Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 8:31

Ο μεν ευνούχος από την Αιθιοπία, μη κατανοώντας αυτά που διάβαζε, πείστηκε από τον Φίλιππο που τον δίδασκε για τον Σωτήρα· αντίθετα, οι ευνούχοι του Κωνστάντιου ούτε τον Πέτρο που ομολογεί ανέχονται, αλλά αποστρέφονται και τον Πατέρα που υποδεικνύει τον Υιό, και μαίνονται εναντίον εκείνων που διακηρύττουν ότι ο Υιός του Θεού είναι γνήσιος, υπερασπιζόμενοι την αίρεση των ευνούχων, ότι δηλαδή τίποτα γνήσιο και αληθινό δεν προέρχεται από τον Πατέρα. Γι' αυτό τον λόγο, άλλωστε, και ο νόμος τους απαγορεύει να γίνονται δεκτοί σε εκκλησιαστικό συμβούλιο, και όμως αυτούς τώρα τους κατέστησε κυρίους των εκκλησιαστικών κρίσεων, και ό,τι φανεί σε αυτούς σωστό, αυτό αποφασίζει ο Κωνστάντιος και οι λεγόμενοι επίσκοποι υποκρίνονται. Ω, ποιος θα μπορούσε να γίνει καταγραφέας αυτών των γεγονότων; Ποιος θα τα διηγηθεί σε άλλη γενεά; Ποιος άραγε θα πίστευε, ακούγοντας ότι οι ευνούχοι, οι οποίοι μετά βίας θεωρούνται έμπιστοι για τις οικιακές υπηρεσίες (διότι είναι φιλήδονο το είδος τους, και για τίποτε άλλο δεν μεριμνούν παρά στο να εμποδίζουν αυτό ακριβώς που τους αφαίρεσε η φύση), αυτοί τώρα εξουσιάζουν τα εκκλησιαστικά ζητήματα, και ότι ο Κωνστάντιος, υποκύπτοντας σε αυτούς, επιβουλεύτηκε τους πάντες και εξόρισε τον Λιβέριο;

β΄. Αλλά πρόσεξε πόσο συνετά απαντά και ο ευνούχος. «Πώς θα μπορούσα», λέει, «εάν δεν με καθοδηγήσει κάποιος;» Δεν έδωσε σημασία στην εξωτερική εμφάνιση, δεν είπε: «Εσύ ποιος είσαι;», δεν τον κατέκρινε, δεν υπερηφανεύεται, δεν ισχυρίζεται ότι γνωρίζει, αλλά ομολογεί την άγνοιά του· γι' αυτό και μαθαίνει. Δείχνει το τραύμα στον ιατρό· αντιλήφθηκε ότι εκείνος και τα γνωρίζει αυτά, και θέλει να διδάξει. Διέκρινε το ταπεινό του φρόνημα· διότι δεν είχε λαμπρή εμφάνιση. Τόσο φιλήκοος ήταν και πρόσεχε τα λόγια, ώστε και το ρητό «Εκείνος που ζητά βρίσκει» εκπληρωνόταν στο πρόσωπό του. Και παρακάλεσε, λέει, τον Φίλιππο να ανέβει και να καθίσει μαζί του. Είδες την προθυμία; Είδες τον πόθο; Τον παρακαλεί να ανέβει και να καθίσει μαζί του· δεν γνώριζε βέβαια τι επρόκειτο να του πει, αλλά νόμιζε ότι απλώς θα άκουγε κάποια προφητεία. Και αυτό μάλιστα συνιστά μεγαλύτερη τιμή, το ότι δηλαδή δεν τον ανέβασε απλώς, αλλά τον παρακάλεσε.

Διότι και εκείνος ο βάρβαρος ευνούχος της βασίλισσας των Αιθιόπων, αν και απολάμβανε τόσο μεγάλη δόξα και επέβαινε σε άμαξα, ούτε εκείνη τη στιγμή δεν παραμελούσε την ανάγνωση, αλλά έχοντας στα χέρια του τον προφήτη, κατέβαλλε μεγάλη σπουδή στην ανάγνωση, και μάλιστα χωρίς να κατανοεί τα γραφόμενα· όμως, επειδή συνεισέφερε όλα όσα εξαρτώνταν από τον ίδιο, δηλαδή τη σπουδή, την προθυμία και την προσοχή, αξιώθηκε να βρει αυτόν που θα τον καθοδηγούσε. Αναλογίσου, λοιπόν, πόσο σπουδαίο ήταν να μην παραμελεί την ανάγνωση την ώρα που οδοιπορούσε, και μάλιστα καθισμένος σε άμαξα. Ας τα ακούσουν αυτά εκείνοι που δεν καταδέχονται να το πράξουν αυτό ούτε μέσα στο σπίτι τους, αλλά θεωρούν ότι η ανάγνωσή τους αποτελεί πάρεργο, και νομίζουν ότι, επειδή συζούν με γυναίκα, υπηρετούν στον στρατό, ανατρέφουν παιδιά, επιβλέπουν υπηρέτες και φροντίζουν για άλλες υποθέσεις, δεν τους αρμόζει να επιδεικνύουν σπουδή για την ανάγνωση των θείων Γραφών.

βʹ. Έπειτα, αφού τον πλησίασε ο Φίλιππος, του λέει: «Άραγε κατανοείς αυτά που διαβάζεις;» Είδες μια ψυχή γεμάτη μέριμνα, η οποία, αν και δεν γνώριζε το νόημα των γραφομένων, επέμενε ωστόσο στην ανάγνωση και ποθούσε να βρει τον δάσκαλο που θα την καθοδηγούσε; Διότι, πράγματι, αμέσως ο απόστολος με την ερώτησή του διεγείρει τον πόθο του· το ότι μάλιστα ήταν άξιος να βρει αυτόν που θα τον καθοδηγούσε στην κατανόηση των κειμένων, το φανερώνει η ίδια η απάντηση του ανδρός. Όταν δηλαδή ο απόστολος του είπε: «Άραγε κατανοείς;» και ενώ τον πλησίασε με ευτελή εμφάνιση, εκείνος δεν δυσανασχέτησε, δεν αγανάκτησε, δεν θεώρησε ότι προσβάλλεται, πράγμα που παθαίνουν πολλοί από τους ανόητους, οι οποίοι πολλές φορές προτιμούν να παραμένουν σε διαρκή άγνοια, επειδή ντρέπονται να ομολογήσουν την άγνοιά τους και να διδαχθούν από εκείνους που μπορούν να τους μάθουν. Όμως αυτός δεν έπαθε τίποτε από αυτά, αλλά με κάθε πραότητα και ευλάβεια δίνει την απάντησή του, φανερώνοντας την κατάσταση της ψυχής του, και λέει: «Πώς θα μπορούσα, εάν δεν με καθοδηγήσει κάποιος;» Και δεν απάντησε απλώς με πραότητα και έπειτα τον προσπέρασε, αλλά τουναντίον, επιδεικνύοντάς μας την αρετή του χαρακτήρα του, αφού είπε αυτά, ο άρχοντας, ο βάρβαρος, αυτός που επέβαινε σε άμαξα, παρακάλεσε αυτόν που φαινόταν ευτελής, αυτόν που εξαιτίας της ενδυμασίας του έδειχνε ευκαταφρόνητος, να ανέβει και να καθίσει μαζί του. Είδες προθυμία ψυχής; Είδες ένταση ευλαβείας;

Για να ανακόψουμε, λοιπόν, την επίθεσή τους και να απαλλάξουμε όσους απορούν από τον θόρυβο και την ταραχή, εξετάζοντας αυτό που ειπώθηκε, ας ενδιατρίψουμε στο κείμενο και ας κατέβουμε στο βάθος των νοημάτων. Διότι δεν αρκεί η ανάγνωση, εάν δεν τη συνοδεύει και η γνώση. Επειδή και ο ευνούχος της Κανδάκης διάβαζε, αλλά μέχρι να παρουσιαστεί εκείνος που θα τον δίδασκε τι ακριβώς ήταν αυτό που διάβαζε, δεν αποκόμιζε κανένα μεγάλο όφελος. Για να μην πάθετε, λοιπόν, και εσείς το ίδιο, προσέχετε τα λεγόμενα, εντείνετε τη διάνοιά σας, παραχωρήστε μου την ψυχή σας απερίσπαστη, ας είναι το βλέμμα οξυδερκές και η σκέψη συγκεντρωμένη· ας είναι η ψυχή απαλλαγμένη από τις βιοτικές μέριμνες, για να μην σπείρουμε τα όσα λέγονται στα αγκάθια, ούτε στις πέτρες, ούτε στην άκρη του δρόμου, αλλά, καλλιεργώντας αγρό με βαθύ και εύφορο χώμα, να θερίσουμε πλούσιο το στάχυ.

Και εκείνος, όταν άκουσε αυτά, δεν κοκκίνισε ούτε ντράπηκε, αλλά ομολόγησε την άγνοιά του και λέει: Πώς θα μπορούσα, εάν δεν με καθοδηγήσει κάποιος; Επειδή, λοιπόν, παρόλο που δεν είχε ακόμη καθοδηγητή, διάβαζε με αυτόν τον τρόπο, για τον λόγο αυτό απέκτησε γρήγορα εκείνον που θα τον χειραγωγούσε. Είδε ο Θεός την προθυμία του, επιδοκίμασε τον ζήλο του και του έστειλε αμέσως διδάσκαλο. Αλλά δεν είναι παρών ο Φίλιππος τώρα; Το Πνεύμα όμως, που παρακίνησε τον Φίλιππο, είναι παρόν. Ας μην περιφρονούμε τη σωτηρία μας, αγαπητοί. Όλα αυτά γράφτηκαν για εμάς, προς νουθεσία μας, στους οποίους έχουν φθάσει τα τέλη των αιώνων.

Αυτά και άλλα πολλά διδάσκοντας συνεχώς και πάντοτε η αγία ταπείνωση, μας μετατρέπει και μας αλλοιώνει και τρόπον τινά μας δημιουργεί, μας δίνει σάρκα και μας καθιστά ταπεινούς, ώστε έκτοτε ούτε να θέλουμε ούτε να μπορούμε να σκεφτούμε ή να πούμε κάτι σπουδαίο για τον εαυτό μας, αλλά να μένουμε σαν αγάλματα στημένα και επιγεγραμμένα. Αυτή η αγία ταπείνωση μας διδάσκει ότι χωρίς δάσκαλο δεν μπορούμε να μάθουμε τίποτα, αλλά να λέμε προς εκείνους που μας ρωτούν και λένε: «Άραγε καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις;», «Πώς θα μπορούσαμε, αν κάποιος δεν μας καθοδηγήσει;». Αυτή διδάσκει να μην ξεκινάμε χωρίς οδηγό σε δρόμο που ποτέ δεν περάσαμε, αυτή προτρέπει να μην προσερχόμαστε στον Θεό χωρίς μεσίτη και προστάτη. Διότι, αν μας κάνει να ντρεπόμαστε τον ουρανό και τη γη και τα δημιουργήματα του Θεού που βρίσκονται σε αυτά, και να σεβόμαστε και να φοβόμαστε την εικόνα του Σωτήρα και των αγίων δούλων του, και να μην τολμάμε να την ατενίσουμε ή να πλησιάσουμε και να την ασπαστούμε, πόσο μάλλον τον ίδιο τον δημιουργό και δεσπότη των πάντων, τον Θεό; Διότι, αν και είναι πάρα πολύ φιλάνθρωπος, ωστόσο χαίρεται περισσότερο με την ταπείνωση και τη συντριβή μας, και αποδέχεται περισσότερο το να θεωρεί κανείς τον εαυτό του ανάξιο να τον πλησιάσει από μόνος του.