Πατερικές αναφορές στο ΑΜΩΣ 6:4

«Θρηνήστε παντού για το κρασί· έπαψε κάθε ευφροσύνη της γης, και θα εγκαταλειφθούν οι πόλεις έρημες, και τα εγκαταλελειμμένα σπίτια θα καταστραφούν.» Πολλές φορές ο Θεός των όλων κατηγορούσε τον Ισραήλ, επειδή αμάρτησαν ανυπόφορα, και ενώ γνώριζαν εκ των προτέρων ότι εξαιτίας αυτού θα τιμωρηθούν, δεν επέλεξαν ωστόσο να αποκρούσουν την οργή με τους πόνους της μετάνοιας. Διότι είπε ότι: «Και κάλεσε ο Κύριος Σαβαώθ εκείνη την ημέρα σε κλάμα και θρήνο και ξύρισμα του κεφαλιού και ζώσιμο με σάκκους, αυτοί όμως παραδόθηκαν σε ευφροσύνη και αγαλλίαση, σφάζοντας μοσχάρια και θυσιάζοντας πρόβατα, ώστε και να φάνε κρέατα και να πιούν κρασί λέγοντας: Ας φάμε και ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε.» Και βέβαια μέσω άλλου προφήτη, λέει: «Αυτοί που κοιμούνται σε ελεφαντοστέινα κρεβάτια και ζουν τρυφηλά στα στρώματά τους. Αυτοί που τρώνε κατσίκια από τα κοπάδια, και τρυφερά μοσχαράκια γάλακτος μέσα από τις αγέλες, αυτοί που πίνουν διυλισμένο κρασί, και αλείφονται με τα εκλεκτότερα μύρα, και δεν ένιωθαν καθόλου πόνο για τη συντριβή του Ιωσήφ.» Επομένως, έχοντας εκτραπεί σε πάρα πολύ μεγάλη κατάπτωση, ζούσαν τρυφηλά σε ακατάλληλο καιρό, αν και έπρεπε να καταβρέχουν τα μάγουλά τους με ασταμάτητα δάκρυα και να ζητούν συγχώρεση για τα αμαρτήματά τους, για αυτό δίκαια επιβλήθηκαν πάνω τους οι καταστροφές του πολέμου· και εκείνοι που παλαιότερα ζούσαν μέσα στην τρυφή, εντελώς ανέλπιστα περιέπεσαν σε συμφορές.

Εξάλλου, διότι θεωρώ ότι πρέπει να προσθέσω κάτι πιο αναγκαίο σε αυτά: τα σάββατα των Ιουδαίων είναι ψευδή· εφόσον ο νόμος είναι σκιά, και τα όσα δόθηκαν μέσω του Μωυσή είναι τύπος ως προς την αλήθεια. Ο τύπος όμως δεν είναι αλήθεια, αλλά μάλλον εισάγει μια μορφοποίηση της αλήθειας. Γι' αυτό και ο θεσπέσιος Παύλος γράφει στους Εβραίους και λέει για τους αρχαιότερους: «Άρα απομένει σαββατισμός για τον λαό του Θεού». Διότι δεν τους ανέπαυσε ο Ιησούς [του Ναυή], ούτε βέβαια έχουν εισέλθει στην κατάπαυση του Θεού. Εμείς όμως σαββατίζουμε πνευματικά εν Χριστώ, καταλύοντας και απομακρυνόμενοι από την αμαρτία, και παύοντας από κάθε φθαρτό και γήινο πράγμα. Όπως γράφει ο μακάριος Παύλος: «Διότι εκείνος που εισήλθε στην κατάπαυσή του, ανέπαυσε και ο ίδιος τον εαυτό του από όλα τα έργα του, όπως ακριβώς ο Θεός από τα δικά του.» <Αυτοί που κοιμούνται πάνω σε ελεφάντινες κλίνες και σπαταλούν τον χρόνο τους στα στρώματά τους, και τρώνε ερίφια από τα ποίμνια και μοσχαράκια που θηλάζουν από τη μέση του κοπαδιού· εκείνοι που χειροκροτούν στον ήχο των οργάνων, τα θεώρησαν μόνιμα και όχι ως παροδικά· εκείνοι που πίνουν διυλισμένο κρασί και αλείφονται με τα καλύτερα μύρα, και δεν ένιωθαν καθόλου πόνο για τη συντριβή του Ιωσήφ.> Αλίμονο πάλι εξίσου σε αυτούς που κοιμούνται πάνω σε ελεφάντινες κλίνες, και έχουν συνηθίσει να κάνουν το ένα και το άλλο.

Επομένως, εάν μεν κάποιος επιλέξει να είναι σοφός και υπάκουος και να αποστρέφεται την αντίσταση στα θεία προστάγματα, θα ζήσει σε μακροχρόνια ευημερία και θα βρεθεί σε καλή θέση της δικής του κληρονομιάς· διότι θα είναι γεμάτος από αγαθή ελπίδα και θα συνδοξαστεί με τους αγίους στους κατάλληλους καιρούς. Αν όμως φανεί σκληρός και δύστροπος και δεν υποτάσσεται στους θείους νόμους, θα αποκλειστεί οπωσδήποτε από την ελπίδα των αγίων και θα χάσει την κληρονομιά παρά τω Θεώ, και θα γίνει κλήρος των εχθρών του, σύμφωνα με αυτό που ψάλλεται στους ψαλμούς για κάποιους «Μερίδες ἀλωπέκων ἔσονται», δηλαδή μερίδα των πονηρών και πανούργων και κακεντρεχών δυνάμεων. <Η δόξα της θυγατέρας του Ισραήλ, ξύρισε και κούρεψε τα μαλλιά σου για τα τρυφερά σου τέκνα, πλάτυνε τη χηρεία σου σαν αετός, διότι αιχμαλωτίστηκαν και έφυγαν από σένα.> Είναι σαν να έλεγε πάλι: Ω, τρισμακάρια άλλοτε θυγατέρα Ιερουσαλήμ, εσύ που έλαβες εξαιρετικά ένδοξη και περίβλεπτη δόξα, η Ιερουσαλήμ δηλαδή η Σαμάρεια, χάθηκαν τα τρυφερά σου τέκνα, και καταστράφηκε το πλήθος που παλαιότερα ζούσε στη σπατάλη, το λαμπρό και καλομαθημένο, που κοιμόταν «σε ελεφάντινες κλίνες, και ζούσε σπάταλα στα στρώματά της· που έτρωγε κατσικάκια από τα ποίμνια και τρυφερά μοσχαράκια που θήλαζαν από το μέσο των κοπαδιών· που χειροκροτούσε στους ήχους των οργάνων· που τα θεώρησε αυτά μόνιμα και όχι παροδικά· που έπινε τον διυλισμένο οίνο και χριόταν με τα πιο εκλεκτά μύρα»· απεκδύσου, λοιπόν, ω θυγατέρα Ιερουσαλήμ, δηλαδή απόβαλε τη δόξα και φανερώσου γυμνή από εκείνη την αρχαία ευημερία· έπειτα με βαθύ και ασυνήθιστο θρήνο και προσπαθώντας να μιμηθείς τη βαρυθυμία των αετών, θρήνησε για τα τέκνα σου, επειδή θα βαδίσουν ως αιχμάλωτοι, και εσύ θα γίνεις χήρα και εγκαταλελειμμένη.

Απολαμβάνουν δε τη χλιδή και με άλλους τρόπους, ορμώντας με αχαλίνωτες επιθυμίες προς κάθε τι το πιο άτοπο. Όμως η απόλαυση καταλήγει στην κόλαση, καθώς το τέλος της φιλοσαρκίας επισύρει πάνω τους σκληρή και αναπόφευκτη καταδίκη. «Διότι εκείνος που σπέρνει», λέει, «στη σάρκα, από τη σάρκα θα θερίσει φθορά». Σε όσους έχουν συνηθίσει να ζουν με αυτόν τον τρόπο, και ο θεσπέσιος προφήτης Αμώς στάζει το δάκρυ της αγάπης του, λέγοντας: «Αυτοί που κοιμούνται σε ελεφάντινα κρεβάτια και ζουν έκλυτα στις στρωμνές τους, και τρώνε κατσίκια από τα ποίμνια και μοσχαράκια που θηλάζουν από τα κοπάδια, αυτοί που χειροκροτούν στον ήχο των μουσικών οργάνων, και τα θεώρησαν αυτά ως μόνιμα και όχι ως παροδικά. Αυτοί που πίνουν τον διυλισμένο οίνο και αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα, και δεν αισθάνονταν κανέναν πόνο για τη συντριβή του Ιωσήφ. Γι' αυτό τώρα θα γίνουν αιχμάλωτοι, πρώτοι ανάμεσα στους ισχυρούς». Βλέπεις πού καταλήγει το τέλος αυτής της παροδικής ζωής;

Θ'. Χθες είχες την πίστη των περιστάσεων, σήμερα γνώρισε την πίστη του Θεού· μέχρι πότε θα χωλαίνεις και στα δύο σου πόδια; Μέχρι πότε θα ενεργείς με συμβιβασμούς; Δείξε επιτέλους προθυμία να οικοδομήσεις πνευματικά· χθες τιμούσες το «φαίνεσθαι», σήμερα προτίμησε το «είναι». Μέχρι πότε θα ζεις με ψευδαισθήσεις; Ας επιδιωχθεί επιτέλους από εσένα η αλήθεια. Χθες ήσουν άνθρωπος των θεαμάτων, σήμερα γίνε άνθρωπος της πνευματικής θεωρίας· χθες υβριστής και θρασύς, σήμερα καλόλογος και ήμερος· χθες γλεντζές, σήμερα σωφρονιστής. Σήμερα είσαι οινοπότης, αύριο γίνε υδροπότης. Σήμερα εγκαταλείπεσαι στην πολυτέλεια πάνω σε ελεφάντινες κλίνες και αλείφεσαι με τα πιο εκλεκτά μύρα, αύριο να κοιμάσαι κατάχαμα και να αγρυπνείς· αντί για φλύαρος και γελωτοποιός, γίνε σύννους· αντί για φιλάρεσκος, να ντύνεσαι πενιχρά· αντί για υπερήφανος και αλαζόνας, να είσαι ευτελής στην εμφάνιση· αντί να κατοικείς σε χρυσόροφα μέγαρα, να ζεις σε στενόχωρο χώρο· να έχεις το βλέμμα χαμηλωμένο, αντί να περιφέρεσαι με ψηλά τον αυχένα. Εάν έτσι σκέφτεσαι και έτσι πράττεις, θα είναι για εσένα ο ουρανός καινός και η γη καινή, καθώς και όλα τα άλλα και ο [Δημιουργός] αυτών. Ι'. Αλλά ας αναχωρήσουμε πλέον, για να συνεορτάσουμε τα πρέποντα σύμφωνα με την εορταστική περίσταση.

Παρατήρησε μαζί μου και εκείνους που ζουν μέσα στη σπατάλη πάνω σε ελεφάντινες κλίνες, τους οποίους δικαίως κατακρίνει ο θείος Αμώς, και αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα, και επευφημούν τον ήχο των μουσικών οργάνων, και είναι προσκολλημένοι στα παροδικά σαν να ήταν μόνιμα· αλλά δεν θλίβονται ούτε συμπάσχουν με τη συντριβή του Ιωσήφ· ενώ θα έπρεπε να είναι σπλαχνικοί προς αυτούς που περιέπεσαν πρώτοι σε συμφορές, και με το έλεος να αποκτούν το έλεος· να θρηνεί το πεύκο επειδή έπεσε ο κέδρος, και να συνετίζονται από την πληγή των πλησίον τους, και μέσω των δεινών των άλλων να διευθετούν ορθά τα δικά τους, έχοντας τόσο περισσότερο πλεονέκτημα σε σχέση με όσους προηγήθηκαν, ώστε να σωθούν οι ίδιοι μέσω εκείνων, και όχι να χρησιμοποιηθούν οι ίδιοι ως παράδειγμα για να σωφρονιστούν άλλοι.

ΚΔ'. Σε καμία περίπτωση, ω φίλοι και αδελφοί, ας μη γίνουμε κακοί διαχειριστές αυτών που μας έχουν δοθεί, για να μην ακούσουμε τον Πέτρο να λέει: «Ντραπείτε εσείς που παρακρατείτε τα ξένα αγαθά, και μιμηθείτε την ισότητα του Θεού, και κανείς δεν θα είναι φτωχός». Ας μην κοπιάζουμε για να θησαυρίζουμε και να αποταμιεύουμε, όταν άλλοι καταπονούνται από τη φτώχεια, για να μη μας ονειδίσει και μας απειλήσει πικρά από τη μία πλευρά ο θείος Αμώς με τούτα τα λόγια: «Εμπρός τώρα, εσείς που λέτε: Πότε θα περάσει ο μήνας, για να πουλήσουμε; Και τα Σάββατα, για να ανοίξουμε τις αποθήκες μας;» και με όσα ακολουθούν αυτά, με τα οποία επισείει την οργή του Θεού εναντίον εκείνων που χρησιμοποιούν μεγάλα και μικρά σταθμά· και από την άλλη πλευρά ο μακάριος Μιχαίας, ο οποίος ίσως να κατακρίνει την ίδια τη χλιδή, επειδή ο κορεσμός γεννά την αλαζονεία, και τη σπατάλη πάνω σε ελεφάντινα κρεβάτια, και τη μαλθακότητα με τα πιο εκλεκτά μύρα, και το να παχαίνουν με τρυφερά μοσχάρια από τις αγέλες και ερίφια από τα ποίμνια, και να διασκεδάζουν υπό τον ήχο των οργάνων, και ακόμη περισσότερο τη σκέψη ότι κάτι από αυτά είναι σταθερό και μόνιμο· ίσως όμως πάλι να μη θεωρεί αυτά τόσο φοβερά, όσο το γεγονός ότι δεν συμπάσχουν καθόλου με τη συντριβή του Ιωσήφ, ενώ οι ίδιοι ζουν μέσα στην τρυφή· διότι αυτό το προσθέτει στην κατηγορία για τον κορεσμό τους. Ας μην το πάθουμε λοιπόν εμείς αυτό σήμερα, ούτε να παραδοθούμε σε τόση τρυφή, ώστε να καταφρονήσουμε τη φιλανθρωπία του Θεού, ο οποίος δυσανασχετεί με όλα αυτά, έστω κι αν δεν επιφέρει την οργή Του στους αμαρτάνοντες αμέσως και ταυτόχρονα με την κακία τους.

Κανείς δεν γίνεται κοινωνός της δόξας του Θεού, αν δεν γίνει πρώτα σύμμορφος με το ομοίωμα του θανάτου Του. Γι' αυτό και ο έπαινος αναφέρει και τούτο στον κατάλογο των αρωμάτων, ότι δηλαδή υπάρχουν οι καρποί των ροδιών και τα υπόλοιπα αρώματα τα οποία ανέλυσε ο λόγος, και μαζί με αυτά η σμύρνα, η αλόη και τα πρωτόμυρα. Διότι μέσω εκείνων, εννοώ της σμύρνας και της αλόης, υποδηλώνεται η κοινωνία της ταφής (όπως αναφέρει το υψηλό Ευαγγέλιο, ότι με αυτά έγινε ο ενταφιασμός Εκείνου που γεύθηκε τον θάνατο για εμάς), ενώ μέσω των πρωτομύρων ο λόγος υποδηλώνει το καθαρό και αμιγές από κάθε δόλια νοθεία. Όπως ακριβώς και ο Αμώς προς εκείνους που τρυφούν με αυτά λέγει τα εξής: «Εκείνοι που πίνουν διυλισμένο οίνο και χρίονται με τα πρωτόμυρα», και πριν από αυτά λέγει: «Εκείνοι που τρώνε ερίφια από το ποίμνιο και θηλάζοντα μοσχάρια από τις αγέλες και επικροτούν στον ήχο των μουσικών οργάνων», καθώς ούτε το κατακάθι ανακατεύει και θολώνει τον οίνο, ούτε στο μύρο υπάρχει κάποια πρόσμειξη που να φθείρει το ακραιφνές της ευωδίας.

Διότι η τρυφηλή ζωή δεν έχει απαγορευτεί μόνο στην Καινή Διαθήκη, όπου είναι μεγαλύτερη η ένταση της πνευματικής ζωής, και σπουδαιότερα τα σκάμματα των αγώνων, και μεγάλοι οι ιδρώτες, και πολλά τα βραβεία, και ανέκφραστα τα στεφάνια, αλλά ακόμη και στην Παλαιά, όταν κάθονταν ακόμη κοντά στη σκιά και ήταν προσηλωμένοι στο λυχνάρι, και όπως ακριβώς τα βρέφη που τρέφονται με γάλα, έτσι καθοδηγούνταν σιγά σιγά, ούτε και τότε τους επιτρεπόταν να ζουν μέσα στην τρυφή. Και για να μη νομίσετε ότι τα λέμε αυτά απλώς για να κατηγορήσουμε την τρυφηλότητα, ακούστε τον προφήτη που λέει: «Αλίμονο σε αυτούς που πορεύονται σε κακή ημέρα, που κοιμούνται πάνω σε ελεφάντινες κλίνες και σπαταλούν τη ζωή τους στα στρώματά τους· που τρώνε ερίφια από τα ποίμνια και γαλαθηνά μοσχαράκια μέσα από τα κοπάδια· που πίνουν διυλισμένο οίνο και αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα, θεωρώντας τα όλα αυτά ως μόνιμα, και όχι ως παροδικά». Είδατε πόσο μεγάλη κατηγορία εξαπέλυσε ο προφήτης εναντίον της τρυφής, και μάλιστα μιλώντας προς τους Ιουδαίους, τους αναίσθητους, τους αγνώμονες, αυτούς που κάθε μέρα γέμιζαν την κοιλιά τους; Διότι παρατηρήστε την ακρίβεια των λόγων: αφού κατέκρινε τη λαιμαργία τους και τη μεγάλη μέθη από το κρασί, τότε πρόσθεσε: «Τα θεώρησαν ως μόνιμα, και όχι ως παροδικά», δείχνοντας σχεδόν ότι η απόλαυση φτάνει μόνο μέχρι τον λάρυγγα και τα χείλη, και δεν προχωρά πιο πέρα.

Και εκεί μεν υπάρχει πολύς φθόνος, ενώ εδώ πολλή μέριμνα και πολλές προσευχές από όλους. Και εδώ μεν συμβαίνουν αυτά· εκεί όμως, όταν θα έλθει ο Χριστός, αυτός μεν θα σταθεί με πολλή παρρησία, και θα ακούσει ενώπιον όλης της οικουμένης: Πεινασμένο με είδες και με έθρεψες· γυμνό, και με έντυσες· ξένο, και με περιμάζεψες, και όλα τα παρόμοια. Εκείνος όμως θα ακούσει τα αντίθετα: Πονηρέ και οκνηρέ δούλε· και πάλι: Αλίμονο σε εκείνους που ζουν τρυφηλά πάνω στα στρώματά τους, και κοιμούνται πάνω σε ελεφάντινα κρεβάτια, που πίνουν τον διυλισμένο οίνο και αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα, τα οποία θεώρησαν ως μόνιμα και όχι ως παροδικά. Αυτά δεν τα είπαμε τυχαία, αλλά για να μεταβάλουμε το φρόνημά σας και να μην κάνετε τίποτα το ανώφελο. Τι θα γίνει λοιπόν, λέει κάποιος, αν κάνω και αυτά και εκείνα; Αυτός ο λόγος ακούγεται πολύ από όλους.

Αυτή η ευωδία είναι καλύτερη και πιο ωφέλιμη από εκείνη· διότι εκείνη μεν οδηγεί στην κόλαση αυτούς που τη χρησιμοποιούν, αυτή δε στα βραβεία και στα στεφάνια του ουρανού. Και για να μάθεις ότι η τρυφή είναι κακό πράγμα, καθώς και η επάλειψη με μύρα, και η μέθη, και ο άμετρος οίνος, και η πολυτελής τράπεζα, άκουσε τι λέει ο προφήτης: Αλίμονο σε αυτούς που κοιμούνται πάνω σε ελεφάντινες κλίνες και ζουν με χλιδή πάνω στα στρώματά τους· σε αυτούς που τρώνε ερίφια από τα ποίμνια και γαλαθηνά μοσχάρια από τις αγέλες· σε αυτούς που πίνουν διυλισμένο οίνο και αλείφονται με τα εκλεκτότερα μύρα.

Εάν βέβαια το Σάββατο ήταν ημέρα απόλυτης αργίας, πριν από όλους τους άλλους θα έπρεπε να αργεί ο ιερέας. Επειδή λοιπόν οι Ιουδαίοι, έχοντας απαλλαγεί από τις βιοτικές μέριμνες, δεν έστρεφαν την προσοχή τους στα πνευματικά ζητήματα, δηλαδή στη σωφροσύνη, στην επιείκεια και στην ακρόαση των θείων λογίων, αλλά έπρατταν τα αντίθετα, παραδιδόμενοι στη γαστριμαργία, στη μέθη, φθάνοντας σε ακρότητες λαιμαργίας και ζώντας μέσα στην τρυφή, για τον λόγο αυτόν τους κατηγόρησε ο προφήτης. Διότι, αφού είπε: «Αλίμονο σε εκείνους που προσμένουν την κακή ημέρα», και συμπλήρωσε: «Αυτοί που επιδίδονται σε ψεύτικα σάββατα», έδειξε μέσα από αυτή την προσθήκη πώς τα σάββατά τους ήταν ψεύτικα. Πώς, λοιπόν, τα έκαναν ψεύτικα; Με το να εργάζονται την κακία, ζώντας μέσα στην τρυφή, μεθώντας και πράττοντας μύρια αισχρά και φοβερά πράγματα. Και για να πεισθείς ότι αυτό είναι αλήθεια, άκουσε τα παρακάτω. Διότι αποδεικνύει αυτό που λέω με όσα αμέσως προσθέτει λέγοντας: «Αυτοί που κοιμούνται πάνω σε ελεφάντινα κρεβάτια και ζουν σπάταλα και νωθρά πάνω στα στρώματά τους, αυτοί που τρώνε κατσικάκια από τα ποίμνια και γαλαθηνά μοσχαράκια από τα κοπάδια, αυτοί που πίνουν διυλισμένο κρασί και αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα». Έλαβες το Σάββατο, για να απαλλάξεις την ψυχή από την πονηρία· εσύ όμως την διαπράττεις ακόμη περισσότερο. Διότι τι θα μπορούσε να είναι χειρότερο από αυτήν τη μαλθακότητα, από το να κοιμάται κανείς πάνω σε ελεφάντινα κρεβάτια; Οι άλλες αμαρτίες προσφέρουν τουλάχιστον κάποια μικρή ηδονή, όπως για παράδειγμα η μέθη, η πλεονεξία και η ασωτία· το να κοιμάται, όμως, κανείς σε ελεφάντινα κρεβάτια, ποια ηδονή προσφέρει; ποια παρηγοριά;

Αφού ανέφερε όσα κατόρθωσε, κάνει λόγο και για την τιμή που επακολούθησε των κατορθωμάτων του· ότι δηλαδή πρόκειται να προσκυνείται μέσα σε πολύτιμους ναούς. Διότι κατά την αρχαιότητα η ύλη αυτή ήταν εξαιρετικά πολύτιμη, και πολύ περιζήτητη ήταν εκείνη από ελεφαντόδοντο. Γι' αυτό και άλλος προφήτης έλεγε: «Αλίμονο σε εκείνους που κοιμούνται πάνω σε ελεφάντινες κλίνες».

Διότι, εάν δεν αποδεχόμαστε τις κηρήθρες, τι θα μπορούσε πλέον να μας είναι ευχάριστο; Εάν το πιο γλυκό από όλα δεν θα μπορούσε να προσφέρει ευχαρίστηση, ποιο θα είναι εκείνο που θα μπορεί να μας ευχαριστήσει; Ώστε, εάν αναζητούμε την ευχαρίστηση, μάλλον εδώ θα τη βρούμε. Πώς λοιπόν δεν αποτελεί έσχατη ανοησία να αποφεύγουμε μεν την τράπεζα που προσφέρει ευχαρίστηση και υγεία, που περιέχει όλα τα αγαθά και είναι θεοφιλής, και να ετοιμάζουμε άλλη, η οποία είναι γεμάτη από αμέτρητες συμφορές, δυσάρεστη, λυπηρή, νοσογόνος και, το χειρότερο από όλα, παροργίζει τον Θεό μας; Διότι, εάν η χήρα που ζει μέσα στη σπατάλη είναι νεκρή αν και ζει, τι θα μπορούσαμε να πούμε για τους άνδρες; Εάν στην Παλαιά Διαθήκη αυτό έχει απαγορευτεί με πολλή αυστηρότητα, και ο προφήτης καταφέρεται με τόση σφοδρότητα εναντίον εκείνων που ζουν μέσα στην τρυφή· αν και έχει παραθέσει ένα είδος τρυφής όχι και τόσο δαπανηρό, ούτε πραγματικά πολυτελές: «Εκείνοι που τρώνε κατσικάκια από τα κοπάδια και μοσχαράκια που θηλάζουν, εκείνοι που πίνουν διυλισμένο κρασί και αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα, εκείνοι που κοιμούνται σε ελεφάντινα κρεβάτια και σπαταλούν τη ζωή τους πάνω στα στρώματά τους»· εάν λοιπόν αυτά είναι άξια κατηγορίας, όταν όλα ήταν σαρκικά και δεν γινόταν καθόλου λόγος για τον ουρανό, όταν τα ιουδαϊκά θεσπίσματα αποτελούσαν απλώς παιδαγωγία, τι θα μπορούσαμε να πούμε για τη σημερινή τρυφηλότητα;

Διότι, εάν το να τρώει κανείς κατσικάκια και μοσχαράκια του γάλακτος εκθέτει εκείνους που τα καταναλώνουν ότι ζουν βίο μαλθακό και υπερβολικό, τι θα μπορούσαμε να πούμε για εκείνους που ερευνούν τα βάθη της θάλασσας και τα πέρατα της γης, και συγκεντρώνουν από παντού γύρω τους κάθε είδους κυνηγούς πτηνών και ψαράδες; Εάν όσοι πίνουν διυλισμένο οίνο υφίστανται μομφή, τι θα μπορούσες να πεις σε αυτούς που αναλαμβάνουν υπερπόντια ταξίδια χάριν του οίνου, και κινούν τα πάντα, ώστε να μην τους διαφύγει κανένα είδος αμπέλου, σαν να επρόκειτο να λογοδοτήσουν ή να καταδικαστούν στην εσχάτη των ποινών, εάν δεν απολαύσουν σε αφθονία κάθε λογής κρασί; Εάν το να χρησιμοποιεί κανείς κρεβάτι από ελεφαντόδοντο είναι άξιο κατηγορίας, ποιας συγγνώμης θα μπορούσαν να τύχουν εκείνοι που τα ντύνουν με πολύ ασήμι, ή μάλλον που κατασκευάζουν αποκλειστικά από ασήμι όχι μόνο τα κρεβάτια, αλλά πλέον και τα υποπόδια, τους λέβητες, τις στάμνες και τις αμίδες;

Διότι ο προφήτης Αμώς, απευθυνόμενος στους νηπιώδεις Ιουδαίους, στους οποίους είχε επιτραπεί και η τρυφή και η πολυτέλεια και, τρόπον τινά, όλα τα περιττά, άκουσε πώς ελέγχει με σφοδρότητα όσους είναι προσκολλημένοι στην καλοπέραση, λέγοντας: «Αλίμονο σε εκείνους που προχωρούν προς την κακή ημέρα, οι οποίοι πλησιάζουν και προσεγγίζουν ψεύτικα σάββατα, εκείνους που κοιμούνται σε ελεφαντοστέινα κρεβάτια και ζουν μέσα στη χλιδή πάνω στα στρώματά τους· οι οποίοι τρώνε κατσικάκια από τα ποίμνια και μοσχαράκια που θηλάζουν από το μέσο των αγελών· εκείνους που χειροκροτούν στον ήχο των μουσικών οργάνων· οι οποίοι πίνουν διυλισμένο κρασί και αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα· όλα αυτά τα θεώρησαν ως μόνιμα και όχι ως παροδικά.»

Αυτός όμως θυσίασε στο δικό του δίχτυ που συγκέντρωνε πολλά, και, έχοντας στο σπίτι του τα αρπαγμένα από τον φτωχό, είτε δεν θυμήθηκε τον Θεό, είτε τον θυμήθηκε με κακό τρόπο. Λέγοντας, «Ευλογητός ο Κύριος, διότι πλουτίσαμε»· και αγκάλιασε την ανομία θεωρώντας ότι έχει τα πάντα από Αυτόν, για τα οποία και πρόκειται να τιμωρηθεί. Διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού επί τους υιούς της απειθείας. Εξαιτίας αυτών είτε κλείνει ο ουρανός, είτε ανοίγει για κακό. Τι έχουν να πουν σε αυτά όσοι προσκυνούν τον χρυσό και τον άργυρο σαν τον Βάαλ; Όσοι μεριμνούν για την πολυτέλεια και τη διαύγεια των πολύτιμων λίθων, και για τα μαλακά και αραχνοΰφαντα ενδύματα, που αποτελούν βορά των σκώρων και θησαυρίσματα ληστών, τυράννων και κλεφτών; Όσοι υπερηφανεύονται για το πλήθος των δούλων και των ζώων τους; Όσοι εξαπλώνονται στις πεδιάδες και στα βουνά, και άλλα μεν κατέχουν, ενώ άλλα ιδιοποιούνται επιπλέον; Τι έχουν να πουν και όσοι κάθονται σε υψηλούς θρόνους και αναλαμβάνουν το σκήπτρο της εξουσίας, και δεν αναλογίζονται τον Θεό που είναι πάνω από όλα, και το απρόσιτο ύψος της αληθινής βασιλείας, ώστε να κυβερνούν τους υπηκόους τους ως σύνδουλοι, έχοντας και οι ίδιοι ανάγκη από την ίδια φιλανθρωπία; Παρατήρησέ μου, ακόμη, και εκείνους που ζουν σπάταλα πάνω σε ελεφάντινα κρεβάτια, τους οποίους πολύ σωστά επικρίνει ο θείος Αμώς, και που αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα.

Οι ονομαστοί μεταξύ των αρχόντων, που σφετερίστηκαν τις εξουσίες των εθνών· σε αυτούς προσήλθε ο οίκος του Ισραήλ. Περάστε όλοι στη Χαλάνη και δείτε, και πορευθείτε από εκεί στην Αμάθ τη μεγάλη, και κατεβείτε από εκεί στη Γεθ των αλλοφύλων, στις πιο ισχυρές από όλες αυτές τις βασιλείες, για να δείτε αν τα όριά τους είναι μεγαλύτερα από τα δικά σας όρια. Εσείς που πορεύεστε προς την κακή ημέρα, που πλησιάζετε και αγγίζετε τα ψευδή σάββατα, που κοιμάστε σε ελεφαντοστέινα κρεβάτια και σπαταλάτε τον χρόνο σας με τρυφηλότητα πάνω στα στρώματά σας, που τρώτε αρνιά από τα ποίμνια και τρυφερά μοσχαράκια που θηλάζουν από τα κοπάδια, που χειροκροτείτε στον ήχο των μουσικών οργάνων, θεωρώντας ότι αυτά είναι μόνιμα και όχι παροδικά, που πίνετε κρασί σε φιάλες και αλείφεστε με τα πιο εκλεκτά μύρα, και δεν πονάτε καθόλου για τη συντριβή του Ιωσήφ. Γι' αυτόν τον λόγο τώρα θα αιχμαλωτιστούν πρώτοι από τους άρχοντες που εξορίζονται, και θα μεταστραφεί η κατοικία των κακούργων, και θα εξαλειφθεί ο χρεμετισμός των αλόγων από τον Εφραίμ. Και πάλι μέσω του Ιερεμία λέει: Συγκεντρώστε τα κρέατά σας και τις θυσίες σας και φάτε τα, διότι δεν έδωσα εντολή στους πατέρες σας σχετικά με θυσίες ή σπονδές, την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου. Και πάλι μέσω του Δαβίδ στον τεσσαρακοστό ένατο ψαλμό είπε τα εξής: Ο Θεός των θεών, ο Κύριος, μίλησε και κάλεσε τη γη από την ανατολή του ήλιου μέχρι τη δύση. Από τη Σιών προέρχεται η μεγαλοπρέπεια της ωραιότητάς Του.

Θα μπορούσαν να ακούσουν και άλλον προφήτη να ανακράζει και να λέει παρόμοια λόγια: «Εκείνοι που έρχονται σε κακή ημέρα, εκείνοι που πλησιάζουν και αγγίζουν ψεύτικα σάββατα, που κοιμούνται πάνω σε ελεφαντοστέινα κρεβάτια και ζουν τρυφηλά πάνω στα στρώματά τους, και τρώνε κατσικάκια από τα κοπάδια και τρυφερά μοσχαράκια που θηλάζουν μέσα από τις αγέλες, που χειροκροτούν στον ήχο των μουσικών οργάνων, θεωρώντας τα ως μόνιμα και όχι ως παροδικά· εκείνοι που πίνουν το διυλισμένο κρασί και αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα, χωρίς να πονούν καθόλου για τη συντριβή του Ιωσήφ». Επομένως, και αυτός συμφωνώντας μαζί τους, ως εκφραστής της χάριτος, και χρησιμοποιώντας τον ίδιο διδακτικό τρόπο με εκείνους, επικρίνει τις τέχνες που παραλαμβάνονται με ελαττωματικό και υπερβολικό τρόπο, και καταδικάζει δριμύτατα αυτούς που τις καταχρώνται για ασωτία και σαρκολατρία καταναλώνοντας έτσι τον βίο τους. Όταν όμως δεν προκαλούν τέτοια δεινά, αλλά εφαρμόζονται με μέτρο, όταν πρέπει και όσο είναι αναγκαίο, τότε, όπως και οι άλλες τέχνες, αποδεικνύονται χρήσιμες για τον βίο.