια ασχολία οφείλουμε να προτιμούμε έναντι της προσευχής, επειδή ο καθένας, ασχολούμενος με την αγαπημένη σε αυτόν ενασχόληση, νομίζει ότι εκτελεί την οφειλόμενη διακονία, αγνοώντας ότι οφείλει να κρίνει τα πράγματα με γνώμονα την ευαρέστηση του Θεού μάλλον παρά του εαυτού του. Το δε ακόμη πιο δυσδιάκριτο από αυτό είναι ότι αυτές οι αναγκαίες και απαραίτητες εντολές δεν είναι πάντοτε οι ίδιες, αλλά οφείλει να προτιμάται η μία έναντι της άλλης στον κατάλληλο καιρό, επειδή δεν επιτελείται κάθε διακονία πάντοτε, αλλά στον δικό της καιρό, ενώ η λειτουργία της προσευχής έχει νομοθετηθεί για εμάς αδιαλείπτως· για τον λόγο αυτό οφείλουμε να την προτιμούμε έναντι των ασχολιών που δεν αποτελούν ανάγκη. Διδάσκοντας αυτήν τη διαφορά όλοι οι απόστολοι στο πλήθος που ήθελε να τους περισπάσει στη διακονία, έλεγαν: «Δεν είναι αρεστό να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού για να διακονούμε σε τραπέζια· αναζητήστε, λοιπόν, από ανάμεσά σας επτά άνδρες με καλή μαρτυρία, τους οποίους θα καταστήσουμε υπεύθυνους για αυτήν την ανάγκη· εμείς δε θα αφοσιωθούμε στη διακονία του λόγου και στην προσευχή. Και ο λόγος αυτός άρεσε ενώπιον όλου του πλήθους». Τι μαθαίνουμε, λοιπόν, μέσω αυτών;

Η Έκτη Οικουμενική Σύνοδος, κρίνοντας ως ανενεργό αυτόν τον κανόνα, αναφέρει τα εξής σχετικά με αυτόν στον 16ο κανόνα της: «Επειδή το βιβλίο των Πράξεων παραδίδει ότι επτά διάκονοι εγκαταστάθηκαν από τους αποστόλους, και οι πατέρες της συνόδου της Νεοκαισάρειας στους κανόνες που εκδόθηκαν από αυτούς εξέθεσαν σαφώς ότι οι διάκονοι οφείλουν να είναι επτά σύμφωνα με τον κανόνα, έστω κι αν είναι πάρα πολύ μεγάλη η πόλη, και ότι θα πειστεί κανείς από το βιβλίο των Πράξεων, εμείς, εφαρμόζοντας τη σκέψη των πατέρων στο αποστολικό ρητό, βρήκαμε ότι ο λόγος τους δεν αναφερόταν στους άνδρες που διακονούν στα μυστήρια, αλλά στην υπηρεσία για τις ανάγκες των τραπεζών».

ΚΑΝΟΝΑΣ ΙΣΤ'. Επειδή το βιβλίο των Πράξεων παραδίδει ότι εγκαταστάθηκαν επτά Διάκονοι από τους Αποστόλους, και οι Πατέρες της Συνόδου της Νεοκαισαρείας, στους κανόνες που εξέδωσαν, ανέφεραν σαφώς τα εξής, ότι δηλαδή σύμφωνα με τον Κανόνα πρέπει να υπάρχουν επτά Διάκονοι, έστω κι αν η πόλη είναι πολύ μεγάλη, και γι' αυτό θα πεισθείς από το βιβλίο των Πράξεων· εμείς, εφαρμόζοντας τη σκέψη των Πατέρων στο αποστολικό ρητό, βρήκαμε ότι ο λόγος τους δεν αφορούσε τους άνδρες που διακονούν στα μυστήρια, αλλά την υπηρεσία για τις ανάγκες των τραπεζών, καθώς το βιβλίο των Πράξεων αναφέρει τα εξής: «Εκείνες τις ημέρες, καθώς πλήθαιναν οι μαθητές, δημιουργήθηκε γογγυσμός από τους Ελληνιστές εναντίον των Εβραίων, διότι οι χήρες τους παραμελούνταν στην καθημερινή διακονία. Προσκαλώντας δε οι δώδεκα το πλήθος των μαθητών, είπαν: Δεν είναι σωστό να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού για να διακονούμε σε τραπέζια· αναζητήστε, λοιπόν, αδελφοί, ανάμεσά σας επτά άνδρες με καλή μαρτυρία, γεμάτους από Άγιο Πνεύμα και σοφία, τους οποίους θα ορίσουμε για αυτήν την ανάγκη. Εμείς δε θα αφοσιωθούμε στην προσευχή και στη διακονία του λόγου. Και ο λόγος αυτός άρεσε σε όλο το πλήθος. Και εξέλεξαν τον Στέφανο, άνδρα γεμάτο πίστη και Άγιο Πνεύμα, και τον Φίλιππο, και τον Πρόχορο, και τον Νικάνορα, και τον Τίμωνα, και τον Παρμενά, και τον Νικόλαο, προσήλυτο από την Αντιόχεια, τους οποίους έστησαν ενώπιον των Αποστόλων».

Στους αποστόλους όμως δεν φάνηκε ανεκτό ούτε να επιδιώκουν και αυτά μαζί με εκείνα, ούτε κατά διάνοια, ούτε να μοιράζουν τη σπουδή τους και στα δύο, μήπως το κατώτερο γίνει εμπόδιο στο ανώτερο, αλλά, αφού ανέθεσαν αυτά σε άλλους, κατώτερους από τους ίδιους, και αφού φρόντισαν γι' αυτά τόσο μόνο όσο χρειάστηκε για να εκλέξουν τους διακόνους, στο εξής αφοσιώθηκαν μόνο στην προσευχή και στο κήρυγμα του ευαγγελίου. «Δεν είναι σωστό», λένε, «εμείς να αφήσουμε τον λόγο του Θεού και να υπηρετούμε σε τραπέζια». Εσύ όμως, σαν να έχεις μελετήσει να πολεμάς αυτούς κάθε φορά, ακολουθείς και εδώ την αντίθετη πορεία, και για να φροντίσεις καλά τα τραπέζια, καθιστάς μάταιο τον λόγο. Και διαφθείροντας την τάξη στα μάτια των μαθητών και δημιουργώντας με τις πράξεις σου τη χειρότερη γνώμη για τον εαυτό σου, λες πράγματα απίθανα και αβάσιμα, και φωνάζεις στο πλήθος μάταια, ως «χαλκός ηχών», όπως λέει, «ή κύμβαλον αλαλάζον». Διότι, εκείνοι που διαβάζουν τους κείμενους νόμους και συγκρίνουν τις πράξεις σου με αυτόν τον κανόνα, σε βρίσκουν παράνομο και σκαιό. Εσύ, πάλι, αναζητώντας δικαιολογία και αραδιάζοντας κάποιες γριφώδεις έννοιες, τον σκοπό των νόμων και τα παρόμοια, δεν πείθεις κανέναν, και με αυτή την εντύπωση να επικρατεί σε όλους ανεβαίνεις στο βήμα. Με ποια αιδώ να προηγείται, με ποια εύνοια, με ποια πίστη; Ή νομίζεις ότι μπορείς να πείσεις χωρίς αυτά, και μάλιστα όταν μιλάς για τέτοια πράγματα, τα οποία απαιτούν κόπους και ιδρώτα, όπως είναι ο βίος που οφείλουν να ζουν οι χριστιανοί;

Και έτσι διαρκώς περιφρονούν τα πάντα, ώστε να μπορούν πάντοτε να ακολουθούν τον Χριστό, διότι «δεν είναι σωστό», λέει, «αφού εγκαταλείψουμε τον λόγο του Θεού να διακονούμε σε τραπέζια»· πρώτον μεν επειδή γι' αυτούς τίποτα δεν προηγείται του Θεού, έπειτα δε επειδή προσδοκούν να βρουν κοντά Του και όλα τα άλλα, αφού Αυτός είναι ο ταμίας όλων των αγαθών. Διότι ζητούν πρώτα τη βασιλεία του Θεού, με την υπόσχεση του Αψευδούς ότι όλα τα άλλα θα ακολουθήσουν.

και τους συμβούλευσε λέγοντας: «Εάν λοιπόν εγώ, ο Κύριος και ο διδάσκαλος, έπλυνα τα πόδια σας των μαθητών, οφείλετε και εσείς να πλένετε τα πόδια ο ένας του άλλου· διότι σας έδωσα παράδειγμα, ώστε όπως έκανα εγώ, να κάνετε και εσείς». Και πάλι: «Όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι διάκονος όλων και δούλος όλων· όπως και ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να προσφέρει την ψυχή του λύτρο για πολλούς». Και: «Όσα αν κάνει κανείς σε έναν από αυτούς, τα έκανε σε εμένα»· και: «Όποιος δέχεται δίκαιο στο όνομα δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου». Αλλά και οι απόστολοι στις Πράξεις, ενώ ασχολούνταν με τη σωματική διακονία των τραπεζών, προέκριναν το σπουδαιότερο, το να επιδιώκουν το έργο της προσευχής και του λόγου. «Διότι δεν είναι σωστό», λέει, «να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να διακονούμε σε τραπέζια· αλλά, αφού επιλέξουμε άνδρες γεμάτους από Άγιο Πνεύμα, ας τους εγκαταστήσουμε σε αυτή την ανάγκη, και εμείς θα αφοσιωθούμε στη διακονία του λόγου και στην προσευχή».

Και τόσο πολύ απείχε από το να το εμποδίσει, ώστε παρήγγειλε στους μαθητές να συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο μεταξύ τους. Εξάλλου, θα διαπιστώσεις ότι και οι ίδιοι οι απόστολοι, όταν προηγουμένως κοπίαζαν για τη διακονία των τραπεζών, έδωσαν προτεραιότητα στο μεγαλύτερο έργο, στην προσευχή, εννοώ, και στο κήρυγμα. Διότι δεν είναι δίκαιο, λέει, να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να διακονούμε σε τραπέζια, αλλά, αφού προσευχηθούμε, ας ορίσουμε σε αυτή τη διακονία άνδρες πλήρεις Αγίου Πνεύματος. Εμείς δε ας αφοσιωθούμε στη διακονία του λόγου και στην προσευχή.

Διότι, λέει, είπαν προς τον λαό: «Δεν είναι σωστό εμείς να εγκαταλείψουμε τον λόγο του Θεού και να διακονούμε σε τραπέζια. Ας ορίσουμε λοιπόν για το σκοπό αυτό ικανούς άνδρες, και εμείς ας αφοσιωθούμε στην προσευχή και στη διακονία του λόγου». Επειδή λοιπόν έχει αποδειχθεί ότι δεν μας έχει δοθεί καμία απολύτως εντολή να μεριμνούμε για γήινα πράγματα, ούτε καν για την κάλυψη των ίδιων των βιοτικών μας αναγκών, ούτε να υπερασπιζόμαστε είτε τους εαυτούς μας είτε τους αδελφούς μας όταν αδικούνται και κακομεταχειρίζονται από κάποιους, ελάτε λοιπόν να εξετάσουμε τι σημαίνει αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο στον κορυφαίο των αποστόλων: «Εάν με αγαπάς, λέει, περισσότερο από αυτούς, ποίμαινε τα πρόβατά μου». Γνωρίζω βέβαια ότι από τα προλεχθέντα αυτό έχει γίνει σαφές, και πολλοί από τους συνετούς ίσως έχουν ήδη κατανοήσει τη δύναμη του λόγου, αλλά πρέπει κι εμείς, για χάρη εκείνων που τα αγνοούν, να πούμε λίγα λόγια προς την αγάπη σας.