Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 7:3

Άνδρες αδελφοί και πατέρες, ακούστε με. Κυρίλλου Αλεξανδρείας: Προτρέπει να προετοιμαζόμαστε για υπακοή, και σχεδόν γέρνοντας το αυτί μας, να κατανοούμε με λεπτομέρεια τη δύναμη των θείων λόγων. Έξελθε από τη γη σου, και από τη συγγένειά σου, κ.τ.λ.

Ίσως κάποιος πει ότι τότε τα θαύματα των έργων συνεργούσαν με τους αποστόλους, και ο λόγος τους αντλούσε την αξιοπιστία του από τα πνευματικά χαρίσματα· συμφωνώ και εγώ ότι η δύναμη των έργων διαθέτει μεγάλη βαρύτητα στο να πείθει. Τώρα όμως, πώς πρέπει να θεωρήσουμε τα όσα συμβαίνουν; Ή μήπως δεν βλέπεις τα παρόμοια θαύματα της πίστεως; Διότι θεωρώ δικά μου τα κατορθώματα των ομοδούλων μας, οι οποίοι, πορευόμενοι με το ίδιο Πνεύμα, μαρτυρούν την αλήθεια του λόγου μέσω της δυνάμεως των ιαμάτων. Πρόκειται για άνδρες που ήλθαν από την υπερορία, συμπολίτες του πατρός μας Αβραάμ, ορμώμενοι από τη Μεσοποταμία, οι οποίοι εξήλθαν και αυτοί από τη γη τους, από τη συγγένειά τους και από ολόκληρο τον κόσμο. Έχουν το βλέμμα τους στραμμένο στον ουρανό, αποδημώντας, τρόπον τινά, από την ανθρώπινη ζωή, στεκόμενοι υπεράνω των φυσικών παθών, συμμετέχοντας σε τούτη τη ζωή μόνο κατά το απολύτως αναγκαίο, ενώ κατά το μεγαλύτερο μέρος συμπορεύονται στα ύψη μαζί με τις ασώματες δυνάμεις. Είναι γέροντες στην όψη, σεμνοί στο αντίκρισμα, λάμποντας από τα λευκά τους μαλλιά, με τα στόματά τους ασφαλισμένα με τη σιωπή, μη γνωρίζοντας να λογομαχούν και μη έχοντας μάθει να εμπλέκονται σε εριστικές συζητήσεις. Τόση δε εξουσία έχουν επί των πνευμάτων, ώστε μόνο με ένα πρόσταγμα να κατορθώνουν το επιθυμητό, και τα δαιμόνια να υποχωρούν όχι με τεχνάσματα συλλογισμών, αλλά με την εξουσία της πίστεως· δεν περιάγονται σε αδιέξοδο μέσω κάποιας λογικής αντιφάσεως, αλλά απελαύνονται στο εξώτερο σκοτάδι. Έτσι γνωρίζει να συλλογίζεται ο Χριστιανός, αυτά είναι τα κατορθώματα της πίστεώς μας.

«Είναι άραγε, λέει, έτσι αυτά τα πράγματα;» Βλέπεις πώς η ερώτηση γίνεται με επιείκεια, χωρίς να περιέχει προς το παρόν τίποτε το πιεστικό; Γι’ αυτό και εκείνος αρχίζει τα λόγια του με πραότητα και λέει: «Άνδρες αδελφοί και πατέρες, ακούστε: ο Θεός της δόξης εμφανίστηκε στον πατέρα μας τον Αβραάμ, ενώ βρισκόταν στη Μεσοποταμία, προτού να κατοικήσει στη Χαρράν». Αμέσως από το προοίμιο αναιρεί την έπαρσή τους, και αποδεικνύει με τρόπο ανύποπτο μέσα από τα λόγια του, ότι βεβαίως ο ίδιος ο ναός δεν αποτελεί κάτι το αποκλειστικό, ούτε τα έθιμα, και ότι δεν πρόκειται να υπερισχύσουν έναντι του κηρύγματος, και ότι ο Θεός πάντοτε μέσα από αδύνατες καταστάσεις ενεργεί και δημιουργεί τα πάντα. Δες, λοιπόν, πώς μέσα από αυτά τα λόγια υφαίνεται η δημηγορία, αποδεικνύοντας ότι, μολονότι απολάμβαναν πάντοτε πολλή φιλανθρωπία, ανταπέδωσαν στον ευεργέτη τα αντίθετα, καθώς και ότι αυτά που επιχειρούν είναι αδύνατα. «Ο Θεός της δόξης εμφανίστηκε στον πατέρα μας τον Αβραάμ και του είπε: Έξελθε από τη γη σου, και έλα σε γη την οποία θα σου δείξω».

Εάν είναι Θεός της δόξης, είναι ολοφάνερο ότι δεν έχει ανάγκη από τη δική μας δόξα, ούτε από τη δόξα που προσφέρεται μέσω του ναού· διότι Αυτός είναι η πηγή της δόξης. Μη νομίσετε, λοιπόν, ότι με αυτόν τον τρόπο τον δοξάζετε. Και πώς, λέγει, η Γραφή το αναφέρει αυτό για τον πατέρα του Αβραάμ; Επειδή δεν φλυαρεί σε όσα δεν είναι απολύτως αναγκαία. Διότι μόνο εκείνο που ήταν χρήσιμο να μάθουμε μας δίδαξε, ότι δηλαδή εξαιτίας της εμφάνισης (του Θεού) στον υιό αναχώρησε μαζί του· τα περισσότερα όμως από αυτό τα παρέλειψε χωρίς να τα διηγηθεί, επειδή πέθανε γρήγορα μετά την εγκατάστασή του στη Χαρράν. «Έξελθε από τη συγγένειά σου». Εδώ αποδεικνύει ότι αυτοί δεν είναι τέκνα του Αβραάμ. Πώς; Διότι εκείνος ήταν υπάκουος, ενώ αυτοί είναι ανυπάκουοι. Μάλλον δε, από όσα πράττει υπακούοντας στην εντολή, μαθαίνουμε ότι εκείνος μεν υπέμεινε τους κόπους, αυτοί δε δρέπουν τους καρπούς, και ότι όλοι οι πρόγονοι βρίσκονταν σε κακουχία. «Και αφού εξήλθε από τη γη των Χαλδαίων, κατοίκησε στη Χαρράν· και από εκεί, μετά τον θάνατο του πατέρα του, τον μετοίκησε στη γη αυτήν, στην οποία εσείς τώρα κατοικείτε· και δεν του έδωσε κληρονομιά σε αυτήν, ούτε βήμα ποδός». Πρόσεξε πώς τους αποσπά από την προσκόλληση στη γη. Διότι δεν είπε «Θα δώσει», αλλά «Δεν έδωσε», δηλώνοντας ότι τα πάντα προέρχονται από Εκείνον και τίποτε από αυτούς. Διότι ήλθε έχοντας αφήσει και συγγένεια και πατρίδα. Γιατί, λοιπόν, δεν έδωσε; Επειδή ήταν τύπος μιας άλλης γης, και υποσχέθηκε να του τη δώσει. Βλέπεις ότι δεν αναλαμβάνει πάλι τον λόγο τυχαία;

γ΄. Αλλά επειδή θυμήθηκα τον πατριάρχη, αν νομίζετε σωστό, ας παραθέσουμε στην αγάπη σας τα όσα αναγνώστηκαν σήμερα, ώστε, αναπτύσσοντάς τα, να δούμε το μεγαλείο της αρετής του δικαίου. «Και πήρε», λέει, «ο Θάρρα τον Άβραμ και τον Ναχώρ τους γιους του, και τον Λωτ, τον γιο του γιου του, και τη Σάρρα τη νύφη του, γυναίκα του Άβραμ του γιου του· και τους έβγαλε από τη χώρα των Χαλδαίων, για να πορευθούν στη γη των Χαναναίων, και ήλθε μέχρι τη Χαρράν και κατοίκησε εκεί· και έγιναν όλες οι ημέρες του Θάρρα στη Χαρράν διακόσια πέντε έτη, και πέθανε στη Χαρράν». Με ακρίβεια, παρακαλώ, ας προσέξουμε τα αναγνώσματα, για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε το νόημα των γραφομένων. Διότι ιδού, από την αρχή κιόλας φαίνεται να υπάρχει κάποιο ζήτημα στα όσα ειπώθηκαν. Επειδή, ενώ ο μακάριος αυτός προφήτης, ο Μωυσής εννοώ, λέει ότι «πήρε ο Θάρρα τον Άβραμ και τον Ναχώρ, και τους έβγαλε από τη γη των Χαλδαίων, για να πορευθούν στη γη των Χαναναίων, και ήλθε μέχρι τη Χαρράν και κατοίκησε εκεί»· ο μακάριος Στέφανος, εγκωμιάζοντας τους Ιουδαίους, λέει: «Ο Θεός της δόξης εμφανίστηκε στον πατέρα μας τον Αβραάμ, όταν βρισκόταν στη Μεσοποταμία, πριν κατοικήσει στη Χαρράν, και από εκεί, μετά τον θάνατο του πατέρα του, τον μετοίκησε».

Αʹ. Μεγάλη πράγματι ήταν η πίστη του Αβραάμ. Διότι στην περίπτωση του Άβελ, του Νώε και του Ενώχ υπήρχε μάχη μόνο λογισμών, και έπρεπε να υπερβούν τους ανθρώπινους λογισμούς· εδώ όμως δεν έπρεπε μόνο να υπερβούνται οι ανθρώπινοι λογισμοί, αλλά έπρεπε να επιδειχθεί και κάτι περισσότερο. Διότι τα του Θεού φαίνονταν να έρχονται σε σύγκρουση με τα του Θεού, και η πίστη μαχόταν με την πίστη, και το πρόσταγμα με την επαγγελία. Τι εννοώ με αυτό; Είπε ο Θεός: «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου, και θα σου δώσω αυτήν τη γη»· και δεν του έδωσε σε αυτήν κληρονομία, ούτε ένα βήμα ποδιού. Βλέπεις πώς τα γεγονότα μάχονταν την επαγγελία; Πάλι του λέει: «Μέσω του Ισαάκ θα ονομαστεί το σπέρμα σου», και εκείνος πίστεψε· και πάλι του λέει: «Θυσίασέ τον σε εμένα, αυτόν που επρόκειτο να γεμίσει ολόκληρη την οικουμένη από το σπέρμα του». Είδες τη σύγκρουση των προσταγμάτων και της επαγγελίας;