Πατερικές αναφορές στο ΑΜΩΣ 9:1

Διότι έδωσαν προσοχή σε διδασκαλίες που είναι παραγγέλματα ανθρώπων, τα οποία δεν μπορούν να προσφέρουν πόση ζωής, ούτε βέβαια να συντηρήσουν προς σωτηρία αυτούς που τα ακολουθούν. «Είδα τον Κύριο να στέκεται πάνω στο θυσιαστήριο και είπε: Χτύπησε το θυσιαστήριο και θα σειστούν τα πρόπυλα, και σύντριψε τα κεφάλια όλων· και όσους απομείνουν από αυτούς θα τους σκοτώσω με ρομφαία.» Οι μακάριοι προφήτες, φωτίζοντας τον οφθαλμό της διάνοιας με το φως του Πνεύματος, δεν δέχονται μόνο τη γνώση των μελλοντικών πραγμάτων, αλλά κάποιες φορές, βλέποντας και τη θέα των ίδιων των πραγμάτων σαν να είναι ζωγραφισμένη σε πίνακα, και οι ίδιοι εκπλήσσονται, και πείθουν τους ακροατές να συμμερίζονται τα συναισθήματά τους, φροντίζοντας πολύ να κάνουν κατανοητές τις δυνάμεις των οραμάτων. Είπε λοιπόν ο μακάριος Αμώς: «Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Έφτασε το τέλος για τον λαό μου τον Ισραήλ, δεν θα συνεχίσω πλέον να τον προσπερνώ με ανοχή, και θα θρηνήσουν τα φατνώματα του ναού εκείνη την ημέρα, λέγει ο Κύριος· πολλοί θα είναι οι πεσμένοι νεκροί σε κάθε τόπο, θα επιβάλω σιωπή». Αλλά ιδού, έχει δει αυτό που προαναγγέλθηκε να πραγματοποιείται στα ίδια τα γεγονότα, ακριβώς όπως λέει η προφητεία. Διότι είπε ότι είδε τον ίδιο τον Κύριο να στέκεται στο θυσιαστήριο και, σαν να αρχίζει την καταστροφή, να προστάζει να γίνει ακριβώς αυτό.

Στέκεται δε ο Θεός στο θυσιαστήριο, όχι για να αποδώσει τιμή· διότι είναι ανόητο να το κατανοήσει κανείς έτσι· επειδή είναι από τα πιο άτοπα πράγματα να νομίζει κανείς και να ισχυρίζεται ότι ο Θεός απονέμει σεβασμό και τιμή στους βωμούς των ειδώλων· πώς λοιπόν θα μπορούσε να τιμήσει το θυσιαστήριο των δαμαλιών; Είχε σταθεί μάλλον για να το καθαιρέσει και να το γκρεμίσει στη γη. Για τον λόγο αυτό σχεδόν διέταξε τον προφήτη να ξεκινήσει την καταστροφή, λέγοντας: «Χτύπησε το θυσιαστήριο, και ας σειστούν», λέει, «τα προπύλαια, και ας κλονιστεί σαν μεθυσμένος πλέον ο ναός, αφού πρόκειται να καταρρεύσει αμέσως. Και κατάφερε χτύπημα στα κεφάλια όλων», δηλαδή, ξεκίνησε από τους πιο επιφανείς ανάμεσά τους, και χτύπησε τους άρχοντες, οι οποίοι έχουν τοποθετηθεί στη θέση της κεφαλής για τους άλλους· και μαζί με αυτούς θα καταστραφούν ανακατεμένοι και οι υπόλοιποι, και θα ακολουθήσουν τις συμφορές των προϊσταμένων τους, γινόμενοι και οι ίδιοι βορά της ρομφαίας. Παρόμοιο με αυτό είναι και εκείνο που ειπώθηκε μέσω της φωνής του Ιεζεκιήλ προς τους έξι άνδρες, οι οποίοι έρχονταν από την πύλη που έβλεπε προς τον βορρά, έχοντας σηκωμένους τους πελέκεις και ακολουθούσαν τον άνδρα που ήταν ζωσμένος τον ποδήρη χιτώνα, προς τους οποίους είχε ειπωθεί από τον Θεό: «Πηγαίνετε στην πόλη πίσω του, και κόψτε και μη λυπηθείτε και μην ελεήσετε· γέροντα και νέο και νήπια και γυναίκες σκοτώστε τους μέχρις εξαφανίσεως, αλλά σε κανέναν από εκείνους στους οποίους υπάρχει το σημείο να μην πλησιάσετε, και αρχίστε από τα άγιά μου».

Αυτά ας παρατεθούν από το σύγγραμμα της Ιουδαϊκής Αρχαιολογίας του Ιώσηπου. Και στον προφήτη Αμώς βρήκα στις αρχές της προφητείας του ότι άρχισε να προφητεύει «στις ημέρες του Οζίου, βασιλιά του Ιούδα, δύο χρόνια πριν από τον σεισμό». Για ποιον σεισμό όμως πρόκειται, δεν το εξηγεί πλέον με σαφήνεια. Νομίζω όμως ότι ο ίδιος προφήτης στη συνέχεια περιγράφει τον σεισμό στα όσα λέει: «Είδα τον Κύριο να στέκεται πάνω στο θυσιαστήριο, και είπε: Χτύπησε το θυσιαστήριο, και θα σειστούν τα πρόπυλα, και σύντριψε τα κεφάλια όλων· και αυτούς που θα απομείνουν θα τους σκοτώσω με ρομφαία». Μέσω αυτών θεωρώ ότι προφητεύεται ο σεισμός και η καθαίρεση των παλαιών ιερών σεβασμάτων του ιουδαϊκού έθνους και της λατρείας που τελούνταν από αυτούς στην Ιερουσαλήμ, καθώς και η καταστροφή που τους βρήκε μετά την παρουσία του Σωτήρα μας, όταν, επειδή απέρριψαν τον Χριστό του Θεού, τον αληθινό Αρχιερέα, εξάνθησε λέπρα στις ψυχές τους, όπως ακριβώς συνέβη και επί του Οζίου, όταν με αόρατη δύναμη ο ίδιος ο Κύριος, αφού στάθηκε στο θυσιαστήριό τους, έδωσε την εξουσία σε αυτόν που επρόκειτο να χτυπήσει, λέγοντας «χτύπησε το θυσιαστήριο». Ουσιαστικά αυτό δήλωνε όταν έλεγε: «Αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος»· αμέσως λοιπόν κατά το πάθος Του «το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω έως κάτω», όπως ακριβώς ιστορεί ο Ιώσηπος ότι συνέβη κατά τους χρόνους του Οζίου.

Έπειτα, αρχικά μεν «σείστηκαν τα πρόπυλα», όταν «η γη σείστηκε» κατά τον καιρό του πάθους Του· λίγο αργότερα δε υπέμεινε και την έσχατη πτώση, και αφού έλαβε την εξουσία εκείνος που πλήττει, «κατέκοψε τα κεφάλια όλων». Κατά τον καιρό λοιπόν αυτόν και «η κοιλάδα» των «ορών» του Θεού «φράχτηκε», όπως ακριβώς συνέβη επί Οζίου, όσον αφορά μεν το γράμμα και την ακριβή λέξη, κατά την πολιορκία των Ρωμαίων, κατά την οποία νομίζω ότι συνέβησαν τέτοιου είδους γεγονότα, ως προς δε τη βαθύτερη έννοια, όταν η σωματική και κατώτερη λατρεία του νόμου του Μωυσή αποκλείστηκε ώστε να μην τελείται πλέον, εξαιτίας του σεισμού που επήλθε προφητικώς έκτοτε στο έθνος των Ιουδαίων, και εξαιτίας των υπολοίπων που έχουν καταγραφεί.

Ας εξετάσουμε όμως και την αντίρρηση. Τι λες, πες μου, Ιωάννη; «Κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Θεό». Τι θα κάνουμε λοιπόν με τους προφήτες που λένε ότι είδαν τον Θεό; Διότι ο μεν Ησαΐας λέει: «Είδα τον Κύριο να κάθεται σε θρόνο ψηλό και υπερυψωμένο». Ο Δανιήλ πάλι: «Κοιτούσα μέχρι που στήθηκαν θρόνοι και κάθισε ο Παλαιός των Ημερών». Ο δε Μιχαίας: «Είδα τον Κύριο, τον Θεό του Ισραήλ, να κάθεται στον θρόνο Του» και ένας άλλος προφήτης πάλι: «Είδα τον Κύριο να στέκεται πάνω στο θυσιαστήριο και μου είπε: χτύπησε το ιλαστήριο». Και μπορεί κανείς να συγκεντρώσει πολλές τέτοιες μαρτυρίες. Πώς λοιπόν λέει ο Ιωάννης ότι «Κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Θεό»; Το λέει, για να μάθεις ότι εννοεί την ακριβή κατάληψη και την απόλυτα σαφή γνώση Του. Διότι, το ότι όλα εκείνα ήταν συγκατάβαση και κανένας από αυτούς δεν είδε την αμιγή ουσία Του, είναι φανερό από το γεγονός ότι ο καθένας έβλεπε διαφορετικά. Επειδή ο Θεός είναι απλός, ασύνθετος και ασχημάτιστος· όλοι αυτοί όμως έβλεπαν διάφορα σχήματα.