Πατερικές αναφορές στο ΑΜΩΣ 4:7

Ψεύδεστε όμως λέγοντας και αυτό: «διότι αυτός μας εποίησε, και όχι εμείς». Και αυτός είναι που, διά του Λόγου του, εποίησε τα πάντα, και τα μικρά και τα μεγάλα, και δεν είναι δυνατόν να διαχωρίσουμε την κτίση, ώστε να πούμε ότι τούτο είναι του Πατρός και εκείνο του Υιού, αλλά ανήκει σε έναν Θεό, ο οποίος χρησιμοποιεί τον ίδιο του τον Λόγο ως χέρι και δημιουργεί εν αυτώ τα πάντα. Και αυτό ο ίδιος ο Θεός, υποδεικνύοντάς το, έλεγε: «το χέρι μου εποίησε όλα αυτά». Ο δε Παύλος, έχοντας διδαχθεί αυτό, δίδασκε: «ένας Θεός εξ ου τα πάντα, και ένας Κύριος Ιησούς Χριστός δι' ου τα πάντα». Αυτός, λοιπόν, πάντοτε και τώρα προστάζει τον ήλιο και ανατέλλει, δίνει εντολή στα σύννεφα και βρέχει σε ένα μέρος, ενώ εκείνο στο οποίο δεν βρέχει ξηραίνεται. Και τη μεν γη την προστάζει να αποδίδει τους καρπούς της, τον δε Ιερεμία τον πλάθει μέσα στην κοιλιά. Εάν λοιπόν αυτά τα πράττει τώρα ο ίδιος, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι και εξαρχής δεν απαξίωσε να ποιήσει ο ίδιος τα πάντα διά του Λόγου· διότι αυτά αποτελούν μέρη του συνόλου.

Ας λεχθεί, λοιπόν, και προς εμάς από τον ίδιο προφήτη, τον οποίο μνημονεύσαμε λίγο νωρίτερα στον πρόλογο: «Και εγώ», λέγει, «συγκράτησα από εσάς τη βροχή τρεις μήνες πριν από τον τρύγο· και θα βρέξω σε μία πόλη, ενώ σε άλλη πόλη δεν θα βρέξω· και ένα μέρος γης θα βραχεί, και το μέρος στο οποίο δεν θα βρέξω, θα ξηρανθεί. Και θα συναθροιστούν κάτοικοι από δύο ή τρεις πόλεις σε μία για να πιουν νερό, και δεν θα ξεδιψάσουν· διότι δεν επιστρέψατε προς εμένα, λέγει ο Κύριος». Ας κατανοήσουμε, λοιπόν, ότι εξαιτίας της απομάκρυνσης και της αμέλειάς μας ο Θεός επιφέρει σε εμάς αυτές τις πληγές, χωρίς να ζητεί την εξολόθρευσή μας, αλλά φροντίζοντας για την επανόρθωσή μας, κατά το παράδειγμα των αγαθών πατέρων προς τα αμελή τέκνα τους, οι οποίοι οργίζονται εναντίον των νέων και λαμβάνουν αυστηρά μέτρα, μη επιδιώκοντας να τους προξενήσουν κάποιο κακό, αλλά για να τους οδηγήσουν από τη νηπιώδη επιπολαιότητα και τα αμαρτήματα της νεότητας στην επιμέλεια. Βλέπετε, λοιπόν, πώς το πλήθος των αμαρτημάτων μας έβγαλε ακόμη και τις εποχές από τη φυσική τους τάξη, και μετέβαλε τα χαρακτηριστικά των καιρών σε αλλόκοτες συνθήκες.

Διότι δεν υπάρχουν πλέον τα πνευματικά νέφη, και δεν υπάρχει πλέον προφήτης, εφόσον η εντολή του Κυρίου τηρείται σταθερή. —Ακόμη και αν λέγεται ότι τα νέφη βρέχουν, δεν παύει ο Κύριος να είναι εκείνος που στέλνει τη βροχή. Διότι δεν υπάρχει (λέγει ο Προφήτης) κανένας που να δίνει βροχή όπως εσύ. Και πάλι εκ προσώπου του Θεού έχει λεχθεί: Και θα βρέξω σε μία πόλη, ενώ σε άλλη πόλη δεν θα βρέξω· ένα τμήμα γης θα βραχεί, και το τμήμα πάνω στο οποίο δεν θα βρέξω, θα ξηρανθεί, καθώς ο αγαθός Θεός οικονομεί να μη βραχεί η μερίδα των φαύλων, προκειμένου να ξηρανθούν μέσα σε αυτήν τα βλαστήματα της πονηρίας. —Παρουσίασε με σαφήνεια το νόημα του λόγου, ότι δηλαδή ονομάζει αμπελώνα τον Ισραήλ, για τον οποίο έχει απειλήσει ότι θα πραγματοποιηθούν τα όσα έχουν εξαγγελθεί και προειπωθεί.

Διότι τα γνωρίσματα του Θεού είναι μοναδικά και εξαίρετα, και σε κανέναν άλλον δεν θα ταίριαζαν περισσότερο παρά μόνο σε Αυτόν. <Και εγώ θα σας προκαλέσω μούδιασμα δοντιών σε όλες σας τις πόλεις, και έλλειψη άρτου σε όλους τους τόπους σας, και όμως δεν επιστρέψατε σε εμένα, λέγει ο Κύριος. Και εγώ συγκράτησα από εσάς τη βροχή τρεις μήνες πριν από τον τρυγητό· και θα ρίξω βροχή σε μία πόλη, ενώ σε άλλη πόλη δεν θα βρέξω· ένα μέρος θα βραχεί, και το μέρος στο οποίο δεν θα βρέξω, θα ξηρανθεί. Και θα συγκεντρωθούν δύο και τρεις πόλεις σε μία πόλη για να πιουν νερό και δεν θα ξεδιψάσουν, και ούτε έτσι επιστρέψατε σε εμένα, λέγει ο Κύριος.> Ο λόγος απαντά και πάλι σύμφωνα με τη θεία οικονομία σε εκείνους που συνηθίζουν να επικρίνουν και οι οποίοι, από υπερβολική ανοησία, φλυαρούν εντελώς απερίσκεπτα εναντίον της γαληνότητας που ενυπάρχει στον Θεό. Γιατί άραγε, θα μπορούσαν ίσως να πουν μερικοί, επιβάλλει μια τόσο άγρια και εντελώς δυσβάσταχτη τιμωρία στους Ισραηλίτες, αν και ο Θεός είναι από τη φύση του αγαθός; Απολογείται λοιπόν κατά κάποιον τρόπο μέσω αυτών των λόγων και αποδεικνύει ότι πλέον έχουν ανάγκη από αυστηρή οργή· ταυτόχρονα δε, δείχνει ότι στην αρχή πλήττει πιο ήπια αυτούς που έχουν αμαρτήσει, όχι επειδή ζητά εκδίκηση, αλλά για να τους επιστρέψει κοντά Του από έμφυτη φιλανθρωπία, και σαν με «μάστιγα και κόπο» να τους μεταστρέψει ώστε να επιλέξουν να πράττουν το καλύτερο.

Επειδή λοιπόν είχαν περιέλθει στην κατάσταση που προανέφερα και είχαν διαπράξει ασεβήματα που δεν ήταν πλέον ανεκτά, τους παιδαγώγησε με μούδιασμα των δοντιών, και επιπλέον με έλλειψη άρτων, δηλαδή με λιμό. «Και δεν επιστρέψατε σε εμένα, λέει ο Κύριος». «Συγκράτησα από εσάς τη βροχή τρεις μήνες πριν από τον τρυγητό», δηλαδή –όπως οι Εβραίοι το έχουν αποδώσει πιο ταιριαστά– «τρεις μήνες πριν από τον θερισμό», τότε ακριβώς που τα σπαρτά έχουν πολλή και επιτακτική ανάγκη ποτίσματος για την τελική τους καρποφορία. Και υπήρξε, λέει, τόση σπάνη υδάτων ώστε, με την κρίση και την απόφαση του παντογνώστη Θεού, να βρέχει μεν σε μία πόλη, ενώ η άλλη να ξεραίνεται· και πάλι να συγκεντρώνονται κάτοικοι από δύο και τρεις πόλεις σε μία, και παρόλα αυτά να εξακολουθούν να διψούν. «Και δεν επιστρέψατε σε εμένα, λέει ο Κύριος». Αυτά λοιπόν συνέβη να τα πάθουν οι Ισραηλίτες τόσο ιστορικά όσο και πνευματικά. Διότι, όπως είπε ο μαθητής του Σωτήρος, «Ο Ηλίας ήταν άνθρωπος ομοιοπαθής με εμάς, και με προσευχή προσευχήθηκε να μη ρίξει βροχή πάνω στη γη και δεν έβρεξε για τρία χρόνια και έξι μήνες». Και ξέσπασε τόσο σκληρός λιμός στη Σαμάρεια, ώστε ένα κεφάλι όνου να πωλείται έναντι πολλών δηναρίων. Αλλά και κατά τα χρόνια της προφητείας του Ιερεμία, ο Θεός των όλων συγκράτησε τη βροχή.

Αυτός όχι μόνο σε εμάς ανέδειξε την οδό της σωτηρίας, αλλά βεβαίως, αφού πορεύτηκε, «κήρυξε και στα πνεύματα που βρίσκονταν στον άδη, τα οποία κάποτε είχαν απειθήσει», όπως ακριβώς λέει ο Πέτρος. Διότι δεν έπρεπε η φιλανθρωπία να γίνει μερική, αλλά η απόδειξη της δωρεάς να εκταθεί σε ολόκληρη τη φύση. Διότι, από τη μία, μέσω των προφητών λεγόταν εγκαίρως: «Μία μερίδα θα βραχεί· και μία μερίδα, πάνω στην οποία δεν θα ρίξω βροχή, θα ξεραθεί». Από την άλλη, στον Σωτήρα ταιριάζει η φωνή: «Ελάτε προς εμένα, όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω». Αφού κήρυξε, λοιπόν, και στα πνεύματα που βρίσκονταν στον άδη, και είπε στους δεσμώτες: «Βγείτε ειρηνικά», και σε όσους βρίσκονταν στο σκοτάδι: «Φανερωθείτε», ανασταίνει μεν κατά την τρίτη ημέρα τον δικό του ναό, καινοτομεί δε για τη φύση και την ανάβαση στους ουρανούς, προσφέροντας τον εαυτό Του στον Πατέρα σαν απαρχή της ανθρωπότητας, έχοντας δωρίσει σε αυτούς που βρίσκονται στη γη τον αρραβώνα της χάριτος, δηλαδή τη μετοχή του Πνεύματος.

Προσπέρασα τους βατράχους, τις σκνίπες και τις κυνόμυγες, τις επόμενες μάστιγες· άρχισα όμως από τα κτήνη, τα βόδια και τα πρόβατα, από την πέμπτη πληγή, και ενέσκηψα στα άλογα ζώα, φειδόμενος ακόμη τα λογικά όντα. Η καταστροφή δεν σήμαινε τίποτα για εσάς· αντίθετα, στα μάτια μου γίνατε πιο άλογοι και πιο απαίδευτοι ακόμη και από τα ίδια τα ζώα που χτυπήθηκαν. Συγκράτησα από εσάς τη βροχή· ένα μέρος της γης βράχηκε, και το μέρος στο οποίο δεν έβρεξα ξηράνθηκε· και εσείς είπατε: «Θα δείξουμε ανδρεία». Έφερα εναντίον σας χαλάζι, παιδαγωγώντας σας με την αντίθετη πληγή, και θέρισα τα αμπέλια, τους δρυμούς και τις σοδειές σας· κι όμως την κακία σας δεν την συνέτριψα.