Πατερικές αναφορές στο ΑΜΩΣ 5:26

Για ποιον, λοιπόν, είπε ο Μωυσής: «Θα βλέπετε τη ζωή σας να κρέμεται απέναντι στα μάτια σας, και δεν θα πιστεύετε»; Ώστε, αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και στον Χριστό. Αλλά, όπως ακριβώς οι πατέρες σας δεν θέλησαν να γίνουν υπήκοοι σε εκείνον, αλλά τον απώθησαν και με την καρδιά τους στράφηκαν πίσω στην Αίγυπτο, λέγοντας στον Ααρών: «Κάνε μας θεούς που θα προπορεύονται μπροστά μας· γιατί αυτόν εδώ τον Μωυσή, που μας έβγαλε από τη γη της Αιγύπτου, δεν ξέρουμε τι του συνέβη», έτσι και έφτιαξαν μοσχάρι εκείνες τις ημέρες, και πρόσφεραν θυσία στο είδωλο, και ευφραίνονταν στα έργα των χεριών τους. Τότε ο Θεός αποστράφηκε και τους παρέδωσε να λατρεύουν τη στρατιά του ουρανού, όπως είναι γραμμένο στο βιβλίο των προφητών: «Μήπως σφάγια και θυσίες μου προσφέρατε επί σαράντα χρόνια στην έρημο, οίκος Ισραήλ; Και σηκώσατε τη σκηνή του Μολόχ και το άστρο του θεού σας Ρεφάν, τους τύπους που κατασκευάσατε για να τους προσκυνείτε». Και θα σας μεταφέρω πέρα από τη Βαβυλώνα. Η σκηνή του μαρτυρίου ήταν μαζί με τους πατέρες σας στην έρημο, καθώς διέταξε εκείνος που μιλούσε στον Μωυσή να την κατασκευάσει σύμφωνα με τον τύπο που είχε δει. Αυτήν παρέλαβαν οι πατέρες σας και την εισήγαγαν με τον Ιησού, όταν καταλάμβαναν τα έθνη, τα οποία ο Θεός έδιωξε από μπροστά τους, έως τις ημέρες του Δαβίδ, ο οποίος βρήκε χάρη ενώπιον του Θεού και ζήτησε να βρει σκήνωμα για τον Θεό του Ιακώβ. Ο Σολομών όμως οικοδόμησε για αυτόν οίκο. Αλλά ο Ύψιστος δεν κατοικεί σε ναούς χειροποίητους, όπως λέγει ο προφήτης: «Ο ουρανός είναι για μένα θρόνος και η γη υποπόδιο των ποδιών μου». «Ποιον οίκο θα οικοδομήσετε για μένα, λέγει ο Κύριος, ή ποιος είναι ο τόπος της αναπαύσεώς μου; Δεν είναι η δική μου χείρα που τα έκαμε όλα αυτά;» Ω Ιουδαίοι, σκληροτράχηλοι και απερίτμητοι στην καρδιά και στα αυτιά, εσείς πάντοτε αντιστέκεστε στο Άγιο Πνεύμα, όπως και οι πατέρες σας· και εκείνοι φόνευσαν όσους προανήγγειλαν τον ερχομό του Δικαίου. Δεν έγιναν φονείς και προδότες οι πατέρες σας στην Ιερουσαλήμ; Έτσι και εσείς, παιδιά εκείνων, μιμούμενοι αυτούς και απιστώντας στις φωνές των προφητών, παραμένετε μισόχριστοι· εσείς, που λάβατε τον νόμο με διαταγές αγγέλων, και δεν τον φυλάξατε.

«Οι υιοί τους συλλέγουν ξύλα, και οι πατέρες τους ανάβουν φωτιά, και οι γυναίκες τους ζυμώνουν ζυμάρι για να φτιάξουν πλακούντες για τη στρατιά του ουρανού, και πρόσφεραν σπονδές σε ξένους θεούς για να με παροργίσουν.» Και μάλιστα και μέσω άλλου προφήτη λέει προς αυτούς: «Μήπως μου προσφέρατε σφάγια και θυσίες στην έρημο επί σαράντα χρόνια, οίκος του Ισραήλ, λέει ο Κύριος; Και αναλάβατε τη σκηνή του Μολώχ, και το άστρο του θεού Ρεφάν, τα είδωλα που φτιάξατε για να τα προσκυνάτε.» Θα επιφέρει λοιπόν, λέει, ο Θεός το χέρι Του πάνω στον κόσμο του ουρανού, δηλαδή, θα διασκορπίσει εκείνους που προσκυνούν τον κόσμο του ουρανού, εννοώ τον ήλιο και τη σελήνη και τα άστρα. Είναι δε πιθανό να κατονομάζεται σε αυτά, ως μέρος, ολόκληρη η ειδωλολατρία. Διότι η προσκύνηση των στοιχείων του κόσμου έπαυσε, όταν φανερώθηκε ο Χριστός. Αν δε εννοήσουμε ως «κόσμο του ουρανού» και τον ίδιο τον εφευρέτη και πατέρα της αμαρτίας, δηλαδή τον Σατανά, ίσως τότε να φθάσουμε κατευθείαν στην αλήθεια. Διότι έχει ειπωθεί για αυτόν: «Πώς έπεσε από τον ουρανό ο Εωσφόρος, που ανέτελλε το πρωί;». Επειδή λοιπόν κάποτε, λόγω της αρχαίας του δόξας και αυτής που είχε πριν από την πτώση του, παρομοιάζεται με τον Εωσφόρο, και τώρα ο προφητικός λόγος τον ονομάζει «κόσμο του ουρανού».

Παντού, λοιπόν, φαίνεται ότι η μετάνοια είναι χρήσιμη και αναγκαία, και το να αποκρούεται η οργή με την επιστροφή προς το καλύτερο, χωρίς να απευθύνουμε στον Θεό φωνή εντελώς άχρηστη και ασαφή, αλλά αναπέμποντας από αγαθή διάνοια μέλος αληθινά σοφό και αρμονικό. «Θυσίασε», λέει, «θυσία αινέσεως και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου. Και επικαλέσου με σε ημέρα της θλίψης σου, και θα σε ελευθερώσω και θα με δοξάσεις». <Μήπως μου προσφέρατε σφάγια και θυσίες επί σαράντα έτη στην έρημο, οίκος Ισραήλ; λέει ο Κύριος. Και όμως αναλάβατε τη σκηνή του Μολόχ και το άστρο του θεού σας Ραιφάν, τα είδωλα αυτών που κατασκευάσατε για τους εαυτούς σας. Και θα σας μετοικίσω πέρα από τη Δαμασκό, λέει ο Κύριος ο Θεός, ο παντοκράτωρ είναι το όνομά του.> Μέσα από αυτά που μόλις ερμηνεύθηκαν, ο Θεός ήταν αυτός που έλεγε προς τους εξ αίματος Ισραηλίτες: «Μίσησα, απέρριψα τις εορτές σας, και δεν θα δεχτώ οσμή ευωδίας στις πανηγύρεις σας. Διότι, ακόμη και αν μου προσφέρετε τα ολοκαυτώματα και τις θυσίες σας, δεν θα τα αποδεχτώ, και δεν θα επιβλέψω τις σωτήριες θυσίες που εμφανίζετε». Διότι, για να φανεί ότι ο Ίδιος έσωσε τον Ισραήλ από δική του αγαθότητα, και επειδή χάριν της μνήμης των πατέρων δίνει το έλεος στα τέκνα, και όχι θεωρώντας το γεγονός αυτό ως αντίδωρο θυσιών και κατά κάποιον τρόπο ως ανταμοιβή, αναφέρει αναγκαστικά ότι διήνυσαν μεν όχι λίγα χρόνια στην έρημο.

Και τροφή τους ήταν το μάννα, και βάδιζαν υπό τη σκιά νεφέλης την ημέρα, και στύλου πυρός τη νύχτα. Και προηγούνταν η κιβωτός ως τύπος του Θεού, βαδίζοντας μπροστά και αναζητώντας τόπο και ανάπαυση για αυτούς· και δεν βρέθηκαν σε στέρηση κανενός από τα αναγκαία, καθώς απροσδόκητα ανέβλυζαν ύδατα για αυτούς και έπεφταν οι εχθροί. Και ενώ συνέβαιναν όλα αυτά, δέχονταν τους νόμους περί των θυσιών, και άκουγαν παντού και για καθετί από τα θεσπισμένα: «Εάν σε εισαγάγει Κύριος ο Θεός σου στη γη, την οποία ορκίστηκε στους πατέρες σου να σου δώσει», θα κάνεις τούτο και εκείνο, και θα προσφέρεις θυσίες. Επομένως, στο διάστημα των σαράντα ετών κατά το οποίο βρίσκονταν στην έρημο, προσέφεραν μεν με τη θέλησή τους θυσίες, όμως από κανέναν δεν απαιτούνταν υποχρεωτικά. Αλλά το ζήτημα αυτό τελούσε υπό αναβολή για αυτούς, μέχρις ότου εισέλθουν στη γη που είχε υποσχεθεί στους πατέρες τους. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: Μήπως μου προσφέρατε σφάγια και θυσίες στην έρημο επί σαράντα έτη, οίκο του Ισραήλ; λέγει ο Κύριος. Αλλά σώζονταν τότε και χωρίς θυσίες, όπως λέγει πάλι μέσω άλλου προφήτη: «Δεν αγόρασες για μένα θυμίαμα με αργύριο, ούτε τα πρόβατα των ολοκαυτωμάτων σου ήταν για μένα, ούτε σε κούρασα ζητώντας σου λιβάνι». Αυτοί όμως, έχοντας και πάλι αδικαιολόγητη την αποστασία τους, ήταν ασταθείς εκείνο τον καιρό, και ατιμάζοντας τον κατά φύση και αληθινό Θεό, σήκωναν τη σκηνή του Μολώχ και το άστρο του θεού σας του Ρεμφάν.

Κατ' οικονομίαν δε λέμε ότι ο λόγος των αγίων προφητών έγινε δυσνόητος, και όχι απλώς εκτεθειμένος σε όλους, ώστε να μην πεταχτούν από αυτούς τα άγια στα σκυλιά, ούτε βέβαια να αποκαλυφθεί στους βέβηλους και τους πιο βδελυρούς ο λόγος που αρμόζει μόνο στους αγίους. <«Και δεν θα υπάρχει πλέον Χαναναίος στον οίκο του Κυρίου Παντοκράτορα κατά την ημέρα εκείνη.»> Σαθρό και εύθραυστο θα μπορούσε να δει κανείς τον νου των αρχαιοτέρων, και μάλιστα πολύ εύκολα. Διότι οι Ισραηλίτες λυτρώθηκαν μεν από την Αίγυπτο μέσω του Μωυσή, και αποτίναξαν τον ζυγό της αφόρητης δουλείας, και, αφού τελέστηκαν για χάρη τους πάρα πολλά και αξιοθαύμαστα σημεία, εξήλθαν με δυσκολία, διαπέρασαν δε και την ίδια τη θάλασσα, και έφαγαν τον άρτο από τον ουρανό, και ήπιαν νερό που βγήκε ανέλπιστα από την πέτρα στην έρημο. Τι έκαναν λοιπόν οι ταλαίπωροι; Κατασκεύασαν τον μόσχο κατά την απουσία του Μωυσή, και, όπως λέει ο προφήτης, σήκωσαν «τη σκηνή του Μολόχ και το άστρο του θεού τους, του Ρεφάν, τα είδωλα που έφτιαξαν για να τα προσκυνούν». Αλλά εκείνοι μεν καταστράφηκαν· διότι τα σώματά τους έπεσαν στην έρημο, καθώς έχει γραφτεί.

Μερικοί όμως το εξέλαβαν αυτό ως αναφορά στη μέλλουσα κρίση· όπως και τώρα οι άπιστοι λένε ότι δεν θα υπάρξει κρίση, και αν όμως υπάρχει, ας έλθει. Γίνεται απόρριψη των εορτών τους, των θυσιών και των ψαλτηρίων. Άστρο του θεού Ραφάν ονομάζει τον Κρόνο· επειδή οι Έλληνες υποστηρίζουν ότι υπάρχει άστρο στον ουρανό για τον θεό τους τον Κρόνο, το οποίο και αποκαλούν Κρόνο. Λέει δε: «Μήπως μου προσφέρατε σφάγια και θυσίες επί σαράντα έτη;»

Και ότι εξαιτίας των αμαρτιών του λαού σας και εξαιτίας των ειδωλολατριών, και όχι επειδή είχε ανάγκη από τέτοιου είδους προσφορές, έδωσε εντολή να γίνονται παρομοίως αυτά, ακούστε πώς μιλάει γι' αυτά μέσω του Αμώς, ενός από τους δώδεκα προφήτες, αναφωνώντας: Αλίμονο σε εκείνους που επιθυμούν την ημέρα του Κυρίου. Σε τι θα σας χρησιμεύσει αυτή η ημέρα του Κυρίου; Αυτή είναι σκοτάδι και όχι φως. Όπως όταν ένας άνθρωπος ξεφεύγει από το πρόσωπο του λιονταριού, και τον συναντήσει η αρκούδα, και μπει τρέχοντας στο σπίτι του και στηρίξει τα χέρια του στον τοίχο, και τον δαγκώσει το φίδι. Δεν είναι σκοτάδι η ημέρα του Κυρίου και όχι φως, και βαθύ σκοτάδι που δεν έχει καμία λάμψη μέσα του; Μίσησα, απώθησα τις γιορτές σας, και δεν θα αναπνεύσω τη μυρωδιά των θυμιαμάτων στις πανηγύρεις σας. Διότι, εάν μου προσφέρετε τα ολοκαυτώματα και τις θυσίες σας, δεν θα τα δεχθώ, και δεν θα στρέψω το βλέμμα μου στις σωτήριες θυσίες σας. Απομάκρυνε από εμένα το πλήθος των ωδών σου και των ψαλμών· δεν πρόκειται να ακούσω τους ήχους των οργάνων σου. Και η κρίση θα κυλήσει σαν νερό, και η δικαιοσύνη σαν αδιάβατος χείμαρρος. Μήπως μου προσφέρατε σφάγια και θυσίες στην έρημο, οίκε του Ισραήλ; λέει ο Κύριος. Απεναντίας σηκώσατε τη σκηνή του Μολόχ και το άστρο του θεού σας Ραφάν, τα είδωλα που κατασκευάσατε για τους εαυτούς σας. Και θα σας εξορίσω πέρα από τη Δαμασκό, λέει ο Κύριος, το όνομα του οποίου είναι Θεός Παντοκράτωρ. Αλίμονο σε αυτούς που ζουν σπάταλα στη Σιών και σε εκείνους που στηρίζονται στο όρος της Σαμάρειας.