Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 8:23

Αλλά, για να καταδείξει ότι η μετάνοια έχει μεν ισχύ μέσω αυτών, και ότι υπάρχει ανάγκη από πολλή μετάνοια και επιμέλεια για όσους έχουν βαρυνθεί από την κακία, πρόσθεσε: «Ίσως σου συγχωρεθεί αυτή η επινόηση της καρδιάς σου. Διότι βλέπω ότι βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας». Και τόση ισχύ είχε η προτροπή σε μετάνοια αυτού του μεγάλου αποστόλου, ακόμη και προς έναν τέτοιο μάγο, και προς αυτόν που ήταν τόσο μεστός από χολή και πικρία, και γεμάτος από τόσα κακά, ώστε αμέσως να επιδείξει επιμέλεια για τον εαυτό του, και για εκείνον που είπε αυτά τα λόγια να επιμαρτυρεί η Γραφή: «Δεηθείτε εσείς για εμένα προς τον Κύριο, διότι εγώ δεν έχω παρρησία, ώστε να μην έλθει πάνω μου τίποτα από όσα είπατε». Και βεβαίως ο θείος Απόστολος ούτε του το απαγόρευσε αυτό, ούτε τον απέρριψε.

Μετανόησε, λοιπόν, για την κακία σου αυτή και δεήσου στον Κύριο, μήπως τυχόν σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου. Διότι σε βλέπω να βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμά αδικίας. Ότι κατά την αναλογία της πίστεως δίνονται στον καθένα από τον Θεό χαρίσματα προς το συμφέρον.

Οι μαθητές του, λοιπόν, τελούν μαγείες και χρησιμοποιούν επωδές, φίλτρα και αγώγιμα, και εξαπολύουν τους λεγόμενους ονειροπόμπους δαίμονες για να ταράσσουν όσους επιθυμούν· αλλά συναναστρέφονται και με τους λεγόμενους παρέδρους. Έχουν δε εικόνα του Σίμωνα με τη μορφή του Δία και της Ελένης με τη μορφή της Αθηνάς, και τις προσκυνούν, αποκαλώντας τον μεν κύριο, την δε κυρία. Εάν, όμως, κάποιος μεταξύ τους, βλέποντας τις εικόνες, τις αποκαλέσει με το όνομα του Σίμωνα ή της Ελένης, αποβάλλεται, ως αγνοών τα μυστήρια. Αυτός ο Σίμων, ο οποίος με μαγείες πλανούσε πολλούς στη Σαμάρεια, ελέγχθηκε από τους αποστόλους. Και αφού έγινε επάρατος, όπως έχει γραφτεί στις Πράξεις, και αποδοκιμάστηκε, αργότερα επιχείρησε τα ίδια, έως ότου πήγε στη Ρώμη και εναντιώθηκε στους αποστόλους. Απέναντί του αντιπαρατέθηκε σθεναρά ο Πέτρος, καθώς ο Σίμων πλανούσε πολλούς με μαγείες.

ΡΙΘ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΕΥΣΕΒΙΟ. Ότι είναι υπερβολικά φρικτό να πουλάει ή να αγοράζει κανείς την ιεροσύνη. Πολύ σωστά μελέτησας το ψαλμικό ρητό και συγκέντρωσας τους μονοτρόπους στον οίκο του Κυρίου, ενώνοντας τον Ζώσιμο με τον Μάρωνα, καταβάλλοντας, όπως νομίζω, κάθε προσπάθεια ώστε κανένας από τους φαύλους να μην παραμείνει έξω από το θυσιαστήριο. Μάθε λοιπόν, ότι αυξάνοντας το πλήθος των Σίμωνων, εκείνων δηλαδή που νομίζουν ότι το Πνεύμα του Θεού αποκτάται με χρήματα, απέκτησες κοινό πουγκί με τον προδότη, κυλιόμενος μέσα σε χολή πικρίας και σε δεσμά αδικίας, και ξεπουλώντας με θράσος εκείνα που είναι ποθητά ακόμη και στους ίδιους τους αγγέλους.

«Βλέποντας δε», λέει, «ο Σίμων ότι διά της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δίδεται το Άγιο Πνεύμα». Δεν θα το έλεγε αυτό, αν δεν συνέβαινε κάτι το αισθητό. Αυτό έκανε και ο Παύλος, όταν μιλούσαν με γλώσσες. Είδες τη μιαρότητα του Σίμωνα; Πρόσφερε χρήματα· μολονότι δεν τον είδε να το κάνει αυτό για χρήματα. Επομένως, η πράξη του δεν προερχόταν από άγνοια, αλλά από άνθρωπο που τον πείραζε και ήθελε να του προσάψει κατηγορία. Γι' αυτό και ακούει: «Δεν υπάρχει για σένα μερίδα ούτε κλήρος στο ζήτημα αυτό· διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού». Πάλι φέρνει στο φως τα όσα βρίσκονταν στη διάνοιά του, επειδή εκείνος νόμιζε ότι παρέμενε απαρατήρητος. «Μετανόησε λοιπόν από αυτή την κακία σου, και δεήσου στον Κύριο, μήπως και σου συγχωρηθεί η σκέψη της καρδιάς σου. Διότι σε βλέπω να βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας». Αποκρινόμενος δε ο Σίμων, είπε: «Δεηθείτε εσείς για εμένα προς τον Κύριο, ώστε να μην έλθει επάνω μου τίποτε από όσα είπατε». Ενώ έπρεπε να μετανοήσει από καρδιάς, ενώ έπρεπε να κλάψει, αυτός το κάνει μόνο τυπικά. Το «μήπως και σου συγχωρηθεί» το είπε όχι με την έννοια ότι δεν θα του συγχωρούνταν, αν έκλαιγε, αλλά επειδή ήταν συνήθεια και στους προφήτες να προειδοποιούν μόνο αποτρεπτικά και να μη λένε: «Εάν κάνεις αυτό, θα σου συγχωρηθεί», αλλά να λένε ότι οπωσδήποτε θα επέλθει η τιμωρία.

Μετανόησε, λοιπόν. Διότι βλέπω ότι βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας. Τα λόγια αυτά δείχνουν μεγάλη οργή. Δεν τον τιμωρεί όμως, για να μην είναι πλέον η πίστη αποτέλεσμα ανάγκης, για να μη φανεί το γεγονός σκληρό, για να εισαγάγει την οδό της μετανοίας· ή και διότι αρκούσε για τη διόρθωσή του το ότι ελέγχθηκε, το ότι φανερώθηκαν όσα είχε στην καρδιά του, και το ότι ομολόγησε ο ίδιος πως συνελήφθη στο σφάλμα του. Διότι με το να πει: «Προσευχηθείτε εσείς για μένα», αυτό είναι γνώρισμα ανθρώπου που ταυτόχρονα ομολογεί και αποδεικνύει την ενοχή του.

Ο Σίμων ο μάγος μετεστράφη, αναφέρει η Γραφή, και αφού βαπτίστηκε, παρέμενε αφοσιωμένος στον Φίλιππο, βλέποντας τα θαύματα· αλλά μετά από λίγες ημέρες επέστρεψε αμέσως στην προηγούμενη κακία του και ήθελε να αγοράσει τη σωτηρία με χρήματα. Τι λέει λοιπόν σε αυτόν τον νεοφώτιστο ο Πέτρος; «Βλέπω ότι βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμά αδικίας· γι' αυτό παρακάλεσε τον Κύριο, μήπως και σου συγχωρηθεί αυτή η κακία». Δεν είχε ακόμη εισέλθει στους αγώνες, και αμέσως υπέπεσε σε ασυγχώρητη πτώση. Όπως, λοιπόν, είναι δυνατόν να πέσει κανείς μετά από δύο ημέρες και να χάσει την προσωνυμία του νεοφώτιστου και τη χάρη, έτσι είναι δυνατόν και μετά από δέκα και είκοσι χρόνια και μέχρι την έσχατη ημέρα να διατηρεί λαμπρό και αυτό το σεμνό όνομα και την πραγματική του υπόσταση. Και μάρτυρας αυτού είναι ο απόστολος Παύλος, ο οποίος στα γηρατειά του έλαμψε ακόμη περισσότερο. Διότι, επειδή αυτή η πνευματική νεότητα δεν προέρχεται από τη φύση, αλλά εμείς είμαστε κύριοι της προαίρεσής μας και για το ένα και για το άλλο, το να γεράσουμε ή να παραμείνουμε νέοι εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς. Διότι, ως προς το σώμα, ακόμη κι αν κάποιος καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια, ακόμη κι αν κάνει τα πάντα και δεν φθείρει το σώμα, ακόμη κι αν το κρατά προστατευμένο μέσα στο σπίτι, ακόμη κι αν δεν το καταπονεί με κόπους και με συνεχείς εργασίες, οπωσδήποτε σύμφωνα με τον νόμο της φύσης το γήρας και πάλι θα το καταλάβει· ως προς την ψυχή, όμως, δεν συμβαίνει έτσι· αντιθέτως, αν δεν την φθείρεις, ούτε την καταπονείς με βιωτικούς μόχθους και κοσμικές φροντίδες, παραμένει πάντοτε ακμαία, διατηρώντας τη νεότητά της αμόλυντη.

Εάν κάποιος επίσκοπος αποκτήσει το αξίωμα αυτό μέσω χρημάτων, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, να καθαιρούνται αμφότεροι· και να αποβάλλονται από την Εκκλησία, όπως ο Σίμων ο μάγος από τον Πέτρο.

Πολλοί άρπαξαν την ιερωσύνη με χρήματα, αλλά δεν βρήκαν κάποιον να τους ελέγξει, ούτε άκουσαν αυτά που άκουσε τότε ο Σίμωνας από τον Πέτρο. Όμως, δεν διέφυγαν για αυτόν τον λόγο, αλλά θα υποστούν πολύ πιο σκληρή τιμωρία από αυτήν που θα τους επιβαλλόταν εδώ, διότι ούτε από το παράδειγμα αυτό συνετίστηκαν. Πολλοί τόλμησαν τα έργα του Κορέ, αλλά δεν έπαθαν όσα έπαθε ο Κορέ· θα τιμωρηθούν όμως αργότερα, υφιστάμενοι μεγαλύτερη ζημία. Πολλοί, αν και μιμήθηκαν την ασέβεια του Φαραώ, δεν καταποντίστηκαν όπως εκείνος, αλλά τους περιμένει το πέλαγος της γέεννας. Διότι ούτε εκείνοι που αποκαλούν τους αδελφούς τους μωρούς έχουν ήδη τιμωρηθεί· η κόλασή τους είναι φυλαγμένη για την άλλη ζωή. Μην νομίζετε, λοιπόν, ότι οι αποφάσεις του Θεού είναι μόνο λόγια. Γι' αυτό, άλλωστε, κάποιες από αυτές τις έκανε πράξη, όπως στην περίπτωση της Σαπφείρας, του άνδρα της, του Χαρμί, του Ααρών και πολλών άλλων, έτσι ώστε όσοι απιστούν στα λόγια Του, πειθόμενοι από τα ίδια τα γεγονότα, να πάψουν πια να εξαπατούν τον εαυτό τους νομίζοντας ότι δεν θα τιμωρηθούν, και να μάθουν ότι η αγαθότητα του Θεού έγκειται στο να δίνει προθεσμία μετανοίας σε αυτούς που αμαρτάνουν, και όχι στο να μην τιμωρεί καθόλου εκείνους που εμμένουν στα αμαρτήματά τους.

Προς τους οσιωτάτους και θεοφιλεστάτους συναδελφούς και συλλειτουργούς μας και προς τους μητροπολίτες, ο Γεννάδιος και η ενδημούσα μαζί του αγία σύνοδος, απευθύνουν χαιρετισμό εν Κυρίω. Ο δεσπότης μας Θεός και Σωτήρας Ιησούς Χριστός, αφού χειροτόνησε τους αγίους μαθητές του οικουμενικούς διδασκάλους και τους απέστειλε να κηρύξουν το κήρυγμα του ευαγγελίου, λέει: «αυτήν που δωρεάν λάβατε από εμένα, δωρεάν να τη δώσετε», δηλαδή να μη λαμβάνουν γι' αυτήν κανέναν χρυσό ή άργυρο ή χαλκό ή οτιδήποτε άλλο γεώδες και υλικό. Αυτήν δε την εντολή δίνει και σε εμάς μέσω εκείνων, εφόσον μας αξίωσε να λάβουμε τον δικό τους βαθμό και τη δική τους θέση. Και όπως ακριβώς εκείνοι τότε, έτσι κι εμείς οφείλουμε να τηρούμε με ακρίβεια την εντολή: «δωρεάν λάβατε», λέει, «δωρεάν δώστε». Διότι τι είναι πιο σαφές από αυτήν την εντολή; Και τι πιο ωφέλιμο για όσους υπακούουν; Αλίμονο όμως σε όσους επιχειρούν να αποκτήσουν ή να μεταδώσουν τη δωρεά του Θεού με χρήματα· διότι τέτοιοι άνθρωποι, όπως λέει ο Πέτρος, έχουν αιχμαλωτιστεί από την ίδια τους τη φιλαργυρία «σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας».

Αλίμονο, πραγματικά, σε εκείνους που έχουν υποθέσει ότι μπορούν να αποκτήσουν τη δωρεά του Θεού ή να τη μεταδώσουν μέσω χρημάτων! Διότι τέτοιοι άνθρωποι βρίσκονται σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας, σύμφωνα με την απόφαση του αγίου Πέτρου, έχοντας κυριευθεί από τη δική τους φιλαργυρία. Επομένως και ο σχετικός με αυτό Κανόνας των οσίων και μακαρίων Πατέρων, της αγίας και μεγάλης Οικουμενικής Συνόδου που συγκλήθηκε στη Χαλκηδόνα, συμφωνεί με αυτόν τον δεσποτικό νόμο, ο οποίος έχει διατυπωθεί σε εμάς σαφώς με αυτές ακριβώς τις λέξεις: «Εάν κάποιος Επίσκοπος τελέσει χειροτονία για χρήματα, και υποβιβάσει σε αγοραπωλησία την άπρατη χάρη, και χειροτονήσει έναντι χρημάτων Επίσκοπο, ή Πρεσβύτερο, ή Διάκονο, ή κάποιον άλλον από αυτούς που συγκαταλέγονται στον Κλήρο, ή προβάλει έναντι χρημάτων Οικονόμο, ή Έκδικο, ή Παραμονάριο, ή γενικά κάποιον από τον Κλήρο, για δική του αισχροκέρδεια, αυτός που το επιχείρησε, εφόσον ελεγχθεί, ας κινδυνεύσει ως προς τον δικό του βαθμό, και ο χειροτονούμενος ας μην ωφεληθεί καθόλου από την εμπορική χειροτονία ή προβολή, αλλά ας αποξενωθεί από το αξίωμα ή το λειτούργημα, το οποίο έλαβε έναντι χρημάτων. Εάν δε κάποιος φανεί ότι μεσιτεύει σε αυτά τα αισχρά και αθέμιτα κέρδη, και αυτός, εάν μεν είναι Κληρικός, ας εκπέσει από τον δικό του βαθμό, εάν δε είναι λαϊκός ή μοναχός, ας αναθεματιστεί».

Απλά και φανερά είναι τα λόγια αυτής της εντολής, χωρίς να έχουν κανένα δύσκολο νόημα, το οποίο να χρειάζεται σοφιστική και περίεργη εξήγηση. Από εμένα, λέει, λάβατε το αξίωμα της Ιερωσύνης, και αν μεν για αυτό πληρώσατε πολλά ή λίγα, και εγώ το πούλησα σε εσάς, πουλήστε το και εσείς στους άλλους. Αν όμως το λάβατε ως χάρισμα, ως χάρισμα δώστε το και εσείς. Ποια εντολή είναι πιο ξεκάθαρη από αυτήν; Ή ποιο πράγμα είναι ωφελιμότερο από αυτό για εκείνους που υπακούουν; Αλίμονο αληθινά σε εκείνους που νομίζουν ότι παίρνουν και δίνουν με χρήματα τη δωρεά και τη χάρη του Θεού, επειδή και αυτοί βρίσκονται σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας, όπως ο Σίμων ο μάγος, καθώς του είπε ο Απόστολος Πέτρος. Σύμφωνος δε με την ανωτέρω δεσποτική εντολή του Κυρίου είναι και ο β' Κανόνας της δ'.

Από το βιβλίο των Πράξεων «Όταν δε ο Σίμων είδε ότι διά της επιθέσεως των χειρών των Αποστόλων δίδεται το Άγιο Πνεύμα, τους προσέφερε χρήματα λέγοντας: Δώστε και σε εμένα την εξουσία αυτή, ώστε σε όποιον επιθέτω τα χέρια, να λαμβάνει Άγιο Πνεύμα. Ο Πέτρος όμως του είπε: Το αργύριό σου ας πάει μαζί με εσένα στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα· δεν έχεις μερίδιο ούτε κλήρο στην υπόθεση αυτή, διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού. Μετανόησε, λοιπόν, για την κακία σου αυτή και δεήσου στον Θεό, μήπως σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου· διότι βλέπω ότι βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμά αδικίας».

Εάν όμως ψεύδομαι, πού θα ξεφύγω από το αναπόδραστο της κρίσεως, το οποίο παραπέμπει τους ψευδομένους στην απώλεια; Διότι λέγει: «Θα καταστρέψεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος». Και όπως ακριβώς εκείνος που απιστεί σε αυτόν που ομιλεί μέσω του Πνεύματος, αμαρτάνει και βλασφημεί εις βάρος του Πνεύματος που ομιλεί, έτσι πάλι και εκείνος που στερείται την άνωθεν χάρη του Πνεύματος, εάν τολμήσει να πει ότι «ομιλώ εν Αγίω Πνεύματι», όπως ο Σίμων ο Μάγος και οι ομοϊδεάτες του, θα καταστεί ξένος προς τον Θεό και αντίθετος. Διότι αυτός που εναντιώνεται στους λόγους του Πνεύματος είναι εξάπαντος αντίθεος. Διότι ο Θεός είναι αχώριστος και αδιαίρετος· επειδή το Άγιο Πνεύμα είναι αχώριστο από την αϊδιότητα και τη βασιλεία του Πατρός και του Υιού.

Είθε να μην πάθουμε πλέον κάτι τέτοιο, σπλαχνίσου μας, Κύριε. Ίσως δε και όπως ο Ανανίας και η Σαπφείρα· διότι, νομίζοντας ότι μπορούσαν να πουν ψέματα στους αποστόλους, έπεσαν με πτώση τρομερή. Αυτό συμβαίνει και ανάμεσά μας· όταν κάποιος από εμάς έχει ψέμα στην καρδιά του και δεν αποκρίνεται με αλήθεια, ή ακόμη και σε κάποια τυχαία συναναστροφή, φοβάμαι και την πτώση του Σίμωνα του μάγου μπροστά στον άγιο Πέτρο τον κορυφαίο των αποστόλων, ο οποίος θέλησε να παραβρίσκεται για ανθρώπινη τιμή και δόξα, έστω κι αν φαινομενικά φάνηκε ότι είχε γίνει μαθητής του.