Πατερικές αναφορές στο ΑΜΩΣ 2:8

Γι' αυτό ο νόμος έχει καταργηθεί και η κρίση δεν φτάνει στο τέλος, επειδή ο ασεβής καταδυναστεύει τον δίκαιο. Εξαιτίας αυτού, η δικαστική απόφαση θα βγει διεστραμμένη.» Και ο ίδιος ο θεσπέσιος Ησαΐας λέει κάπου προς την Ιερουσαλήμ, δηλαδή τη Σιών: «Οι άρχοντές σου είναι απειθείς, συνεργοί κλεφτών, αγαπούν τα δώρα, επιδιώκουν ανταποδόματα· δεν αποδίδουν δικαιοσύνη στα ορφανά και δεν προσέχουν την κρίση της χήρας.» Αυτά δε τα έκαναν, νικημένοι από τα αισχρά κέρδη· και ίσως συγκεντρώνοντας με ανόσιο τρόπο χρήματα για ποτά και απολαύσεις, και συλλέγοντάς τα από αδικίες. Διότι τους κατηγορεί μέσω της φωνής του προφήτη, λέγοντας: Και δένοντας τα ενδύματά τους με σχοινιά, έφτιαχναν παραπετάσματα δίπλα στο θυσιαστήριο, και έπιναν κρασί προερχόμενο από συκοφαντίες στον οίκο του Θεού τους. Αλίμονο λοιπόν, λέει, στους ισχυρούς και τους δυνατούς, σε αυτούς που παρασκευάζουν περίτεχνα τα μεθυστικά ποτά, στους φιλοπότες και σε αυτούς που αγαπούν τη μέθη, σε αυτούς που στερούν το δίκαιο από τον δίκαιο, δηλαδή, σε αυτούς που καταδικάζουν μεν τον αδικημένο, ενώ βγάζουν αθωωτική απόφαση για όσους συνηθίζουν να πλεονεκτούν. Και αυτό, νομίζω, σημαίνει το να αποκαλεί κανείς απροκάλυπτα το πονηρό καλό, και το καλό πονηρό, το σκοτάδι φως, και το φως σκοτάδι, το πικρό γλυκό, και το γλυκό πικρό. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι οι δυνατοί θα κριθούν αυστηρά· και από εκείνον στον οποίο εμπιστεύτηκαν πολλά, θα απαιτήσουν περισσότερα, σύμφωνα με τη φωνή του Σωτήρος.

Διότι, όπως λέγεται ότι αγιάζουν τον Θεό εκείνοι που ζουν με ορθό τρόπο, έτσι θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι τον βεβηλώνουν όσοι επιτηδεύονται τον ακάθαρτο και άδοξο τρόπο ζωής. <Και δένοντας τα ιμάτιά τους με σχοινιά, έφτιαχναν παραπετάσματα δίπλα στο θυσιαστήριο, και έπιναν κρασί από συκοφαντίες στον οίκο του Θεού τους.> Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, διδάσκοντας ότι οι θείοι ναοί δεν πρέπει να λειτουργούν για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο για να δοξολογείται σε αυτούς ο Θεός των όλων και για να Του προσφέρεται η πρέπουσα προσκύνηση, επιτίμησε κάποτε τους εμπόρους των Ιουδαίων· διότι έφερναν μέσα στο ιερό πρόβατα, βόδια και περιστέρια· και μάλιστα, «αφού έφτιαξε φραγέλλιο από σχοινιά, τους έβγαλε όλους έξω από το ιερό λέγοντας: Είναι γραμμένο, Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής». Και η Αγία Γραφή σημείωσε πως «Οι μαθητές θυμήθηκαν ότι ήταν γραμμένο: Ο ζήλος για τον οίκό σου θα με καταφάει». Επέπληττε δε κάποιους και ο θεσπέσιος Παύλος, οι οποίοι συνήθιζαν να τολμούν τέτοια πράγματα· διότι γράφει ως εξής: «Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την εκκλησία του Θεού και ντροπιάζετε εκείνους που δεν έχουν;» Αποδεικνύεται λοιπόν παντού επιζήμιο το να τολμά κανείς να καταχράται τους θείους οίκους, σαν να ήταν κοινοί και σαν να ανήκαν ιδιαιτέρως στον καθένα. Διότι πώς θα διατηρούνταν πλέον ο οφειλόμενος στον Θεό σεβασμός, εάν ικανοποιούμε τις ηδονές της σάρκας μπροστά στα μάτια Του;

Αλλά αν αυτό λεγόταν για τον Ιούδα, δηλαδή για τις δύο φυλές στα Ιεροσόλυμα: "Δένοντας τα ενδύματά τους με σκοινιά έφτιαχναν παραπετάσματα δίπλα στο θυσιαστήριο", τότε θα είχε ορθή εφαρμογή ο λόγος της ερμηνείας που μόλις προτείναμε. Αν όμως το σφάλμα αποδιδόταν και στον Ισραήλ, θα έλεγα ότι όχι στον οίκο του κατά φύση και αληθινού Θεού, ούτε δίπλα στο θυσιαστήριο στήνονταν οι σκηνές με τα παραπετάσματα, δηλαδή διαπράττονταν τα έργα της μέθης, αλλά στον οίκο του δικού τους θεού, εννοώντας τον Βάαλ ή κάποιον άλλον από αυτούς που έχουν κατασκευαστεί ως είδωλα από ανθρώπινη επινόηση. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να καταλογιστεί ως έγκλημα στον Ισραήλ το ότι μεθούσαν με κρασί και ύφαιναν σκηνές μέσα σε έναν οίκο ειδώλων και δίπλα σε εκείνο το βέβηλο θυσιαστήριο; Επειδή τίμησαν αυτά τα πράγματα και μετέτρεψαν τους ναούς των υποτιθέμενων θεών σε εργαστήρια μέθης και κάθε αισχρής ηδονής, ενώ θα έπρεπε μάλλον να επιθυμούν να λατρεύουν τον Θεό με καθαρότητα και απόλυτη αγνεία, να εισέρχονται στον αληθινά άγιο οίκο και να θεωρούν σεπτό το θυσιαστήριο.

Θα γίνω λοιπόν και εγώ ο ίδιος, λέει, ο Δεσπότης των πάντων, σαν αυτό που κυλάει κάτω από την άμαξα, δηλαδή ο άξονας. Διότι αυτός, όπως είπα, συμπαρασύρει στην κύλισή του τους τροχούς, έχοντάς τους σταθερά προσαρμοσμένους και καρφωμένους πάνω του. Θα κραυγάσω δε εναντίον αυτών που ασέβησαν, μη μπορώντας πλέον να υποφέρω το δυσβάσταχτο βάρος των παραπτωμάτων τους. «Διότι απέρριψαν τον νόμο του Κυρίου, και δεν τήρησαν τα προστάγματά του, αλλά τους πλάνησαν τα μάταια είδωλά τους, τα οποία έφτιαξαν οι πατέρες τους», και λησμόνησαν εμένα που τους έβγαλα από τη γη της Αιγύπτου, που εξολόθρευσα τον Αμορραίο από μπροστά τους, που πήρα από τους γιους τους για να γίνουν προφήτες και από τους νέους τους για αγιασμό. Αλλά εγώ μεν τους τίμησα, αυτοί δε έφτασαν σε τέτοιο σημείο αφροσύνης, ώστε «δένοντας τα ρούχα τους με σχοινιά να τα κάνουν παραπετάσματα δίπλα στο θυσιαστήριο, και να πίνουν στον οίκο του Θεού τους κρασί προερχόμενο από συκοφαντίες», και να ποτίζουν μεν «κρασί τους αγιασμένους», να διατάζουν δε τους προφήτες λέγοντας «Μην προφητεύετε». Φορτωμένος λοιπόν σχεδόν με τέτοιες ασέβειές σας, σαν τον άξονα κάτω από την άμαξα που είναι γεμάτη από καλαμιές και δεμάτια, θα υψώσω πάρα πολύ δυνατή κραυγή καταδίκης. Και το ποια θα είναι η βλάβη που θα προκύψει από αυτό, ή ποια δεινά πάλι θα τους συμβούν, το ξεκαθαρίζει αμέσως στα επόμενα.

Δεύτεροι διάδοχοι της ανθρώπινης γενιάς έγιναν ο Κάιν και ο Άβελ, και ο Κάιν ήταν ο πρώτος ανθρωποκτόνος. Αργότερα ξεχύθηκε κατακλυσμός εξαιτίας της μεγάλης πονηρίας των ανθρώπων. Φωτιά κατέβηκε από τον ουρανό πάνω στους Σοδομίτες εξαιτίας της παρανομίας τους. Μετά από χρόνια, ο Θεός εξέλεξε τον Ισραήλ. Αλλά και αυτός διαστράφηκε και τραυματίστηκε το εκλεκτό γένος. Διότι ο Μωυσής βρισκόταν στο βουνό δίπλα στον Θεό, και αντί του Θεού ο λαός προσκυνούσε ένα μοσχάρι. Επί του νομοθέτη Μωυσή που είπε «Μην μοιχεύσεις», ένας άνδρας, μπαίνοντας στη σκηνή, τόλμησε να ακολαστήσει. Στάλθηκαν προφήτες μετά τον Μωυσή για να θεραπεύσουν τον Ισραήλ. Όμως προσπαθώντας να τον θεραπεύσουν θρηνούσαν, μην μπορώντας να νικήσουν το πάθος, ώστε κάποιος από αυτούς να λέει: «Αλίμονό μου, διότι χάθηκε ο ευσεβής από τη γη, και ο δίκαιος δεν υπάρχει ανάμεσα στους ανθρώπους». Και πάλι: «Όλοι παρεξέκλιναν, μαζί αχρειώθηκαν, δεν υπάρχει αυτός που πράττει το καλό, δεν υπάρχει ούτε ένας». Και πάλι: «Κατάρα και κλοπή και μοιχεία και φόνος έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη». Τους γιους τους και τις κόρες τους θυσίασαν στα δαιμόνια. Παρατηρούσαν οιωνούς και έκαναν μάγια και μαντείες. Και πάλι: «Δένοντας τα ενδύματά τους με σχοινιά τα έκαναν παραπετάσματα κοντά στο θυσιαστήριο».

ΣΤ'. ΣΤΟΝ ΔΙΑΚΟΝΟ ΗΡΩΝΑ. Περί δακρύων και μετανοίας. Στο χωρίο που είναι γραμμένο στον προφήτη Αμώς: «Δένοντας τα ιμάτιά του, έκαναν παραπετάσματα». Η έννοια των προφητικών λόγων έχει την εξής σαφήνεια: Εκάλυπταν με δάκρυα το θυσιαστήριό μου, λέει ο Θεός, με δάκρυα αδικουμένων, όσων υφίστανται αρπαγές και συκοφαντούνται. Για τον λόγο αυτόν τα θέτει προς έλεγχο εκφράζοντας μομφή, και αποφαίνεται ότι αυτά τυγχάνουν να είναι τα αίτια των απεχθών συμβάντων. Διότι τα δάκρυα της μετάνοιας όχι μόνο είναι ακατηγόρητα, αλλά και ευάρεστα στον Θεό, ως θυμίαμα. Τα δε ιμάτια που δένονται και δημιουργούν παραπέτασμα στο θυσιαστήριο, φανερώνουν την καταφρονητική τους διάθεση απέναντι στο Θείο. Διότι, ενώ ο νόμος ορίζει ότι η διακόσμηση του θείου ναού πρέπει να γίνεται από καθαρά και πολύτιμα υλικά, αυτοί, δένοντας ρυπαρά και ακάθαρτα ενδύματα γύρω από τα Άγια των Αγίων, καθύβριζαν το ιερό, μη κάνοντας διάκριση όχι μόνο μεταξύ καθαρού και ακαθάρτου, αλλά ούτε μεταξύ Θεού και ακαθάρτων πραγμάτων, γεγονός που άνοιξε για αυτούς τις πηγές τόσων μεγάλων κακών.

«Απορριφθήκαμε, για να γίνουμε και δάσκαλοι της οικουμένης». Αυτά είναι ανοησίες και φλυαρίες. Διότι εκείνοι που πρόκειται να είναι δάσκαλοι, πρέπει πρώτα οι ίδιοι να έχουν κατορθώσει την αρετή και έπειτα να αποστέλλονται γι' αυτόν τον σκοπό· τέτοιοι ήταν οι προφήτες, οι απόστολοι. Όταν όμως οι ίδιοι είναι διεστραμμένοι και γεμάτοι από κάθε κακία, πώς θα μπορούσαν να προκριθούν για να διδάσκουν; Ας εξετάσουμε, λοιπόν, ποιος ήταν ο βίος τους πριν από αυτό. Διότι θα διαπιστώσουμε ότι ήταν χειρότεροι και από τα θηρία. Επειδή έχουν γίνει πατροκτόνοι, και παιδοκτόνοι, και ειδωλολάτρες, και πλεονέκτες· και από αυτά είναι γεμάτες οι προφητείες. Και ο Ιερεμίας, φανερώνοντας τη λαγνεία σας, έλεγε: «Έγιναν άλογα θηλυμανή· ο καθένας χρεμέτιζε για τη γυναίκα του πλησίον του». Τι είναι χειρότερο από αυτή την ακαθαρσία; Διότι δεν συνευρίσκονταν με τις γυναίκες των άλλων ως άνθρωποι· γι' αυτό και τη μανία τους την ονόμασε χρεμετισμό. Και δεν τους κατηγορεί μόνο για πορνεία, αλλά και για μοιχεία, και μάλιστα ότι αυτή γινόταν ασύστολα, όπως ακριβώς στα άλογα ζώα. Ένας άλλος προφήτης λέει: «Εισήλθαν στη γυναίκα στήνοντας παραπετάσματα, γιος και πατέρας στην ίδια δούλη». Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, πες μου, σας έστειλε ως δασκάλους, για να διδαχθούμε την πορνεία και τη μοιχεία, και ότι πρέπει να μοιράζονται την ίδια κλίνη ο πατέρας και ο γιος; Και τι λέει ο Ιεζεκιήλ; «Ούτε καν σύμφωνα με τους νόμους των εθνών δεν πράξατε», λέει. Αυτούς, λοιπόν, που είναι χειρότεροι από τα έθνη, αυτούς έστειλε ως δασκάλους; Πες μου.