Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 8:14

Ο Κύριος, λοιπόν, απέστειλε Λόγο στον Ιακώβ. Γνωρίζεις τον Λόγο, αυτόν που ήταν εν αρχή, αυτόν που ήταν προς τον Θεό; Αυτόν απέστειλε ο Πατέρας στον Ιακώβ. Τον γνώρισε δε ο αληθινός Ισραήλ, οι πιο διορατικές ψυχές. Και τον αναγνώρισε όλος ο λαός του Εφραίμ, εκείνοι που προηγουμένως κατοικούσαν στη Σαμάρεια με αλαζονεία και υπερηφάνεια. Αυτός είναι ο Εφραίμ, από τον οποίο προήλθε ο αποστάτης Ιεροβοάμ, ο οποίος απέσχισε μαζί του τις δέκα φυλές και, αφού κατασκεύασε χρυσά δαμάλια, έπεισε τον λαό να απομακρυνθεί από τη λατρεία του Θεού και να λατρεύει τα είδωλα των Αιγυπτίων. Εκείνοι, λοιπόν, που κατοικούσαν στη Σαμάρεια με αλαζονεία και υπερηφάνεια, αποκτώντας συναίσθηση της αλήθειας, αποδέχθηκαν τον λόγο, όπως ακριβώς διηγούνται και οι Πράξεις, ότι άκουσαν οι Απόστολοι πως η Σαμάρεια έχει δεχθεί τον λόγο.

Κατά των Σιμωνιανών, η πρώτη αίρεση μετά την αποκλειστική πίστη στον Χριστό, και κατά σειρά η εικοστή πρώτη. 1. Η πρώτη αίρεση, η οποία ξεκίνησε από την εποχή του Χριστού και εντεύθεν, δημιουργείται από τον Σίμωνα τον μάγο. Αυτή ανήκει σε εκείνους που πιστεύουν στο όνομα του Χριστού ούτε ορθά ούτε ευλαβώς, αλλά διαπράττουν φρικτά έργα εξαιτίας της παραποιημένης διαφθοράς που φέρουν μέσα τους. Αυτός ο Σίμων ήταν απατεώνας μάγος και καταγόταν από τα Γιτθά, μια πόλη της Σαμάρειας, η οποία σήμερα είναι χωριό. Δημιουργούσε ψευδαισθήσεις στο έθνος των Σαμαρειτών, εξαπατώντας και δελεάζοντάς τους με τις μαγείες του, και έλεγε ότι ο ίδιος είναι η μεγάλη δύναμη του Θεού και ότι είχε κατέβει από ψηλά. Στους Σαμαρείτες έλεγε ότι ο ίδιος είναι ο Πατέρας, ενώ στους Ιουδαίους έλεγε ότι είναι ο Υιός, και ότι ενώ φάνηκε ότι έπαθε, δεν έπαθε πραγματικά, αλλά μόνο φαινομενικά (κατά δόκησιν). Αυτός δε υποκρίθηκε στους αποστόλους και βαπτίστηκε και ο ίδιος [ομοίως] όπως και οι άλλοι από τον Φίλιππο, μαζί με πολλούς. Όλοι οι υπόλοιποι, εκτός από αυτόν, υποδέχθηκαν την παρουσία των μεγάλων αποστόλων και διά της δικής τους χειροθεσίας έλαβαν Άγιο Πνεύμα, επειδή ο Φίλιππος, όντας διάκονος, δεν είχε την εξουσία της χειροθεσίας ώστε μέσω αυτής να μεταδώσει το Άγιο Πνεύμα.

Αλλά και μετά την Ανάληψή του οι απόστολοι, όταν μετέβησαν στη Σαμάρεια, επιτελούσαν σε αυτήν σημεία και τέρατα, όπως εξιστορείται στις Πράξεις των Αποστόλων ότι το Άγιο Πνεύμα δόθηκε στους κατοίκους αυτού του τόπου, και ότι υπήρξε μεγάλη χαρά εκεί.

Είναι γεγραμμένο, λοιπόν, ότι ο Φίλιππος, αφού κατέβηκε στην πόλη της Σαμάρειας, τους κήρυττε τον Χριστό. Τα πλήθη πρόσεχαν ομόθυμα τα όσα έλεγε ο Φίλιππος, καθώς τον άκουγαν και έβλεπαν τα σημεία που επιτελούσε· και ακούστηκε μεγάλη φωνή χαράς σε εκείνη την πόλη. Και στη συνέχεια αναφέρεται: «Όταν άκουσαν οι απόστολοι στα Ιεροσόλυμα ότι η Σαμάρεια δέχθηκε τον λόγο του Θεού, έστειλαν σε αυτούς τον Πέτρο και τον Ιωάννη, οι οποίοι κατέβηκαν και προσευχήθηκαν γι' αυτούς για να λάβουν Άγιο Πνεύμα»· και προσθέτει: «Τότε έθεταν τα χέρια πάνω τους, και λάμβαναν Άγιο Πνεύμα». Αυτά, λοιπόν, έγιναν στη Σαμάρεια, προς εκπλήρωση της προκείμενης επαγγελίας, η οποία λέει: «Θα υψωθώ και θα διαμοιράσω τα Σίκιμα». Διότι στους κατοίκους της Σαμάρειας διαμοίρασε το Άγιο Πνεύμα μετά την ανάληψή Του και μετά την ύψωσή Του, όταν «αφού ανέβηκε στα ύψη, αιχμαλώτισε αιχμαλωσία και έδωσε δώρα στους ανθρώπους». Και αυτά συνέβησαν μετά την εκδίωξη των μαθητών του Σωτήρος από τα Ιεροσόλυμα.

Διότι από εδώ ξεκινά για τους αποστόλους η πορεία προς την οικουμένη, αυτή είναι η απαρχή της εξάπλωσης του λόγου παντού. Διότι, εάν ο λαός των Ιουδαίων, με τη μιαιφονία εναντίον εκείνου, δεν είχε κυριευθεί από μανία κατά των αποστόλων, ίσως η χάρις του ευαγγελίου να είχε περιοριστεί μόνο στα Ιεροσόλυμα. Τώρα όμως, επειδή καταδιώχθηκαν από τους Ιουδαίους, διασκορπίστηκαν άλλος αλλού ανάμεσα στα έθνη της οικουμένης, εκδιώκοντας από παντού τον διάβολο διά της διδασκαλίας των μυστηρίων. Έτσι δέχεται τον λόγο η Σαμάρεια· έτσι, ως πάρεργο της οδοιπορίας, επιτυγχάνεται η σωτηρία του ευνούχου από τον Φίλιππο· έτσι το μέγα σκεύος της εκλογής, ο Παύλος, αφού εξοπλίστηκε με θυμό και απειλή από τον διάβολο, στρέφει τα βέλη του εναντίον αυτού του ιδίου που τον εξόπλισε, εξορίζοντάς τον από ολόκληρη την οικουμένη, ώστε να μην αφήσει κανέναν τόπο απροσπέλαστο από την πίστη του Χριστού. Ως εκ τούτου, Αιγυπτίους, Σύρους, Πάρθους και Μεσοποτάμιους, [Ιταλούς και] Γαλάτες, Ιλλυριούς, Μακεδόνες και τα έθνη από παντού, τα προσάγει στην πίστη ο λόγος που διατρέχει τον κόσμο. Βλέπεις την αγωνιστική δεξιότητα του Στεφάνου; Με πόσες πτώσεις συνετρίβη ο αντίπαλος, παρόλο που νόμισε ότι μέσω της συκοφαντίας αναδεικνυόταν ανώτερος από εκείνον με τον οποίο πάλευε;

Οι μαθητές του, λοιπόν, τελούν μαγείες και χρησιμοποιούν επωδές, φίλτρα και αγώγιμα, και εξαπολύουν τους λεγόμενους ονειροπόμπους δαίμονες για να ταράσσουν όσους επιθυμούν· αλλά συναναστρέφονται και με τους λεγόμενους παρέδρους. Έχουν δε εικόνα του Σίμωνα με τη μορφή του Δία και της Ελένης με τη μορφή της Αθηνάς, και τις προσκυνούν, αποκαλώντας τον μεν κύριο, την δε κυρία. Εάν, όμως, κάποιος μεταξύ τους, βλέποντας τις εικόνες, τις αποκαλέσει με το όνομα του Σίμωνα ή της Ελένης, αποβάλλεται, ως αγνοών τα μυστήρια. Αυτός ο Σίμων, ο οποίος με μαγείες πλανούσε πολλούς στη Σαμάρεια, ελέγχθηκε από τους αποστόλους. Και αφού έγινε επάρατος, όπως έχει γραφτεί στις Πράξεις, και αποδοκιμάστηκε, αργότερα επιχείρησε τα ίδια, έως ότου πήγε στη Ρώμη και εναντιώθηκε στους αποστόλους. Απέναντί του αντιπαρατέθηκε σθεναρά ο Πέτρος, καθώς ο Σίμων πλανούσε πολλούς με μαγείες.

ΥΝ'. ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ. Περί του ιδίου. Επειδή επιθυμείς πολλές αποδείξεις, ιδού και μία άλλη. Ο Φίλιππος, βέβαια, βάπτισε αυτούς που έγιναν μαθητές στη Σαμάρεια. Ο Πέτρος όμως και ο Ιωάννης οι απόστολοι, αφού κατέβηκαν από τα Ιεροσόλυμα προς αυτούς, τους χορήγησαν τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Εάν, πάλι, αυτός που βάπτιζε τύγχανε να είναι ένας από τους αποστόλους, θα είχε την εξουσία της μετάδοσης του Πνεύματος. Αλλά βαπτίζει μόνον ως μαθητής, ενώ τη χάρη την ολοκληρώνουν οι απόστολοι, στους οποίους είχε δοθεί η εξουσία μιας τέτοιας μετάδοσης.

Κάποιος άνδρας, ονόματι Σίμων, βρισκόταν από πριν στην πόλη, ο οποίος ασκούσε τη μαγεία και εξέπληττε τον λαό της Σαμάρειας, λέγοντας για τον εαυτό του ότι είναι κάποιος σπουδαίος. Σε αυτόν έδιναν προσοχή όλοι, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο, λέγοντας: «Αυτός είναι η μεγάλη δύναμη του Θεού». Δες εδώ και άλλον έναν πειρασμό, εκείνον του Σίμωνα. Έδιναν δε προσοχή σε αυτόν τα πλήθη, αναφέρει, επειδή επί αρκετό χρονικό διάστημα τους είχε αφήσει έκθαμβους με τις μαγείες του. Όταν όμως πίστεψαν στον Φίλιππο, ο οποίος κήρυττε το Ευαγγέλιο σχετικά με τη βασιλεία του Θεού και το όνομα του Ιησού Χριστού, βαπτίζονταν άνδρες και γυναίκες. Και ο ίδιος ο Σίμων πίστεψε και, αφού βαπτίστηκε, παρέμενε συνεχώς κοντά στον Φίλιππο. Βλέποντας δε να γίνονται μεγάλες δυνάμεις και σημεία, έμενε έκπληκτος. Όταν άκουσαν οι απόστολοι που βρίσκονταν στα Ιεροσόλυμα ότι η Σαμάρεια είχε δεχθεί τον λόγο του Θεού, απέστειλαν σε αυτούς τον Πέτρο και τον Ιωάννη. Αυτοί, αφού κατέβηκαν, προσευχήθηκαν για αυτούς, ώστε να λάβουν Άγιο Πνεύμα. Διότι δεν είχε ακόμη επιπέσει σε κανέναν από αυτούς, αλλά ήταν μόνο βαπτισμένοι στο όνομα του Κυρίου Ιησού.

Όπως ακριβώς πράττουν στους πολέμους οι στρατηγοί, οι οποίοι καταφθάνουν στο τμήμα της μάχης που δοκιμάζεται, το ίδιο κάνουν και αυτοί. Πρόσεξε πάλι ότι οι μαθητές δεν πηγαίνουν στη Σαμάρεια από δική τους πρωτοβουλία, αλλά επειδή καταδιώκονται, όπως συνέβη και με τον Χριστό, και ότι οι απόστολοι αποστέλλονται πλέον προς τους Σαμαρείτες που έχουν ήδη πιστέψει. Όταν άκουσαν δε, λέει, οι απόστολοι στα Ιεροσόλυμα, απέστειλαν προς αυτούς τον Πέτρο και τον Ιωάννη. Γιατί άραγε αποστέλλονται; Για να τους απαλλάξουν από τη μαγεία, για να τους υπενθυμίσουν τη διδαχή την οποία έμαθαν από τον Χριστό, όταν αρχικά πίστεψαν. Έπρεπε λοιπόν να ζητήσει το αντίθετο, δηλαδή να λάβει ο ίδιος το Άγιο Πνεύμα· αυτός όμως, επειδή δεν ενδιαφερόταν για αυτό, ζητά την εξουσία να το μεταδίδει σε άλλους. Καίτοι και εκείνοι δεν έλαβαν αυτήν τη χάρη απλώς για να τη μεταδίδουν· αλλά αυτός, αν και ανήκε στους μαθητές, ήθελε να γίνει ενδοξότερος από τον Φίλιππο. Το αργύριό σου ας είναι μαζί σου στην απώλεια. Αυτά δεν είναι λόγια κάποιου που καταράται, αλλά κάποιου που παιδαγωγεί. Διότι, επειδή δεν το χρησιμοποίησε όπως έπρεπε, λέει, ας μείνει σε σένα που είσαι τέτοιος. Σαν να έλεγε κάποιος: Ας καταστραφεί μαζί με την προαίρεσή σου, διότι τόσο μικρή ιδέα έχεις για τη δωρεά του Θεού, διότι νόμισες ότι το πράγμα είναι εντελώς ανθρώπινο· δεν είναι όμως έτσι. Εάν λοιπόν είχε προσέλθει όπως έπρεπε να προσέλθει, θα είχε γίνει αποδεκτός και δεν θα είχε εκδιωχθεί σαν λοιμός. Βλέπεις ότι όποιος σχηματίζει μικρή ιδέα για μεγάλα πράγματα, αμαρτάνει διπλά;

Ούτε ας πει κανείς: «Εγώ από το άγιο βάπτισμα έχω λάβει τον Χριστό», αλλά ας μάθει ότι δεν λαμβάνουν όλοι οι βαπτιζόμενοι τον Χριστό διά του βαπτίσματος, παρά μόνο όσοι έχουν σταθερή πίστη και έχουν προετοιμάσει τον εαυτό τους με τέλεια γνώση ή και με προκάθαρση και έτσι προσέρχονται στο βάπτισμα. Και αυτό θα το γνωρίσει όποιος ερευνά τις Γραφές από τα αποστολικά λόγια και τις πράξεις· διότι είναι γραμμένο: «Όταν άκουσαν οι απόστολοι στα Ιεροσόλυμα ότι η Σαμάρεια δέχθηκε τον λόγο του Θεού, έστειλαν σε αυτούς τον Πέτρο και τον Ιωάννη, οι οποίοι κατέβηκαν και προσευχήθηκαν γι' αυτούς ώστε να λάβουν Άγιο Πνεύμα· επειδή δεν είχε κατέλθει ακόμη σε κανέναν από αυτούς, αλλά ήταν μόνο βαπτισμένοι στο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού. Τότε έθεταν τα χέρια τους επάνω τους και εκείνοι ελάμβαναν Άγιο Πνεύμα.» Είδες πώς δεν λαμβάνουν όλοι οι βαπτιζόμενοι αμέσως το Άγιο Πνεύμα; Έμαθες από τους αποστόλους ότι μερικοί, παρόλο που πίστεψαν και βαπτίστηκαν, δεν ενδύθηκαν τον Χριστό διά του βαπτίσματος; Διότι, αν είχε γίνει αυτό, δεν θα είχαν έπειτα ανάγκη από προσευχή και από την επίθεση των χειρών των αποστόλων· επειδή, λαμβάνοντας το Άγιο Πνεύμα, ελάμβαναν τον Κύριο Ιησού. Διότι δεν είναι άλλο ο Χριστός και άλλο το Πνεύμα· και ποιος το λέει αυτό; Ο ίδιος ο Θεός Λόγος που είπε στη Σαμαρείτιδα: «Ο Θεός είναι Πνεύμα».

Εάν όμως ψεύδομαι, πού θα ξεφύγω από το αναπόδραστο της κρίσεως, το οποίο παραπέμπει τους ψευδομένους στην απώλεια; Διότι λέγει: «Θα καταστρέψεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος». Και όπως ακριβώς εκείνος που απιστεί σε αυτόν που ομιλεί μέσω του Πνεύματος, αμαρτάνει και βλασφημεί εις βάρος του Πνεύματος που ομιλεί, έτσι πάλι και εκείνος που στερείται την άνωθεν χάρη του Πνεύματος, εάν τολμήσει να πει ότι «ομιλώ εν Αγίω Πνεύματι», όπως ο Σίμων ο Μάγος και οι ομοϊδεάτες του, θα καταστεί ξένος προς τον Θεό και αντίθετος. Διότι αυτός που εναντιώνεται στους λόγους του Πνεύματος είναι εξάπαντος αντίθεος. Διότι ο Θεός είναι αχώριστος και αδιαίρετος· επειδή το Άγιο Πνεύμα είναι αχώριστο από την αϊδιότητα και τη βασιλεία του Πατρός και του Υιού.

Είθε να μην πάθουμε πλέον κάτι τέτοιο, σπλαχνίσου μας, Κύριε. Ίσως δε και όπως ο Ανανίας και η Σαπφείρα· διότι, νομίζοντας ότι μπορούσαν να πουν ψέματα στους αποστόλους, έπεσαν με πτώση τρομερή. Αυτό συμβαίνει και ανάμεσά μας· όταν κάποιος από εμάς έχει ψέμα στην καρδιά του και δεν αποκρίνεται με αλήθεια, ή ακόμη και σε κάποια τυχαία συναναστροφή, φοβάμαι και την πτώση του Σίμωνα του μάγου μπροστά στον άγιο Πέτρο τον κορυφαίο των αποστόλων, ο οποίος θέλησε να παραβρίσκεται για ανθρώπινη τιμή και δόξα, έστω κι αν φαινομενικά φάνηκε ότι είχε γίνει μαθητής του.