Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 8:24

Κεφ. Η΄, στ. 24. Προσευχηθείτε εσείς για εμένα προς τον Κύριο. Του Αθανασίου. Από τον τρίτο λόγο προς τους λεγομένους Καθαρούς. Απέναντι, λοιπόν, στην υποκρυπτόμενη πικρία του, και σε αυτή την αυθάδεια και την απόπειρά του ενάντια στη δωρεά του Θεού, ο Πέτρος δικαίως αγανάκτησε, και με αυτή την αγανάκτηση του είπε: «Το αργύριό σου ας είναι μαζί σου στην απώλεια. Ακόμη και αν δεν αρμόζει, ωστόσο εξαιτίας αυτής της αυθάδειάς σου, επειδή νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται μέσω χρημάτων, δεν έχεις μερίδιο ούτε κλήρο σε αυτό το ζήτημα. Διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού». Και αφού είπε τόσα εναντίον του ορθά και δίκαια, μη θεωρώντας κανένα από αυτά τα πάθη ανίατο για το φάρμακο της μετάνοιας, αλλά κρίνοντας ότι τα λόγια αυτά λειτουργούν θεραπευτικά, πρόσθεσε: «Μετανόησε, λοιπόν, από την κακία σου και δεήσου στον Κύριο, μήπως τυχόν σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου». Διότι μεγάλο πράγμα είναι και αυτό για εσένα. Και μην επιδιώκεις πια τη δωρεά με τόσο ακάθαρτο και ρυπαρό τρόπο, μέσω χρημάτων. Αλλά, αφού πρώτα απομακρυνθείς από την πικρία σου και από αυτή την κακή σκέψη, μετανόησε, μήπως και σου συγχωρεθεί η σκέψη της καρδιάς σου· το λέει αυτό όχι επειδή αμφιβάλλει, αλλά επειδή πρόκειται για δυσίατα πάθη· όχι βέβαια ανίατα, αλλά δυσίατα. Διότι, αν ήταν ανίατο, θα ήταν περιττό το να πει: «Μετανόησε από την κακία σου αυτή, και δεήσου στον Κύριο».

Αλλά, για να καταδείξει ότι η μετάνοια έχει μεν ισχύ μέσω αυτών, και ότι υπάρχει ανάγκη από πολλή μετάνοια και επιμέλεια για όσους έχουν βαρυνθεί από την κακία, πρόσθεσε: «Ίσως σου συγχωρεθεί αυτή η επινόηση της καρδιάς σου. Διότι βλέπω ότι βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας». Και τόση ισχύ είχε η προτροπή σε μετάνοια αυτού του μεγάλου αποστόλου, ακόμη και προς έναν τέτοιο μάγο, και προς αυτόν που ήταν τόσο μεστός από χολή και πικρία, και γεμάτος από τόσα κακά, ώστε αμέσως να επιδείξει επιμέλεια για τον εαυτό του, και για εκείνον που είπε αυτά τα λόγια να επιμαρτυρεί η Γραφή: «Δεηθείτε εσείς για εμένα προς τον Κύριο, διότι εγώ δεν έχω παρρησία, ώστε να μην έλθει πάνω μου τίποτα από όσα είπατε». Και βεβαίως ο θείος Απόστολος ούτε του το απαγόρευσε αυτό, ούτε τον απέρριψε.

Διότι πώς ενήργησε αυτός που και το υπέδειξε και το είπε; Τόσο πολύ δε ωφελήθηκε αυτός ο ίδιος, ο τόσο μεγάλος μάγος, από την ελπίδα της μετάνοιας, ώστε, έχοντας ήδη μεταστραφεί τόσο πολύ από την πονηρία και την πικρία, να πει: Εγώ μεν δεν είμαι ικανός να δεηθώ για τον εαυτό μου· εσείς όμως δεηθείτε υπέρ εμού προς τον Κύριο.

Οι μαθητές του, λοιπόν, τελούν μαγείες και χρησιμοποιούν επωδές, φίλτρα και αγώγιμα, και εξαπολύουν τους λεγόμενους ονειροπόμπους δαίμονες για να ταράσσουν όσους επιθυμούν· αλλά συναναστρέφονται και με τους λεγόμενους παρέδρους. Έχουν δε εικόνα του Σίμωνα με τη μορφή του Δία και της Ελένης με τη μορφή της Αθηνάς, και τις προσκυνούν, αποκαλώντας τον μεν κύριο, την δε κυρία. Εάν, όμως, κάποιος μεταξύ τους, βλέποντας τις εικόνες, τις αποκαλέσει με το όνομα του Σίμωνα ή της Ελένης, αποβάλλεται, ως αγνοών τα μυστήρια. Αυτός ο Σίμων, ο οποίος με μαγείες πλανούσε πολλούς στη Σαμάρεια, ελέγχθηκε από τους αποστόλους. Και αφού έγινε επάρατος, όπως έχει γραφτεί στις Πράξεις, και αποδοκιμάστηκε, αργότερα επιχείρησε τα ίδια, έως ότου πήγε στη Ρώμη και εναντιώθηκε στους αποστόλους. Απέναντί του αντιπαρατέθηκε σθεναρά ο Πέτρος, καθώς ο Σίμων πλανούσε πολλούς με μαγείες.

«Βλέποντας δε», λέει, «ο Σίμων ότι διά της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δίδεται το Άγιο Πνεύμα». Δεν θα το έλεγε αυτό, αν δεν συνέβαινε κάτι το αισθητό. Αυτό έκανε και ο Παύλος, όταν μιλούσαν με γλώσσες. Είδες τη μιαρότητα του Σίμωνα; Πρόσφερε χρήματα· μολονότι δεν τον είδε να το κάνει αυτό για χρήματα. Επομένως, η πράξη του δεν προερχόταν από άγνοια, αλλά από άνθρωπο που τον πείραζε και ήθελε να του προσάψει κατηγορία. Γι' αυτό και ακούει: «Δεν υπάρχει για σένα μερίδα ούτε κλήρος στο ζήτημα αυτό· διότι η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού». Πάλι φέρνει στο φως τα όσα βρίσκονταν στη διάνοιά του, επειδή εκείνος νόμιζε ότι παρέμενε απαρατήρητος. «Μετανόησε λοιπόν από αυτή την κακία σου, και δεήσου στον Κύριο, μήπως και σου συγχωρηθεί η σκέψη της καρδιάς σου. Διότι σε βλέπω να βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας». Αποκρινόμενος δε ο Σίμων, είπε: «Δεηθείτε εσείς για εμένα προς τον Κύριο, ώστε να μην έλθει επάνω μου τίποτε από όσα είπατε». Ενώ έπρεπε να μετανοήσει από καρδιάς, ενώ έπρεπε να κλάψει, αυτός το κάνει μόνο τυπικά. Το «μήπως και σου συγχωρηθεί» το είπε όχι με την έννοια ότι δεν θα του συγχωρούνταν, αν έκλαιγε, αλλά επειδή ήταν συνήθεια και στους προφήτες να προειδοποιούν μόνο αποτρεπτικά και να μη λένε: «Εάν κάνεις αυτό, θα σου συγχωρηθεί», αλλά να λένε ότι οπωσδήποτε θα επέλθει η τιμωρία.

Μετανόησε, λοιπόν. Διότι βλέπω ότι βρίσκεσαι σε χολή πικρίας και σε δεσμό αδικίας. Τα λόγια αυτά δείχνουν μεγάλη οργή. Δεν τον τιμωρεί όμως, για να μην είναι πλέον η πίστη αποτέλεσμα ανάγκης, για να μη φανεί το γεγονός σκληρό, για να εισαγάγει την οδό της μετανοίας· ή και διότι αρκούσε για τη διόρθωσή του το ότι ελέγχθηκε, το ότι φανερώθηκαν όσα είχε στην καρδιά του, και το ότι ομολόγησε ο ίδιος πως συνελήφθη στο σφάλμα του. Διότι με το να πει: «Προσευχηθείτε εσείς για μένα», αυτό είναι γνώρισμα ανθρώπου που ταυτόχρονα ομολογεί και αποδεικνύει την ενοχή του.

Εάν κάποιος επίσκοπος αποκτήσει το αξίωμα αυτό μέσω χρημάτων, ή πρεσβύτερος, ή διάκονος, να καθαιρούνται αμφότεροι· και να αποβάλλονται από την Εκκλησία, όπως ο Σίμων ο μάγος από τον Πέτρο.

Ο δε Σίμων, όταν άκουσε από τον απόστολο Πέτρο, «Το αργύριό σου ας πάει μαζί σου στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά αποκτάται με χρήματα», δεν αγανάκτησε, δεν αφηνίασε, ούτε απομακρύνθηκε, μολονότι ήταν πονηρός· αλλά, δεχόμενος τις επικρίσεις και τις επιπλήξεις ως θεραπευτικά αντίδοτα, έπεσε στα πόδια όχι μόνο του Πέτρου αλλά και όλων των αποστόλων, λέγοντας: «Δεηθείτε εσείς υπέρ εμού προς τον Θεό, ώστε να μην έλθει επάνω μου κανένα από τα κακά που είπατε».

Πολλοί άρπαξαν την ιερωσύνη με χρήματα, αλλά δεν βρήκαν κάποιον να τους ελέγξει, ούτε άκουσαν αυτά που άκουσε τότε ο Σίμωνας από τον Πέτρο. Όμως, δεν διέφυγαν για αυτόν τον λόγο, αλλά θα υποστούν πολύ πιο σκληρή τιμωρία από αυτήν που θα τους επιβαλλόταν εδώ, διότι ούτε από το παράδειγμα αυτό συνετίστηκαν. Πολλοί τόλμησαν τα έργα του Κορέ, αλλά δεν έπαθαν όσα έπαθε ο Κορέ· θα τιμωρηθούν όμως αργότερα, υφιστάμενοι μεγαλύτερη ζημία. Πολλοί, αν και μιμήθηκαν την ασέβεια του Φαραώ, δεν καταποντίστηκαν όπως εκείνος, αλλά τους περιμένει το πέλαγος της γέεννας. Διότι ούτε εκείνοι που αποκαλούν τους αδελφούς τους μωρούς έχουν ήδη τιμωρηθεί· η κόλασή τους είναι φυλαγμένη για την άλλη ζωή. Μην νομίζετε, λοιπόν, ότι οι αποφάσεις του Θεού είναι μόνο λόγια. Γι' αυτό, άλλωστε, κάποιες από αυτές τις έκανε πράξη, όπως στην περίπτωση της Σαπφείρας, του άνδρα της, του Χαρμί, του Ααρών και πολλών άλλων, έτσι ώστε όσοι απιστούν στα λόγια Του, πειθόμενοι από τα ίδια τα γεγονότα, να πάψουν πια να εξαπατούν τον εαυτό τους νομίζοντας ότι δεν θα τιμωρηθούν, και να μάθουν ότι η αγαθότητα του Θεού έγκειται στο να δίνει προθεσμία μετανοίας σε αυτούς που αμαρτάνουν, και όχι στο να μην τιμωρεί καθόλου εκείνους που εμμένουν στα αμαρτήματά τους.

Ότι τα λόγια που ειπώθηκαν από τον Σίμωνα τον μάγο στον κορυφαίο Πέτρο: «Προσευχηθείτε, λοιπόν, εσείς για εμένα, ώστε να μη μου συμβεί τίποτα από όσα είπατε», δεν ήταν έκφραση μετάνοιας, λέει, ούτε προέρχονταν από ειλικρινή διάθεση· διότι διαφορετικά και θα είχαν προσευχηθεί για αυτόν και θα του είχαν παραχωρήσει συγχώρεση. Αλλά επειδή ο Πέτρος γνώριζε μάλλον μέσω του Αγίου Πνεύματος τα όσα υπήρχαν στη διάνοιά του, προσπέρασε τα λόγια εκείνου ως χλευασμό και απάτη.

Εάν όμως ψεύδομαι, πού θα ξεφύγω από το αναπόδραστο της κρίσεως, το οποίο παραπέμπει τους ψευδομένους στην απώλεια; Διότι λέγει: «Θα καταστρέψεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος». Και όπως ακριβώς εκείνος που απιστεί σε αυτόν που ομιλεί μέσω του Πνεύματος, αμαρτάνει και βλασφημεί εις βάρος του Πνεύματος που ομιλεί, έτσι πάλι και εκείνος που στερείται την άνωθεν χάρη του Πνεύματος, εάν τολμήσει να πει ότι «ομιλώ εν Αγίω Πνεύματι», όπως ο Σίμων ο Μάγος και οι ομοϊδεάτες του, θα καταστεί ξένος προς τον Θεό και αντίθετος. Διότι αυτός που εναντιώνεται στους λόγους του Πνεύματος είναι εξάπαντος αντίθεος. Διότι ο Θεός είναι αχώριστος και αδιαίρετος· επειδή το Άγιο Πνεύμα είναι αχώριστο από την αϊδιότητα και τη βασιλεία του Πατρός και του Υιού.

Είθε να μην πάθουμε πλέον κάτι τέτοιο, σπλαχνίσου μας, Κύριε. Ίσως δε και όπως ο Ανανίας και η Σαπφείρα· διότι, νομίζοντας ότι μπορούσαν να πουν ψέματα στους αποστόλους, έπεσαν με πτώση τρομερή. Αυτό συμβαίνει και ανάμεσά μας· όταν κάποιος από εμάς έχει ψέμα στην καρδιά του και δεν αποκρίνεται με αλήθεια, ή ακόμη και σε κάποια τυχαία συναναστροφή, φοβάμαι και την πτώση του Σίμωνα του μάγου μπροστά στον άγιο Πέτρο τον κορυφαίο των αποστόλων, ο οποίος θέλησε να παραβρίσκεται για ανθρώπινη τιμή και δόξα, έστω κι αν φαινομενικά φάνηκε ότι είχε γίνει μαθητής του.