Πατερικές αναφορές στο ΑΜΩΣ 9:11

Αφού αυτοί καταθέσουν τη μαρτυρία τους, λέει, για την αποφυγή της απάτης, το θηρίο, δηλαδή ο αντίχριστος που θα εξέλθει από τα σκοτεινά και βαθιά μέρη της γης, στα οποία έχει καταδικαστεί ο διάβολος, θα τους θανατώσει κατά θεία παραχώρηση και θα αφήσει άταφα τα σώματά τους στην ίδια την Ιερουσαλήμ, δηλαδή την παλαιά και κατεστραμμένη, στην οποία έπαθε και ο Κύριος. Σε αυτήν, όπως φαίνεται, θα εγκαθιδρύσει το βασίλειό του κατά μίμηση του Δαβίδ, του οποίου υιός γεννήθηκε κατά σάρκα ο Χριστός, ο αληθινός Θεός μας, προκειμένου έστω και με αυτόν τον τρόπο να πείσει ότι ο ίδιος είναι ο Χριστός, εκπληρώνοντας το προφητικό λόγιο που λέει: «θα αναστήσω την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ, και θα ανοικοδομήσω τα κατεστραμμένα της», το οποίο οι Ιουδαίοι, ευρισκόμενοι σε πλάνη, το εκλαμβάνουν ότι αναφέρεται στη δική του παρουσία.

Συγγενικό με αυτό και προσφέροντας σε εμάς το ίδιο νόημα, θα ήταν αυτό που αναφέρεται στον προφήτη Ζαχαρία: «Διότι θα συμβεί», λέει, «όσοι απομείνουν από όλα τα έθνη που ήλθαν εναντίον της Ιερουσαλήμ, να ανεβαίνουν κάθε χρόνο για να προσκυνήσουν τον βασιλιά, τον Κύριο Παντοκράτορα, και για να εορτάσουν την εορτή της σκηνοπηγίας.» Και λέει ότι όσοι απέμειναν θα ανέβουν για την προσκύνηση του μεγάλου βασιλιά και για την εκπλήρωση της εορτής της σκηνοπηγίας. Διότι, ενώ πολλοί έχουν κληθεί μέσω της χάριτος, εκείνοι που ανεβαίνουν προς την άνω πόλη δεν είναι πολλοί· επειδή λίγοι είναι οι εκλεκτοί, σύμφωνα με τη φωνή του Σωτήρα, οι οποίοι προφανώς λαμβάνονται από κάθε έθνος. Λέγοντας δε ότι «θα ανέβουν για να προσκυνήσουν», φανερώνει ότι δεν τελούν πλέον τη νομική, αλλά μάλλον την εν Πνεύματι λατρεία, και ότι εκπληρώνουν την εορτή της αληθινής σκηνοπηγίας, αναπέμποντας σχεδόν με γλυκιά φωνή εκείνο το μέλος των Ψαλμών: «Ευλογητός ο Κύριος, διότι εισάκουσε τη φωνή της δεήσεώς μου. Σε Αυτόν ήλπισε η καρδιά μου και βοηθήθηκα και αναθάλλησε η σάρκα μου». Διότι αναθάλλησε η σάρκα και θα αναβιώσει ξανά, και όχι χωρίς τον Χριστό· επειδή Αυτός έγινε για εμάς η αρχή της αναστάσεως και η θύρα της πιο αληθινής σκηνοπηγίας. Και αυτό λοιπόν ήταν εκείνο που ειπώθηκε μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Και θα ανορθώσω την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ».

Επομένως, οι λόγοι της προφητείας του Αμώς έχουν λεχθεί υπέρ ολόκληρου του πλήθους των Ιουδαίων, τόσο αυτών που βρίσκονταν στα Ιεροσόλυμα όσο και αυτών στη Σαμάρεια. Το πώς όμως ειπώθηκαν υπέρ αυτών, είναι αναγκαίο να το πούμε. Υπάρχει, λοιπόν, σε εμάς διπλός τρόπος εξήγησης. Διότι, πρώτον, παρουσίασε τον Θεό των όλων να εξαγγέλλει τις αμαρτίες της Συναγωγής των Ιουδαίων· έπειτα, αφού προανήγγειλε όσα επρόκειτο να συμβούν εναντίον τους, προσέθετε σε αυτά τα αγαθά που προέρχονται από την αγαθότητά Του, και ότι κατά καιρούς θα υπάρξει μεγάλη ευσπλαχνία για αυτούς και ανακαίνιση στην αρχική τους κατάσταση. Διότι είπε πάλι ο ίδιος ο Αμώς, εκ προσώπου του Θεού: «Όμως δεν θα εξολοθρεύσω μέχρι τέλους τον οίκο του Ιακώβ, λέει ο Κύριος. Διότι ιδού, εγώ δίνω εντολή και θα λικμίσω ανάμεσα σε όλα τα έθνη τον οίκο του Ισραήλ, με τον τρόπο που λικμίζεται στο κόσκινο, και δεν θα πέσει ούτε ένα συντρίμμι στη γη.» Προμηνύει δε αναγκαίως και τη μελλοντική λύτρωση διά του Χριστού, και ότι θα μεταβούν προς ανακαίνιση, και θα βρεθούν σε ευημερία, επειδή ο Θεός θα τους σπλαγχνιστεί. Και είπε πάλι ως εξής: «Την ημέρα εκείνη θα ανορθώσω την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ, και θα ανοικοδομήσω τα πεσμένα μέρη της, και θα ανορθώσω τα κατεστραμμένα της, και θα την ανοικοδομήσω όπως τις αρχαίες ημέρες.» Επομένως, οι λόγοι αυτοί είναι υπέρ της Ιερουσαλήμ. Και με άλλον τρόπο θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί ότι ειπώθηκαν υπέρ αυτής.

Γι' αυτό λοιπόν, δικαίως δεν θεωρήθηκαν τέκνα, αλλά, έχοντας εκπέσει από την ευγένεια των πατέρων τους, καταγράφηκαν σαν τους γιους των Αιθιόπων· και καταναλώθηκαν από τη ρομφαία, και πλήρωσαν στον Κριτή τιμωρίες ισάξιες της δικής τους κακοβουλίας. <Κατά την ημέρα εκείνη θα ανορθώσω την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ, και θα ανοικοδομήσω τα ερείπιά της, και τα καταστραμμένα μέρη της θα ανορθώσω και θα την ανοικοδομήσω όπως τις ημέρες του αιώνος· ώστε να αναζητήσουν οι υπόλοιποι των ανθρώπων τον Κύριο, και όλα τα έθνη πάνω στα οποία έχει επικληθεί το όνομά μου, λέγει ο Κύριος που τα κάνει αυτά.> Υποσχέθηκε λέγοντας ότι δεν θα εξολοθρεύσει μέχρι τέλους το γένος του Ιακώβ, έστω και αν έχουν διασκορπιστεί κατά κάποιον τρόπο με το λιχνιστήρι· διότι θα γίνουν ξένοι και μέτοικοι, εξορισμένοι από την πατρίδα και τα σπίτια τους, κατοικώντας σε βάρβαρη και αλλοδαπή χώρα· αλλά δεν θα συντριβούν εντελώς, ούτε θα οδηγηθούν σε παντελή όλεθρο. Γι' αυτό λοιπόν λέει ότι θα ανορθώσει τη σκηνή του Δαβίδ παρόλο που έχει πέσει, και θα εγείρει τα κατεδαφισμένα μέρη της, όπως τις ημέρες του αιώνος, δηλαδή για ημέρες μακρές. Και λέει ότι αυτό θα γίνει δείγμα και βεβαίωση για τα άλλα έθνη, τόσο τα γειτονικά όσο και τα πιο μακρινά, ότι πρέπει πλέον να επιστρέψουν προς τον Θεό και να επιλέξουν να τον αναζητούν, έχοντας σίγουρα θαυμάσει το μέγεθος τόσο της ημερότητας του Θεού όσο και της δύναμής Του.

Επομένως, αν κάνει λόγο για «σκηνή του Δαβίδ», υποδηλώνει το γένος των Ιουδαίων, δηλαδή τον οίκο που προέρχεται από τον Ιακώβ. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι, όταν ο Κύρος τους ελευθέρωσε από την αιχμαλωσία, τότε επέστρεψαν στην Ιουδαία και ανοικοδόμησαν τον ναό, οχύρωσαν τις ερημωμένες πόλεις, επισκεύασαν τα σπίτια μέσα σε αυτές και κατοίκησαν με ασφάλεια. Αν και υπέμειναν βέβαια πολέμους από κάποιους, όπως εννοώ από τον Αντίοχο και τον Αδριανό, δεν έγιναν όμως πλέον αιχμάλωτοι, ούτε βέβαια ερημώθηκαν, όπως είχε συμβεί από τους Βαβυλωνίους.

Αυτός λοιπόν είναι ο ιστορικός λόγος γι' αυτά· ο βαθύτερος όμως και αληθινότερος βρίσκεται στον Χριστό. Διότι, επειδή αναβίωσε από τους νεκρούς, αφού ο Θεός και Πατέρας ανέστησε τη σκηνή του που είχε πέσει στον θάνατο, δηλαδή τη χωματένια σάρκα, τότε ακριβώς όλα τα ανθρώπινα αναστήθηκαν στο αρχικό τους σχήμα, και όλα τα δικά μας που είχαν καταρρεύσει οδηγήθηκαν σε νέα μορφή. Διότι «αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση», σύμφωνα με τις Γραφές· διότι συνανστηθήκαμε μαζί του. Και ο μεν θάνατος κατέστρεψε τις σκηνές όλων, ο δε Θεός και Πατέρας τις ανοικοδόμησε εν Χριστώ. Και αυτό δεν θα υπάρξει για εμάς για περιορισμένο χρόνο, αλλά για τις ημέρες της αιωνιότητας· διότι είναι αναφαίρετο μέσα μας το αγαθό της αφθαρσίας, και ο θάνατος δεν θα εξουσιάσει πλέον όσους έχουν σωθεί εν Χριστώ. Τότε ακριβώς και οι υπόλοιποι άνθρωποι, μετά από όσους από τον Ισραήλ πίστεψαν, γνώρισαν τον κατά φύση και αληθινό Θεό, έχοντας απομακρυνθεί από εκείνη την αρχαία και βέβηλη πλάνη. Διότι δεν ήταν δυνατόν να διαψευστεί ο Χριστός όταν έλεγε: «Εάν ο κόκκος του σιταριού, πέφτοντας στη γη, δεν πεθάνει, αυτός μένει μόνος· εάν όμως πεθάνει, φέρει πολύ καρπό». Και πάλι: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Κατά την ημέρα λοιπόν εκείνη, κατά την οποία θα ανοικοδομήσω την κατεστραμμένη και πεσμένη σκηνή του Δαβίδ, θα προσκληθούν όλα τα έθνη, και πάνω τους θα επικληθεί το όνομά μου.

Αν, όμως, θελήσουμε να προσεγγίσουμε τη θεωρία των προκειμένων με τρόπο πιο λεπτό και πνευματικό, θα ήταν εύλογο να σκεφτούμε το εξής. Επειδή, δηλαδή, όπως είπα, ο Χριστός αναστήθηκε· διότι ο Πατέρας ανήγειρε τη σκηνή του Δαβίδ και ανοικοδόμησε τα ερείπιά της, έγινε σε όλους τους ανθρώπους, τόσο στους Έλληνες όσο και στους Ιουδαίους, πολλή και άφθονη η μετοχή των πνευματικών αγαθών· «Διότι ένας είναι ο Θεός, ο οποίος εδικαίωσε την περιτομή εκ πίστεως και την ακροβυστία διά της πίστεως». Επομένως, είναι πάρα πολύ μεγάλη η παροχή των πνευματικών καρπών σε αυτούς που πίστεψαν, η οποία υποδηλώνεται πολύ καλά μέσω των επίγειων καρπών. Διότι θα υπάρχει, λέει, πλήθος από σιτάρι και κρασί. Και τώρα θα εκλάβουμε το μεν σιτάρι ως δύναμη, και προφανώς την πνευματική· διότι είναι γραμμένο ότι «Και ο άρτος στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου», και εννοείται βεβαίως ο νοητός και ο θεϊκός και αυτός που προέρχεται άνωθεν· το δε κρασί ως ευφροσύνη· διότι πάλι είπε «Και ο οίνος ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου»· και χαιρόμαστε «με την ελπίδα», σύμφωνα με τη φωνή του μακάριου Παύλου. Σταλάζουν δε και τα όρη γλυκασμό.

Ανυψούμενοι λοιπόν με σοφία από τα σωματικά και όσα υπόκεινται στις αισθήσεις προς τα πνευματικά, και εξετάζοντας την εσωτερική και κεκρυμμένη θεωρία, ας κατανοήσουμε ότι ο νους των αγίων, εντρυφώντας στα νοήματα της θεόπνευστης Γραφής, αφενός λαμπρύνεται, αφετέρου πληρούται ωσάν από κάποια πνευματική ευφορία, μετέχοντας άφθονα στην πρακτική, όπως ανέφερα, και στη θεωρητική αρετή. Και αυτό όχι για κάποιο σύντομο και περιορισμένο χρονικό διάστημα, αλλά όπως λέει ο Προφήτης, «καθώς αι ημέραι του αιώνος», δηλαδή για μακρύ και απέραντο χρόνο. Διότι εκείνα που ευφραίνουν τη σάρκα φθείρονται και μαραίνονται μαζί της και, περνώντας γρήγορα σαν σκιές, μετά από λίγο εξαφανίζονται· ενώ η μέθεξη στα άνωθεν και πνευματικά αγαθά συνεκτείνεται σε μακρούς αιώνες· διότι η κτήση αυτών των αγαθών είναι αναφαίρετη.

Έτσι και όταν λέει ότι οι άγιοι θα είναι ως άγγελοι κατά την ανάσταση, δεν κατανοούμε ότι τους υπόσχεται τούτο ακριβώς, ότι οι άγιοι δηλαδή θα είναι άγγελοι κατά την ανάσταση, αλλά ότι θα προσεγγίζουν στο να είναι άγγελοι. Επομένως, είναι εντελώς παράλογο να λέγεται ότι, επειδή ο Χριστός αποφάνθηκε πως οι άγιοι θα εμφανιστούν ως άγγελοι κατά την ανάσταση, γι' αυτόν τον λόγο τα σώματα αυτά δεν ανασταίνονται, μολονότι η ίδια η λέξη δηλώνει σαφώς την πράξη αυτού που συμβαίνει. Διότι η ανάσταση δεν αναφέρεται σε εκείνο που δεν έχει πέσει, αλλά σε εκείνο που έχει πέσει και εγείρεται· όπως ακριβώς όταν λέει και ο προφήτης: «και θα αναστήσω την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ». Έπεσε δε, καταρρέοντας, η ποθητή σκηνή της ψυχής στο «χώμα της γης». Διότι δεν καταπίπτει το αθάνατο, αλλά το θνητό. Η σάρκα λοιπόν πεθαίνει, ενώ η ψυχή είναι αθάνατη. Επομένως, εάν η ψυχή είναι αθάνατη και νεκρό είναι το σώμα, εκείνοι που ισχυρίζονται ότι υπάρχει μεν ανάσταση, αλλά όχι της σάρκας, αρνούνται την ίδια την ύπαρξη της ανάστασης, διότι δεν ανασταίνεται αυτό που στέκεται όρθιο, αλλά αυτό που έχει πέσει και έχει κατακλιθεί, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Μήπως αυτός που πέφτει δεν σηκώνεται, ή αυτός που αποστρέφεται δεν επιστρέφει;» 44.

Επομένως, η ανάσταση γίνεται της σάρκας και όχι της ψυχής, ώστε να ανορθωθεί η σκηνή του Δαβίδ που έχει πέσει στη φθορά, και αφού αναστηθεί και ανοικοδομηθεί, όπως τις ημέρες του αιώνα, να παραμείνει πλέον αβλαβής και ακατάλυτη, διότι το μέλημα του Θεού δεν ήταν να οικοδομήσει την πέτρινη οικία του Δαβίδ, για να έχει αυτός μια ωραία οικία στη βασιλεία των ουρανών, αλλά τη σάρκα, το σκήνωμα της ψυχής, την οποία ο Ίδιος κατασκεύασε με τα ίδια Του τα χέρια. Έτσι πρέπει να το εξετάσεις αυτό, ω σοφότατε Αγλαοφών. Πάντως, θα το κατανοήσεις πολύ εύκολα, εάν προσέξεις την εικόνα του ύπνου και της έγερσης. Διότι, εάν ο ύπνος προέρχεται από την εγρήγορση και η έγερση από τον ύπνο, και αυτό αποτελεί προεικόνιση του θανάτου και της ανάστασης («διότι ο ύπνος και ο θάνατος είναι δίδυμοι»), είναι κατ' ανάγκην και η αναβίωση της σάρκας μια μετάβαση από τον θάνατο στη ζωή, όπως ακριβώς και η έγερση από την κατάσταση εκείνων που κοιμούνται. Διότι, όπως από τον ύπνο επέρχεται η εγρήγορση και βέβαια εκείνος που κοιμάται δεν παραμένει πάντοτε στην ίδια κατάσταση, κοιμώμενος διαρκώς, αλλά σηκώνεται πάλι, έτσι και η ζωή θα προέλθει από τον θάνατο, και βέβαια εκείνος που πεθαίνει, όταν πεθάνει, δεν παραμένει στην ίδια κατάσταση. Διότι αν από τον ύπνο προέρχεται η εγρήγορση, και από την πτώση η ανόρθωση, και από την καταστροφή η ανοικοδόμηση, πώς είναι δυνατόν να μην προσδοκούμε, για εκείνον που έχει πλαγιάσει, ότι θα αναστηθεί, και για εκείνον που έχει πεθάνει, ότι θα αναβιώσει;

Και ο Αμώς λέει: Εκείνη την ημέρα θα ανορθώσει την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ και θα ανοικοδομήσει τα ερείπιά της. Ο Μιχαίας λέει: Πάνω στις κορυφές των ορέων, από τη Σιών θα εξέλθει νόμος, και ο λόγος του Κυρίου από την Ιερουσαλήμ.

Και πάλι: «και η ειρήνη του δεν έχει τέλος»· διότι αυτή είναι ατελεύτητη, αγέραστη και απερίγραπτη, γι' αυτό έχει λεχθεί: «θα ανατείλει στις ημέρες του δικαιοσύνη και πλήθος ειρήνης». Αφού είπε τόσα για το παιδί που γεννήθηκε, προσθέτει ακόμη και αυτά για αυτό: «επί του θρόνου του Δαβίδ και επί της βασιλείας του για να την ανορθώσει». Παρατήρησε δε με ακρίβεια πώς δεν έχει ειπωθεί ότι θα καθίσει «επί του θρόνου του Δαβίδ», αλλά απλώς «επί του θρόνου του Δαβίδ και επί της βασιλείας του για να την ανορθώσει», καθώς εμείς εξυπακούουμε ότι θα έλθει για να «ανορθώσει τον θρόνο του Δαβίδ» και «την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ»· διότι, επειδή είχε καταστραφεί και καταλυθεί η βασιλεία του Δαβίδ από τα χρόνια της αιχμαλωσίας του λαού στη Βαβυλώνα, υπήρχαν προφητείες που προανήγγειλαν ότι «ο θρόνος του Δαβίδ» θα λάμψει σαν το φως του ήλιου σε ολόκληρη την οικουμένη των ανθρώπων.

«Ιδού, εγώ δίνω εντολή και θα λιχνίσω ανάμεσα σε όλα τα έθνη τον οίκο του Ισραήλ, όπως ακριβώς λιχνίζεται κάτι στο λιχνιστήρι, και ούτε ένα τρίμμα δεν θα πέσει στη γη· με ρομφαία θα πεθάνουν όλοι οι αμαρτωλοί του λαού μου, εκείνοι που λένε: “Δεν πρόκειται να μας πλησιάσουν ούτε να έλθουν πάνω μας τα κακά”. Κατά την ημέρα εκείνη θα αναστήσω την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ και θα ανοικοδομήσω τα πεσμένα μέρη της, και τα κατεδαφισμένα της θα αναστήσω, και θα την ανοικοδομήσω όπως τις αρχαίες ημέρες, ώστε να με εκζητήσουν οι υπόλοιποι των ανθρώπων και όλα τα έθνη, πάνω στα οποία έχει επικληθεί το όνομά μου, λέγει ο Κύριος που τα πράττει όλα αυτά». 〈κζʹ. Από τον Μιχαία〉. «Ακούστε, λοιπόν, αυτά, οι ηγέτες του οίκου του Ιακώβ και οι υπόλοιποι του οίκου του Ισραήλ, εσείς που βδελύσσεστε τη δικαιοσύνη και διαστρέφετε όλα τα ορθά, που οικοδομείτε τη Σιών με αίματα και την Ιερουσαλήμ με αδικίες. Οι ηγέτες της έκριναν με δωροδοκίες, και οι ιερείς της αποκρίνονταν με μισθό, και οι προφήτες της μάντευαν με αργύρια, και επαναπαύονταν στον Κύριο, λέγοντας: “Δεν είναι ο Κύριος μαζί μας; Δεν πρόκειται να έλθουν πάνω μας κακά”. Εξαιτίας τούτου, εξαιτίας σας η Σιών θα οργωθεί σαν αγρός, και η Ιερουσαλήμ θα γίνει σαν οπωροφυλάκιο, και το όρος του οίκου σαν άλσος δάσους».

Εντούτοις, συμπληρωνόταν σχεδόν το όγδοο έτος κατά το οποίο το κακό αυτό διατηρούσε την ισχύ του και επικρατούσε στα πράγματά μας. Για τόσο διάστημα και εκείνος διατηρούσε την εγκαθίδρυσή του στον πατριαρχικό θρόνο ως έπαθλο της φαύλης του καρποφορίας, και η Εκκλησία καθ’ όλο αυτό το χρονικό διάστημα —κατά παραχώρηση του Θεού εξαιτίας βεβαίως του πλήθους των αμαρτιών, πράγμα που είναι και το μόνο με το οποίο παροργίζουμε τον απαθή Θεό— βρισκόταν σε άθλια κατάσταση και υπέμενε τα χειρότερα δεινά. Έπειτα από αυτά, όμως, ο Θεός εισάκουσε τις παρακλήσεις για εμάς τους δούλους Του, μας επέβλεψε με ευσπλαχνία και ανέδειξε βασιλιά, ο οποίος φαινόταν να ζει μόνο για αυτόν τον σκοπό, ώστε να πράττει τα αρεστά στον Θεό· και μέσω αυτού ανορθώνει την Εκκλησία, όπως ακριβώς άλλοτε την πεσμένη και κατεστραμμένη σκηνή του Δαβίδ.

Διότι με την ένωση και τη συνάφεια, ο Θεός Λόγος και η σάρκα είναι ένα, χωρίς να έχει γίνει σύγχυση, ούτε αφανισμός των ουσιών, αλλά μια ένωση άρρητη και ανέκφραστη. Το πώς όμως, μην το ερευνάς· διότι έγινε όπως γνωρίζει ο ίδιος. Ποια είναι λοιπόν η σκηνή την οποία κατοίκησε; Άκουσε τον Προφήτη που λέει: «Θα αναστήσω τη σκηνή του Δαβίδ που έχει πέσει». Διότι όντως είχε πέσει, είχε υποστεί ανίατη πτώση η δική μας φύση, και είχε ανάγκη μόνο από εκείνο το κραταιό χέρι. Επειδή δεν ήταν δυνατόν να ανορθωθεί με άλλον τρόπο, αν εκείνος που την έπλασε εξαρχής δεν της έτεινε το χέρι, και δεν την αναδημιουργούσε άνωθεν με την αναγέννηση διά του ύδατος και του Πνεύματος. Και πρόσεξε το φρικτό και απόρρητο του μυστηρίου: Κατοικεί παντοτινά τη σκηνή· διότι περιβλήθηκε τη δική μας σάρκα, όχι για να την αφήσει πάλι, αλλά για να την έχει παντοτινά μαζί του. Διότι δεν θα την αξίωνε να ανέλθει στον βασιλικό θρόνο, αν δεν ίσχυε αυτό, ούτε θα προσκυνούνταν, φορώντας την, από όλη την άνω στρατιά, τους αγγέλους, τους αρχαγγέλους, τους θρόνους, τις κυριότητες, τις αρχές, τις εξουσίες. Ποιος λόγος, ποια διάνοια θα μπορέσει να παραστήσει την τόση τιμή που έγινε στο δικό μας γένος, την όντως υπερφυή και φρικτή; Ποιος άγγελος; Ποιος αρχάγγελος; Κανένας απολύτως, ούτε από αυτούς που βρίσκονται στον ουρανό, ούτε από αυτούς που βρίσκονται στη γη.

Διότι η πίστη επέχει θέση αληθείας, και η αγαθή συνείδηση καταλαμβάνει τη θέση της θείας αγάπης, η οποία νοείται αλληγορικά μέσω των γυναικών, στην οποία δεν υπάρχει απολύτως καμία παράβαση των θείων εντολών. Αυτός είναι εκείνος που ανοικοδόμησε στον εαυτό του, μέσω άρρητης και αδιαίρετης ένωσης, την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ, εννοώ δηλαδή τη φύση που φθάρηκε από τον θάνατο εξαιτίας της αμαρτίας. Αυτός είναι ο Ζοροβάβελ, ο οποίος ανέγειρε με δόξα τον πεσμένο οίκο του Θεού, για τον οποίο λέει το Άγιο Πνεύμα: «Η έσχατη δόξα του οίκου αυτού θα είναι μεγαλύτερη από την προηγούμενη». Διότι ο Λόγος ήλθε σε μια δεύτερη κοινωνία με τη φύση, πολύ πιο παράδοξη από την προηγούμενη· καθόσον, αφού πρώτα μετέδωσε από το ανώτερο, ύστερα μετείχε θεληματικά στο κατώτερο, ώστε και την εικόνα να σώσει και τη σάρκα να καταστήσει αθάνατη και, αφού εξαφανίσει εντελώς τον λόγο του όφεως που ενσταλάχθηκε στη φύση, να παρουσιάσει και πάλι τη φύση καθαρή από την κακία όπως εξαρχής, υπερέχοντας έναντι της πρώτης πλάσης χάρη στη θέωση. Επίσης, όπως εξαρχής την έφερε στην ύπαρξη ενώ δεν υπήρχε, έτσι και να τη διασώσει αφού είχε καταρρεύσει, θωρακίζοντάς την απέναντι στην πτώση μέσω της ατρεψίας, και να εκπληρώσει γι' αυτήν όλη τη βουλή του Θεού και Πατέρα, θεώνοντάς την με τη δύναμη της ενανθρώπησης.

Ας υψώσουμε, λοιπόν, αυτό το σώμα και ας το κάνουμε θυσιαστήριο και ας εναποθέσουμε πάνω του κάθε λογισμό μας. Ας δεηθούμε στον Κύριο, ώστε να στείλει από τον ουρανό το αόρατο και μέγα πυρ και να καταναλώσει το θυσιαστήριο και όλα όσα βρίσκονται πάνω σε αυτό, και να πέσουν όλοι οι ιερείς του Βάαλ, που είναι οι αντίθετες ενέργειες, και τότε θα δούμε τον πνευματικό υετό να έρχεται στην ψυχή σαν ίχνος ανθρώπου, ώστε να εκπληρωθεί μέσα μας η επαγγελία του Θεού, καθώς έχει ειπωθεί από τον προφήτη: «θα ανορθώσω και θα ανοικοδομήσω την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ, και θα ανοικοδομήσω τα ερείπιά της»· προκειμένου την ψυχή, η οποία διαβιεί στη νύχτα και στο σκοτάδι, μέσα στη μέθη της άγνοιας, να τη φωτίσει ο Κύριος με τη δική Του αγαθότητα, και πλέον, αφού ανανήψει εκείνη, να πορεύεται απρόσκοπτα, επιτελώντας τα έργα της ημέρας και της ζωής. Διότι από εκεί τρέφεται η ψυχή, από όπου και τρώει, είτε δηλαδή από αυτόν τον αιώνα είτε από το Πνεύμα του Θεού. Και ο Θεός εκεί τρέφεται και ζει και αναπαύεται και συναναστρέφεται.

Διότι ήλθε ως λυτρωτής ο Κύριος, ο αληθινός βασιλιάς του Ισραήλ, δηλαδή της ψυχής που είχε πέσει υπό την κυριαρχία των εχθρών και των φοβερών αρχόντων της πονηρίας και είχε καταβιβαστεί υπό τη βασιλεία και την εξουσία του σκότους της αμαρτίας εξαιτίας της παράβασης του πρώτου ανθρώπου. Ήλθε ο Χριστός για να τη λυτρώσει, ήλθε ο βασιλιάς για τον οποίο δόθηκε η υπόσχεση ότι θα ανοικοδομήσει την Ιερουσαλήμ και την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ, δηλαδή την ίδια την ψυχή που είχε πέσει στην κακία των παθών. Ήλθε για να συγκεντρώσει όλον τον Ισραήλ, δηλαδή όλους τους λογισμούς της καθαρής φύσης της ίδιας της ψυχής, οι οποίοι είχαν σκορπιστεί από την πονηρία στον αιώνα τούτο, ήτοι τους αγίους της άνω Ιερουσαλήμ. Ήλθε και κάθισε στον θρόνο Του, δηλαδή στον άνθρωπο, και βασίλευσε στην Ιερουσαλήμ, δηλαδή στην ψυχή, στους αιώνες —«και η βασιλεία Του δεν θα έχει τέλος»—. Διότι σε κάθε ψυχή, την οποία λύτρωσε από την εξουσία του σκότους και τη μετέφερε στη δική Του βασιλεία, κάθισε σε αυτήν και βασίλευσε στην αληθινή Ιερουσαλήμ, δηλαδή στην ίδια την ψυχή, και στον αληθινό Ισραήλ, δηλαδή στον ίδιο τον άνθρωπο. Και στην ψυχή αυτήν που ελευθέρωσε από την αμαρτία αιώνια, σε αυτήν βασιλεύει και κατοικεί «και η βασιλεία Του δεν θα έχει τέλος».