Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 8:20

Έπρεπε, λοιπόν, αυτοί που λένε ότι ο Υιός έγινε «με τη βούληση», να πουν ότι έγινε και «με τη φρόνηση». Διότι θεωρώ ότι η φρόνηση και η βούληση είναι το ίδιο πράγμα· επειδή ό,τι βουλεύεται κανείς, αυτό οπωσδήποτε και φρονεί, και ό,τι φρονεί, αυτό και βουλεύεται. Ο ίδιος ο Σωτήρας, άλλωστε, τα συνέδεσε αυτά ως αδελφά, λέγοντας ταυτόχρονα: «Δική μου είναι η βουλή και η ασφάλεια, δική μου η φρόνηση και δική μου η ισχύς». Διότι, όπως η ισχύς και η ασφάλεια είναι το ίδιο πράγμα —αφού αποτελούν την ίδια δύναμη—, έτσι είναι το ίδιο να πούμε ότι είναι η φρόνηση και η βουλή, τα οποία είναι ο ίδιος ο Κύριος. Αλλ’ οι ασεβείς δεν θέλουν μεν να είναι ο Υιός ζωντανός Λόγος και βουλή, αντιθέτως μυθολογούν ότι η φρόνηση, η βουλή και η σοφία του Θεού εμφανίζονται με ανθρώπινο τρόπο ως κατάσταση που αποκτάται και χάνεται· και τα πάντα κινούν και προβάλλουν την «έννοια» και τη «θέληση» του Ουαλεντίνου, μόνο και μόνο για να διαχωρίσουν τον Υιό από τον Πατέρα και να μην ομολογήσουν ότι Αυτός είναι ο ίδιος ο Λόγος του Πατέρα, αλλά κτίσμα. Εκείνοι, λοιπόν, ας ακούσουν ό,τι άκουσε και ο Σίμων ο μάγος: η ασέβεια του Ουαλεντίνου «ας πάει μαζί σας στην απώλεια». Ο καθένας, όμως, ας πεισθεί μάλλον στον Σολομώντα, ο οποίος λέει ότι ο Λόγος είναι η ίδια η σοφία και η φρόνηση. Διότι λέει: «Ο Θεός με τη σοφία θεμελίωσε τη γη, και ετοίμασε τους ουρανούς με τη φρόνηση».

Κεφ. Η΄, στ. 24. Προσευχηθείτε εσείς για εμένα προς τον Κύριο. Του Αθανασίου. Από τον τρίτο λόγο προς τους λεγομένους Καθαρούς. Απέναντι, λοιπόν, στην υποκρυπτόμενη πικρία του, και σε αυτή την αυθάδεια και την απόπειρά του ενάντια στη δωρεά του Θεού, ο Πέτρος δικαίως αγανάκτησε, και με αυτή την αγανάκτηση του είπε: «Το αργύριό σου ας είναι μαζί σου στην απώλεια. Ακόμη και αν δεν αρμόζει, ωστόσο εξαιτίας αυτής της αυθάδειάς σου, επειδή νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται μέσω χρημάτων, δεν έχεις μερίδιο ούτε κλήρο σε αυτό το ζήτημα. Διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού». Και αφού είπε τόσα εναντίον του ορθά και δίκαια, μη θεωρώντας κανένα από αυτά τα πάθη ανίατο για το φάρμακο της μετάνοιας, αλλά κρίνοντας ότι τα λόγια αυτά λειτουργούν θεραπευτικά, πρόσθεσε: «Μετανόησε, λοιπόν, από την κακία σου και δεήσου στον Κύριο, μήπως τυχόν σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου». Διότι μεγάλο πράγμα είναι και αυτό για εσένα. Και μην επιδιώκεις πια τη δωρεά με τόσο ακάθαρτο και ρυπαρό τρόπο, μέσω χρημάτων. Αλλά, αφού πρώτα απομακρυνθείς από την πικρία σου και από αυτή την κακή σκέψη, μετανόησε, μήπως και σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου· το λέει αυτό όχι επειδή αμφιβάλλει, αλλά επειδή πρόκειται για δυσίατα πάθη· όχι βέβαια ανίατα, αλλά δυσίατα. Διότι, αν ήταν ανίατο, θα ήταν περιττό το να πει: «Μετανόησε από την κακία σου αυτή, και δεήσου στον Κύριο».

Αφού τα άκουσε αυτά, σηκώθηκε και προσευχόταν· και ενδυναμώθηκε τόσο πολύ, ώστε αισθάνθηκε ότι απέκτησε στο σώμα του μεγαλύτερη δύναμη από εκείνη που είχε πρωτύτερα. Ήταν δε τότε πλέον περίπου τριάντα πέντε ετών. Την επόμενη ημέρα, βγαίνοντας έξω, ήταν ακόμη περισσότερο πρόθυμος για τη θεοσέβεια, και πηγαίνοντας προς εκείνον τον παλαιό γέροντα, τον παρακαλούσε να κατοικήσουν μαζί στην έρημο. Επειδή όμως εκείνος αρνήθηκε, τόσο εξαιτίας της ηλικίας του, όσο και επειδή δεν υπήρχε ακόμη τέτοια συνήθεια, αμέσως ο ίδιος ξεκίνησε με ορμή για το βουνό. Αλλά και πάλι ο εχθρός, βλέποντας την προθυμία του και θέλοντας να την εμποδίσει, του παρουσίασε στον δρόμο την οπτασία ενός μεγάλου ασημένιου δίσκου. Ο Αντώνιος όμως, κατανοώντας το τέχνασμα του μισόκαλου, στάθηκε, και κοιτάζοντας τον δίσκο, έλεγχε τον διάβολο που βρισκόταν σε αυτόν, λέγοντας: Από πού βρέθηκε δίσκος στην έρημο; Αυτός ο δρόμος δεν είναι πολυσύχναστος, ούτε υπάρχει κάποιο ίχνος ανθρώπων που να οδοιπόρησαν εδώ· και αν έπεφτε, δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητος, εφόσον είναι τόσο μεγάλος. Αλλά και εκείνος που τον έχασε, αν γύριζε πίσω και τον αναζητούσε, θα τον έβρισκε, επειδή ο τόπος είναι έρημος. Αυτό είναι τέχνασμα του διαβόλου. Δεν θα εμποδίσεις με αυτό την προθυμία μου, διάβολε. Αυτό ας πάει μαζί με εσένα στην απώλεια.

Ο Αντώνιος όμως, κατανοώντας το τέχνασμα του μισόκαλου, στάθηκε, και βλέποντας τον διάβολο μέσα στον δίσκο, τον ήλεγξε λέγοντας: «Από πού βρέθηκε δίσκος μέσα στην έρημο; Αυτός ο δρόμος δεν είναι πολυσύχναστος, δεν υπάρχει κανένα ίχνος ανθρώπων που να έχουν περπατήσει εδώ· και αν έπεφτε, δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητος, επειδή είναι πάρα πολύ μεγάλος. Αλλά και αυτός που θα τον έχανε, αν γύριζε πίσω και τον αναζητούσε, θα τον έβρισκε, επειδή ο τόπος είναι έρημος. Αυτό είναι τέχνασμα του διαβόλου. Δεν θα εμποδίσεις με αυτό την προθυμία μου, διάβολε. Διότι αυτό “ας πάει μαζί σου στην απώλεια”». Και καθώς έλεγε αυτά ο Αντώνιος, εκείνος εξαφανίστηκε, σαν καπνός από το πρόσωπο της φωτιάς. Έπειτα πάλι, προχωρώντας, είδε στον δρόμο του, όχι πλέον φαντασία, αλλά αληθινό χρυσάφι ριγμένο κάτω. Το αν το εμφάνισε ο εχθρός, ή αν κάποια ανώτερη δύναμη γύμναζε τον αθλητή και αποδείκνυε στον διάβολο ότι δεν νοιάζεται ούτε για τα αληθινά χρήματα, ούτε ο ίδιος το ανέφερε ούτε εμείς το γνωρίσαμε, παρά μόνο ότι αυτό που φάνηκε ήταν χρυσάφι. Ο Αντώνιος βέβαια θαύμασε την ποσότητά του, όμως τον προσπέρασε σαν να περνούσε πάνω από φωτιά, χωρίς καν να γυρίσει να τον κοιτάξει, αλλά και επιτάχυνε τόσο πολύ το βήμα του, ώστε να κρυφτεί και να χάσει από τα μάτια του τον τόπο. Αυξάνοντας λοιπόν όλο και περισσότερο την προθυμία του, κατευθύνθηκε ορμητικά προς το βουνό. Και βρίσκοντας ένα έρημο στρατόπεδο στην απέναντι όχθη του ποταμού, το οποίο με την πάροδο του χρόνου είχε γεμίσει με ερπετά, εγκαταστάθηκε εκεί και κατοίκησε σε αυτό.

Έδωσε λοιπόν τον νόμο προς βοήθεια, ώστε να πουν: Δεν είναι σαν αυτόν τον λόγο, για τον οποίο δεν είναι δυνατόν να δοθούν δώρα. Αυτός δε ο νόμος δεν είναι σαν αυτόν τον λόγο του εγγαστριμύθου· διότι δεν έχει επινοηθεί προς απάτη, όπως εκείνα, αλλά είναι διδάσκαλος της αλήθειας. Και εκείνοι μεν μαντεύουν με αντάλλαγμα χρήματα· διότι αυτό είναι το καταγέλαστο, ότι δηλαδή οι εξαπατώμενοι τους πληρώνουν και χρήματα, ως μισθό του ψεύδους. —Αυτός όμως ο λόγος, δηλαδή του νόμου, δεν είναι τέτοιος, ώστε να δώσει κανείς δώρα για αυτόν. Διότι κανείς δεν πωλεί τη χάρη του Θεού. «Δωρεάν», λέει, «λάβατε, δωρεάν δώστε». Βλέπεις πώς αγανάκτησε ο Πέτρος εναντίον του Σίμωνα, ο οποίος προσέφερε χρήματα για τη χάρη του Πνεύματος; Διότι λέει: «Το αργύριό σου ας είναι μαζί σου εις απώλειαν, επειδή νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα». —Δεν είναι λοιπόν ο λόγος του Ευαγγελίου σαν τα πωλούμενα λόγια των εγγαστριμύθων. Διότι τι θα μπορούσε να δώσει κανείς ως άξιο αντάλλαγμα για αυτά;

Προς τους Χωρεπισκόπους Το άτοπο του πράγματος για το οποίο γράφω, επειδή ακριβώς θεωρήθηκε ύποπτο και διαδόθηκε, γέμισε με οδύνη την ψυχή μου, ενώ μέχρι τώρα μου φαινόταν απίστευτο. Την επιστολή λοιπόν για το θέμα αυτό, εκείνος μεν που έχει συναίσθηση της ενοχής του ας την δεχθεί ως θεραπεία, εκείνος που δεν είναι ένοχος ως προφύλαξη, και ο αδιάφορος, πράγμα το οποίο απεύχομαι να βρεθεί ανάμεσά σας, ως αυστηρή διαμαρτυρία. Και τι είναι αυτό που λέω; Λένε μερικοί ότι κάποιοι από εσάς λαμβάνουν χρήματα από αυτούς που χειροτονούνται, και το συγκαλύπτουν στο όνομα της ευσέβειας. Αυτό όμως είναι χειρότερο. Διότι, εάν κάποιος πράττει το κακό με το πρόσχημα του αγαθού, είναι άξιος διπλής τιμωρίας, επειδή και το ίδιο το κακό εργάζεται, αλλά και χρησιμοποιεί για να επιτελέσει την αμαρτία, όπως θα έλεγε κανείς, το καλό ως συνεργό του. Αν αυτά έχουν έτσι, στο εξής ας μη γίνονται, αλλά ας διορθωθούν, επειδή είναι ανάγκη να πούμε σε αυτόν που δέχεται το αργύριο ό,τι ειπώθηκε από τους Αποστόλους προς εκείνον που ήθελε να το δώσει, για να αγοράσει τη μετουσία του Αγίου Πνεύματος: «Το αργύριό σου ας πάει μαζί με εσένα στην απώλεια». Διότι ελαφρύτερο σφάλμα διαπράττει εκείνος που από απειρία θέλει να αγοράσει, παρά εκείνος που πωλεί τη δωρεά του Θεού. Διότι έγινε πώληση, και αυτό που εσύ έλαβες δωρεάν, εάν το πωλείς, σαν να έχεις πωληθεί στον Σατανά, θα στερηθείς το χάρισμα. Διότι εισάγεις την καπηλεία στα πνευματικά πράγματα και στην Εκκλησία, στην οποία μας έχει εμπιστευθεί το σώμα και το αίμα του Χριστού. Αυτά δεν πρέπει να γίνονται έτσι. Και ποιο είναι το τέχνασμα, θα σας το πω.

ΟΡΟΣ ΝΗ΄. Ότι δεν πρέπει να νομίζει κανείς ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται διά χρημάτων ή και με οποιαδήποτε άλλη επινόηση.

Ο δε Πέτρος τού είπε: Το αργύριό σου ας πάει μαζί σου στην απώλεια, διότι νόμισες ότι μπορείς να αποκτήσεις τη δωρεά του Θεού με χρήματα. Δεν έχεις μερίδιο ούτε κλήρο σε αυτό το ζήτημα, διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού.

Γιατί κατακρίθηκε ο Σίμων ο μάγος; Άραγε όχι επειδή προσήλθε στους αποστόλους και είπε: δώστε και σε εμένα αυτή την εξουσία, ώστε σε όποιον επιθέτω τα χέρια να λαμβάνει Άγιο Πνεύμα; Διότι δεν είπε, δώστε και σε εμένα κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, αλλά εξουσία, για να πουλάει σε άλλους το απώλητο, το οποίο ο ίδιος δεν κατείχε. Και προσέφερε αργύρια στους ακτήμονες, και μάλιστα ενώ έβλεπε αυτούς που προσέφεραν τα αντίτιμα όσων πωλούσαν και τα έθεταν στα πόδια των αποστόλων. Και δεν αναλογίστηκε ότι αυτοί που καταπατούσαν με τα πόδια τους τον πλούτο που προσφερόταν για την τροφή των φτωχών, δεν θα έδιναν με αμοιβή την εξουσία του Αγίου Πνεύματος. Εκείνοι όμως τι λένε στον Σίμωνα; Το αργύριό σου ας είναι μαζί σου στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα. Διότι είσαι δεύτερος Ιούδας, εφόσον προσδόκησες να πουλήσεις με αργύρια τη χάρη του Πνεύματος.

Εάν λοιπόν ο Σίμων, επειδή θέλησε να λάβει την εξουσία με χρήματα, βρίσκεται στην απώλεια, ο Μάνης, ο οποίος δήλωσε ότι ο ίδιος είναι το Άγιο Πνεύμα, πόση ασέβεια έχει; Ας μισήσουμε εκείνους που είναι άξιοι μίσους, ας αποστραφούμε αυτούς που αποστρέφεται ο Θεός. Ας πούμε και εμείς με κάθε παρρησία προς τον Θεό για όλους τους αιρετικούς: «Μήπως, Κύριε, δεν μίσησα αυτούς που σε μισούν και δεν αγανάκτησα με τους εχθρούς σου;» Διότι υπάρχει και καλή έχθρα, όπως είναι γραμμένο: «Και θα θέσω έχθρα ανάμεσα σε εσένα και στο σπέρμα της». Διότι η φιλία προς τον όφι κατεργάζεται έχθρα προς τον Θεό και θάνατο.

Αμέσως ο μακάριος κατάλαβε τον δόλο του Πονηρού, και υψώνοντας τη φωνή του, είπε: Το σκοτάδι σου ας πάει μαζί σου στην απώλεια, διότι είσαι γεμάτος δόλο και απάτη. Διότι εγώ είμαι άνθρωπος αμαρτωλός, αλλά έχοντας τη χάρη του Θεού μου, και την ελπίδα σε Αυτόν και τη βοήθειά Του, δεν σε φοβάμαι, ούτε με πτοούν οι πολλές σου οπτασίες. Διότι ισχυρό τείχος για εμένα είναι το όνομα του Κυρίου και Σωτήρος μου Ιησού Χριστού, τον οποίο αγάπησα, και στο όνομά Του σε επιτιμώ, ακάθαρτε και τρισάθλιε σκύλε. Και μόλις τα είπε αυτά, αμέσως, σαν καπνός, εκείνος εξαφανίστηκε. Ο δε μακάριος με πολλή προθυμία και ατάραχος ευλογούσε τον Θεό, σαν να μην είχε δει καμία οπτασία.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΡΟΥΘ. Μαρτυρία του αγίου Ιππολύτου, επισκόπου Ρώμης, από την ερμηνεία της Ρουθ. Λέει ο Βοόζ στη Ρουθ: «Θα βουτήξεις την μπουκιά σου στο ξύδι», «και εάν διψάσεις, θα πας στα δοχεία και θα πιεις από εκεί από όπου αντλούν νερό οι υπηρέτες». Διότι έπρεπε πρώτα η Εκκλησία να διδαχθεί το Πάθος και έπειτα με αυτόν τον τρόπο να λάβει μέσω των αποστόλων το βάπτισμα. Διότι οι υπηρέτες δεν είναι τίποτε άλλο παρά οι προφήτες και οι απόστολοι, οι οποίοι, αφού έγιναν «σκεύη εκλεκτά και τίμια», άντλησαν από την αέναη πηγή το ποτό της αθανασίας, ώστε, λαμβάνοντας τη χάρη από τον Χριστό, να μπορέσουν να ποτίσουν τα διψασμένα έθνη. Όπως ακριβώς λέει και ο Ησαΐας: «Οι διψασμένοι πηγαίνετε στο νερό, και όσοι δεν έχετε άργυρο, βαδίστε και αγοράστε δωρεάν χωρίς αντίτιμο». Διότι οι πιστοί, προσερχόμενοι στο Ευαγγέλιο, αποκτούν δωρεάν τη χάρη παρά του Θεού, χωρίς να την εξαγοράζουν με χρήματα, όπως κάποιοι από τους άφρονες επιχειρούν να κάνουν τώρα, επιφέροντας στον εαυτό τους και σε εκείνους που τα λαμβάνουν «καταδίκη θανάτου». Διότι δεν γνώρισαν αυτό που ειπώθηκε από τον μακάριο Πέτρο προς τον Σίμωνα, ότι «το αργύριό σου ας είναι μαζί σου στην απώλεια, επειδή θέλησες να αποκτήσεις τη χάρη και τη δωρεά του Θεού με αργύριο».

Οι μαθητές του, λοιπόν, τελούν μαγείες και χρησιμοποιούν επωδές, φίλτρα και αγώγιμα, και εξαπολύουν τους λεγόμενους ονειροπόμπους δαίμονες για να ταράσσουν όσους επιθυμούν· αλλά συναναστρέφονται και με τους λεγόμενους παρέδρους. Έχουν δε εικόνα του Σίμωνα με τη μορφή του Δία και της Ελένης με τη μορφή της Αθηνάς, και τις προσκυνούν, αποκαλώντας τον μεν κύριο, την δε κυρία. Εάν, όμως, κάποιος μεταξύ τους, βλέποντας τις εικόνες, τις αποκαλέσει με το όνομα του Σίμωνα ή της Ελένης, αποβάλλεται, ως αγνοών τα μυστήρια. Αυτός ο Σίμων, ο οποίος με μαγείες πλανούσε πολλούς στη Σαμάρεια, ελέγχθηκε από τους αποστόλους. Και αφού έγινε επάρατος, όπως έχει γραφτεί στις Πράξεις, και αποδοκιμάστηκε, αργότερα επιχείρησε τα ίδια, έως ότου πήγε στη Ρώμη και εναντιώθηκε στους αποστόλους. Απέναντί του αντιπαρατέθηκε σθεναρά ο Πέτρος, καθώς ο Σίμων πλανούσε πολλούς με μαγείες.

Διότι, για να παραλείψω τα άλλα, θα αναφέρω ένα στο οποίο κατατείνουν όλα: ενώ σε εκείνον που προσδόκησε να εξαγοράσει με χρήματα την αποστολική αξία, τον επέπληξαν και του είπαν, «Το αργύριό σου ας είναι μαζί σου εις απώλειαν, διότι νόμισας ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται διά χρημάτων· δεν υπάρχει για σένα μερίδα ούτε κλήρος στον λόγο αυτόν», αυτοί αντίθετα ενεχείρισαν την ιερωσύνη κυρίως σε τέτοιους ανθρώπους, σε εκείνους δηλαδή που την αγόρασαν σαν από την αγορά.

Πώς λοιπόν δεν τον θανάτωσαν, όπως τον Ανανία και τη Σαπφείρα; Διότι και κατά την παλαιά εποχή, εκείνος που συγκέντρωσε τα ξύλα, αφού θανατώθηκε για τον σωφρονισμό των άλλων, κανένας άλλος πλέον δεν υπέστη το ίδιο. Έτσι και τώρα πράττει ο Πέτρος, και αφού τιμώρησε εκείνους, αυτόν δεν τον τιμωρεί, αλλά του λέγει: Το αργύριό σου ας πάει μαζί με εσένα στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα.

Αυτοί λοιπόν, όταν κατέβηκαν, προσευχήθηκαν γι' αυτούς, ώστε να λάβουν το Άγιο Πνεύμα· διότι δεν είχε επιφοιτήσει ακόμη σε κανέναν από αυτούς. Τότε επέθεταν τα χέρια τους επάνω τους, και εκείνοι ελάμβαναν το Άγιο Πνεύμα. Βλέπεις ότι δεν γινόταν απλώς, αλλά χρειαζόταν πολλή δύναμη για να δώσουν το Άγιο Πνεύμα; Διότι δεν είναι το ίδιο πράγμα το να τύχει κανείς της αφέσεως και το να λάβει τέτοια δύναμη. Όταν δε ο Σίμων είδε ότι διά της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δίδεται το Άγιο Πνεύμα, τους πρόσφερε χρήματα. Μήπως άραγε είδε τους άλλους να το κάνουν αυτό; Μήπως τον Φίλιππο; Μήπως νόμιζε ότι αυτοί δεν γνώριζαν με ποια διάθεση τους πλησίαζε; Γι' αυτό ορθώς ο Πέτρος αποκαλεί το γεγονός δωρεά, λέγοντας: «Το αργύριό σου ας πάει μαζί σου στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα». Βλέπεις ότι παντού παραμένουν καθαροί από χρήματα; Δεν υπάρχει για σένα μερίδα ούτε κλήρος σε αυτή την υπόθεση· διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού. Επομένως, τα έπραττε όλα από κακία· ενώ αντιθέτως, θα έπρεπε να είναι άδολος.

Όπως ακριβώς πράττουν στους πολέμους οι στρατηγοί, οι οποίοι καταφθάνουν στο τμήμα της μάχης που δοκιμάζεται, το ίδιο κάνουν και αυτοί. Πρόσεξε πάλι ότι οι μαθητές δεν πηγαίνουν στη Σαμάρεια από δική τους πρωτοβουλία, αλλά επειδή καταδιώκονται, όπως συνέβη και με τον Χριστό, και ότι οι απόστολοι αποστέλλονται πλέον προς τους Σαμαρείτες που έχουν ήδη πιστέψει. Όταν άκουσαν δε, λέει, οι απόστολοι στα Ιεροσόλυμα, απέστειλαν προς αυτούς τον Πέτρο και τον Ιωάννη. Γιατί άραγε αποστέλλονται; Για να τους απαλλάξουν από τη μαγεία, για να τους υπενθυμίσουν τη διδαχή την οποία έμαθαν από τον Χριστό, όταν αρχικά πίστεψαν. Έπρεπε λοιπόν να ζητήσει το αντίθετο, δηλαδή να λάβει ο ίδιος το Άγιο Πνεύμα· αυτός όμως, επειδή δεν ενδιαφερόταν για αυτό, ζητά την εξουσία να το μεταδίδει σε άλλους. Καίτοι και εκείνοι δεν έλαβαν αυτήν τη χάρη απλώς για να τη μεταδίδουν· αλλά αυτός, αν και ανήκε στους μαθητές, ήθελε να γίνει ενδοξότερος από τον Φίλιππο. Το αργύριό σου ας είναι μαζί σου στην απώλεια. Αυτά δεν είναι λόγια κάποιου που καταράται, αλλά κάποιου που παιδαγωγεί. Διότι, επειδή δεν το χρησιμοποίησε όπως έπρεπε, λέει, ας μείνει σε σένα που είσαι τέτοιος. Σαν να έλεγε κάποιος: Ας καταστραφεί μαζί με την προαίρεσή σου, διότι τόσο μικρή ιδέα έχεις για τη δωρεά του Θεού, διότι νόμισες ότι το πράγμα είναι εντελώς ανθρώπινο· δεν είναι όμως έτσι. Εάν λοιπόν είχε προσέλθει όπως έπρεπε να προσέλθει, θα είχε γίνει αποδεκτός και δεν θα είχε εκδιωχθεί σαν λοιμός. Βλέπεις ότι όποιος σχηματίζει μικρή ιδέα για μεγάλα πράγματα, αμαρτάνει διπλά;

Εάν κάποιος επίσκοπος αποκτήσει το αξίωμα αυτό μέσω χρημάτων, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, να καθαιρούνται αμφότεροι· και να αποβάλλονται από την Εκκλησία, όπως ο Σίμων ο μάγος από τον Πέτρο.

Ο δε Σίμων, όταν άκουσε από τον απόστολο Πέτρο, «Το αργύριό σου ας πάει μαζί σου στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά αποκτάται με χρήματα», δεν αγανάκτησε, δεν αφηνίασε, ούτε απομακρύνθηκε, μολονότι ήταν πονηρός· αλλά, δεχόμενος τις επικρίσεις και τις επιπλήξεις ως θεραπευτικά αντίδοτα, έπεσε στα πόδια όχι μόνο του Πέτρου αλλά και όλων των αποστόλων, λέγοντας: «Δεηθείτε εσείς υπέρ εμού προς τον Θεό, ώστε να μην έλθει επάνω μου κανένα από τα κακά που είπατε».

Και όπως κατέβηκε, τέτοιος και ανέβηκε, όχι επειδή αδράνησε το βάπτισμα, αλλά επειδή αυτός απείθησε στον Σταυρωθέντα, σε Αυτόν που προσηλώθηκε στον σταυρό. Δεν πίστεψε στους προφήτες, οι οποίοι σαν βόδια έλκουν τα σύμβολα του σταυρού, το σίδερο και το ξύλο, και ανανεώνουν με τη διδασκαλία τους το ανθρώπινο γένος. Εξαιτίας αυτού, δεν απαλλάσσεται από την κατάρα του Αδάμ, αλλά αντίθετα λαμβάνει δεύτερη κατάρα, και προστίθεται ανομία πάνω στην ανομία του, ώστε να μην εισέλθει στη δικαιοσύνη του Θεού· διότι σε τίποτα απολύτως δεν τον ωφέλησε το βάπτισμα. Προσήλθε στους αποστόλους, λέγοντας: «Λάβετε χρυσό, και δώστε μου την εξουσία αυτή, ώστε σε όποιον επιθέτω τα χέρια, να λαμβάνει Πνεύμα Άγιο». Ο δε Πέτρος του είπε: «Δεν έχεις εσύ μερίδιο, ούτε κλήρο σε αυτήν την υπόθεση, διότι θέλησες να αποκτήσεις τη δωρεά του Θεού με χρήματα». Αυτός δεν υπάκουσε στους προφήτες, δεν καλλιέργησε τον λογικό του αγρό· αυτός ούτε και αξιώθηκε να λάβει το Άγιο Πνεύμα, το οποίο κηρύχθηκε από τους προφήτες.

Πολλοί άρπαξαν την ιερωσύνη με χρήματα, αλλά δεν βρήκαν κάποιον να τους ελέγξει, ούτε άκουσαν αυτά που άκουσε τότε ο Σίμωνας από τον Πέτρο. Όμως, δεν διέφυγαν για αυτόν τον λόγο, αλλά θα υποστούν πολύ πιο σκληρή τιμωρία από αυτήν που θα τους επιβαλλόταν εδώ, διότι ούτε από το παράδειγμα αυτό συνετίστηκαν. Πολλοί τόλμησαν τα έργα του Κορέ, αλλά δεν έπαθαν όσα έπαθε ο Κορέ· θα τιμωρηθούν όμως αργότερα, υφιστάμενοι μεγαλύτερη ζημία. Πολλοί, αν και μιμήθηκαν την ασέβεια του Φαραώ, δεν καταποντίστηκαν όπως εκείνος, αλλά τους περιμένει το πέλαγος της γέεννας. Διότι ούτε εκείνοι που αποκαλούν τους αδελφούς τους μωρούς έχουν ήδη τιμωρηθεί· η κόλασή τους είναι φυλαγμένη για την άλλη ζωή. Μην νομίζετε, λοιπόν, ότι οι αποφάσεις του Θεού είναι μόνο λόγια. Γι' αυτό, άλλωστε, κάποιες από αυτές τις έκανε πράξη, όπως στην περίπτωση της Σαπφείρας, του άνδρα της, του Χαρμί, του Ααρών και πολλών άλλων, έτσι ώστε όσοι απιστούν στα λόγια Του, πειθόμενοι από τα ίδια τα γεγονότα, να πάψουν πια να εξαπατούν τον εαυτό τους νομίζοντας ότι δεν θα τιμωρηθούν, και να μάθουν ότι η αγαθότητα του Θεού έγκειται στο να δίνει προθεσμία μετανοίας σε αυτούς που αμαρτάνουν, και όχι στο να μην τιμωρεί καθόλου εκείνους που εμμένουν στα αμαρτήματά τους.

«Εξωτερικά μεν φαίνεστε στους ανθρώπους δίκαιοι, εσωτερικά όμως είστε γεμάτοι από υποκρισία και ανομία.» «Εάν όμως πει ο κακός εκείνος δούλος μέσα στην καρδιά του: “Καθυστερεί να έλθει ο κύριός μου”, και αρχίσει να χτυπά τους συνδούλους του, και να τρώει και να πίνει μαζί με τους μεθύσους, θα έλθει ο κύριος του δούλου εκείνου σε ημέρα που δεν τον περιμένει, και σε ώρα που δεν γνωρίζει, και θα τον διχοτομήσει, και θα ορίσει τη μερίδα του μαζί με τους υποκριτές.» «Όταν είδε ο Σίμων ότι διά της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δίδεται το Άγιο Πνεύμα, τους πρόσφερε χρήματα λέγοντας: “Δώστε και σε εμένα αυτή την εξουσία, ώστε σε όποιον επιθέτω τα χέρια μου, να λαμβάνει Άγιο Πνεύμα”. Είπε δε προς αυτόν ο Πέτρος: “Το αργύριό σου ας είναι μαζί σου στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα. Δεν υπάρχει για σένα μερίδα ούτε κλήρος σε αυτό το έργο”.» Πόσο μεγάλο κακό είναι, αντί για καθοδήγηση, να γίνεται κανείς αίτιος πλάνης στους υφισταμένους του! Κανείς δεν αδιαφορεί για το παιδί του όταν πρόκειται να πέσει σε λάκκο, ούτε, εάν πέσει, το εγκαταλείπει στην πτώση του. Πόσο δε φοβερότερο είναι να εγκαταλείπει κανείς στην απώλεια μια ψυχή που κατακρημνίζεται στο βάθος των κακών;

Ω, της φιλαυτίας που μισεί τα πάντα. ΣΤΟΙΧΕΙΟ Χ. ΤΙΤΛΟΣ Α΄. — Περί των χαρισμάτων και δωρημάτων του Θεού· και ότι αυτά ανταποδίδονται από το Άγιο Πνεύμα σε όσους διάγουν σεμνό βίο, και πόσο ασυγχώρητα σφάλλουν εκείνοι που νομίζουν ότι μπορούν να αποκτήσουν τη χάρη του Θεού με δώρα και χρήματα. «Αποκρίθηκε ο Ιωάννης και είπε: Δεν μπορεί ο άνθρωπος να λαμβάνει τίποτα από μόνος του, αν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό.» «Αμεταμέλητα είναι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού.» «Όταν είδε ο Σίμων ότι διά της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δίδεται το Άγιο Πνεύμα, τους πρόσφερε χρήματα, λέγοντας: Δώστε και σε εμένα αυτή την εξουσία, ώστε σε όποιον επιθέσω τα χέρια μου, να λαμβάνει Άγιο Πνεύμα. Ο Πέτρος, όμως, του είπε: Το ασήμι σου ας πάει μαζί σου στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα. Η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού.» «Κάθε αγαθή δόση και κάθε τέλειο δώρημα είναι άνωθεν, και κατεβαίνει από τον Πατέρα των φώτων, στον οποίο δεν υπάρχει παραλλαγή ή σκιά μεταβολής.» Μεριμνώντας ο Θεός ιδιαίτερα για τις ευεργεσίες Του, υπάρχουν φορές που δεν χορηγεί αμέσως ούτε επιδαψιλεύει τις δωρεές, ενεργώντας προς το συμφέρον μας, ώστε να μην καταστούν ένοχοι μεγαλύτερης τιμωρίας όσοι καταπάτησαν τις θείες χάριτες, αγνοώντας το μέγεθός τους επειδή τις απέκτησαν με ευκολία.

Και πολύ δικαιολογημένα, θα μπορούσε να πει κανείς, αυτά και χειρότερα συμβαίνουν στους άθλιους. Διότι, εάν εκείνος ο μάγος, μολονότι απλώς νόμισε ότι είναι γενικώς δυνατόν να αποκτηθεί η δωρεά του Θεού με χρήματα, αμέσως αποβλήθηκε μακριά από την Εκκλησία, αυτοί που το έχουν κάνει έργο ζωής, το να πωλούν δηλαδή όλες τις χάριτες του Πνεύματος αντί χρυσού, πού άραγε θα σταθούν; Ή ποια τιμωρία θα υποστούν; Για να επανέλθουμε όμως στον ειρμό του λόγου, για αυτές τις αιτίες διαχωριζόμαστε από εσάς, εφόσον ακολουθούμε σε όλα τους αγίους, και όχι εσάς, οι οποίοι, για να το πω πιο ευγενικά, πορεύεστε όπως θέλετε.

Και ο κορυφαίος των αποστόλων Πέτρος στις Πράξεις λέει: «Μετανοήστε, και ας βαπτιστεί καθένας από εσάς στο όνομα του Ιησού Χριστού για την άφεση των αμαρτιών, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος». Και «οι πιστοί που προέρχονταν από την περιτομή εξεπλάγησαν, διότι η δωρεά του Αγίου Πνεύματος ξεχύθηκε και στα έθνη». Και, «αν λοιπόν ο Θεός έδωσε σε αυτούς την ίδια δωρεά, επειδή πίστεψαν στον Κύριο Ιησού Χριστό, εγώ ποιος ήμουν που θα μπορούσα να εμποδίσω τον Θεό;» Και στον Σίμωνα λέει ο ίδιος: «Το ασήμι σου ας πάει μαζί σου στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα». Και ο ευαγγελιστής Ιωάννης στην πρώτη του Επιστολή γράφει: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένουμε σε αυτόν, και αυτός σε εμάς, επειδή μας έδωσε από το Πνεύμα του». Και ο μακάριος Παύλος λέει: «Η αγάπη του Θεού έχει ξεχυθεί στις καρδιές σας, διά του Αγίου Πνεύματος που μας δόθηκε». Και υπάρχουν πολλές άλλες μαρτυρίες των Γραφών, οι οποίες ομόφωνα μαρτυρούν ότι το Άγιο Πνεύμα είναι δώρο του Θεού, καθόσον δίδεται σε αυτούς που αγαπούν τον Θεό δι' αυτού. Είναι λοιπόν δώρο του Θεού, εφόσον δίδεται σε όσους δίδεται· ως προς τον εαυτό του όμως είναι Θεός, ακόμη και αν δεν δίδεται σε κανέναν, επειδή ήταν Θεός συναιώνιος με τον Πατέρα και τον Υιό, προτού δοθεί στον καθένα.

Αυτό όμως είναι χειρότερο. Διότι, εάν κάποιος πράττει το κακό με το πρόσχημα του αγαθού, είναι άξιος διπλής τιμωρίας επειδή και το μη αγαθό εργάζεται, και χρησιμοποιεί για την επιτέλεση της αμαρτίας, όπως θα έλεγε κανείς, το καλό ως συνεργό του. Εάν λοιπόν αυτά έχουν έτσι, στο εξής ας μη γίνονται, αλλά ας διορθωθούν, επειδή υπάρχει ανάγκη να λέμε προς εκείνον που δέχεται το αργύριο, αυτό που ελέχθη από τους Αποστόλους προς εκείνον που ήθελε να το δώσει για να αγοράσει τη μετοχή του Αγίου Πνεύματος: «Το αργύριό σου ας πάει μαζί σου στην απώλεια». Διότι ελαφρύτερα σφάλλει εκείνος που λόγω άγνοιας θέλει να αγοράσει, παρά εκείνος που πουλάει τη δωρεά του Θεού. Επειδή συντελέστηκε πώληση, και αυτό που εσύ έλαβες δωρεάν, εάν το πουλάς, σαν να έχεις πουληθεί στον σατανά, θα στερηθείς το χάρισμα.

Επομένως, εάν τα πράγματα έχουν έτσι, στο εξής ας μη γίνονται, αλλά ας διορθωθούν, επειδή είναι ανάγκη να πούμε και εμείς προς εκείνον που επιθυμεί να λαμβάνει χρήματα από τις χειροτονίες, τον λόγο που είπε ο Πέτρος προς τον Σίμωνα: «Το αργύριό σου ας είναι μαζί σου στην απώλεια». Και αυτός μεν που δίνει τα αργύρια αμαρτάνει ελαφρύτερα, διότι από άγνοια ζητά να αγοράσει εκείνο που δεν έχει, εσύ όμως που τα λαμβάνεις, επειδή πωλείς τη χάρη που έλαβες δωρεάν, ως πουλημένος δούλος στον διάβολο, θα τη στερηθείς, δηλαδή θα καθαιρεθείς, διότι εισάγεις ρυπαρή και άτιμη συναλλαγή (διότι αυτό δηλώνει η καπηλεία) μέσα στην Εκκλησία, στην οποία μας εμπιστεύθηκαν να κατέχουμε τα τιμιότατα και υπέρτιμα Μυστήρια του σώματος και του αίματος του Χριστού· με άλλα λόγια, διότι πωλείς καπηλικά και άτιμα τα ανεκτίμητα Μυστήρια του Χριστού. Επειδή δε με τέχνασμα έκρυβαν οι Επίσκοποι αυτήν την αμαρτία, και νόμιζαν ότι δεν είναι αμάρτημα το να λάβουν αργύρια μετά τη χειροτονία, τους λέει ο Άγιος ότι η λήψη τέτοιων χρημάτων, σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή και αν γίνει από αυτούς, αποτελεί λήψη, είτε γίνει πριν από τη χειροτονία είτε μαζί με αυτήν, και επομένως είναι αμάρτημα.

Από το βιβλίο των Πράξεων «Όταν δε ο Σίμων είδε ότι διά της επιθέσεως των χειρών των Αποστόλων δίδεται το Άγιο Πνεύμα, τους προσέφερε χρήματα λέγοντας: Δώστε και σε εμένα την εξουσία αυτή, ώστε σε όποιον επιθέτω τα χέρια, να λαμβάνει Άγιο Πνεύμα. Ο Πέτρος όμως του είπε: Το αργύριό σου ας πάει μαζί με εσένα στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα· δεν έχεις μερίδιο ούτε κλήρο στην υπόθεση αυτή, διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού. Μετανόησε, λοιπόν, για την κακία σου αυτή και δεήσου στον Θεό, μήπως σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου· διότι βλέπω ότι βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμά αδικίας».

Του Μεγάλου Βασιλείου από την ερμηνεία στον Ησαΐα: «Έδωσε νόμο για βοήθεια, ώστε να μη μιλούν σαν αυτόν τον λόγο του εγγαστρίμυθου· διότι δεν έχει επινοηθεί για απάτη, όπως εκείνα, αλλά είναι δάσκαλος της αλήθειας, ενώ εκείνοι μαντεύουν με αντάλλαγμα χρήματα. Διότι αυτό είναι το καταγέλαστο, ότι οι εξαπατημένοι τους πληρώνουν και χρήματα ως μισθό για το ψέμα. Αυτός όμως ο λόγος του νόμου δεν είναι τέτοιος, ώστε να δίνονται δώρα για αυτόν· διότι κανείς δεν πουλάει τη χάρη. "Δωρεάν", λέει, "λάβατε, δωρεάν να δώσετε". Βλέπεις πώς αγανάκτησε ο Πέτρος με τον Σίμωνα, που προσέφερε χρήματα για τη δωρεά του Πνεύματος; "Το ασήμι σου να πάει μαζί με σένα", λέει, "στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα". Δεν είναι λοιπόν ο λόγος του Ευαγγελίου σαν τα λόγια των εγγαστρίμυθων που πωλούνται. Διότι τι θα μπορούσε να δώσει κανείς ως άξιο αντάλλαγμά του; Άκουσε τον Δαβίδ που απορεί και λέει: "Τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα μου έχει ανταποδώσει;" Δεν είναι δυνατόν λοιπόν να δοθούν δώρα για αυτό, αντάξια της χάριτος που προέρχεται από αυτό. Ένα δώρο είναι άξιο, η διαφύλαξη αυτού που δωρήθηκε. Εκείνος που σου έδωσε τον θησαυρό, δεν απαιτεί αντίτιμο για αυτό που δόθηκε, αλλά αντάξια διαφύλαξη αυτού που παραχωρήθηκε».

Η μαρτυρία, λοιπόν, από τις Πράξεις αναφέρει ότι ο Σίμων ο μάγος έφερε στους Αποστόλους χρήματα, λέγοντάς τους να δώσουν και σε αυτόν την εξουσία, ώστε σε όποιον επιθέτει τα χέρια του, να λαμβάνει Πνεύμα Άγιο. Ο δε Πέτρος του είπε να πάνε τα χρήματά του μαζί με αυτόν στην απώλεια, επειδή νόμισε ότι θα αποκτήσει με αυτά τη δωρεά του Θεού, και ότι πρέπει να μετανοήσει για αυτήν την κακία του, κ.λπ.

Η δε μαρτυρία, την οποία παραθέτει από την ερμηνεία που κάνει ο Μέγας Βασίλειος στο 8ο Κεφάλαιο του Ησαΐα, αναφέρει: Ο νόμος, τον οποίο έδωσε ο Θεός για τη βοήθεια των ανθρώπων, δεν είναι σαν τα λόγια των μάγων, ώστε να δώσει κάποιος χρήματα για να τον αγοράσει (όπως αγοράζουν εκείνα όσοι πλανώνται από τους μάγους, οι οποίοι είναι αξιογέλαστοι, διότι δεν αρκεί που εξαπατώνται από το ψεύδος, αλλά δίνουν και πληρωμή για να το αγοράσουν), επειδή η χάρη του Θεού δεν πωλείται. Διότι είπε ο Κύριος: «Δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε». Βλέπεις πώς οργίστηκε ο Πέτρος εναντίον του Σίμωνα και του είπε: «το αργύριό σου ας πάει μαζί σου στην απώλεια, επειδή νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα»; Δεν είναι λοιπόν τα λόγια του Ευαγγελίου σαν αυτά των μάγων, επειδή τι αντάξια πληρωμή μπορεί να δώσει ο άνθρωπος για αυτά; Άκουσε πώς απορεί ο Δαβίδ και δεν έχει τι να ανταποδώσει στον Θεό για τις ευεργεσίες Του· ώστε, κανένα δώρο δεν είναι αντάξιο της θείας χάριτος. Ένα μόνο δώρο είναι αντάξιο: εάν κάποιος διαφυλάξει το χάρισμα που του δωρήθηκε, διότι Εκείνος που σου έδωσε τον θησαυρό δεν σου ζητά πληρωμή, αλλά τη διαφύλαξη αυτού που σου δόθηκε.

Εάν όμως ψεύδομαι, πού θα ξεφύγω από το αναπόδραστο της κρίσεως, το οποίο παραπέμπει τους ψευδομένους στην απώλεια; Διότι λέγει: «Θα καταστρέψεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος». Και όπως ακριβώς εκείνος που απιστεί σε αυτόν που ομιλεί μέσω του Πνεύματος, αμαρτάνει και βλασφημεί εις βάρος του Πνεύματος που ομιλεί, έτσι πάλι και εκείνος που στερείται την άνωθεν χάρη του Πνεύματος, εάν τολμήσει να πει ότι «ομιλώ εν Αγίω Πνεύματι», όπως ο Σίμων ο Μάγος και οι ομοϊδεάτες του, θα καταστεί ξένος προς τον Θεό και αντίθετος. Διότι αυτός που εναντιώνεται στους λόγους του Πνεύματος είναι εξάπαντος αντίθεος. Διότι ο Θεός είναι αχώριστος και αδιαίρετος· επειδή το Άγιο Πνεύμα είναι αχώριστο από την αϊδιότητα και τη βασιλεία του Πατρός και του Υιού.

Είθε να μην πάθουμε πλέον κάτι τέτοιο, σπλαχνίσου μας, Κύριε. Ίσως δε και όπως ο Ανανίας και η Σαπφείρα· διότι, νομίζοντας ότι μπορούσαν να πουν ψέματα στους αποστόλους, έπεσαν με πτώση τρομερή. Αυτό συμβαίνει και ανάμεσά μας· όταν κάποιος από εμάς έχει ψέμα στην καρδιά του και δεν αποκρίνεται με αλήθεια, ή ακόμη και σε κάποια τυχαία συναναστροφή, φοβάμαι και την πτώση του Σίμωνα του μάγου μπροστά στον άγιο Πέτρο τον κορυφαίο των αποστόλων, ο οποίος θέλησε να παραβρίσκεται για ανθρώπινη τιμή και δόξα, έστω κι αν φαινομενικά φάνηκε ότι είχε γίνει μαθητής του.