Πατερικές αναφορές στο ΑΜΩΣ 2:7

Η διατύπωση έχει ως εξής: «Δεν θα πράξετε σύμφωνα με τα έργα της γης της Αιγύπτου, στην οποία κατοικήσατε ως ξένοι· και δεν θα πράξετε σύμφωνα με τα έργα της γης Χαναάν, στην οποία εγώ θα σας εισαγάγω, ούτε θα πορευθείτε σύμφωνα με τα έθιμά τους». Επομένως, είναι πιθανό αυτό το είδος της αμαρτίας να μην επικρατούσε τότε στα έθνη· γι' αυτό και ο νομοθέτης δεν χρειάστηκε να θεσπίσει διάταξη για την αποτροπή του, αλλά αρκέστηκε στην αδίδακτη συνήθεια για την καταδίκη του μιάσματος. Πώς, λοιπόν, ενώ απαγόρευσε το μεγαλύτερο, αποσιώπησε το μικρότερο; Επειδή φαινόταν ότι το παράδειγμα του πατριάρχη έβλαπτε πολλούς από τους φιλόσαρκους, παρακινώντας τους να συζούν με αδελφές που ήταν εν ζωή. Εμείς όμως τι πρέπει να κάνουμε; Να λέμε μόνο τα γεγραμμένα ή να διερευνούμε και τα όσα έχουν αποσιωπηθεί; Για παράδειγμα, το ότι δεν πρέπει πατέρας και υιός να συνευρίσκονται με την ίδια πόρνη δεν έχει γραφτεί στους νόμους αυτούς, αλλά από τον Προφήτη έχει κριθεί άξιο της μεγαλύτερης κατηγορίας. «Διότι υιός», λέει, «και πατέρας πήγαιναν στην ίδια δούλη». Πόσα άραγε άλλα είδη ακάθαρτων παθών εφηύρε η διδασκαλία των δαιμόνων, τα οποία η θεία Γραφή αποσιώπησε, μη επιλέγοντας να μολύνει τη σεμνότητά της με τις ονομασίες των αισχρών πράξεων, αλλά καταδίκασε τις ακαθαρσίες χρησιμοποιώντας γενικά ονόματα;

Ή να συμπεριφερθώ με πνεύμα πραότητας και αγάπη και να το προσπεράσω αποσιωπώντας το; Αλλά ήταν καλύτερη γι' αυτούς η επίπληξη, η οποία ταυτόχρονα ανακόπτει το κακό, τη ραθυμία και την απόπειρα μιας τέτοιας παρανομίας· για την οποία μίλησε και η θεόπνευστη Γραφή σχετικά με τους Ισραηλίτες μέσω της φωνής του Ιωήλ: «Και γιος και πατέρας πήγαιναν στην ίδια γυναίκα, ώστε να βεβηλώσουν το όνομα του Θεού τους». Αυτή την πορνεία, λέει, δεν την ακούει κανείς ούτε μεταξύ των εθνικών· διότι πιθανώς είχε ακούσει για τον Θησέα που είχε εξοργιστεί με το ίδιο του το παιδί, το καταράστηκε, και μάλιστα το σκότωσε μετά από συκοφαντία της μητριάς του, καθώς και για κάποιους άλλους που χλευάστηκαν για τέτοιες κατηγορίες μέσα από την ευφράδεια των ποιητών. <Να παραδοθεί ο άνθρωπος αυτός στον σατανά για τον όλεθρο της σάρκας.> Απέδειξε, μέσω της παράδοσης του πόρνου στον όλεθρο της σάρκας ώστε να σωθεί το πνεύμα, τι σημαίνει ότι «Η βασιλεία των ουρανών δεν βρίσκεται στα λόγια, αλλά στη δύναμη»· διότι αυτό αποτελεί σαφή φανέρωση της θαυμαστής εξουσίας που του έχει δοθεί άνωθεν.

Έχει λεχθεί λοιπόν κάπου για την Ιερουσαλήμ διά της φωνής του Ιερεμία: «Ω ψεύτικη πόλη! Όλη καταδυνάστευση υπάρχει μέσα σε αυτήν. Όπως η δεξαμενή διατηρεί δροσερό το νερό, έτσι διατηρεί αυτή δροσερή την κακία της. Ασέβεια και ταλαιπωρία θα ακούγονται διαρκώς μέσα σε αυτήν, μπροστά στο πρόσωπό της». Είπε δε και κάποιος άλλος από τους άγιους προφήτες: «Και χτυπούσαν με τις γροθιές τους τα κεφάλια των φτωχών, και διέστρεψαν την οδό των ταπεινών». Θα χαρώ λοιπόν, λέει, για τον λαό μου, βλέποντάς τον να είναι εργάτης της αληθινής δικαιοσύνης. Διότι κανείς δεν θα δακρύσει ανάμεσά τους, προφανώς επειδή δεν θα αδικείται (δεν θα πέφτει θύμα πλεονεξίας)· και πάλι, κανείς δεν θα κραυγάσει, ως αδικημένος. «Και δεν θα υπάρξει εκεί, λέει, άωρος (νήπιο) και γέροντας που δεν θα συμπληρώσει τον χρόνο της ζωής του. Διότι ο νέος θα είναι εκατό ετών, ενώ ο αμαρτωλός που πεθαίνει σε ηλικία εκατό ετών, θα είναι επικατάρατος». Νομίζω δε εγώ ότι το νόημα της προφητείας θέλει να υποδηλώσει κάτι τέτοιο. Διότι φαίνεται να θεωρεί ως «άωρο» τον ακόμη νέο λαό που προέρχεται από τα έθνη, για τον οποίο λέει ο Δαβίδ: «Ο λαός που τώρα δημιουργείται θα αινέσει τον Κύριο»· προς αυτούς απευθύνεται και ο μαθητής του Χριστού, λέγοντας: «Σαν νεογέννητα βρέφη, να επιποθήσετε το λογικό και άδολο γάλα».

Επομένως, όσο είμαστε τηρητές του νόμου και φιλόθεοι, και προσπαθούμε να τηρούμε τα προστάγματα, θα βρεθούμε σοφοί και οξυδερκείς, και γνώστες κάθε αρετής, και με τι άραγε από τέτοιου είδους αγαθά δεν θα βρεθούμε εμπλουτισμένοι; Εάν όμως ρέψουμε προς τη ραθυμία, και αψηφήσουμε τους θείους νόμους, θα παρασυρθούμε έπειτα από κάθε άνεμο, στερούμενοι τον νου και την άριστη σύνεση. Και θα γίνουμε «μερίδες αλεπούδων», καθώς τα ακάθαρτα πνεύματα θα μας περιέλκουν εδώ και εκεί. Ορθά λοιπόν και σοφά ψάλλει ο θεσπέσιος Δαβίδ για κάθε δίκαιο άνθρωπο: «Ο νόμος του Θεού του βρίσκεται στην καρδιά του, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά του». <Αυτά λέει ο Κύριος: Για τις τρεις ασέβειες του Ισραήλ και για τις τέσσερις δεν θα ανακαλέσω την απόφασή μου γι' αυτόν, διότι πούλησαν τον δίκαιο για ασήμι, και τον φτωχό για ένα ζευγάρι υποδήματα εκείνων που πατούν στο χώμα της γης.> Δεν αφήνει ατιμώρητο, αλλά μάλλον υποβάλλει σε καταδίκες τον Ισραήλ, δηλαδή τις φυλές που βρίσκονται στη Σαμάρεια. Και το γεγονός ότι και αυτοί, αμαρτάνοντας απρόσεκτα, σχεδόν έχουν εξαντλήσει τη γαλήνη που παρέχεται από τον Θεό στους αδύναμους, θα το αποδείξει η αποστροφή για τις τρεις και τέσσερις αμαρτίες, εξαιτίας της οποίας, αφού την υποστούν, κατ' ανάγκην θα υποβληθούν σε δεινά και θα βρεθούν σε κάθε είδους κακό.

Αλλά θα ήταν κατά πολύ προτιμότερο, έχοντας επιλέξει να τιμούν την ορθότητα και αυτό που είναι αρεστό στον Θεό, να μεθούν μάλλον με τις δικές Του τιμές, και βέβαια να έχουν τον πλούτο που προέρχεται από την καλή φήμη. «Διότι είναι προτιμότερο», λέει, «το καλό όνομα παρά ο πολύς πλούτος». Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και μέσω της φωνής του Ησαΐα κάτι τέτοιο λέει προς τη μητέρα των Ιουδαίων, δηλαδή την Ιερουσαλήμ: «Το ασήμι σας είναι κίβδηλο· οι κάπηλοί σου αναμειγνύουν το κρασί με νερό· οι άρχοντές σου είναι απειθείς, συνεργοί κλεφτών, αγαπούν τα δώρα, επιδιώκουν την ανταπόδοση, δεν αποδίδουν δικαιοσύνη στα ορφανά, και δεν προσέχουν την κρίση της χήρας»· και μέσω της φωνής του Ιερεμία πάλι: «Οι ηγέτες της έκριναν με δώρα». Επομένως, είναι παντού καταραμένο το να μην γίνεται η κρίση ορθή και αδιάβλητη, αλλά με κάποιον τρόπο επαχθής και διαβλητή εξαιτίας της ανισότητας. <Και χτυπούσαν στα κεφάλια τους φτωχούς.> Τους προσάπτει καταδυνάστευση και πλεονεξία και τους κατηγορεί σαφώς, ως ανόσιους και άσπλαχνους, και ενώ θα ήταν προτιμότερο να αξιώσουν φροντίδας και να επιλέξουν να τιμούν και να αγαπούν να ανακουφίζουν με αγαπητικές ενισχύσεις εκείνους που έχουν ανάγκη, αντίθετα, συνήθιζαν να αδικούν, αναλώνοντας με αφόρητες και πικρές λύπες αυτούς που ήταν φορτωμένοι με τη φτώχεια. Αλλά ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ανάγει στο δικό Του πρόσωπο όσα πράττονται σε αυτούς. Διότι λέει: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα».

Επομένως, δεν θα προσκρούσουμε λίγο στον Θεό, εάν πλεονεκτούμε σε βάρος του αδυνάτου και «χτυπάμε με γροθιές τον ταπεινό», καθώς έχει γραφτεί, πικραίνοντας με στενοχώριες εκείνους που είναι βαρυφορτωμένοι από τη φτώχεια, αν και οφείλαμε μάλλον να τους τείνουμε το χέρι της φιλαλληλίας. Διότι «η πενία», λέει, «ταπεινώνει τον άνθρωπο, ενώ τα χέρια των ανδρείων πλουτίζουν»· γράφει δε κάπου και ο μαθητής του Χριστού ότι «Θρησκεία καθαρή και αμίαντη ενώπιον του Θεού και Πατέρα είναι αυτή, το να επισκέπτεται κανείς ορφανά και χήρες στη θλίψη τους, και να διατηρεί τον εαυτό του άσπιλο από τον κόσμο». <Και την οδό των ταπεινών εξέτρεψαν.> Αυτό θα το κατανοήσεις με δύο τρόπους· ή δηλαδή λέει αυτό, ότι υπερηφανεύτηκαν υπέρμετρα και έφτασαν σε τέτοιο βαθμό θεομίσητης αλαζονείας, ώστε να αποστρέφονται ακόμη και αδελφούς, εάν αυτοί δεν περιβάλλονταν από πλούτο και δεν είχαν λαμπρές περιουσίες, και να έρχονται σε μίσος ταυτόχρονα και προς εκείνους που δεν έχουν ασκήσει το φιλοχρήματο πάθος, οι οποίοι και είναι ταπεινοί, αποδιώχνοντας τον μάταιο σάλο του βίου· ή ότι, έχοντας γίνει διδάσκαλοι και ηγέτες λαών, διαστρέφουν την οδό των ασθενέστερων, δηλαδή των ταπεινών, δηλαδή προφανώς εκείνων που αφενός δεν έχουν από μόνοι τους την ακριβή γνώση του συμφέροντός τους, αφετέρου δε προσκολλώνται περισσότερο στις φωνές εκείνων που τους καθοδηγούν. Και είναι πάρα πολύ μεγάλο το πλήθος αυτού του είδους.

Εκτρέπονται από την οδό των ταπεινών εκείνοι που δεν διστάζουν να πουν σε όποιον είναι νήπιος στο μυαλό: «Έλα μαζί μας, γίνε συμμέτοχος σε άδικο αίμα». Εκτρέπονται από την οδό των ταπεινών και όσοι διαστρέφουν την ορθότητα των εκκλησιαστικών δογμάτων σύμφωνα με τη δική τους γνώμη, και πείθουν τον νου των πιο απλών να βαδίζει σε στρεβλό και διεστραμμένο μονοπάτι. Διότι σε αυτούς δεν υπάρχει τίποτα το ορθό, παρά μάλλον διεστραμμένα και άσχημα λόγια, και κατασκευές λόγων, που είναι γεμάτα ταυτόχρονα από ασέβεια και αμάθεια. <Και γιος και πατέρας πήγαιναν στην ίδια κοπέλα, ώστε να βεβηλώσουν το όνομα του Θεού τους.> Τους κατηγορεί και πάλι για σφοδρές και ανεξέλεγκτες ηδονές, και τους παρουσιάζει να αψηφούν κάθε ευπρέπεια με αυτό και μόνο το αμάρτημα. Διότι θα ήταν βέβαια καλύτερο να αγωνίζονται γενναία κατά των παθών και να υπερισχύουν της άτοπης και μυσαρής ηδονής και να αποκόπτουν τις επιθυμίες, και, μαθαίνοντας να επιτιμούν τα θελήματα της σάρκας, να αναγκάζουν να ηρεμεί τον νόμο που αγριεύει στα μέλη μας. Όμως εκείνοι υστερούσαν σε μια τόσο λαμπρή αρετή, και είχαν πιθανώς ηττηθεί και από τα σαρκικά πάθη.

Λοιπόν, επειδή έχουν μισήσει «αυτόν που ελέγχει στις πύλες και έχουν βδελυχθεί τον όσιο λόγο», κατρακύλησαν σε πολυειδή αμαρτία, τράπηκαν προς την πλεονεξία και, επιτηδευόμενοι την καταδυνάστευση που είναι στο έπακρο μισητή στον Θεό, χτυπούσαν «με γροθιές τον ταπεινό» και γρονθοκοπούσαν τα κεφάλια των φτωχών, αυτοί που είναι σίγουρα ισχυροί και υπερέχουν των άλλων σε δόξα και πλούτο. Άρπαζαν με το πρόσχημα της δωρεάς, παίρνοντας χωρίς τη θέλησή τους τα πολυτιμότερα από τα υπάρχοντά τους. Όμως αποδεικνύει ωφέλιμα ότι, για όσους συνηθίζουν να πράττουν τέτοια, η πλεονεξία είναι ανώφελη, και το να νικιέται κανείς από αισχρά κέρδη καταλήγει σε λύπες και έχει ως τέλος την τιμωρία. Διότι, αν δεν πρόκειται να απολαύσουν τα σπίτια που κατασκευάστηκαν με επιμέλεια και φιλοδοξία, και αν μάταια μοχθούν για τα κτήματά τους, και χάνεται σε μια απροσδόκητη κατάληξη η απόλαυση των αγαπημένων τους πραγμάτων, για τα οποία έγινε η πλεονεξία και εισχώρησε το πάθος της φιλαργυρίας, πώς δεν θα φανεί σε κάποιους μάταιος και ανωφελής ο τρόπος της πλεονεξίας; Είναι λοιπόν σοφό να σκεφτόμαστε εκείνο που λέει ο συγγραφέας των Παροιμιών: «Καλύτερα λίγα έσοδα με δικαιοσύνη παρά πολλά γεννήματα με αδικία».

Επομένως, με τον τρόπο που είπατε, λέει, αναζητήστε το αγαθό και όχι το πονηρό, ώστε να κερδίσετε την ευημερία ζώντας και σωζόμενοι, και να είναι μαζί σας ο Κύριος ο Θεός, ο οποίος κατέχει την εξουσία των πάντων. Αποκαταστήστε δε τη δικαιοσύνη στις πύλες, δηλαδή, γίνετε δίκαιοι κριτές· χωρίς να εκδίδετε άδικη απόφαση εις βάρος των αδυνάτων· χωρίς να παραχαράσσετε τη δύναμη του δικαίου· ούτε βέβαια να καταφέρετε πλήγματα στα κεφάλια των φτωχών· ούτε να εκτρέπετε την οδό των ταπεινών, ώστε τελικά να ελεήσει ο Θεός όσους απέμειναν από τον Ιωσήφ, μετά τις αιχμαλωσίες που έχουν ήδη λάβει χώρα. Και εννοεί πάλι τον Εφραίμ, δηλαδή τις δέκα φυλές. Διότι, όπως ήδη προείπα, επειδή ο Εφραίμ προήλθε από τον Ιωσήφ, για τον λόγο αυτόν ακριβώς υποδηλώνεται με το όνομα του πατέρα του.

Για τον λόγο αυτόν λοιπόν, αναγκαστικά επιφέρει τις τιμωρίες, όχι επειδή τους μιλά ως σε ανθρώπους που είχαν άγνοια, όπως νομίζω, αλλά ελέγχοντάς τους κατά κάποιον τρόπο και μεταστρέφοντάς τους πολύ καλά στο να επιλέγουν να φρονούν τα ωφέλιμα και τα πλέον αρμόζοντα. Είπε λοιπόν ότι «Για την ασέβεια του Ιακώβ συμβαίνουν όλα αυτά και για την αμαρτία του οίκου του Ισραήλ», ώστε να νοηθεί ότι ολόκληρο το γένος του Ισραήλ έχει σφάλει απέναντι στον Θεό και στους ανθρώπους. Διότι φαίνεται ότι αποκαλεί «ασέβεια» τα παραπτώματα απέναντι στον Θεό, ενώ τα παραπτώματα απέναντι στους αδελφούς και τους ομογενείς τα ονομάζει «αμαρτία». <Ποια είναι η ασέβεια του Ιακώβ; Δεν είναι η Σαμάρεια; Και ποια είναι η αμαρτία του οίκου του Ιούδα; Δεν είναι η Ιερουσαλήμ;> Ονομάζοντας «Ιακώβ» αυτούς που κατάγονται από τον Ιακώβ, εννοώ βέβαια τον Εφραίμ στη Σαμάρεια, καθιστά ολοφάνερα τα εγκλήματά τους. Και λέει ότι η Σαμάρεια αποτελεί το είδος της ασέβειας. Και βέβαια δεν ισχυριζόμαστε ότι κατηγορεί την ίδια τη χώρα· διότι είναι εντελώς παράλογο να το εννοήσει κανείς έτσι· αλλά λέγοντας «Σαμάρεια» εννοεί τα όσα βρίσκονται στη Σαμάρεια, όπως τις δαμάλεις, τον Χαμώς, τον Βάαλ, και τα όσα διαπράττονται σε αυτήν εναντίον κάποιων εξαιτίας της πλεονεξίας των αρχόντων. Διότι είπε ότι «Έπλητταν τα κεφάλια των φτωχών, και εξέτρεπαν την οδό των ταπεινών». Και επιπλέον έλεγαν: «Πότε θα περάσει ο μήνας για να πουλήσουμε, και τα Σάββατα για να ανοίξουμε τις αποθήκες προκειμένου να μικρύνουμε το μέτρο και να μεγαλώσουμε τα σταθμά και να φτιάξουμε άδικη ζυγαριά;» Λέει επίσης ότι η Ιερουσαλήμ έγινε η αμαρτία του Ιούδα.

ΙΗ΄. Κάποιος από εμάς καταπίεσε τον φτωχό, του απέσπασε μερίδιο γης, και παραβίασε παράνομα τα όρια, είτε κλέβοντας είτε ασκώντας τυραννία, και ένωσε σπίτι με σπίτι και χωράφι με χωράφι, για να αφαιρέσει κάτι από τον πλησίον του· και φιλονίκησε για να μην έχει κανέναν γείτονα, σαν να επρόκειτο να κατοικήσει αυτός μόνος πάνω στη γη. Άλλος πάλι μόλυνε τη γη με τόκους και τοκογλυφίες, μαζεύοντας από εκεί όπου δεν έσπειρε, και θερίζοντας εκεί όπου δεν σκόρπισε· καλλιεργώντας όχι τη γη, αλλά την ανάγκη αυτών που στερούνται. Άλλος στέρησε από τον Θεό, ο Οποίος του τα έχει δώσει όλα, τις απαρχές από το αλώνι και το πατητήρι, και έγινε ταυτόχρονα αχάριστος και ανόητος· διότι ούτε ευχαρίστησε για όσα έλαβε, ούτε διασφάλισε το μέλλον του, αν μη τι άλλο, μέσω της ευγνωμοσύνης. Άλλος δεν ελέησε χήρα και ορφανό, ούτε έδωσε μερίδιο από το ψωμί του και από λίγη τροφή σε αυτόν που είχε ανάγκη, ή μάλλον στον Χριστό, ο Οποίος τρέφεται μέσω αυτών που τρέφονται έστω και με λίγα. Αυτός που ίσως έχει πολλά, και μάλιστα πέρα από κάθε προσδοκία (διότι αυτό είναι ήδη το πιο άδικο), και που νιώθει στριμωγμένος στις πολλές του αποθήκες, και άλλες γεμίζει, ενώ άλλες κατεδαφίζει για να χτίσει μεγαλύτερες για τους μελλοντικούς καρπούς, αγνοώντας ότι θα αρπαγεί από τη ζωή πριν εκπληρωθούν οι ελπίδες του, και θα δώσει λόγο για την εδώ ευπορία και την αλαζονεία του, επειδή υπήρξε κακός οικονόμος ξένων αγαθών. Άλλος εξέκλινε από τον δρόμο των ταπεινών, και διέστρεψε το δίκαιο με άδικες πράξεις. Άλλος μίσησε αυτόν που τον ελέγχει δημόσια στις πύλες, και αποστράφηκε με βδελυγμία τον όσιο λόγο.

«Απορριφθήκαμε, για να γίνουμε και δάσκαλοι της οικουμένης». Αυτά είναι ανοησίες και φλυαρίες. Διότι εκείνοι που πρόκειται να είναι δάσκαλοι, πρέπει πρώτα οι ίδιοι να έχουν κατορθώσει την αρετή και έπειτα να αποστέλλονται γι' αυτόν τον σκοπό· τέτοιοι ήταν οι προφήτες, οι απόστολοι. Όταν όμως οι ίδιοι είναι διεστραμμένοι και γεμάτοι από κάθε κακία, πώς θα μπορούσαν να προκριθούν για να διδάσκουν; Ας εξετάσουμε, λοιπόν, ποιος ήταν ο βίος τους πριν από αυτό. Διότι θα διαπιστώσουμε ότι ήταν χειρότεροι και από τα θηρία. Επειδή έχουν γίνει πατροκτόνοι, και παιδοκτόνοι, και ειδωλολάτρες, και πλεονέκτες· και από αυτά είναι γεμάτες οι προφητείες. Και ο Ιερεμίας, φανερώνοντας τη λαγνεία σας, έλεγε: «Έγιναν άλογα θηλυμανή· ο καθένας χρεμέτιζε για τη γυναίκα του πλησίον του». Τι είναι χειρότερο από αυτή την ακαθαρσία; Διότι δεν συνευρίσκονταν με τις γυναίκες των άλλων ως άνθρωποι· γι' αυτό και τη μανία τους την ονόμασε χρεμετισμό. Και δεν τους κατηγορεί μόνο για πορνεία, αλλά και για μοιχεία, και μάλιστα ότι αυτή γινόταν ασύστολα, όπως ακριβώς στα άλογα ζώα. Ένας άλλος προφήτης λέει: «Εισήλθαν στη γυναίκα στήνοντας παραπετάσματα, γιος και πατέρας στην ίδια δούλη». Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, πες μου, σας έστειλε ως δασκάλους, για να διδαχθούμε την πορνεία και τη μοιχεία, και ότι πρέπει να μοιράζονται την ίδια κλίνη ο πατέρας και ο γιος; Και τι λέει ο Ιεζεκιήλ; «Ούτε καν σύμφωνα με τους νόμους των εθνών δεν πράξατε», λέει. Αυτούς, λοιπόν, που είναι χειρότεροι από τα έθνη, αυτούς έστειλε ως δασκάλους; Πες μου.

Θα διοικήσω την εξουσία σαν καλός προστάτης και όχι σαν τύραννος. Διότι αρκεί να ικανοποιούμαι με την τιμή του τίτλου, αλλά τη λήψη αποφάσεων σε κάθε ζήτημα θα την παραχωρώ σε όλους. ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί των δικαστών που δωροδοκούνται και καταδικάζουν παράνομα. «Φωτιά θα κατακάψει τα σπίτια όσων δωροδοκούνται». «Οργή θα πέσει στους ασεβείς, εξαιτίας της ασέβειας των δώρων που δέχονταν». «Ας γίνουν άλαλα τα δόλια χείλη, τα οποία μιλούν παράνομα εναντίον του δικαίου με υπερηφάνεια». «Αν αληθινά λοιπόν μιλάτε για δικαιοσύνη, να κρίνετε δίκαια. Έως πότε θα κρίνετε με αδικία και θα μεροληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών; Αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό». «Ο δωρολήπτης καταστρέφει τον εαυτό του». «Όταν κάποιος λαμβάνει δώρα στους κόλπους της αδικίας, οι δρόμοι του δεν προκόβουν». «Εκείνος που δίνει δώρα εξασφαλίζει νίκη και τιμή· ωστόσο, αυτά αφαιρούν την ψυχή από εκείνους που τα αποκτούν». «Το ασήμι (ή τα χρήματα) που δίνεται με δόλο, πρέπει να θεωρείται σαν πήλινο θραύσμα». «Όποιος βγάζει δίκαιο τον άδικο, και άδικο τον δίκαιο, είναι ακάθαρτος και βδελυρός ενώπιον του Κυρίου». «Εκείνος που λέει στον ασεβή "είσαι δίκαιος", θα είναι καταραμένος από τους λαούς και μισητός στα έθνη». «Πούλησαν τον δίκαιο για ασήμι, και τον φτωχό για ένα ζευγάρι παπούτσια. Αυτοί που πατούν στο χώμα της γης, καταφέρανε χτυπήματα στα κεφάλια των εθνών και εξέτρεψαν την οδό των ταπεινών». «Γιατί αποσιωπήσατε την ασέβεια και τρυγήσατε τις αδικίες τους;» «Οι άρχοντές τους θα πέσουν από ρομφαία εξαιτίας της αχαλίνωτης γλώσσας τους». «

Ας αναγνωρίσουμε την αιτία του κακού: γιατί ξεράθηκαν οι καλλιέργειες, ντροπιάστηκαν οι αποθήκες, και εξέλιπε η βοσκή των ποιμνίων· λιγόστεψαν τα ωραία της γης· δεν γέμισαν οι πεδιάδες με ευφορία, αλλά με κατήφεια· δεν πλήθυναν οι κοιλάδες το σιτάρι, αλλά γέμισαν με θρήνο· δεν έσταξαν τα βουνά γλυκασμό, όπως θα γίνει αργότερα για τους δικαίους, αλλά αντίθετα δέχθηκαν την κατάρα του Γελβουέ. Τέτοιος είναι ο πλούτος των ασεβών. Τέτοιες είναι οι σοδειές εκείνων που σπέρνουν με κακία. Κάποιος ανάμεσά μας καταπίεσε τον φτωχό, και του άρπαξε μερίδιο γης, και παραβίασε τα όρια άδικα, είτε κλέβοντας είτε καταδυναστεύοντας, και ένωσε σπίτι με σπίτι, και αγρό με αγρό, για να αφαιρέσει κάτι από τον πλησίον, και επιδίωξε με πείσμα να μην έχει κανένας άλλος τίποτα, σαν να επρόκειτο να κατοικήσει αυτός μόνος πάνω στη γη. Άλλος πάλι μόλυνε τη γη με τόκους και τοκογλυφίες, μαζεύοντας από εκεί που δεν έσπειρε, και θερίζοντας όπου δεν σκόρπισε· καλλιεργώντας, όχι τη γη, αλλά την ανάγκη των αναξιοπαθούντων· άλλος στέρησε από τον Θεό, που έχει δώσει τα πάντα, τις απαρχές από το αλώνι και το πατητήρι, και έγινε ταυτόχρονα αχάριστος και ανόητος, καθώς ούτε για όσα απέκτησε Τον ευχαρίστησε, ούτε το μέλλον του εξασφάλισε μέσω της ευγνωμοσύνης. Άλλος δεν σπλαγχνίστηκε τη χήρα και το ορφανό, ούτε έδωσε μερίδιο από λίγο ψωμί και τροφή σε αυτόν που είχε ανάγκη, ή μάλλον στον Χριστό, ο οποίος τρέφεται μέσω των ελαχίστων που τρέφονται. Και άλλος εξέτρεψε την οδό των ταπεινών, και διέστρεψε το δίκαιο με αδικίες.

Εμείς λοιπόν τι πρέπει να κάνουμε; Να λέμε όσα έχουν γραφτεί ή να περιεργαζόμαστε όσα έχουν αποσιωπηθεί; Για παράδειγμα, το ότι δεν πρέπει πατέρας και γιος να συνευρίσκονται με την ίδια πόρνη, δεν έχει γραφτεί σε αυτούς τους νόμους, αλλά από τον Προφήτη έχει θεωρηθεί άξιο της μεγαλύτερης καταδίκης. Διότι, λέει, «γιος και πατέρας πήγαιναν στην ίδια δούλη». Και πόσα άλλα είδη ακάθαρτων παθών επινόησε το διδασκαλείο των δαιμόνων, η δε θεία Γραφή τα αποσιώπησε, μη θέλοντας να ρυπάνει τη σεμνότητά της με τις ονομασίες των αισχρών πράξεων, αλλά με γενικές ονομασίες διέκρινε τις ακαθαρσίες, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος «Πορνεία δε και κάθε ακαθαρσία να μην ονομάζεται καν μεταξύ σας, όπως ταιριάζει σε αγίους», συμπεριλαμβάνοντας με το όνομα της ακαθαρσίας και τις άρρητες πράξεις των αρρένων και των θηλέων, ώστε σε καμία περίπτωση η αποσιώπηση δεν παρέχει άδεια σε όσους αγαπούν τις ηδονές. Εγώ όμως υποστηρίζω ότι ούτε καν έχει αποσιωπηθεί αυτό το ζήτημα, αλλά ότι ο νομοθέτης το έχει απαγορεύσει πάρα πολύ αυστηρά· διότι το «δεν θα πλησιάσεις κάθε οικείο της σάρκας σου για να αποκαλύψεις την ασχημοσύνη τους», συμπεριλαμβάνει και αυτό το είδος της οικειότητας.

Όμως εμείς πρέπει να αναφέρουμε τα όσα είναι γραμμένα στον Νόμο, και να μην περιεργαζόμαστε όσα έχουν αποσιωπηθεί. Διότι, ο μεν Νόμος αποσιώπησε το ότι δεν πρέπει πατέρας και υιός να μεταχειρίζονται την ίδια δούλη ως πόρνη, ο δε προφήτης Αμώς το κατακρίνει αυτό αυστηρά, λέγοντας: πατέρας και υιός πήγαιναν στην ίδια δούλη και πορνεύονταν. Και πολλά άλλα είδη ακαθαρσίας δίδαξαν οι δαίμονες στους ανθρώπους, τα οποία η θεία Γραφή, μη θέλοντας να μολύνει τη σεμνότητά της με τα συγκεκριμένα τους ονόματα, τα αποσιώπησε, τα συμπεριέλαβε όμως υπό γενικούς όρους, όπως λέει ο Παύλος: Πορνεία και κάθε ακαθαρσία ας μην ονομάζεται καν μεταξύ σας, όπως αρμόζει στους Αγίους, όπου με τη λέξη ακαθαρσία συμπεριέλαβε κάθε αισχρή πράξη γυναικών και ανδρών. Επομένως, δεν δίνεται η άδεια στους φιλήδονους να προβαίνουν σε μια τέτοια άθεσμη συμβίωση, με το πρόσχημα ότι το αποσιώπησε η θεία Γραφή. Εμείς όμως, εξετάζοντας το ζήτημα, βρίσκουμε ότι ούτε ο Νόμος το αποσιώπησε, αλλά μάλιστα το απαγόρευσε.