Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 8:3

Και αυτά ας ειπωθούν ως προερχόμενα από την αρχαία ιστορία· ας μεταβούμε όμως πάλι στη Θεία Γραφή. Όταν λοιπόν, με αφορμή το μαρτύριο του Στεφάνου, ξέσπασε ο πρώτος και μέγιστος διωγμός από τους Ιουδαίους εναντίον της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων και όλοι οι μαθητές, με εξαίρεση μόνο τους Δώδεκα, διασκορπίστηκαν ανά την Ιουδαία και τη Σαμάρεια, κάποιοι, όπως λέει η Θεία Γραφή, αφού έφτασαν έως τη Φοινίκη, την Κύπρο και την Αντιόχεια, δεν τολμούσαν ακόμη να μεταδώσουν τον λόγο της πίστεως στα έθνη, αλλά τον κήρυτταν μόνο στους Ιουδαίους. Τον καιρό εκείνο και ο Παύλος λυμαινόταν ακόμη την Εκκλησία, εισβάλλοντας στα σπίτια των πιστών και, σέρνοντας άνδρες και γυναίκες, τους παρέδιδε στη φυλακή. Αλλά και ο Φίλιππος, ένας από αυτούς που είχαν χειροτονηθεί στη διακονία μαζί με τον Στέφανο, βρισκόμενος μεταξύ εκείνων που διασκορπίστηκαν, κατέβηκε στη Σαμάρεια, και γεμάτος από θεία δύναμη κήρυττε πρώτος τον λόγο στους εκεί κατοίκους. Και τόση θεία χάρη συνεργούσε μαζί του, ώστε και ο Σίμων ο μάγος, μαζί με πάρα πολλούς άλλους, ελκύσθηκε από τα λόγια του. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα ήταν ο Σίμων ξακουστός εκείνο τον καιρό και κυριαρχούσε στους εξαπατημένους με τη μαγεία του, ώστε να θεωρούν ότι αυτός ήταν η μεγάλη δύναμη του Θεού.

Αλλά με την προσθήκη του Παύλου, το τείχος γίνεται διπλό και είναι αδύνατον να κυριευθεί, η πηγή με τα δύο στόμια ποτίζει ακαταπόνητα ολόκληρη τη γη, η λίμνη έχει δύο όψεις και κάθε πλοίο που παραπλέει σώζεται. Τρυγόνι μαζί με χελιδόνι λαλεί, περιστέρι μαζί με τζίτζικα φθέγγεται, αυλός και μαζί σύριγγα ψάλλουν ιερό και γλυκύτατο μέλος. «Νέος μαζί με όσιο, και ευθεία η οδός» τους, όπως ακριβώς διακήρυξε ο σοφός στις Παροιμίες. Αμνός και λύκος βόσκουν μαζί και ο ποιμένας δοξάζεται και τα θαύματα Εκείνου που επιτελεί τα παράδοξα στεφανώνονται. Ταύρος και λιοντάρι στο ίδιο βοσκοτόπι βόσκουν, και δρέπει τους επαίνους Εκείνος που ενδυνάμωσε τον ταύρο και χαλιναγώγησε το λιοντάρι. Ή μήπως δεν ήταν λιοντάρι ο Παύλος όταν ήταν ακόμη Σαύλος, αφού φονεύοντας σκόρπιζε το ποίμνιο, κατατρόμαζε τους ποιμένες, μούγκριζε μέσα στην Ιερουσαλήμ, τρομοκρατούσε τις πόλεις, αναστάτωνε τις αγορές και καθιστούσε τους αγρούς ακατοίκητους, και δεν σταματούσε να «σέρνει άνδρες και γυναίκες στη φυλακή» δεμένους, αλλά παρ' όλα αυτά νικιόταν από την υπομονή των ανδρών και αποδεικνυόταν πιο αδύναμος από την ανδρεία των γυναικών; Έτρεχε άσκοπα, διότι δεν κατόρθωνε να διανύσει την οδό· μάταια πυγμαχούσε, επειδή μάτωνε τα δάχτυλά του, αλλά δεν στάθηκε ικανός να βρει τον αντίδικο. Ο Χριστός, λοιπόν, επειδή ο Ίδιος είναι σοφός, Αυτός πάλι επεμβαίνοντας ως αγαθός, χρησιμοποίησε την πραότητα και, αφήνοντας κατά μέρος τα υψηλά, προβάλλει τα ταπεινά.

Άφοβα πλέον συναναστρέφονται με τη Σαμάρεια αυτοί που είχαν ακούσει: «Σε οδό εθνικών μην πορευθείτε». «Εκτός δε από τους αποστόλους», λέει, δείχνοντας ότι, επιθυμώντας να προσελκύσουν και με αυτόν τον τρόπο τους Ιουδαίους, δεν εγκατέλειψαν την πόλη, ή και για να γίνουν στους άλλους πρόξενοι θάρρους. Ο Σαύλος όμως λυμαινόταν την Εκκλησία, μπαίνοντας στα σπίτια, και σέρνοντας άνδρες και γυναίκες, τους παρέδιδε στη φυλακή. Μεγάλη ήταν η μανία του, και μόνο με το ότι ενεργούσε ο ίδιος αποκλειστικά, και με το ότι εισέβαλλε στα σπίτια· με τέτοιον τρόπο έδωσε την ψυχή του υπέρ του νόμου. «Σέρνοντας», λέει, «άνδρες και γυναίκες». Δες και το θράσος, και την ύβρη, και τη μανία. Όλους όσους έπεφταν στα χέρια του τους υπέβαλλε σε μύρια δεινά, καθώς είχε γίνει πιο θρασύς από τη σφαγή αυτή. Εκείνοι λοιπόν που διασκορπίστηκαν, πορεύονταν ευαγγελιζόμενοι τον λόγο. Ο Φίλιππος δε, αφού κατέβηκε σε πόλη της Σαμάρειας, τους κήρυττε τον Χριστό. Και τα πλήθη πρόσεχαν ομόθυμα σε όσα έλεγε ο Φίλιππος, καθώς τα άκουγαν και έβλεπαν τα σημεία που επιτελούσε. Διότι από πολλούς που είχαν ακάθαρτα πνεύματα, αυτά έβγαιναν φωνάζοντας με δυνατή φωνή· και πολλοί παράλυτοι και χωλοί θεραπεύτηκαν. Και έγινε μεγάλη χαρά στην πόλη εκείνη.

Και για να μη θεωρήσετε ότι σας τα λέω αυτά παραπλανώντας σας, θα σας τα απαριθμήσω από την αρχή. «Έβγαλαν έξω τον Στέφανο», λέει, «και τον λιθοβολούσαν, και οι μάρτυρες απέθεσαν τα ενδύματά τους στα πόδια ενός νέου που ονομαζόταν Σαύλος»· και πάλι, «Ο δε Σαύλος επιδοκίμαζε τη θανάτωσή του»· και αλλού, «Ο δε Σαύλος λυμαινόταν την Εκκλησία, εισερχόμενος στα σπίτια, και σέρνοντας άνδρες και γυναίκες»· και πάλι, «Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου»· και πάλι, «Άκουσε φωνή να του λέει: Σαούλ, Σαούλ, γιατί με καταδιώκεις;» Επομένως, από εκεί και ύστερα έπρεπε πλέον να αποβάλει το όνομα, διότι έπαψε να καταδιώκει. Τι συνέβη λοιπόν; Το απέβαλε αμέσως; Σε καμία περίπτωση, και αυτό είναι φανερό από τα ακόλουθα· προσέξτε δε: «Σηκώθηκε ο Σαύλος από το έδαφος, και ενώ τα μάτια του ήταν ανοιχτά, δεν έβλεπε κανέναν»· και πάλι: «Είπε δε ο Κύριος στον Ανανία: Πήγαινε στην οδό που ονομάζεται Ευθεία, και θα βρεις στο σπίτι του Ιούδα κάποιον με το όνομα Σαύλος»· και πάλι, «Εισερχόμενος ο Ανανίας είπε: Σαούλ αδελφέ, με απέστειλε ο Κύριος, ο οποίος σου εμφανίστηκε στον δρόμο, για να αναβλέψεις».

Γέμισε με αίματα τα Ιεροσόλυμα θανατώνοντας τους πιστούς, πορθούσε την Εκκλησία, καταδίωκε τους αποστόλους, έσφαξε τον Στέφανο, δεν έδειχνε οίκτο ούτε σε άνδρες ούτε σε γυναίκες. Άκουσε, λοιπόν, τον μαθητή του που λέει: «Ο δε Σαύλος λυμαινόταν την Εκκλησία, μπαίνοντας στα σπίτια, και σέρνοντας άνδρες και γυναίκες». Διότι δεν του αρκούσε η αγορά, αλλά εισέβαλλε ορμητικά και στις οικίες· λέει, δηλαδή, «μπαίνοντας στα σπίτια». Και δεν είπε, «οδηγώντας», ούτε «τραβώντας άνδρες και γυναίκες», αλλά «σέρνοντας άνδρες και γυναίκες»· σαν να μιλούσε για κάποιο αγρίμι, «σέρνοντας άνδρες και γυναίκες»· και όχι μόνο άνδρες, αλλά και γυναίκες. Δεν σεβόταν ούτε τη φύση τους, δεν σπλαγχνιζόταν το φύλο τους, ούτε καμπτόταν μπροστά στην αδυναμία τους. Διότι τα έπραττε αυτά από ζήλο, και όχι από οργή. Γι' αυτό τον λόγο, οι μεν Ιουδαίοι που έπρατταν τα ίδια είναι άξιοι κατάκρισης, ενώ αυτός, παρότι έπραττε τα ίδια, είναι άξιος συγγνώμης.

Αυτά είναι τα λόγια του διώκτη. Ας δοξάσουμε, λοιπόν, Εκείνον που τον μετέβαλε. Πριν από αυτό ακούγατε ότι λυμαινόταν την Εκκλησία, μπαίνοντας στα σπίτια, και σέρνοντας άνδρες και γυναίκες, τους παρέδιδε στη φυλακή. Βλέπετε πώς παρρησιάζεται τώρα υπέρ του κηρύγματος.

Ας μην απελπιζόμαστε λοιπόν, αλλά, ακόμη κι αν είσαι λοίδορος, ακόμη κι αν είσαι πλεονέκτης, ακόμη κι αν είσαι οτιδήποτε άλλο, αναλογίσου ότι ο Παύλος ήταν βλάσφημος, διώκτης και υβριστής, και ο πρώτος των αμαρτωλών, και ξαφνικά ανέβηκε στην ίδια την κορυφή της αρετής, και τα προηγούμενα έργα του δεν αποτέλεσαν κανένα εμπόδιο για αυτόν. Και βέβαια, κανείς δεν κατέχεται από την κακία με τόση μανία, με όση εκείνος κατεχόταν στον πόλεμο εναντίον της Εκκλησίας. Διότι και την ίδια του την ψυχή είχε παραδώσει τότε, και θλιβόταν που δεν είχε αμέτρητα χέρια, για να χτυπήσει με όλα τον Στέφανο. Όμως, ακόμη κι έτσι, βρήκε τρόπο να τον χτυπήσει με περισσότερα χέρια, με τα χέρια των ψευδομαρτύρων, των οποίων τα ενδύματα φυλούσε· και όταν εισέβαλλε στα σπίτια, ορμούσε μέσα σαν θηρίο, σέρνοντας και κατασπαράζοντας άνδρες και γυναίκες, γεμίζοντας τα πάντα με θόρυβο, ταραχή και αμέτρητους πολέμους.

Και αυτός μεν στέκεται διαφυλάσσοντας το δικό του όριο και τον κανόνα. Το ύψος όμως της ψυχής εκείνων ξεπέρασε όλους τους ουρανούς, και η ομορφιά της μάλιστα ήταν τέτοια, ώστε και ο ίδιος ο Θεός να τη διακηρύσσει. Διότι τα μεν άστρα τα θαύμασαν οι άγγελοι όταν δημιουργήθηκαν· την ομορφιά όμως της ψυχής των Αποστόλων την επαίνεσε ο ίδιος, λέγοντας: «Εσείς είστε το φως του κόσμου». Και αυτόν μεν τον ουρανό πολλές φορές τον κάλυψε σύννεφο· την ψυχή όμως αυτών κανένας πειρασμός δεν την κάλυψε, αλλά και τότε μάλιστα έλαμπε περισσότερο. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Ευαρεστούμαι στις ασθένειες, στους διωγμούς, στις θλίψεις»· και στους Φιλιππησίους πάλι: «Επειδή σας έχω στην καρδιά μου κατά τα δεσμά μου»· και αλλού: «Για να ακούσετε εσείς», λέει, «εγώ έχω δεθεί»· προβάλλοντας παντού τα δεσμά. Αυτά σφοδρά τα αγαπώ, διότι ανορθώνουν την καρδιά μου και με οδηγούν στην επιθυμία να φέρω στο μέσον τον Παύλο, αυτόν που κοπίασε περισσότερο από τους άλλους, για τον οποίο ο Χριστός λέει: «Αυτός είναι για εμένα σκεύος εκλογής». Αυτός, λοιπόν, τον καιρό του κηρύγματος λυμαινόταν την Εκκλησία, μπαίνοντας στα σπίτια και σέρνοντας άνδρες και γυναίκες· ενώ όμως πλησίαζε στη Δαμασκό, ξαφνικά άστραψε γύρω του φως και τον τύφλωσε. Αλλά η τύφλωση εκείνου έγινε φωτισμός της οικουμένης.

Θέλοντας να τους υπενθυμίσει τον ζήλο τον οποίο είχε επιδείξει για τον ιουδαϊσμό. Διότι, εάν ήμουν, λέγει, από τους εθνικούς και αγνοούσα τα ιουδαϊκά, ίσως κάποιος να έλεγε ότι, επειδή δεν συμμετείχα στο πολίτευμα εκείνο και επειδή αγνοώ την ισχύ της περιτομής, γι' αυτό την αποβάλλω από τα δόγματα της Εκκλησίας. Γι' αυτόν τον λόγο έθεσε το όνομά του, φέρνοντας στη μνήμη τους όσα έπραξε υπέρ του νόμου, σαν να έλεγε: Δεν το πράττω αυτό από αποστροφή προς την περιτομή, αλλά με πλήρη επίγνωση της αλήθειας. Εγώ ο Παύλος το λέγω αυτό, εκείνος ο Παύλος που περιτμήθηκα την όγδοη ημέρα, ο Ισραηλίτης στην καταγωγή, Εβραίος από Εβραίους, από τη φυλή Βενιαμίν, Φαρισαίος σύμφωνα με τον νόμο, που με ζήλο καταδίωκα την Εκκλησία, ο οποίος εισερχόμουν στις οικίες, έσερνα άνδρες και γυναίκες, και τους παρέδιδα στη φυλακή· όλα αυτά τα οποία θα μπορούσαν να πείσουν ακόμη και όσους διάκεινται με μεγάλη αναισθησία, ότι δεν έθεσα αυτόν τον κανόνα από κάποια έχθρα, ούτε από άγνοια των ιουδαϊκών πραγμάτων, αλλά με την επίγνωση της υπερέχουσας αλήθειας του Χριστού. Διαμαρτύρομαι δε πάλι, λέγει, προς κάθε άνθρωπο που περιτέμνεται, ότι είναι οφειλέτης να εκπληρώσει ολόκληρο τον νόμο.

Επειδή και ο Παύλος, ο διδάσκαλος της οικουμένης, ο οποίος προηγουμένως καταδίωκε την Εκκλησία, περιφερόταν παντού σέρνοντας άνδρες και γυναίκες, προκαλώντας παντού σύγχυση και ταραχή και επιδεικνύοντας πολλή μανία, αφού απόλαυσε τη φιλανθρωπία του Δεσπότη και καταυγάστηκε από το νοητό φως, απέβαλε το σκότος της πλάνης, καθοδηγήθηκε προς την αλήθεια και διά του βαπτίσματος απέλουσε όλα τα προηγούμενα αμαρτήματα. Έτσι, άμεσα και χωρίς την παραμικρή αναβολή, αυτός που πριν έπραττε τα πάντα υπέρ των Ιουδαίων και πορθούσε την Εκκλησία, ευθύς έφερε σε σύγχυση τους Ιουδαίους που κατοικούσαν στη Δαμασκό, κηρύσσοντας ότι αυτός ο Εσταυρωμένος είναι ο Υιός του Θεού.

Τον δε Βενιαμίν τον ονόμασε λύκο άρπαγα εξαιτίας της συμφοράς που συνέβη στη φυλή του. γι' αυτό και πρόσθεσε, «το πρωί θα τρώει, και το βράδυ θα μοιράζει τροφή». Διότι, ενώ στην πρώτη και στη δεύτερη συμπλοκή είχαν νικήσει, αργότερα εξολοθρεύτηκαν ολοσχερώς, εκτός από μερικούς λίγους ευάριθμους, τους οποίους οι νικητές, επειδή τους σπλαχνίστηκαν, φοβούνταν μεν εξαιτίας του όρκου να τους δώσουν γυναίκες, αλλά μηχανεύτηκαν τον γάμο τους με άλλον τρόπο. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι μερικοί απέδωσαν αυτή την προφητεία στον θεσπέσιο Παύλο. διότι σαν λύκος λυμαινόταν την Εκκλησία εισβάλλοντας στα σπίτια, ενώ αργότερα διένειμε την πνευματική τροφή στην οικουμένη.