Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 9:1

Είδε πολύ καλά ο Θεός μας αυτό που έκανε, διότι ο ισχυρός εχθρός θα μπορούσε να γίνει και γενναίος φίλος. Και περιλούζοντάς τον αιφνιδίως με φως, τον καταπλήσσει και τον μεταβάλλει προς την ταπεινότητα, σταματώντας τον από την πορεία του εξαιτίας του φόβου, και συνετίζοντας με το σκοτάδι τα μάτια του που έβλεπαν με πύρινη και θυμώδη ματιά. Τον τιμωρεί δε όχι εν σιωπή, αλλά πρόσθεσε και λόγο στο έργο, λέγοντας εκείνο το γεγραμμένο: Σαούλ, Σαούλ, γιατί με διώκεις; Σκληρό είναι για σένα να λακτίζεις προς τα κέντρα. Όχι επειδή ο ίδιος είχε ανάγκη διαλόγου —διότι ποια ανάγκη υπήρχε για λόγια, εφόσον αρκούσαν τα γεγονότα;—, αλλά για να δώσει την αφορμή να ρωτήσει και να μάθει ότι ο Χριστός, ο οποίος ενομίζετο ότι είναι νεκρός και κείτεται, ζει και εμφανίζεται από τους ουρανούς, και έτσι με εξουσία αποκρούει αυτούς που τον λυπούν. Τίποτα δεν είναι προτιμότερο από το να παραθέσουμε αυτά τα ίδια τα λόγια που μας εξηγούν το κυνήγι του Εβραίου λύκου. Ο δε Σαύλος πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο. Ο λόγος μού περιγράφει έναν άνδρα που εκρήγνυται από τον θυμό, που λαχανιάζει ακόμη από την προηγηθείσα δολοφονία μετά τις βολές των λίθων, που βλέπει αιμοσταγώς και αγρίως όπως είναι αναπόφευκτο για έναν φονιά, διατηρώντας στην αρχή τα σύμβολα της προφητείας του πατριάρχη. Διότι εκείνος, όταν επρόκειτο να πεθάνει, αφού συγκέντρωσε ολόγυρα στην κλίνη του τα παιδιά του, προφήτευσε δια του Πνεύματος.

Νυμφαγωγός της δε είναι ο θεσπέσιος απόστολος Παύλος, ο σοφός αρχιτέκτονας, ο οποίος πρωτύτερα την πορθούσε και την λεηλατούσε, έχοντας ζήλο για τον Νόμο, αλλά όχι με αληθινή επίγνωση. Ονομαζόμενος τότε Σαύλος, γέμισε τα πάντα με σάλο και ταραχή και πολλή σύγχυση, σέρνοντας και μαστιγώνοντας όλους όσους σέβονταν τον Χριστό, τους παρέδιδε δεσμίους στις φυλακές, πνέοντας απερίγραπτη απειλή και φόνο εναντίον εκείνων που ήθελαν να διαγγέλλουν το κήρυγμα, και ερευνώντας στις γύρω πόλεις, και αναζητώντας με πολλή σπουδή μήπως τυχόν βρεθεί κάποιος που να επικαλείται τον Χριστό.

Είναι λοιπόν κατάλληλη ευκαιρία να πούμε και εδώ, αγαπητοί, ότι ο Ιούδας εξήλθε και ο Ματθίας εισήλθε· ότι ο Παύλος, που κάποτε έπνεε οργή και απειλή εναντίον των μαθητών, έγινε μαθητής· ότι αυτός που κατεδίωκε τους κήρυκες του Χριστού, ο ίδιος αποκάλεσε τον Χριστό Κύριο στη λίμνη. Άστραψε γύρω του φως τα μεσάνυχτα, όπως ακριβώς και στον Παύλο την ώρα του μεσημεριού. Εκείνου τα λέπια τα αφαίρεσε ο Ανανίας, και αυτού την κακία ο στρατός των αγίων. Εκείνος, ως διώκτης, πληγώθηκε και θεραπεύτηκε, και αυτός, ως κυνηγός, συνελήφθη και σώθηκε, ώστε να πραγματοποιηθεί η άγια συμπλήρωση της θείας τέταρτης δεκάδας, μαζί με όλους τους αγίους.

Λέω, λοιπόν, ότι ο πλούσιος είναι ο Δεσπότης Χριστός· περιουσία δε, η πίστη· μέθη δε, η δύσκολη περίσταση· και ορμητικός ποταμός, η απάτη και ο πλούτος αυτού του αιώνα· και πρόθυμοι δούλοι, οι δίκαιοι· αυτός δε που συνήλθε από τη μέθη και εργάστηκε, είναι ο αμαρτωλός άνθρωπος, στον οποίο, όταν επήλθε κάποια δυσκολία, μέσω αυτής αναγνώρισε τις ευεργεσίες του Κυρίου, και αφού συνήλθε από τα πολλά αμαρτήματα και στράφηκε προς τη δικαιοσύνη, εργάζεται το θέλημα του Θεού. Ο δε οκνηρός δούλος είναι ο άνθρωπος που έχει αθετήσει τη χάρη του Κυρίου και έχει αμελήσει τη δική του σωτηρία. Σε όλα αυτά, λοιπόν, αναλογίσου τον Σαύλο. Διότι αυτός, αφού έλαβε επιστολές από τους αρχιερείς, πορευόταν προς τη Δαμασκό για να δέσει εκείνους που πίστευαν στον Κύριο· και ενώ ξεκίνησε για να ανατρέψει την πίστη, ο ίδιος βρέθηκε κήρυκας της πίστεως. Διότι πολλοί είναι οι οικτιρμοί του Κυρίου σε όλους όσοι τον επικαλούνται εν αληθεία. Στον Οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Μεγάλο κέρδος αποκόμισε από αυτό και ο Φίλιππος. Διότι αυτό που άκουσε για τους προφήτες, για τον Αββακούμ, για τον Ιεζεκιήλ και τους άλλους, είδε να συμβαίνει στον εαυτό του, ο οποίος σε μια στιγμή φάνηκε να έχει διανύσει μεγάλη απόσταση, αφού βρέθηκε στην Άζωτο, και εκεί λοιπόν σταματά, όπου έπρεπε και να κηρύξει το Ευαγγέλιο. Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου, προσήλθε στον αρχιερέα και του ζήτησε επιστολές για τη Δαμασκό προς τις συναγωγές, ώστε, αν βρει κάποιους που να ακολουθούν αυτή την Οδό, άνδρες και γυναίκες, να τους φέρει δεμένους στην Ιερουσαλήμ. Στο κατάλληλο σημείο παρενέβαλε τα σχετικά με τον ζήλο του Παύλου, για να δείξει ότι ελκύεται την ώρα που βρίσκεται στο αποκορύφωμα του ζήλου του. Διότι, μην έχοντας ακόμη χορτάσει από τον φόνο του Στεφάνου, ούτε έχοντας ικανοποιηθεί από τον διωγμό της Εκκλησίας και τη διασπορά, προσέρχεται στον αρχιερέα. Εδώ εκπληρώνεται αυτό που ειπώθηκε από τον Χριστό προς τους μαθητές, ότι «έρχεται ώρα που καθένας που θα σας σκοτώσει θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό». Αυτός, λοιπόν, ενεργούσε έτσι, όχι όπως οι Ιουδαίοι· μη γένοιτο. Διότι το ότι ενεργούσε από ζήλο, είναι φανερό και από το γεγονός ότι πήγαινε και στις πόλεις που βρίσκονταν έξω.

Αφού αναγνώστηκε η περικοπή, «Ο δε Σαύλος πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο», όλοι περίμεναν ότι η ομιλία θα εκφωνηθεί για την αρχή του ένατου κεφαλαίου των Πράξεων, για να δειχθεί ότι η κλήση του Παύλου αποτελεί απόδειξη της ανάστασης. Άραγε είναι αυτά υποφερτά; Άραγε είναι αυτά ανεκτά; Καθημερινά η σύναξή μας συρρικνώνεται ολοένα και περισσότερο· και, ενώ η πόλη είναι γεμάτη από ανθρώπους, η εκκλησία είναι άδεια από ανθρώπους. Γεμάτη μεν είναι η αγορά, και τα θέατρα, και οι χώροι περιπάτου, έρημος όμως είναι ο οίκος του Θεού. Ή μάλλον, αν πρέπει να πούμε την αλήθεια, έρημη από ανθρώπους είναι η πόλη, ενώ η εκκλησία είναι γεμάτη από ανθρώπους. Διότι ανθρώπους δεν πρέπει να αποκαλούμε εκείνους που βρίσκονται στην αγορά, αλλά εσάς που βρίσκεστε στην εκκλησία· όχι εκείνους που ραθυμούν, αλλά εσάς που δείχνετε ζήλο· όχι εκείνους που μένουν να χάσκουν μπροστά στα βιωτικά πράγματα, αλλά εσάς που προτιμάτε τα πνευματικά από τα βιωτικά. Διότι, εάν κάποιος έχει σώμα και φωνή ανθρώπου, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι άνθρωπος, παρά μόνο εάν έχει ψυχή ανθρώπου και την ανάλογη ψυχική διάθεση. Και δεν υπάρχει κανένα τόσο ισχυρό τεκμήριο της ανθρώπινης ψυχής, όσο το να αγαπά τα θεία λόγια· όπως ακριβώς δεν υπάρχει κανένα τόσο ξεκάθαρο δείγμα και σημάδι μιας κτηνώδους και άλογης ψυχής, όσο το να περιφρονεί τα θεία λόγια. Θέλεις να μάθεις ότι εκείνοι που περιφρονούν τη θεία ακρόαση, εξαιτίας αυτής της περιφρόνησης έχασαν ακόμη και την ανθρώπινη ιδιότητά τους, και εξέπεσαν από την ίδια της την ευγένεια;

Ε'. Τι θα μπορούσε να είναι πιο παράδοξο από αυτό; Ο λύκος έγινε ποιμένας· εκείνος που έπινε το αίμα των προβάτων, δεν σταμάτησε να χύνει το δικό του αίμα για τη σωτηρία των προβάτων. Θέλεις να μάθεις πώς έπινε το αίμα των προβάτων; Πώς ήταν αιματοβαμμένη η γλώσσα του; «Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου». Αλλά αυτός που έπνεε απειλή και φόνο, και έχυνε το αίμα των αγίων, άκουσε πώς έχυσε το δικό του αίμα υπέρ των αγίων. Λέει χαρακτηριστικά: «Αν για ανθρώπινους λόγους θηριομάχησα στην Έφεσο»· και πάλι: «Καθημερινά πεθαίνω»· και πάλι: «Θεωρηθήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή». Και αυτά τα έλεγε αυτός που ήταν παρών όταν χυνόταν το αίμα του Στεφάνου, και ο οποίος επιδοκίμαζε τη θανάτωσή του. Βλέπεις πώς ο λύκος έγινε ποιμένας; Μήπως ντρέπεστε, ακούγοντας ότι πριν από αυτό υπήρξε διώκτης και βλάσφημος και υβριστής; Είδατε πώς η προηγούμενη κατηγορία έκανε μεγαλύτερο το εγκώμιό του; Δεν σας έλεγα στην προηγούμενη σύναξη ότι τα σημεία που έγιναν μετά τον σταυρό, υπήρξαν μεγαλύτερα από εκείνα προ του σταυρού; Δεν σας το απέδειξα και από τα θαύματα, και από την εύνοια των μαθητών, και από το πώς προηγουμένως μεν ο Χριστός με το πρόσταγμά Του ανέστηνε τους νεκρούς, ενώ αργότερα οι σκιές των δούλων Του έκαναν το ίδιο; Πώς τότε μεν ο Ίδιος θαυματουργούσε δίνοντας προσταγές, ενώ αργότερα οι δούλοι Του, χρησιμοποιώντας το όνομά Του, έκαναν μεγαλύτερα πράγματα;

«Διότι», λέει, «εάν άρεσα στους ανθρώπους, δεν θα ήμουν δούλος του Χριστού». Και από πού είναι φανερό ότι δεν προσχώρησες στο κήρυγμα για να είσαι αρεστός στους ανθρώπους; «Ακούσατε», λέει, «για την παλαιά μου διαγωγή στον ιουδαϊσμό, ότι καταδίωκα καθ' υπερβολήν την Εκκλησία του Θεού και την κατέστρεφα». Δεν θα είχε μεταστραφεί στην πίστη, εάν ήθελε να αρέσει σε ανθρώπους. Για ποιον λόγο; Διότι τιμούνταν από τους Ιουδαίους, απολάμβανε μεγάλη ελευθερία δράσης και αξιωνόταν πρωτοκαθεδρίας· επομένως, δεν θα προσχωρούσε στον επικίνδυνο βίο των αποστόλων, ο οποίος γέμει από δυσφημίες και είναι γεμάτος από συμφορές. Ώστε η ξαφνική αυτή μεταβολή και μετάσταση, και το γεγονός ότι εγκατέλειψε μεν την τιμή ανάμεσα στους Ιουδαίους και τον ειρηνικό βίο, για να τα ανταλλάξει με τη ζωή των αποστόλων, η οποία εγκυμονεί μυρίους θανάτους, αποτέλεσε τη μέγιστη απόδειξη πως ο Παύλος δεν μεταστράφηκε εξαιτίας κάποιας ανθρώπινης πρόφασης. Για τον λόγο αυτόν και εμείς θελήσαμε να φέρουμε στο προσκήνιο τον προηγούμενο βίο του και να καταδείξουμε τον φλογερό του ζήλο εναντίον της Εκκλησίας, ώστε, όταν δεις τη μεγάλη του προθυμία υπέρ της Εκκλησίας, να θαυμάσεις τον Θεό ο οποίος ενεργεί και αναπλάθει τα πάντα. Γι' αυτόν τον λόγο και ο μαθητής του Παύλου διηγήθηκε σε εμάς με ακρίβεια τα παλαιότερα γεγονότα, και μάλιστα με πολλή έμφαση, λέγοντας τα εξής: «Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου».

Από πού, λοιπόν, προήλθε η αρχή αυτής της έρευνας; Διότι δεν καταπιαστήκαμε τυχαία με τούτη την πραγματεία, για να μη μας κατηγορήσει κανείς για ακαιρία· αντίθετα, επιθυμήσαμε να αναφερθούμε στα κατορθώματα του Παύλου, καθώς αναγινώσκονταν ενώπιόν σας οι Πράξεις των Αποστόλων, και προσεγγίσαμε το προοίμιο της ιστορίας. Βρήκαμε δε ότι η αρχή της διήγησης έχει ως εξής: «Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου». Αμέσως σας προβλημάτισε η εναλλαγή του ονόματος· διότι βρίσκουμε σε όλες τις Επιστολές, και στα προοίμια εκείνων, να μην ονομάζεται αυτός Σαύλος, αλλά Παύλος, και ότι αυτό δεν συμβαίνει μόνο σε τούτον, αλλά και σε πολλούς άλλους.

Και για να μη θεωρήσετε ότι σας τα λέω αυτά παραπλανώντας σας, θα σας τα απαριθμήσω από την αρχή. «Έβγαλαν έξω τον Στέφανο», λέει, «και τον λιθοβολούσαν, και οι μάρτυρες απέθεσαν τα ενδύματά τους στα πόδια ενός νέου που ονομαζόταν Σαύλος»· και πάλι, «Ο δε Σαύλος επιδοκίμαζε τη θανάτωσή του»· και αλλού, «Ο δε Σαύλος λυμαινόταν την Εκκλησία, εισερχόμενος στα σπίτια, και σέρνοντας άνδρες και γυναίκες»· και πάλι, «Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου»· και πάλι, «Άκουσε φωνή να του λέει: Σαούλ, Σαούλ, γιατί με καταδιώκεις;» Επομένως, από εκεί και ύστερα έπρεπε πλέον να αποβάλει το όνομα, διότι έπαψε να καταδιώκει. Τι συνέβη λοιπόν; Το απέβαλε αμέσως; Σε καμία περίπτωση, και αυτό είναι φανερό από τα ακόλουθα· προσέξτε δε: «Σηκώθηκε ο Σαύλος από το έδαφος, και ενώ τα μάτια του ήταν ανοιχτά, δεν έβλεπε κανέναν»· και πάλι: «Είπε δε ο Κύριος στον Ανανία: Πήγαινε στην οδό που ονομάζεται Ευθεία, και θα βρεις στο σπίτι του Ιούδα κάποιον με το όνομα Σαύλος»· και πάλι, «Εισερχόμενος ο Ανανίας είπε: Σαούλ αδελφέ, με απέστειλε ο Κύριος, ο οποίος σου εμφανίστηκε στον δρόμο, για να αναβλέψεις».

Κοιτάζοντάς τον δε ο Ιησούς είπε: «Εσύ είσαι ο Σίμων ο υιός του Ιωνά, εσύ θα ονομαστείς Κηφάς», το οποίο ερμηνεύεται Πέτρος. Βλέπετε; Μήπως δεν κατανοείτε το λεχθέν; Μήπως δεν γνωρίζετε τη συνάφεια, για ποιον λόγο ειπώθηκε; Διότι το εισήγαγα χωρίς προοίμιο, πράττοντας το ίδιο ακριβώς με κάποιον που θα εισήγαγε στο θέατρο έναν άνθρωπο καλυμμένο από παντού. Εμπρός λοιπόν, ας τον αποκαλύψουμε τώρα, αποδίδοντάς του το προοίμιο. Ο λόγος μας προηγουμένως εδώ αφορούσε τον Παύλο, όταν συζητούσαμε για τα ονόματα και διερευνούσαμε για ποιο λόγο πρώτα ονομαζόταν Σαύλος και μετέπειτα Παύλος. Από εκεί προχωρήσαμε στην παλαιά ιστορία και εξετάσαμε όλους όσους έλαβαν επωνυμίες. Έπειτα, με αυτήν την αφορμή θυμηθήκαμε και τον Σίμωνα, και τη φωνή του Χριστού που του έλεγε: «Εσύ είσαι ο Σίμων ο υιός του Ιωνά, εσύ θα ονομαστείς Κηφάς», το οποίο ερμηνεύεται Πέτρος. Είδες πώς αυτό που πριν από λίγο φαινόταν να προκαλεί μεγάλη απορία, τώρα έγινε πιο κατανοητό; Διότι, όπως ακριβώς το σώμα έχει ανάγκη από κεφαλή, το δέντρο από ρίζα, και ο ποταμός από πηγή, έτσι και ο λόγος έχει ανάγκη από προοίμια. Επειδή, λοιπόν, σας φέραμε στην ίδια την αρχή του δρόμου και σας δείξαμε τη συνάφεια, ας καταπιαστούμε πλέον με την ίδια την ιστορία του προοιμίου: «Ο Σαύλος δε, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου».

Δ΄. Για ποιον λόγο, λοιπόν, δεν μεταβλήθηκε αμέσως το όνομά του, έχει αποδειχθεί επαρκώς. Είναι ανάγκη πλέον να προχωρήσουμε στην ίδια την αρχή του λόγου: «Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου». Τι σημαίνει το «Ακόμη»; Διότι, τι έκανε πριν από αυτό, ώστε να λέει «Ακόμη»; Επειδή το «Ακόμη» λέγεται για άνθρωπο που έχει διαπράξει πολλά κακά προηγουμένως. Τι έκανε, λοιπόν; Ποιο κακό δεν έκανε, πες μου;

Διότι και από τα ίδια τα έργα τους ήταν ολοφάνερο ότι εκείνοι μεν τα έπρατταν αυτά χάριν της τιμής και της δόξας από τους πολλούς· αυτός όμως δεν ενεργούσε έτσι, αλλά επειδή είχε ζήλο για τον Θεό, αν και όχι με ορθή επίγνωση. Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνοι μεν άφηναν ανενόχλητες τις γυναίκες και πολεμούσαν τους άνδρες, επειδή έβλεπαν ότι σε αυτούς είχε περιέλθει η δική τους τιμή· αυτός όμως, επειδή φλεγόταν από ζήλο, στρεφόταν εναντίον όλων. Έχοντας, λοιπόν, όλα αυτά στον νου του ο Λουκάς, και βλέποντάς τον να μην έχει ακόμη χορτάσει, έλεγε: «Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου». Δεν τον χόρτασε ο φόνος του Στεφάνου, δεν ικανοποίησε την επιθυμία του ο διωγμός της Εκκλησίας, αλλά προχωρούσε περαιτέρω, και δεν σταματούσε πουθενά τη μανία του· διότι επρόκειτο περί ζήλου. Αλλά, μόλις επέστρεψε από τη σφαγή του Στεφάνου, κατεδίωκε τους αποστόλους· και έκανε το ίδιο, όπως ακριβώς ένας άγριος λύκος, ο οποίος, αφού επιτεθεί σε ποίμνιο προβάτων και αρπάξει από εκεί ένα αρνί και το σπαράξει με το ίδιο του το στόμα, γίνεται πιο θρασύς μετά την αρπαγή. Έτσι και ο Σαύλος επιτέθηκε στον χορό των αποστόλων, άρπαξε από εκεί το αρνίο του Χριστού, κατασπάραξε τον Στέφανο, και έγινε πλέον πιο θρασύς μετά από αυτή τη σφαγή. Γι' αυτό λέει: «Ακόμη». Καίτοι, ποιον δεν θα είχε χορτάσει εκείνος ο φόνος; Ποιον δεν θα είχε κάνει να αισθανθεί ντροπή η επιείκεια εκείνου που σφαζόταν, και τα λόγια με τα οποία, ενώ λιθοβολούνταν, προσευχόταν υπέρ εκείνων που τον λιθοβολούσαν, λέγοντας: Κύριε, μην τους λογαριάσεις αυτή την αμαρτία;

Έτσι ο Θεός ποτέ δεν εγκαταλείπει ολοκληρωτικά αυτούς που προστρέχουν σε Αυτόν, αλλά Εκείνος δίνει δώρα μεγαλύτερα από όσα τους στερούν οι εχθροί. Διότι εκείνοι δεν απέβαλαν από την παράταξη τέτοιον στρατιώτη, σαν αυτόν που εισήγαγε στη θέση του ο Χριστός. «Ο δε Σαύλος ακόμη…». Και κάτι άλλο δηλώνει αυτό το «ακόμη»· δηλαδή ότι, ενώ ακόμη μαινόταν, ενώ ακόμη αγρίευε, ενώ βρισκόταν ακόμη στην ακμή του θυμού του, ενώ ακόμη έβραζε για φόνο, τον προσείλκυσε ο Χριστός. Διότι δεν περίμενε να κοπάσει η νόσος, να σβήσει το πάθος και να γίνει πραότερος ο άγριος, για να τον ελκύσει τότε· αλλά τον καθυπέταξε πάνω στην ίδια την ακμή της μανίας του, για να δείξει τη δική Του δύναμη, ότι δηλαδή, εν μέσω εκείνης της παραφοράς, και ενώ ο θυμός έβραζε ακόμη, κυριαρχεί και κατανικά τον διώκτη.

Διότι πράγματι τότε θαυμάζουμε περισσότερο έναν ιατρό, όταν κατορθώσει να κατασβέσει και να εξαφανίσει παντελώς τον αυξανόμενο πυρετό και τη φλόγα της ασθένειας που βρίσκεται σε άκρα σφοδρότητα· αυτό ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση του Παύλου. Διότι, ενώ αυτός βρισκόταν στην ακμή της φλόγας, η φωνή του Κυρίου, σαν μια δροσιά που κατήλθε από ψηλά, τον απάλλαξε παντελώς από το νόσημα. Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου, άφησε το πλήθος και όρμησε πλέον προς τους άρχοντες. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που επιθυμεί να κόψει ένα δέντρο, αφήνει τα κλαδιά και εκκόπτει από κάτω τη ρίζα, έτσι ακριβώς και αυτός στράφηκε εναντίον των μαθητών, θέλοντας να εξοντώσει τη ρίζα του κηρύγματος.

Αλλά ας προσέλθει στο μέσο μετά από αυτόν ο Παύλος, ο πάνσοφος ρήτορας της οικουμένης, αυτός που από λύκος έγινε αμνός, από αγκάθια σταφύλι, από ζιζάνια σιτάρι, από εχθρός φίλος, που προερχόμενος από τους Εβραίους παρέμεινε Εβραίος, αυτός που για εκείνους ήταν ο Σαύλος που έπνεε απειλή και φόνο, ενώ για εμάς είναι ο Παύλος, ο κλητός απόστολος του Ιησού Χριστού· αυτός που από βλάσφημος έγινε θεολόγος, από διώκτης ευαγγελιστής, από πειρατής κυβερνήτης, από προδότης στρατιώτης· αυτός που μαζί με τον Πέτρο έλαβε ως κλήρο τη Ρώμη για να ταφεί, και που μαζί του δεν παραβλέπει ούτε τούτη τη Συχέμ· αυτός που, σύμφωνα με τον Βενιαμίν, είναι αδελφός του Ιωσήφ, και σύμφωνα με τη Θέκλα, πατέρας και δάσκαλος των παιδιών· εκείνος που πριν από τη Δαμασκό ήταν τυφλός, και σε κάθε πόλη αποτελούσε τον οφθαλμό του κηρύγματος· αυτός που κλήθηκε από τον ουρανό, και αρπάχτηκε στον ουρανό· αυτός που αντίκρισε τον παράδεισο πριν αναχωρήσει από αυτόν τον κόσμο, και που έλαβε το στεφάνι της νίκης ενώ ακόμη αγωνιζόταν, το οποίο πάλι, όπως λέει, του οφειλόταν. Διότι, τι λέει;

ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΜΑΚΚΑΒΑΙΟΥΣ Ομιλία Γ΄. Και βλέποντας ότι στους μάρτυρες οφείλεται ο έπαινος των έργων τους, και βλέποντας το πλήθος να συνωστίζεται, διστάζω. Επομένως, αν νομίζετε, ας αναβάλουμε τη διδασκαλία προς το παρόν, και ας σπεύσουμε να μιμηθούμε το σθένος των μαρτύρων. Ας έλθει, λοιπόν, πρώτος ανάμεσά μας ο ηλικιωμένος Ελεάζαρος, η αρχή των αγώνων, το θεμέλιο του μαρτυρίου, η πύλη του σταδίου, ο αρχηγός της ανδρείας, ο πρόδρομος της καρτερίας, τα γηρατειά που σφύζουν από νιάτα, ο πρωτομάρτυρας της Παλαιάς Διαθήκης, η εικόνα του Πέτρου, του κορυφαίου των αποστόλων. Κουράστηκε ο εχθρός να κολακεύει και να μαστιγώνει, μα δεν σταμάτησε να ρητορεύει ο βασανιζόμενος. Στεκόταν ο γέροντας τρέμοντας από τα γηρατειά, ενώ καθόταν ο τύραννος πνέοντας απειλές και φόνο. Και αυτός που έτρεμε έφυγε ακμαίος, ενώ ο σφριγηλός έφυγε νικημένος. Στεκόταν μια λευκή κεφαλή και καταξεσχιζόταν, ενώ δίκαζε η νεότητα που εξαγριωνόταν από την εξουσία της, και η νίκη γινόταν κτήμα της λευκής κεφαλής.