Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 7:5

Τώρα όμως δεν βλέπουμε ακόμη τα πάντα υποταγμένα σ’ Αυτόν· αλλά σε εκείνον τον αιώνα, δηλαδή στον μέλλοντα, θα κυριαρχήσει επί πάντων. Τότε θα υποταχθούν και όσοι τώρα αντιλέγουν· διότι ο Θεός Λόγος, αφού ενανθρώπησε, κατήργησε το κράτος του θανάτου· και αφού το κατήργησε, μας υποσχέθηκε την ανάσταση. Με την ανάσταση δε έχουν συνδεθεί η αφθαρσία και η αθανασία, μέσα στις οποίες βρίσκεται και η ατελεύτητη κατάπαυση και η αιώνια ζωή, που υποσχέθηκε διά της πίστεως στους πατέρες μας, καθώς και σε όλους όσοι με την ίδια πίστη ελπίζουν στον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού. Διότι, αν η τέλεια κατάπαυση βρισκόταν στην Ιερουσαλήμ, τότε ο Ιησούς του Ναυή θα μας είχε οδηγήσει σε εκείνην· όμως ο Θεός δεν έδωσε στον Αβραάμ μέσα σ’ αυτήν κληρονομία, ούτε καν βήμα ποδός, ούτε και στα παιδιά του, που του έμοιασαν διά της πίστεως, έδωσε μέσα σ’ αυτήν αιώνια κληρονομία. Αλλά κατοικούμε σ’ αυτήν ως πάροικοι και χρησιμοποιούμε πρόσκαιρα όλα όσα είναι εδώ· εκεί όμως βρίσκεται η ατελεύτητη κατάπαυση, την οποία θα κληρονομήσουν όσοι ακούσουν σήμερα με πίστη, κατά τον θείο Δαβίδ, και δεν σκληρύνουν την καρδιά τους, όπως οι πονηροί πατέρες κατά τον παραπικρασμό, κατά την ημέρα του πειρασμού. Διότι, όπως εκείνοι δεν εισήλθαν στην παρούσα πρόσκαιρη κατάπαυση εξαιτίας της απιστίας, αλλά τα σώματά τους έπεσαν στην έρημο, ενώ αντί γι’ αυτούς εισήλθαν σ’ αυτήν τα παιδιά τους, έτσι και στην αιώνια κατάπαυση, που υποσχέθηκε ο Θεός διά στόματος Δαβίδ, οφείλουν να εισέλθουν κατά την ανάσταση όσοι τώρα άκουσαν τον λόγο της πίστεως και, αφού τον δεχθούν, φωτισθούν. Όσοι όμως απίστησαν και πειράζουν τον Θεό, θα αποσταλούν στο αιώνιο πυρ, όπου θα τιμωρούνται αιωνίως.

Επομένως, αρμόζει στον άνθρωπο, όσο ζει εν σαρκί, να είναι πάροικος· όταν όμως μεταβαίνει από αυτήν τη ζωή, να αναπαύεται στους δικούς του τόπους. Γι' αυτό τον λόγο και ο Αβραάμ, στη ζωή του μεν παροικούσε ανάμεσα σε αλλόφυλους, χωρίς να κατέχει ούτε βήμα ποδιού από δική του γη· για την ταφή του όμως, αγόρασε με αργύρια και έκανε δική του τη γη που δέχθηκε το σώμα του.

Τι να πούμε δε για τον πατριάρχη Αβραάμ; Πολλοί λένε ότι αυτός έζησε με πλούτο και αφθονία περισσότερο από όλους· γι' αυτό και όσοι προσεύχονται για κάποιους, εύχονται να καρπωθούν τη δική του ευλογία και αφθονία. Αν όμως ερευνήσει κανείς τον πλούτο του, θα διαπιστώσει ότι θλίφθηκε περισσότερο από όλους και πέρασε όλο τον χρόνο της ζωής του μέσα σε πειρασμούς. Διότι ποιος μπορεί να απαριθμήσει τις θλίψεις του, τις ταλαιπωρίες στις οδοιπορίες, τους κινδύνους των πολέμων, το ότι δεν υπήρχε κανείς που να ζει με ευσέβεια, το ότι αποξενώθηκε από τη δική του γη και από όλους τους συγγενείς του, το ότι δεν γνώριζε πού έπρεπε να εγκατασταθεί, το ότι καθημερινά μετανάστευε από τόπο σε τόπο, το ότι περιφερόταν μέσα σε κινδύνους και δεν είχε κληρονομιά στη γη ούτε όσο πατάει το πέλμα του ποδιού του, αλλά είχε την κατοικία του σε σκηνές; Και τι θέλω να πω; Διότι εκείνος που προσδοκά την κληρονομιά των μελλόντων αγαθών δεν πρέπει να μεριμνά για κανένα από τα παρόντα, αλλά να κρατάει σταθερά την πεποίθησή του στον Θεό, όπως ακριβώς και ο Αβραάμ, ο οποίος διαβεβαίωσε με όρκο τον βασιλιά Μελχισεδέκ, φανερώνοντας σε εμάς τον λόγο περί ακτημοσύνης και το ότι δεν πρέπει να επιθυμούμε τα του κόσμου, αλλά να έχουμε όλη την ελπίδα μας στον Θεό.

Εάν είναι Θεός της δόξης, είναι ολοφάνερο ότι δεν έχει ανάγκη από τη δική μας δόξα, ούτε από τη δόξα που προσφέρεται μέσω του ναού· διότι Αυτός είναι η πηγή της δόξης. Μη νομίσετε, λοιπόν, ότι με αυτόν τον τρόπο τον δοξάζετε. Και πώς, λέγει, η Γραφή το αναφέρει αυτό για τον πατέρα του Αβραάμ; Επειδή δεν φλυαρεί σε όσα δεν είναι απολύτως αναγκαία. Διότι μόνο εκείνο που ήταν χρήσιμο να μάθουμε μας δίδαξε, ότι δηλαδή εξαιτίας της εμφάνισης (του Θεού) στον υιό αναχώρησε μαζί του· τα περισσότερα όμως από αυτό τα παρέλειψε χωρίς να τα διηγηθεί, επειδή πέθανε γρήγορα μετά την εγκατάστασή του στη Χαρράν. «Έξελθε από τη συγγένειά σου». Εδώ αποδεικνύει ότι αυτοί δεν είναι τέκνα του Αβραάμ. Πώς; Διότι εκείνος ήταν υπάκουος, ενώ αυτοί είναι ανυπάκουοι. Μάλλον δε, από όσα πράττει υπακούοντας στην εντολή, μαθαίνουμε ότι εκείνος μεν υπέμεινε τους κόπους, αυτοί δε δρέπουν τους καρπούς, και ότι όλοι οι πρόγονοι βρίσκονταν σε κακουχία. «Και αφού εξήλθε από τη γη των Χαλδαίων, κατοίκησε στη Χαρράν· και από εκεί, μετά τον θάνατο του πατέρα του, τον μετοίκησε στη γη αυτήν, στην οποία εσείς τώρα κατοικείτε· και δεν του έδωσε κληρονομιά σε αυτήν, ούτε βήμα ποδός». Πρόσεξε πώς τους αποσπά από την προσκόλληση στη γη. Διότι δεν είπε «Θα δώσει», αλλά «Δεν έδωσε», δηλώνοντας ότι τα πάντα προέρχονται από Εκείνον και τίποτε από αυτούς. Διότι ήλθε έχοντας αφήσει και συγγένεια και πατρίδα. Γιατί, λοιπόν, δεν έδωσε; Επειδή ήταν τύπος μιας άλλης γης, και υποσχέθηκε να του τη δώσει. Βλέπεις ότι δεν αναλαμβάνει πάλι τον λόγο τυχαία;

«Δεν του έδωσε», λέγει. Και το υποσχέθηκε στους απογόνους του μετά από αυτόν, παρόλο που ο ίδιος δεν είχε παιδί. Από αυτό πάλι αποδεικνύεται η δύναμη του Θεού και το ότι κατορθώνει τα πάντα μέσα από αδύνατες καταστάσεις. Διότι αυτόν που βρισκόταν στην Περσία και απείχε τόσο πολύ, είπε ότι θα τον καταστήσει κύριο της Παλαιστίνης. Αλλά ας εξετάσουμε από την αρχή τα όσα έχουν ειπωθεί.

Λέγοντας δε ότι «Επηγγείλατο», αποδεικνύει ότι η επαγγελία είχε γίνει πριν από τον τόπο, πριν από την περιτομή, πριν από τη θυσία, πριν από τον ναό, και ότι αυτοί δεν έλαβαν ούτε την περιτομή ούτε τον νόμο βάσει της αξίας τους, αλλά η γη ήταν αμοιβή μόνο της υπακοής. Αλλά ούτε και όταν δόθηκε η περιτομή εκπληρώθηκε η επαγγελία. Και ότι αυτά αποτελούσαν τύπους, τόσο το να εγκαταλείψει την πατρίδα, επειδή το πρόσταξε ο Θεός, και τη συγγένεια (διότι πατρίδα είναι εκεί όπου οδηγεί ο Θεός), όσο και το να μη λάβει κληρονομιά εδώ· και ότι, εάν κάποιος το εξετάσει με ακρίβεια, οι Ιουδαίοι είναι Πέρσες· και ότι πρέπει να υπακούει κανείς στον Θεό όταν ομιλεί χωρίς σημεία, ακόμη κι αν συμβαίνουν δεινά· επειδή και ο πατριάρχης, εγκαταλείποντας και τον πατρικό τάφο και τα πάντα, υπάκουσε στον Θεό. Εάν δε ο πατέρας του δεν συμμετείχε μαζί του στην αποδημία προς την Παλαιστίνη, επειδή ήταν άπιστος, πολύ περισσότερο δεν θα συμμετάσχουν τα τέκνα, έστω κι αν προχώρησαν πολύ στον δρόμο, εάν δεν μιμηθούν την αρετή του πατέρα. «Και υποσχέθηκε να τη δώσει σε αυτόν και στο σπέρμα του», λέγει, «μετά από αυτόν». Εδώ αποδεικνύεται και η πολλή φιλανθρωπία του Θεού και η πίστη του Αβραάμ. Διότι το να υπακούει, ενώ «δεν είχε τέκνο», αυτό αποδεικνύει και την υπακοή και την πίστη· αν και τα γεγονότα έδειχναν το αντίθετο· όπως, για παράδειγμα, μετά την άφιξή του δεν κατείχε ούτε βήμα ποδός, δεν είχε παιδί, γεγονότα τα οποία έρχονταν σε αντίθεση προς την πίστη.

Αυτά τα ομολογεί χωρίς να ντρέπεται, αλλά γνωρίζοντας ότι τον επισκέφθηκες. Ο πατριάρχης δεν γνώριζε ότι φιλοξενούσε αγγέλους, και όμως τους φιλοξενούσε. Ας ντραπούμε, παρακαλώ· καθόταν το μεσημέρι ευρισκόμενος σε ξένη γη, όπου δεν είχε ούτε σπιθαμή γης· ήταν ξένος, και ο ξένος φιλοξενούσε ξένους, διότι ήταν πολίτης των ουρανών. Γι' αυτό, αν και βρισκόταν στη γη, ήταν ξένος. Εμείς είμαστε περισσότερο ξένοι από εκείνον τον ξένο, όταν δεν δεχόμαστε τους ξένους. Δεν είχε οικία, και το κατάλυμά του ήταν η σκηνή. Παρατήρησε και τη γενναιοδωρία του: έσφαζε μοσχάρι και ζύμωνε αλεύρι. Άκουσε και για την προθυμία του: το κάνει αυτό ο ίδιος με τη γυναίκα του. Δες και το ταπεινό του φρόνημα: προσκυνά και παρακαλεί.

Αʹ. Μεγάλη πράγματι ήταν η πίστη του Αβραάμ. Διότι στην περίπτωση του Άβελ, του Νώε και του Ενώχ υπήρχε μάχη μόνο λογισμών, και έπρεπε να υπερβούν τους ανθρώπινους λογισμούς· εδώ όμως δεν έπρεπε μόνο να υπερβούνται οι ανθρώπινοι λογισμοί, αλλά έπρεπε να επιδειχθεί και κάτι περισσότερο. Διότι τα του Θεού φαίνονταν να έρχονται σε σύγκρουση με τα του Θεού, και η πίστη μαχόταν με την πίστη, και το πρόσταγμα με την επαγγελία. Τι εννοώ με αυτό; Είπε ο Θεός: «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου, και θα σου δώσω αυτήν τη γη»· και δεν του έδωσε σε αυτήν κληρονομία, ούτε ένα βήμα ποδιού. Βλέπεις πώς τα γεγονότα μάχονταν την επαγγελία; Πάλι του λέει: «Μέσω του Ισαάκ θα ονομαστεί το σπέρμα σου», και εκείνος πίστεψε· και πάλι του λέει: «Θυσίασέ τον σε εμένα, αυτόν που επρόκειτο να γεμίσει ολόκληρη την οικουμένη από το σπέρμα του». Είδες τη σύγκρουση των προσταγμάτων και της επαγγελίας;

Αναλογίσου όμως: Στερήθηκε την πατρίδα του, υπέστη μακρές και δυσχερείς οδοιπορίες, και όταν ήλθε στην ξένη γη, δεν είχε ούτε σπιθαμή εδάφους για να πατήσει το πόδι του. Έπειτα πάλι, τον βρήκε λιμός και τον έκανε μετανάστη, και τον λιμό διαδέχεται πάλι η αρπαγή της γυναίκας του, και ο φόβος του θανάτου και η ατεκνία και ο πόλεμος και οι κίνδυνοι και οι επιβουλές, και τέλος, το αποκορύφωμα των άθλων του, η σφαγή του μονογενούς και γνησίου υιού του, η οδυνηρή εκείνη και αθεράπευτη. Διότι, ας μη νομίσεις πως, επειδή υπάκουσε πρόθυμα, υπέμεινε όλα εκείνα τα δεινά και με απάθεια.