Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 7:39

«Εκείνος που δεν με αγαπά, δεν τηρεί τους λόγους μου». Ποια σχέση, όμως, υπάρχει μεταξύ δικαιοσύνης και ανομίας; Ή ποια μερίδα έχει ο πιστός με τον άπιστο; Και πρέπει μάλιστα, με κάθε τρόπο, να φροντίζουμε να απομακρύνουμε από εκείνους που ακόμη ασκούνται στην πνευματική προκοπή τις αφορμές της αμαρτίας, εκ των οποίων η μεγαλύτερη είναι η ανάμνηση του προηγούμενου βίου, μήπως τυχόν πάθουν αυτό που έχει γραφτεί: «Στράφηκαν με τις καρδιές τους προς την Αίγυπτο»· πράγμα το οποίο συμβαίνει, ως επί το πλείστον, κατά τη συνεχή συναναστροφή με τους κατά σάρκα συγγενείς. Γενικότερα, δεν πρέπει να επιτρέπουμε ούτε σε συγγενή ούτε σε ξένο να απευθύνει λόγια προς τους αδελφούς, εάν δεν έχουμε πεισθεί γι' αυτούς ότι διεξάγουν τις συζητήσεις τους προς οικοδομή και καταρτισμό των ψυχών. Εάν πάλι προκύψει ανάγκη να γίνει συζήτηση με αυτούς που έτυχε να βρεθούν μαζί μας, αυτή ας γίνεται από εκείνους στους οποίους έχει εμπιστευθεί το χάρισμα του λόγου, επειδή έχουν τη δύναμη να ομιλούν και να ακούν με επίγνωση προς οικοδομή της πίστεως· καθώς ο Απόστολος διδάσκει σαφώς ότι η δύναμη του λόγου δεν προσφέρεται σε όλους, αλλά το χάρισμα αυτό υπάρχει σε λίγους, λέγοντας τα εξής: «Διότι σε άλλον μεν δίδεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, σε άλλον δε λόγος γνώσεως»· και αλλού: «Ώστε να είναι ικανός να προτρέπει με την υγιαίνουσα διδασκαλία και να ελέγχει αυτούς που αντιλέγουν».

Διότι δυσανασχέτησε μεν ο θεσπέσιος Μωυσής και κατέκρινε εντόνως τον Ααρών, έπειτα έπεσε ενώπιον του Θεού λέγοντας: «Σε παρακαλώ, Κύριε· αμάρτησε ο λαός αυτός μεγάλη αμαρτία, διότι έφτιαξαν για τον εαυτό τους χρυσούς θεούς», αν και αυτό που είχε κατασκευαστεί ήταν ένα μοσχάρι. Αλλά δεν αγνόησε ότι και άλλοι κατασκεύασαν τα γλυπτά. Ο δε μακάριος Στέφανος, όταν κάποτε κατηγορήθηκε από τους διδασκάλους των Ιουδαίων για βλασφημίες εναντίον του Θεού και του Μωυσή, και αποκρούοντας τις συκοφαντίες με τις κατάλληλες απολογίες, έπειτα αποδεικνύοντας ότι, έχοντας ασεβήσει αγρίως και έχοντας συμπεριφερθεί αλαζονικά απέναντι στον Χριστό, μιμούνται τη φαυλότητα και τη σκληροκαρδία των ίδιων των πατέρων τους, υπενθυμίζει σαφώς την κατασκευή του μόσχου στην έρημο, και λέει για τον πάνσοφο Μωυσή: «Αυτός είναι που βρέθηκε στη σύναξη στην έρημο μαζί με τον άγγελο που του μιλούσε στο όρος Σινά και με τους πατέρες μας, ο οποίος δέχτηκε ζωντανά λόγια για να τα δώσει σε εμάς, στον οποίο δεν θέλησαν να γίνουν υπάκουοι οι πατέρες μας, αλλά τον απώθησαν και στράφηκαν με τις καρδιές τους στην Αίγυπτο, λέγοντας στον Ααρών: “Φτιάξε μας θεούς που θα προπορεύονται από εμάς· διότι αυτός ο Μωυσής, ο οποίος μας έβγαλε από τη γη της Αιγύπτου, δεν ξέρουμε τι του συνέβη”. Και κατασκεύασαν μοσχάρι στην έρημο εκείνες τις ημέρες και προσέφεραν θυσία στο είδωλο, και ευφραίνονταν με τα έργα των χεριών τους».

Και όχι μόνο αυτό, αλλά επέδειξαν και το αντίθετο· πράγμα το οποίο θέλοντας να δηλώσει πρόσθεσε: «Στον οποίο δεν θέλησαν να γίνουν υπάκουοι οι πατέρες μας, αλλά τον απώθησαν και στράφηκαν με την καρδιά τους στην Αίγυπτο, λέγοντας στον Ααρών: Κατασκεύασέ μας θεούς, οι οποίοι θα προπορεύονται από εμάς· διότι για τον Μωυσή αυτόν, ο οποίος μας εξήγαγε από τη γη της Αιγύπτου, δεν γνωρίζουμε τι του συνέβη».

Βλέπεις ότι και εκείνα τα σημεία έγιναν για χάρη τους; Εκείνος, λοιπόν, που συνομίλησε με τον Θεό, που σώθηκε με παράδοξο τρόπο, που έπραξε τόσα πολλά και απέκτησε τόση δύναμη, αποδεικνύει ότι οπωσδήποτε πρέπει να εκπληρωθεί η προφητεία, και δεν αντιφάσκει με τον εαυτό του. Αλλά ας εξετάσουμε από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν. «Αυτός είναι», λέει, «ο Μωυσής που είπε: Προφήτη όμοιο με εμένα θα σας αναστήσει ο Κύριος». Σε αυτό νομίζω ότι αναφερόταν ο Χριστός όταν είπε: «Η σωτηρία προέρχεται από τους Ιουδαίους», υπονοώντας τον εαυτό Του. Αυτός είναι που βρέθηκε στην έρημο μαζί με τον άγγελο που του μιλούσε. Ιδού, πάλι αποδεικνύει ότι αυτός έδωσε τον νόμο, εφόσον βρισκόταν μαζί του στην εκκλησία μέσα στην έρημο. Εδώ υπενθυμίζει και το μεγάλο θαύμα που έγινε στο όρος. Αυτός παρέλαβε ζωντανά λόγια για να τα παραδώσει σε εμάς. Παντού είναι θαυμαστός ο Μωυσής, και ακόμη περισσότερο όταν επρόκειτο να νομοθετήσει. Τι σημαίνει η φράση «Ζωντανά λόγια»; Είτε εκείνα των οποίων η έκβαση αποδεικνυόταν μέσα από τα λόγια, είτε εννοεί τις προφητείες. Έπειτα η κατηγορία στρέφεται προς το παρόν ενάντια στους πατριάρχες, μετά τα σημεία και τα θαύματα, μετά την παραλαβή των ζωντανών λογίων: «Στον οποίο δεν θέλησαν», λέει, «να γίνουν υπάκουοι». Και πολύ σωστά τα αποκάλεσε «Ζωντανά λόγια», για να φανερώσει ότι υπάρχουν και λόγια που δεν είναι ζωντανά.

Για αυτά κάνει λόγο και ο Ιεζεκιήλ, όπως όταν λέει: «Και σας έδωσα προστάγματα που δεν ήταν καλά». Σε αντιδιαστολή προς αυτά, λοιπόν, χρησιμοποίησε τον όρο «ζώντα». Αλλά τον απώθησαν και στράφηκαν με την καρδιά τους στην Αίγυπτο· εκεί όπου στέναζαν, εκεί όπου κραύγαζαν, από όπου επικαλούνταν τον Θεό. Και είπαν στον Ααρών: «Φτιάξε μας θεούς, οι οποίοι θα προπορεύονται από εμάς».

Επειδή βάλατε το χέρι σας στο άροτρο και στραφήκατε προς τα πίσω. Από αγάπη προς εσάς τα λέω αυτά· μάρτυράς μου ο Κύριος, επειδή σας σπλαχνίζομαι, σας αγαπώ και πονώ για εσάς. Τι λέει στην Παλαιά Διαθήκη για τους Ισραηλίτες; Ότι στράφηκαν με την καρδιά τους προς την Αίγυπτο, επειδή θυμούνταν τα κρεμμύδια, τα κρέατα και τα καζάνια της Αιγύπτου, καθώς και την εκεί άθλια ζωή τους. Ίσως κι εμείς στραφήκαμε προς τον κόσμο και τα κοσμικά πράγματα, και όσα ενεργούσαμε εκεί, τα πράττουμε και εδώ. Αλίμονο, πώς, ενώ οφείλουμε να είμαστε ισάγγελοι, δεν φαινόμαστε ούτε καν σαν τους ευσεβείς λαϊκούς, φτάνοντας από τη σταδιακή αμέλεια ακόμη και στα πιο σοβαρά παραπτώματα.

Διότι ούτε, όταν καταλάβει ένα μέρος, αρκείται, αλλά προχωρεί πάντοτε προς το χειρότερο, μέχρι να επιφέρει τον θάνατο της αμαρτίας. Για παράδειγμα, προσπαθεί πρώτα να δεχτούμε εμείς την προσβολή, έπειτα να πούμε μέσα στην καρδιά μας κάτι πονηρό. Έπειτα, αφού με αυτόν τον τρόπο μολύνει και φαρμακώσει την ψυχή, την βγάζει από την κατά φύση κατάστασή της, και την κάνει άμυαλη, παράλογη και τυφλή, ώστε να επιθυμεί όσα δεν πρέπει, αντί για το φως το σκοτάδι, αντί για την γλυκύτητα την πικρία, αντί για την ζωή τον θάνατο. Και τέτοιος είναι ο όλεθρος του πειραστή. Εμείς όμως, αδελφοί, με κάθε προφύλαξη ας διαφυλάξουμε τις ψυχές μας, μη δίνοντας τόπο στον διάβολο, αλλά απορρίπτοντας αμέσως την προσβολή. Εάν όμως ηττηθούμε σε αυτό, τουλάχιστον ας μη μολυνθούμε. Εάν όμως πάθουμε και αυτό, τουλάχιστον ας μην παραμείνουμε σε αυτή την κατάσταση και παρασυρθούμε στην διάπραξη της αμαρτίας. Συμβαίνει δε να το παθαίνουμε αυτό εξαιτίας των προλήψεων, από τις παλαιές αναμνήσεις. Αλλά ας αποφύγουμε τις προλήψεις. Ας αποφύγουμε τις νεανικές αναμνήσεις. Διότι, με το να μεταφερόμαστε εκεί μέσω της αναπόλησης, τι άλλο μπορούμε να πούμε παρά ότι επιστρέψαμε με την καρδιά μας στην Αίγυπτο; Αυτό πρέπει να προσέχουμε όσον αφορά τον εσωτερικό άνθρωπο. Ως προς τον εξωτερικό όμως, όπως διδάσκει ο Απόστολος: «Κανένας σάπιος λόγος ας μην εκπορεύεται από το στόμα σας, αλλά μόνο όποιος είναι αγαθός για την οικοδομή της χρείας, ώστε να δώσει χάρη σε αυτούς που ακούνε. Και μην λυπείτε το Άγιο Πνεύμα του Θεού, με το οποίο σφραγιστήκατε για την ημέρα της απολυτρώσεως».