Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 7:55

Διότι τι θα πούμε; Ποια δίκαιη απολογία θα έχουμε ενώπιον του φοβερού και κοινού δικαστηρίου όλης της κτίσης, εάν, ενώ ο Κύριος επαγγέλλεται σαφώς ότι θα έλθει με τη δόξα του Πατρός, και ο Στέφανος είδε «τον Ιησού να στέκεται εκ δεξιών του Θεού», και ο Παύλος διαβεβαιώνει εν Πνεύματι για τον Χριστό ότι «βρίσκεται στα δεξιά του Θεού», και ο Πατέρας λέει: «Κάθισε εκ δεξιών μου», και το άγιο Πνεύμα μαρτυρεί ότι κάθισε στα δεξιά της μεγαλοσύνης του Θεού, εμείς τον σύνθρονο και ομότιμο τον καταβιβάζουμε από τη σχέση της ισότητας σε κατώτερη θέση;

Και όχι μόνο στους δώδεκα αποστόλους ενέργησε η χάρη του Αγίου Πνεύματος, αλλά και στα πρωτότοκα τέκνα αυτής της κάποτε στείρας εκκλησίας, εννοώ τους επτά διακόνους. Διότι και αυτοί εκλέχθηκαν, όπως είναι γραμμένο, πλήρεις Αγίου Πνεύματος και σοφίας. Μεταξύ αυτών ο φερώνυμος Στέφανος, η απαρχή των μαρτύρων, άνδρας πλήρης πίστεως και Αγίου Πνεύματος, έκανε τέρατα και σημεία μεγάλα στον λαό, και κατατρόπωνε τους συζητητές. Διότι δεν μπορούσαν να αντισταθούν στη σοφία και στο Πνεύμα με το οποίο μιλούσε. Όταν συκοφαντήθηκε και οδηγήθηκε στο δικαστήριο, εξέπεμπε αγγελικές λάμψεις (διότι όλοι όσοι κάθονταν στο συνέδριο, αφού τον ατένισαν, είδαν το πρόσωπό του σαν πρόσωπο αγγέλου), και μέσω της συνετής απολογίας του, αφού έλεγξε τους σκληροτράχηλους και απερίτμητους στην καρδιά και στα αυτιά Ιουδαίους, οι οποίοι πάντοτε αντιστέκονταν στο Άγιο Πνεύμα, έβλεπε τους ουρανούς ανοιγμένους, και είδε τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται στα δεξιά του Θεού. Και δεν είδε από δική του δύναμη, αλλά όπως λέει η θεία Γραφή: όντας πλήρης Αγίου Πνεύματος, αφού ατένισε στον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού και τον Ιησού να στέκεται στα δεξιά του Θεού.

Επομένως, ας κρατά αυτός τα νικητήρια έναντι κάθε ανθρώπινου λόγου, ας συναγωνιστεί όμως μαζί μας, με την προσωπική του ιστορία, για τη σωτηρία των ψυχών. Διότι, όπως ακριβώς στην περίπτωση των σωματικών αθλητών, εκείνοι που έχουν πλέον αποσυρθεί από τους αγώνες προπονούν τους νέους στις αθλητικές ασκήσεις, διδάσκοντάς τους να ξεφεύγουν από τις λαβές των αντιπάλων με κάποια τεχνική ευστροφία, έτσι νομίζω ότι πρέπει και εμείς να εκπαιδευτούμε στην ευσέβεια από τον μέγα Στέφανο, ώστε μέσω αυτού να αποφύγουμε τις λαβές των Πνευματομάχων. Διότι λένε όσοι λυσσομανούν κατά της δόξας του Πνεύματος, ότι ο Στέφανος είναι συνήγορος της δικής τους ατοπίας, αυτός ο οποίος, ατενίζοντας τον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού και τον Ιησού να στέκεται εκ δεξιών του Θεού. Ισχυρίζονται λοιπόν, προς ανατροπή των δογμάτων της ευσέβειας, ότι, εάν μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό πρέπει οπωσδήποτε να συναριθμείται και το Πνεύμα, πώς δεν είδε ο Στέφανος στο όραμά του, μαζί με τον Υιό, και το Πνεύμα; Πώς, λοιπόν, θα τείνει χέρι βοηθείας ο Στέφανος σε όσους υποσκελίζονται από τέτοιους λόγους; Πώς θα ανορθώσει με την αγωνιστική του τέχνη όσους λυγίζουν; Η βοήθεια που ανατρέπει την απιστία του αντιπάλου προέρχεται από αυτό ακριβώς το σημείο. Αναζητάς, ω Πνευματομάχε, όταν φανερώθηκε η δόξα του Πατρός και ο Υιός που στεκόταν εκ δεξιών, πού ήταν το Πνεύμα;

Αλλά προβάλλεται εναντίον μας από τους χριστομάχους, μέσα από τα όσα έχουν ιστορηθεί, ένα άλλο όπλο ασέβειας. Διότι ισχυρίζονται ότι μέσω αυτών υποδηλώνεται η κατωτερότητα του Μονογενούς· επειδή το γεγονός ότι Αυτός παρίσταται στη δόξα του Πατέρα το θεωρούν απόδειξη ότι υπόκειται στην εξουσία του Πατέρα. Τι θα μπορούσα λοιπόν να τους πω για τον Παύλο; Τι δε και για τον προφήτη Δαβίδ πριν από αυτόν, αφού και οι δύο διηγούνται τη δόξα του Μονογενούς μέσω της διδασκαλίας του Πνεύματος; Διότι ο μεν Δαβίδ λέγει: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε στα δεξιά μου»· ο δε Απόστολος λέγει ότι ο Κύριος έχει καθίσει στα δεξιά του θρόνου του Θεού. Εάν λοιπόν η όρθια στάση είναι σημείο κατωτερότητας, η καθέδρα είναι οπωσδήποτε σημείο ομοτιμίας. Επομένως, ή ας απορρίψουν τις μεγαλοπρεπείς μαρτυρίες, δια των οποίων υποδηλώνεται το ύψος της αξίας Του, ή ας εκλάβουν με ευσέβεια και αυτήν. Διότι διδάσκαλος του καθενός από όσους μίλησαν είναι εξίσου η χάρη του Πνεύματος. Επειδή ο μεν Στέφανος, όντας πλήρης Αγίου Πνεύματος, και είδε αυτά που είδε, και φανέρωσε όσα είδε. Ο δε Δαβίδ εν Πνεύματι τον ονομάζει Κύριο, όπως λέγει το Ευαγγέλιο· ενώ ο Παύλος, όπως λέγει ο ίδιος, εν Πνεύματι λαλεί τα μυστήρια. Εάν λοιπόν ένας είναι ο διδάσκαλος, ο οποίος δεν έχει καμία διαφωνία με τον εαυτό του, και αυτός ο διδάσκαλος είναι το Πνεύμα της αλήθειας, το οποίο ενεργεί στους θεοφορούμενους, πώς θα μπορούσε κανείς να υποπτευθεί οποιαδήποτε διαφωνία στα δόγματα;

Κεφάλαιο 15. Έκθεση της επόμενης ρήσης του Ακινδύνου κατά του θειοτάτου φωτός και σαφής απόδειξη από τον έλεγχό της, ότι στρέφει τη θεόπνευστη Γραφή ενάντια στον εαυτό της και ότι αυτός δεν πρεσβεύει καμία θεότητα. Ενώ εμείς λέγαμε και προτείναμε τέτοια επιχειρήματα και προσθέταμε ότι έτσι και ο πρωτομάρτυρας Στέφανος, την ίδια εκείνη ώρα του αγώνα του, όντας πλήρης Πνεύματος, ατένισε και είδε την υπερουράνια δόξα, και ότι στον Πέτρο και στους υιούς της βροντής στο όρος, αφού έλαβαν τη χάρη του μέλλοντος αιώνος, ο ίδιος ο Χριστός φανέρωσε τη δόξα της δικής Του θεότητας, ο Ακίνδυνος απαντά: «Αλλά αυτά τα λόγια», λέει, «καταλύουν τόσο την απόφανση του ευαγγελιστή Ιωάννη του μεγάλου θεολόγου όσο και το άγιο Σύμβολο της Πίστεως.»

Αλλά και ο Στέφανος «όντας πλήρης πίστεως και Πνεύματος Αγίου», σύμφωνα με όσα είναι γραμμένα στις Πράξεις των θείων Αποστόλων, «αφού ατένισε στον ουρανό είδε τη δόξα του Θεού και τον Ιησού να στέκεται εκ δεξιών του Θεού και είπε: ιδού, βλέπω τους ουρανούς ανοιγμένους και τον Υιό του Ανθρώπου να στέκεται εκ δεξιών του Θεού». Ότι, λοιπόν, η υπερουράνια δόξα του Θεού, την οποία και ο Στέφανος είδε τότε αφού ατένισε, είναι άκτιστη, εκτός από όλους τους άλλους αγίους και ο θείος πρόεδρος της Νύσσης Γρηγόριος, εγκωμιάζοντας αυτόν τον πρώτο μεταξύ των μαρτύρων, μας το κατέστησε σαφές. Εάν λοιπόν είναι αθέατη όταν δεν είναι ανοιγμένοι οι ουρανοί, και επομένως φράσσεται από αυτούς· πώς τότε είναι άκτιστη και άυλη;

Διότι αυτός, αφού γονάτισε, προσευχόταν και έχοντας ατενίσει, είδε αυτό που κανείς πριν από το βάπτισμα του Χριστού δεν είδε· «διότι ατενίζοντας είδε τους ουρανούς ανοιγμένους, και τον Ιησού στη δόξα του Πατρός». Είδε όχι μόνο την άρρητη δόξα και τον υπερουράνιο τόπο, αλλά και τον ίδιο τον Ποθούμενο μέσα στη δόξα του Πατρός, μέσω της οποίας πρώτος από όλους μετά τον Χριστό αντίκρισε μακάρια εκείνα, τα οποία κανείς πριν από τον Χριστό δεν είχε δει, και στα οποία ακόμη και τα ίδια τα τάγματα των αγγέλων φοβούνται να παρακύψουν. Διότι τον είλκυε ο ποθούμενος Ιησούς, επιθυμώντας να είναι αυτός ο πρώτος διάκονος στους ουρανούς και πολύ πιο αξιοτίμητος από τα λειτουργικά πνεύματα, όπως ακριβώς υπήρξε και ο πρώτος μάρτυρας της αθλήσεως.

Ο Στέφανος δε, ο οποίος μετά τον Χριστό υπήρξε ο πρώτος που μαρτύρησε υπέρ του Χριστού, «ατενίζοντας είδε τους ουρανούς ανοιγμένους και μέσα σε αυτούς τη δόξα του Θεού και τον Χριστό να στέκεται εκ δεξιών του Θεού». Είναι δυνατόν λοιπόν η αισθητήρια δύναμη να φτάνει μέχρι τα ίδια τα υπερουράνια; Και όμως, αυτός έβλεπε προς τα εκεί από κάτω, από τη γη, και το σπουδαιότερο, είδε όχι μόνο τον Χριστό, αλλά και τον Πατέρα Του. Διότι, πώς θα έβλεπε τον Υιό εκ δεξιών Του, εάν δεν έβλεπε και Εκείνον τον ίδιο;

Αφαιρετικά δεν είναι δυνατόν να βλέπει ή να νοεί κανείς κάτι· εκείνος όμως έβλεπε τη δόξα του Θεού. Αν εκείνη η όραση ήταν νοητή είτε κατά την αιτία είτε κατ' αναλογία, τότε και εμείς λοιπόν βλέπουμε με όμοιο τρόπο με εκείνον, διότι και εμείς αναλογιζόμαστε τη στάση και την καθέδρα στους ουρανούς, εκ δεξιών της μεγαλειότητας, του ενανθρωπήσαντος Θεού. Και πώς δεν το διανοούνταν αυτό από πριν και πάντοτε ο μαθητής του Ευαγγελίου, αλλά το εννόησε τότε; «Ιδού», λέει, «βλέπω τους ουρανούς ανοιγμένους και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται εκ δεξιών του Θεού». Και ποια ανάγκη υπήρχε και ο ίδιος «να ατενίσει προς τον ουρανό» και οι ουρανοί «να ανοίξουν», αν η όραση ήταν μόνο γνώση που προσγινόταν νοητά; Πώς λοιπόν είδε αυτά εκείνος ο πρωτομάρτυρας, αν δεν τα είδε ούτε νοητά, ούτε αισθητά, ούτε με τη μέθοδο της απόφασης, ούτε διανοούμενος τα θεία κατά την αιτία ή κατ' αναλογία; Εγώ θα σου πω με παρρησία: πνευματικά, όπως ακριβώς είπα και για αυτούς που βλέπουν το ακήρατο φως μέσω αποκαλύψεως, πράγμα που και πολλοί από τους πατέρες είπαν προηγουμένως. Αυτό εξάλλου και ο ίδιος ο θείος Λουκάς εδίδαξε λέγοντας: «Ο Στέφανος, όντας πλήρης πίστεως και Πνεύματος Αγίου, ατενίζοντας στους ουρανούς είδε τη δόξα του Θεού». Και εσύ λοιπόν, αν γίνεις πλήρης πίστεως και Πνεύματος Αγίου, θα δεις πνευματικά τα αόρατα και για τον νου· αν όμως είσαι εντελώς κενός από την πίστη, δεν θα πιστέψεις ούτε αυτούς που μαρτυρούν όσα έχουν δει.

Ορθώς λοιπόν και προηγουμένως λέγαμε ότι η δόξα που θεάθηκε κατά τη Μεταμόρφωση του Χριστού ήταν του Πατέρα, επειδή μία είναι η δόξα του Πατέρα και του Υιού. Διότι και τώρα, εφόσον ο Στέφανος βρέθηκε σαφώς εν τω Θεώ, δεν είδε μόνο τον Θεό μέσα σε δόξα, αλλά και την ίδια τη δόξα, που ήταν δόξα του Πατέρα. «Άραγε λοιπόν, ήταν κατόρθωμα της ανθρώπινης φύσης; Άραγε κάποιος από τους αγγέλους ανέβασε σε εκείνο το ύψος τη φύση που κείται χαμηλά; Δεν συμβαίνει αυτό· διότι δεν είναι γραμμένο έτσι, ότι δηλαδή ο Στέφανος είδε αυτά που είδε επειδή έγινε ισχυρός στη δύναμη ή πλήρης αγγελικής βοήθειας, αλλά ότι ο Στέφανος, όντας πλήρης Αγίου Πνεύματος, είδε τη δόξα του Θεού και τον Μονογενή του Θεού· διότι δεν είναι δυνατόν, όπως είπε ο προφήτης, να φανεί το φως εάν δεν θεωρηθεί μέσα στο φως». Αν, όμως, μέσα στο πατρικό φως, το Πνεύμα, βλέπουμε ως φως τον Υιό, τότε υπάρχει για εμάς μια άμεση ένωση με τον Θεό και μετάδοση φωτός από εκεί, στην οποία μετέχουμε χωρίς τη μεσολάβηση αγγέλων, έστω κι αν αυτός ο φιλόσοφος το αρνείται και νομίζει ότι έτσι το διδάσκει αυτό ο μέγας Διονύσιος, μη κατανοώντας με ακρίβεια τη δύναμη της θεολογίας αυτού του ιεροφάντη.

Ο δε Βαρλαάμ, θεωρώντας όλα αυτά ως μηδαμινά, αλλά και προβάλλοντάς τα ως στοιχεία του δόγματος των Μασσαλιανών, τα αποδίδει όλα συλλήβδην στον προστάτη τους, τον Βλαχερνίτη. Και αφού ο ίδιος αποφάνθηκε ξεκάθαρα ότι είναι ασεβείς όσοι λένε ότι υπάρχει κάτι άλλο αΐδιο εκτός από την ουσία του Θεού, φθάνει στο σημείο να αποδίδει ως χάρισμα σε αυτόν τον Βλαχερνίτη το ότι βλέπει την αΐδια δόξα του Θεού. Διότι πού βρέθηκε εκείνος να υποστηρίζει ότι είναι ορατή όχι η ουσία του Θεού, αλλά η αΐδια δόξα; Εάν βέβαια είχε πει αυτό, εφόσον θα είχε διδαχθεί πλέον την ευσέβεια, εμείς θα τον είχαμε απαλλάξει από κάθε κατηγορία, αφού και ο Στέφανος είδε την υπερουράνια «δόξα του Θεού». Διότι ποια ανάγκη υπήρχε να «διανοιχθούν οι ουρανοί», εάν εκείνος ο θεατής της δεν επρόκειτο να δει τη δόξα που βρίσκεται πάνω από αυτούς; Αλλά την είδε και με τα μάτια του· διότι λέει «αφού ατένισε, είδε». Αλλά την είδε και με τρόπο που ξεπερνά τις αισθήσεις· διότι ποια δύναμη της όρασης θα μπορούσε να φτάσει μέχρι τα υπερουράνια; Και ο Γρηγόριος, που φέρει την επωνυμία του Θεολόγου, όταν λέει ότι οι άγγελοι είναι «θεατές» της «αΐδιας δόξας», μήπως ήταν και αυτός ο Τραπεζούντιος ο Βλαχερνίτης;

Επαρκή επιτάφιο λόγο εξέθεσε για αυτόν ο ευαγγελιστής, λέγοντας: «Και αφού γονάτισε, φώναξε με μεγάλη φωνή». Και έκαναν μεγάλο θρήνο για αυτόν. Αλλά ας εξετάσουμε από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν: «Όντας πλήρης Αγίου Πνεύματος, αφού ατένισε στον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού, και τον Ιησού να στέκεται εκ δεξιών του Θεού, και είπε: Ιδού, βλέπω τους ουρανούς ανοιγμένους». «Και αφού έκλεισαν τα αυτιά τους, όρμησαν όλοι μαζί εναντίον του». Και όμως, σε τι είναι αυτά άξια κατηγορίας; Αλλά παρ' όλα αυτά, αυτόν που επιτέλεσε τέτοια σημεία με τον λόγο, αυτόν που υπερίσχυε των πάντων με τον λόγο, αυτόν που συζητούσε τέτοια πράγματα, αφού τον συνέλαβαν όπως ακριβώς ήθελαν, κατ' αυτόν τον τρόπο ικανοποίησαν τον θυμό τους. «Οι δε μάρτυρες απέθεσαν τα ενδύματά τους στα πόδια ενός νέου που ονομαζόταν Σαύλος».

Και δεν μπορούσαν να αντισταθούν στη σοφία και στο Πνεύμα, με το οποίο μιλούσε. Σε ποιο πνεύμα; Στον Παράκλητο, για τον οποίο έλεγε στην αρχή: «Ο Στέφανος δε, πλήρης πίστεως και δυνάμεως»· και πάλι: «Όντας δε πλήρης Πνεύματος Αγίου, ατενίζοντας προς τον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού». Τότε λοιπόν υποκίνησαν άνδρες να λένε: «Τον έχουμε ακούσει να λέει λόγια βλάσφημα κατά του Μωυσή και του Θεού». Τον φθόνο διαδέχθηκε η ψευδομαρτυρία. Υποκίνησαν άνδρες. Με χρήματα αγόρασαν το ψεύδος, λέγοντας: «Ελάτε, ω τίμιοι άνδρες, εξυπηρετήστε με τα δικά σας μέσα τις δικές μας υποθέσεις· στα δικά μας σχέδια ας προσφέρει τις υπηρεσίες της η δική σας γλώσσα· στις δικές μας επιδιώξεις ας υπηρετήσει το δικό σας στόμα. Διότι παρουσιάστηκε κάποιος υπερασπιστής του Γαλιλαίου, εγέρθηκε ως υπέρμαχός του και δικός μας αντίπαλος. Τιμά ως Θεό αυτόν που κείτεται σε τάφο· κηρύττει ως Δημιουργό αυτόν που κλείστηκε σε μνήμα. Αυτόν που τοποθετήθηκε σε μνημείο φαντάζεται ότι βρίσκεται στους ουρανούς· για αυτόν που εμπαίχθηκε από στρατιώτες, διαλαλεί ότι θα εμφανιστεί μαζί με τη στρατιά του ουρανού· αυτόν που δεν μπόρεσε ούτε τον εαυτό του να υπερασπιστεί, τον εξαγγέλλει ως κριτή της κτίσεως. Ο Ιωσήφ εναπέθεσε το σώμα του σε μνημείο, και αυτός φαντάζεται ότι βρίσκεται εκ δεξιών του Θεού».

Διότι, αφού τον έβγαλαν έξω από την πόλη, τον λιθοβολούσαν. Ιουδαίοι σταυρώνουν τον Χριστό, Ιουδαίοι λιθοβολούν και τον Στέφανο. Παρέχει συγχώρηση ο Δεσπότης καθώς σταυρώνεται· διότι, λέει, «Πατέρα, συγχώρεσέ τους αυτή την αμαρτία, επειδή δεν γνωρίζουν τι κάνουν». Τα ίδια παρακαλεί για αυτούς και ο μάρτυρας. Διότι, αφού γονάτισε, αναφέρει, προσευχήθηκε λέγοντας: «Κύριε Ιησού Χριστέ, μην τους καταλογίσεις αυτή την αμαρτία». Ούτε στα λόγια ούτε στα έργα παρέλειψε ο μάρτυρας να ακολουθήσει τον Δεσπότη, αλλά επέδειξε και την ανεξικακία της ψυχής και την ανδρεία της υπομονής· γι' αυτό και αξιώνεται αυτής της θείας οπτασίας. Διότι, αφού ατένισε, αναφέρει, στον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού και τον Ιησού να στέκεται εκ δεξιών του Πατρός. Μεγάλο είναι τούτο το στάδιο των αγώνων.

Διότι ο αθλητής παλεύει κάτω, και ο αγωνοθέτης επιβλέπει από τους ουρανούς· αυτός εδώ αγωνίζεται πυγμαχώντας, και εκείνος από ψηλά συμπαραστέκεται όρθιος. Διότι δεν βλέπει τον Σωτήρα να κάθεται, αλλά να στέκεται όρθιος. Ω, πόσο μεγάλη είναι η χάρη της αξίας του! Ο Δεσπότης στέκεται όρθιος ενώ ο μάρτυρας αγωνίζεται. Διότι η στάση και το σχήμα του αγωνοθέτη φανερώνει το μέγεθος των αγώνων. Επειδή οι αγωνοθέτες σηκώνονται από τους θρόνους τους τότε, όταν ανάβει η ένταση των αγώνων· τότε αποδεικνύεται η σταθερότητα όσων αγωνίζονται, όταν αποδίδεται το χρέος της τιμής. Και η τιμή του Σωτήρα είναι αυτή: το να τιμηθεί ο μάρτυρας περισσότερο και από τους αγγέλους. Διότι, αφού ατένισε, λέγει, στον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού, και τον Ιησού να στέκεται εκ δεξιών του Θεού. Είδε όχι μόνο τον αόρατο τόπο και τη δόξα, αλλά και τον ίδιο τον Ποθούμενο, εκεί όπου φοβάται να σκύψει να κοιτάξει ακόμη και η στρατιά των αγγέλων. Εκεί ο μάρτυρας προσηλώνει το βλέμμα του, όπου τα Χερουβίμ καλύπτουν τα καθαρά εκείνα πρόσωπά τους, και τα Σεραφίμ δεν τολμούν να ατενίσουν με τα μάτια τους το απέραντο ύψος. Αναδείχθηκε λοιπόν, ως προς αυτό, ανώτερος από τους αγγέλους, υψηλότερος από τις Εξουσίες, και πέρα από τους Θρόνους και τις Κυριότητες. Διότι τον είλκυε η φωνή του Δεσπότη, η οποία του είχε δώσει νωρίτερα την υπόσχεση λέγοντας: Όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος.

Αυτός είναι ο πρώτος διάκονος του Σωτήρος, όπως είναι και ο πρώτος μάρτυρας της άθλησης. Και το παράδοξο του πράγματος είναι ότι το μαρτύριο αυτού του δικαίου δεν ολοκληρώνεται ούτε με φωτιά, ούτε με σίδερο, ούτε με θηρία, ούτε με άλλα δεινά, παρά μόνο με τον λιθοβολισμό. Έπρεπε ο Στέφανος να στολιστεί μόνο με λίθους, και να δεχθεί τη χάρη της αλήθειας από την προσθήκη των λίθων. Διότι οι βολές των λίθων εντέθηκαν στο σώμα του σαν πολύτιμοι λίθοι σε χρυσάφι, και μάλιστα στο κεφάλι του, το οποίο περιέρρεε από παντού το αίμα. Βλέποντάς τον, λοιπόν, πολλοί έγιναν μάρτυρες. Διότι ο Στέφανος είναι πολυπόθητος σε όσους αθλούνται τον καλόν αγώνα, καθώς και την τιμή εξασφαλίζει και την άθληση διδάσκει· διότι καθοδηγεί με τα δικά του παλαίσματα και προτρέπει με το ίδιο του το όνομα. Γι' αυτό και μέσα από τα ίδια του τα έργα, πριν από τον Παύλο, αναφωνεί: Γίνετε μιμητές μου, όπως κι εγώ είμαι του Χριστού. Διότι, λέει, ακολούθησα και με τον λόγο, και με τον βίο, και με το τέλος μου τον Δεσπότη των πάντων. Ελάτε, μιμηθείτε και εσείς, κατορθώνοντας καθένα από αυτά μαζί με εμένα· διότι αυτό είναι δυνατό και συμφέρον σε όσους το επιθυμούν. Και μάρτυρας αυτού είμαι εγώ, ο οποίος πρώτος μετά τον Δεσπότη αγωνίστηκα, και πρώτος είδα τα κρυμμένα μυστήρια στον ουρανό. Διότι είδα τον Ιησού να στέκεται εκ δεξιών του Πατρός, και παρατηρούσα να πραγματοποιείται εκείνο: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε εκ δεξιών μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Γι' αυτό δεν παύουμε να ευχαριστούμε τον Θεό, διότι μας αξίωσε να χρησιμοποιήσουμε τον θάνατο, που ούτως ή άλλως οφείλουμε, για τη σωτηρία των ψυχών μας, και αυτό που οφείλεται εξ ανάγκης το έλαβε από εμάς ως δωρεά, και μάλιστα με τη μέγιστη τιμή. Αλλά τα βάσανα είναι δυσβάσταχτα και επαχθή. Όμως διαρκούν για μια σύντομη χρονική στιγμή, ενώ η ανακούφιση από αυτά εκτείνεται στους αθάνατους αιώνες· μάλλον δε τα βάσανα δεν είναι δυσβάσταχτα ούτε καν για μια σύντομη χρονική στιγμή για εκείνους που αποβλέπουν στα μέλλοντα και ατενίζουν με προσμονή τον αγωνοθέτη. Διότι και ο μακάριος Στέφανος, επειδή έβλεπε τον Χριστό με τα μάτια της πίστεως, για τον λόγο αυτό δεν έβλεπε τον καταιγισμό των λίθων, αλλά αντί για αυτούς μετρούσε τα βραβεία και τα στεφάνια. Έτσι λοιπόν και εσύ, στρέψε το βλέμμα σου από τα παρόντα προς το μέλλον, και δεν πρόκειται να νιώσεις ούτε την παραμικρή αίσθηση των δεινών.

«Ποιος είναι όμοιος με εμένα; Ας σταθεί, και ας καλέσει, και ας αναγγείλει, και ας ετοιμάσει για εμένα, αφότου δημιούργησα τον άνθρωπο εις τον αιώνα, και τα επερχόμενα ας μου τα αναγγείλει πριν αυτά έλθουν». «Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός, τη δόξα μου δεν θα την παραχωρήσω σε άλλον, ούτε τις αρετές μου στα γλυπτά είδωλα». «Είναι ο αληθινός Κύριος, Θεός ζώντων, και βασιλιάς των αιώνων». «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του». «Η βασιλεία του είναι βασιλεία αιώνια, και η εξουσία του παραμένει από γενεά σε γενεά». «Και αφού βαπτίστηκε ο Κύριος, ανέβηκε αμέσως από το νερό. Και ιδού, του ανοίχθηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. Και ιδού, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκα». «Ο Στέφανος δε, όντας πλήρης Αγίου Πνεύματος, αφού ατένισε στον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού, και τον Ιησού να στέκεται στα δεξιά του Θεού, και είπε: Ιδού, βλέπω τους ουρανούς ανοιγμένους, και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται στα δεξιά του Θεού». «Ουδείς είναι Θεός παρά μόνο ένας. Διότι, έστω κι αν υπάρχουν οι λεγόμενοι θεοί, είτε στον ουρανό είτε στη γη, εντούτοις για εμάς υπάρχει ένας Θεός ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, και εμείς κατατείνουμε σε αυτόν· και ένας Κύριος Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, και εμείς υπάρχουμε μέσω αυτού· και ένα Άγιο Πνεύμα, στο οποίο υφίστανται τα πάντα, και εμείς προερχόμαστε από αυτό».

Το ξένο κακό δεν μας προσθέτει αμαρτία, εάν εμείς δεν το αποδεχθούμε με κακούς λογισμούς. Εφόσον δεν είναι εύκολο να βρει κανείς άνθρωπο που να ευαρέστησε τον Θεό χωρίς πειρασμούς, οφείλουμε να ευχαριστούμε τον Θεό για κάθε περίσταση που μας συμβαίνει. Εάν ο Πέτρος δεν είχε αποτύχει στη νυχτερινή αλιεία, δεν θα είχε επιτύχει στην ημερινή. Και εάν ο Παύλος δεν είχε τυφλωθεί σωματικά, δεν θα είχε αναβλέψει πνευματικά. Και εάν ο Στέφανος δεν είχε συκοφαντηθεί ως βλάσφημος, δεν θα είχε δει τον Κύριο όταν του ανοίχτηκαν οι ουρανοί.