Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 8:22

Κεφ. Η΄, στ. 24. Προσευχηθείτε εσείς για εμένα προς τον Κύριο. Του Αθανασίου. Από τον τρίτο λόγο προς τους λεγομένους Καθαρούς. Απέναντι, λοιπόν, στην υποκρυπτόμενη πικρία του, και σε αυτή την αυθάδεια και την απόπειρά του ενάντια στη δωρεά του Θεού, ο Πέτρος δικαίως αγανάκτησε, και με αυτή την αγανάκτηση του είπε: «Το αργύριό σου ας είναι μαζί σου στην απώλεια. Ακόμη και αν δεν αρμόζει, ωστόσο εξαιτίας αυτής της αυθάδειάς σου, επειδή νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται μέσω χρημάτων, δεν έχεις μερίδιο ούτε κλήρο σε αυτό το ζήτημα. Διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού». Και αφού είπε τόσα εναντίον του ορθά και δίκαια, μη θεωρώντας κανένα από αυτά τα πάθη ανίατο για το φάρμακο της μετάνοιας, αλλά κρίνοντας ότι τα λόγια αυτά λειτουργούν θεραπευτικά, πρόσθεσε: «Μετανόησε, λοιπόν, από την κακία σου και δεήσου στον Κύριο, μήπως τυχόν σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου». Διότι μεγάλο πράγμα είναι και αυτό για εσένα. Και μην επιδιώκεις πια τη δωρεά με τόσο ακάθαρτο και ρυπαρό τρόπο, μέσω χρημάτων. Αλλά, αφού πρώτα απομακρυνθείς από την πικρία σου και από αυτή την κακή σκέψη, μετανόησε, μήπως και σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου· το λέει αυτό όχι επειδή αμφιβάλλει, αλλά επειδή πρόκειται για δυσίατα πάθη· όχι βέβαια ανίατα, αλλά δυσίατα. Διότι, αν ήταν ανίατο, θα ήταν περιττό το να πει: «Μετανόησε από την κακία σου αυτή, και δεήσου στον Κύριο».

Αλλά, για να καταδείξει ότι η μετάνοια έχει μεν ισχύ μέσω αυτών, και ότι υπάρχει ανάγκη από πολλή μετάνοια και επιμέλεια για όσους έχουν βαρυνθεί από την κακία, πρόσθεσε: «Ίσως σου συγχωρεθεί αυτή η επινόηση της καρδιάς σου. Διότι βλέπω ότι βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας». Και τόση ισχύ είχε η προτροπή σε μετάνοια αυτού του μεγάλου αποστόλου, ακόμη και προς έναν τέτοιο μάγο, και προς αυτόν που ήταν τόσο μεστός από χολή και πικρία, και γεμάτος από τόσα κακά, ώστε αμέσως να επιδείξει επιμέλεια για τον εαυτό του, και για εκείνον που είπε αυτά τα λόγια να επιμαρτυρεί η Γραφή: «Δεηθείτε εσείς για εμένα προς τον Κύριο, διότι εγώ δεν έχω παρρησία, ώστε να μην έλθει πάνω μου τίποτα από όσα είπατε». Και βεβαίως ο θείος Απόστολος ούτε του το απαγόρευσε αυτό, ούτε τον απέρριψε.

Μετανόησε, λοιπόν, για την κακία σου αυτή και δεήσου στον Κύριο, μήπως τυχόν σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου. Διότι σε βλέπω να βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμά αδικίας. Ότι κατά την αναλογία της πίστεως δίνονται στον καθένα από τον Θεό χαρίσματα προς το συμφέρον.

Οι μαθητές του, λοιπόν, τελούν μαγείες και χρησιμοποιούν επωδές, φίλτρα και αγώγιμα, και εξαπολύουν τους λεγόμενους ονειροπόμπους δαίμονες για να ταράσσουν όσους επιθυμούν· αλλά συναναστρέφονται και με τους λεγόμενους παρέδρους. Έχουν δε εικόνα του Σίμωνα με τη μορφή του Δία και της Ελένης με τη μορφή της Αθηνάς, και τις προσκυνούν, αποκαλώντας τον μεν κύριο, την δε κυρία. Εάν, όμως, κάποιος μεταξύ τους, βλέποντας τις εικόνες, τις αποκαλέσει με το όνομα του Σίμωνα ή της Ελένης, αποβάλλεται, ως αγνοών τα μυστήρια. Αυτός ο Σίμων, ο οποίος με μαγείες πλανούσε πολλούς στη Σαμάρεια, ελέγχθηκε από τους αποστόλους. Και αφού έγινε επάρατος, όπως έχει γραφτεί στις Πράξεις, και αποδοκιμάστηκε, αργότερα επιχείρησε τα ίδια, έως ότου πήγε στη Ρώμη και εναντιώθηκε στους αποστόλους. Απέναντί του αντιπαρατέθηκε σθεναρά ο Πέτρος, καθώς ο Σίμων πλανούσε πολλούς με μαγείες.

«Βλέποντας δε», λέει, «ο Σίμων ότι διά της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δίδεται το Άγιο Πνεύμα». Δεν θα το έλεγε αυτό, αν δεν συνέβαινε κάτι το αισθητό. Αυτό έκανε και ο Παύλος, όταν μιλούσαν με γλώσσες. Είδες τη μιαρότητα του Σίμωνα; Πρόσφερε χρήματα· μολονότι δεν τον είδε να το κάνει αυτό για χρήματα. Επομένως, η πράξη του δεν προερχόταν από άγνοια, αλλά από άνθρωπο που τον πείραζε και ήθελε να του προσάψει κατηγορία. Γι' αυτό και ακούει: «Δεν υπάρχει για σένα μερίδα ούτε κλήρος στο ζήτημα αυτό· διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού». Πάλι φέρνει στο φως τα όσα βρίσκονταν στη διάνοιά του, επειδή εκείνος νόμιζε ότι παρέμενε απαρατήρητος. «Μετανόησε λοιπόν από αυτή την κακία σου, και δεήσου στον Κύριο, μήπως και σου συγχωρηθεί η σκέψη της καρδιάς σου. Διότι σε βλέπω να βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας». Αποκρινόμενος δε ο Σίμων, είπε: «Δεηθείτε εσείς για εμένα προς τον Κύριο, ώστε να μην έλθει επάνω μου τίποτε από όσα είπατε». Ενώ έπρεπε να μετανοήσει από καρδιάς, ενώ έπρεπε να κλάψει, αυτός το κάνει μόνο τυπικά. Το «μήπως και σου συγχωρηθεί» το είπε όχι με την έννοια ότι δεν θα του συγχωρούνταν, αν έκλαιγε, αλλά επειδή ήταν συνήθεια και στους προφήτες να προειδοποιούν μόνο αποτρεπτικά και να μη λένε: «Εάν κάνεις αυτό, θα σου συγχωρηθεί», αλλά να λένε ότι οπωσδήποτε θα επέλθει η τιμωρία.

Δύο πράγματα, λοιπόν, του παραγγέλλει: «Μετανόησε και δεήσου, μήπως τυχόν σου συγχωρεθεί η πρόθεση της καρδιάς σου». Διότι είχε συλλάβει κάτι το πονηρό. Γι' αυτό και του είπε: «Μήπως τυχόν σου συγχωρεθεί», επειδή γνώριζε ότι ήταν αδιόρθωτος. Εκείνος, πάλι, φοβάται το πλήθος και διστάζει να το αρνηθεί. Αν και, εάν δεν είχε θορυβηθεί, θα έλεγε: «Δεν το γνώριζα, από αφέλεια το έπραξα»· ωστόσο περιήλθε σε κατάπληξη, πρώτον μεν διότι αιχμαλωτίστηκε από τα σημεία, δεύτερον δε διότι έγιναν φανερές οι σκέψεις της διανοίας του. Γι' αυτό και αναχωρούσε πλέον μακριά, για τη Ρώμη, νομίζοντας ότι ο Απόστολος δεν θα έφτανε έως εκεί.

Ο Σίμων ο μάγος μετεστράφη, αναφέρει η Γραφή, και αφού βαπτίστηκε, παρέμενε αφοσιωμένος στον Φίλιππο, βλέποντας τα θαύματα· αλλά μετά από λίγες ημέρες επέστρεψε αμέσως στην προηγούμενη κακία του και ήθελε να αγοράσει τη σωτηρία με χρήματα. Τι λέει λοιπόν σε αυτόν τον νεοφώτιστο ο Πέτρος; «Βλέπω ότι βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμά αδικίας· γι' αυτό παρακάλεσε τον Κύριο, μήπως και σου συγχωρηθεί αυτή η κακία». Δεν είχε ακόμη εισέλθει στους αγώνες, και αμέσως υπέπεσε σε ασυγχώρητη πτώση. Όπως, λοιπόν, είναι δυνατόν να πέσει κανείς μετά από δύο ημέρες και να χάσει την προσωνυμία του νεοφώτιστου και τη χάρη, έτσι είναι δυνατόν και μετά από δέκα και είκοσι χρόνια και μέχρι την έσχατη ημέρα να διατηρεί λαμπρό και αυτό το σεμνό όνομα και την πραγματική του υπόσταση. Και μάρτυρας αυτού είναι ο απόστολος Παύλος, ο οποίος στα γηρατειά του έλαμψε ακόμη περισσότερο. Διότι, επειδή αυτή η πνευματική νεότητα δεν προέρχεται από τη φύση, αλλά εμείς είμαστε κύριοι της προαίρεσής μας και για το ένα και για το άλλο, το να γεράσουμε ή να παραμείνουμε νέοι εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς. Διότι, ως προς το σώμα, ακόμη κι αν κάποιος καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια, ακόμη κι αν κάνει τα πάντα και δεν φθείρει το σώμα, ακόμη κι αν το κρατά προστατευμένο μέσα στο σπίτι, ακόμη κι αν δεν το καταπονεί με κόπους και με συνεχείς εργασίες, οπωσδήποτε σύμφωνα με τον νόμο της φύσης το γήρας και πάλι θα το καταλάβει· ως προς την ψυχή, όμως, δεν συμβαίνει έτσι· αντιθέτως, αν δεν την φθείρεις, ούτε την καταπονείς με βιωτικούς μόχθους και κοσμικές φροντίδες, παραμένει πάντοτε ακμαία, διατηρώντας τη νεότητά της αμόλυντη.

Εάν κάποιος επίσκοπος αποκτήσει το αξίωμα αυτό μέσω χρημάτων, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, να καθαιρούνται αμφότεροι· και να αποβάλλονται από την Εκκλησία, όπως ο Σίμων ο μάγος από τον Πέτρο.

Επειδή και ο μακάριος Παύλος, προσελκύοντας σε μεγαλύτερο βαθμό την άνωθεν ροπή διά της μετέπειτα αρετής του, παρέμεινε αδιάκοπα σε αυτήν τη φαιδρότητα, καθιστώντας λαμπρότερο μέσα του το φως της αρετής. Αντίθετα, εκείνος ο Σίμων ο μάγος, παρόλο που μετανοώντας έσπευσε προς τη δωρεά του βαπτίσματος και απόλαυσε και τη χάρη και τη δεσποτική ευεργεσία, επειδή δεν προσέφερε αντάξιο φρόνημα αλλά επέδειξε πολλή ραθυμία, ξαφνικά αποστερήθηκε μια τόσο μεγάλη δωρεά, φτάνοντας στο σημείο να δεχθεί συμβουλή από τον πρώτο των αποστόλων να θεραπεύσει το μέγεθος του παραπτώματός του διά της μετανοίας: «Μετανόησε, λοιπόν», του λέει, «από αυτήν την κακία σου, μήπως και σου συγχωρηθεί η σκέψη της καρδιάς σου». Αλλά, μη γένοιτο ποτέ κανείς από όσους έχουν συγκεντρωθεί εδώ να υποστεί κάτι τέτοιο· τουναντίον, κατά το παράδειγμα του μακάριου Παύλου, είθε όλοι να επιδοθούν σε τέτοια αρετή, ώστε να αξιωθούν ακόμη πιο πλουσιοπάροχης της δεσποτικής δωρεάς. Διότι δεν είναι τυχαία, αγαπητέ μου, τα αγαθά των οποίων αξιωθήκαμε· το μέγεθος των δωρεών που μας έχουν παραχωρηθεί υπερβαίνει κάθε ανθρώπινη διάνοια και ξεπερνά τον λογισμό μας. Αναλογίσου, σε παρακαλώ, πόση εξουσία σου εμπιστεύθηκαν και τι αξίωμα έλαβες από τον Βασιλέα των όλων.

Τι συνέβη, λοιπόν, με τον Σίμωνα τον μάγο; Αφού βαπτίσθηκε και υπέπεσε σε παράπτωμα, και κατακρίθηκε από τον Πέτρο επειδή πρόσφερε χρήματα για να εμπορευθεί την ακαπήλευτη δωρεά, δεν ζήτησε τη μετάνοια; Δεν του αποκρίθηκε ο μακάριος Πέτρος λέγοντας: «Μετανόησε για την κακία σου αυτή, και παρακάλεσε τον Κύριο»; Γιατί, λέει κάποιος, δεν είπε αυτά τα λόγια στον Ανανία και στη Σαπφείρα, «Μετανοήστε για την κακία σας»; Πρόσεξε με ακρίβεια. Η χάρη του Πνεύματος δεν εμπαίζεται. Διότι ο Ανανίας και η Σαπφείρα, όταν ελέγχονταν από τον Πέτρο και άκουγαν από αυτόν το «Γιατί συμφωνήσατε να πειράξετε το Πνεύμα του Κυρίου;», δεν ομολόγησαν την αμαρτία τους, δεν προσέπεσαν, δεν παρακάλεσαν, δεν είπαν ότι «ως άνθρωποι σφάλαμε». Αλλά τι έκαναν; Ενώ ελέγχονταν από αυτόν, αντιτάσσονταν στα λόγια του, προσπαθώντας να του αποκρύψουν την αλήθεια, μη κατανοώντας ότι το Άγιο Πνεύμα δεν εμπαίζεται. Γι' αυτό παρευθύς ο μακάριος Πέτρος, αγανακτώντας, εξέδωσε γι' αυτούς την αρμόζουσα απόφαση.

Πολλοί άρπαξαν την ιερωσύνη με χρήματα, αλλά δεν βρήκαν κάποιον να τους ελέγξει, ούτε άκουσαν αυτά που άκουσε τότε ο Σίμωνας από τον Πέτρο. Όμως, δεν διέφυγαν για αυτόν τον λόγο, αλλά θα υποστούν πολύ πιο σκληρή τιμωρία από αυτήν που θα τους επιβαλλόταν εδώ, διότι ούτε από το παράδειγμα αυτό συνετίστηκαν. Πολλοί τόλμησαν τα έργα του Κορέ, αλλά δεν έπαθαν όσα έπαθε ο Κορέ· θα τιμωρηθούν όμως αργότερα, υφιστάμενοι μεγαλύτερη ζημία. Πολλοί, αν και μιμήθηκαν την ασέβεια του Φαραώ, δεν καταποντίστηκαν όπως εκείνος, αλλά τους περιμένει το πέλαγος της γέεννας. Διότι ούτε εκείνοι που αποκαλούν τους αδελφούς τους μωρούς έχουν ήδη τιμωρηθεί· η κόλασή τους είναι φυλαγμένη για την άλλη ζωή. Μην νομίζετε, λοιπόν, ότι οι αποφάσεις του Θεού είναι μόνο λόγια. Γι' αυτό, άλλωστε, κάποιες από αυτές τις έκανε πράξη, όπως στην περίπτωση της Σαπφείρας, του άνδρα της, του Χαρμί, του Ααρών και πολλών άλλων, έτσι ώστε όσοι απιστούν στα λόγια Του, πειθόμενοι από τα ίδια τα γεγονότα, να πάψουν πια να εξαπατούν τον εαυτό τους νομίζοντας ότι δεν θα τιμωρηθούν, και να μάθουν ότι η αγαθότητα του Θεού έγκειται στο να δίνει προθεσμία μετανοίας σε αυτούς που αμαρτάνουν, και όχι στο να μην τιμωρεί καθόλου εκείνους που εμμένουν στα αμαρτήματά τους.

Από το βιβλίο των Πράξεων «Όταν δε ο Σίμων είδε ότι διά της επιθέσεως των χειρών των Αποστόλων δίδεται το Άγιο Πνεύμα, τους προσέφερε χρήματα λέγοντας: Δώστε και σε εμένα την εξουσία αυτή, ώστε σε όποιον επιθέτω τα χέρια, να λαμβάνει Άγιο Πνεύμα. Ο Πέτρος όμως του είπε: Το αργύριό σου ας πάει μαζί με εσένα στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα· δεν έχεις μερίδιο ούτε κλήρο στην υπόθεση αυτή, διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού. Μετανόησε, λοιπόν, για την κακία σου αυτή και δεήσου στον Θεό, μήπως σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου· διότι βλέπω ότι βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμά αδικίας».

Η μαρτυρία, λοιπόν, από τις Πράξεις αναφέρει ότι ο Σίμων ο μάγος έφερε στους Αποστόλους χρήματα, λέγοντάς τους να δώσουν και σε αυτόν την εξουσία, ώστε σε όποιον επιθέτει τα χέρια του, να λαμβάνει Πνεύμα Άγιο. Ο δε Πέτρος του είπε να πάνε τα χρήματά του μαζί με αυτόν στην απώλεια, επειδή νόμισε ότι θα αποκτήσει με αυτά τη δωρεά του Θεού, και ότι πρέπει να μετανοήσει για αυτήν την κακία του, κ.λπ.

Εάν όμως ψεύδομαι, πού θα ξεφύγω από το αναπόδραστο της κρίσεως, το οποίο παραπέμπει τους ψευδομένους στην απώλεια; Διότι λέγει: «Θα καταστρέψεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος». Και όπως ακριβώς εκείνος που απιστεί σε αυτόν που ομιλεί μέσω του Πνεύματος, αμαρτάνει και βλασφημεί εις βάρος του Πνεύματος που ομιλεί, έτσι πάλι και εκείνος που στερείται την άνωθεν χάρη του Πνεύματος, εάν τολμήσει να πει ότι «ομιλώ εν Αγίω Πνεύματι», όπως ο Σίμων ο Μάγος και οι ομοϊδεάτες του, θα καταστεί ξένος προς τον Θεό και αντίθετος. Διότι αυτός που εναντιώνεται στους λόγους του Πνεύματος είναι εξάπαντος αντίθεος. Διότι ο Θεός είναι αχώριστος και αδιαίρετος· επειδή το Άγιο Πνεύμα είναι αχώριστο από την αϊδιότητα και τη βασιλεία του Πατρός και του Υιού.

Είθε να μην πάθουμε πλέον κάτι τέτοιο, σπλαχνίσου μας, Κύριε. Ίσως δε και όπως ο Ανανίας και η Σαπφείρα· διότι, νομίζοντας ότι μπορούσαν να πουν ψέματα στους αποστόλους, έπεσαν με πτώση τρομερή. Αυτό συμβαίνει και ανάμεσά μας· όταν κάποιος από εμάς έχει ψέμα στην καρδιά του και δεν αποκρίνεται με αλήθεια, ή ακόμη και σε κάποια τυχαία συναναστροφή, φοβάμαι και την πτώση του Σίμωνα του μάγου μπροστά στον άγιο Πέτρο τον κορυφαίο των αποστόλων, ο οποίος θέλησε να παραβρίσκεται για ανθρώπινη τιμή και δόξα, έστω κι αν φαινομενικά φάνηκε ότι είχε γίνει μαθητής του.