Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ - ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΑΖΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΜΝΟΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ 1:10

Η προσευχή και ο ύμνος των τριών παίδων στην κάμινο του πυρός <στη Βαβυλώνα>. Ευλογητός ει: Διότι πότε ο Θεός δεν ευλογείται από όλους; Και αινετόν: Και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα ο Θεός είναι δεδοξασμένος. Ότι δίκαιος: Διότι όλα όσα αφορούν τη σωτηρία μας, μας τα επιμέτρησε ως αγαθός Θεός. Και όλα τα έργα: Ως [έργα] του Θεού, είναι όλα αληθινά όσα προέρχονται από Αυτόν. Και κρίματα αληθείας: Διότι τίποτα δεν είναι άκριτο ή ψευδές στον Θεό. Κατά πάντα: Διότι έκανε τα πάντα καλά για τον άνθρωπο. Και επί την πόλιν: Εννοεί βέβαια και την αισθητή Ιερουσαλήμ, διότι υπέφερε πολλά προς επιστροφή. Ότι εν αληθεία: Διότι, επειδή παρόργισαν τον Θεό, έλαβαν την ανταπόδοση. Ότι αμαρτήσαμε: Διότι αρνήθηκαν τον Θεό και προσχώρησαν στα είδωλα· συνεπώς σε όλα αμάρτησαν. Και των εντολών: Διότι, παραβαίνοντας τον νόμο, γίναμε ένοχοι για τα πάντα. Καθώς ενετείλω: Διότι Αυτός ως αγαθός μας συμβούλευσε τα αγαθά, αλλά εμείς υπήρξαμε ανυπάκουοι. Και πάντα όσα: Διότι τίποτε δεν κάνει ο Θεός άσκοπα ούτε προς βλάβην. Και παρέδωκας: Σε απερίτμητους και ασεβείς, οι οποίοι δεν γνωρίζουν τον Θεό, αλλά είναι κατά πάντα άνομοι. Και σε βασιλιά άδικο: Αναφέρεται μεν στον Ναβουχοδονόσορα, αλλά εννοεί τον διάβολο. Και νυν: Διότι γίναμε υπόδικοι παρακούοντας τον Θεό. Αισχύνη: Διότι ενώ οφείλαμε να μιλάμε στον Θεό, παραδοθήκαμε σε ειδωλολάτρες <στις ειδωλολατρίες> και ντροπιαστήκαμε. Μη παραδώς: Διότι ενώ εμείς δεν έχουμε έργα σωτηρίας, Εσύ για το όνομά Σου μην μας εγκαταλείψεις.

Τόσο δυνατός είναι, ώστε ακόμα και αφού πέσουμε μέσα, μπορεί πάλι να μας αρπάξει από τη φλόγα. Και αν δεν το κάνει, ας είναι γνωστό σε εσένα, βασιλιά, ότι τους θεούς σου δεν τους λατρεύουμε, και τη χρυσή εικόνα που έστησες δεν την προσκυνάμε. Πρόσεξε πώς αγνοούν το μέλλον κατά θεία οικονομία. Διότι, αν το γνώριζαν εκ των προτέρων, δεν θα ήταν καν αξιοθαύμαστοι για αυτό που έπραξαν· διότι ποιο θα ήταν το θαυμαστό, εάν, έχοντας εγγυήσεις για τη σωτηρία τους, τολμούσαν να αντιμετωπίσουν τα δεινά; Αφενός ο Θεός θα δοξαζόταν, επειδή μπόρεσε να τους βγάλει από το καμίνι, αφετέρου εκείνοι δεν θα προκαλούσαν τον θαυμασμό, εφόσον δεν θα είχαν ρίξει οι ίδιοι τους εαυτούς τους στους κινδύνους. Για τον λόγο αυτόν τους άφησε να αγνοούν το μέλλον, ώστε να τους δοξάσει περισσότερο. Και όπως ακριβώς εκείνοι διασφάλιζαν ότι ο βασιλιάς δεν θα καταλόγιζε αδυναμία στον Θεό σε περίπτωση που κατακαίγονταν, έτσι και ο Θεός έπραξε και τα δύο: και τη δική Του δύναμη έδειξε, και φρόντισε ώστε η προθυμία των παίδων να φανεί λαμπρότερη. Από πού, λοιπόν, προερχόταν σε αυτούς, λέει, η αμφιβολία και το να μην έχουν την πεποίθηση ότι οπωσδήποτε θα σωθούν; Από το γεγονός ότι θεωρούσαν τους εαυτούς τους εντελώς ευτελείς και ανάξιους μιας τέτοιας ευεργεσίας. Και ότι δεν το λέω αυτό κάνοντας εικασίες, αποδεικνύεται από το ότι, όταν έπεσαν στο καμίνι, οδύρονταν λέγοντας τα εξής: Αμαρτήσαμε, ανομήσαμε, δεν μας επιτρέπεται καν να ανοίξουμε το στόμα μας. Για αυτούς τους λόγους έλεγαν: «Και αν όχι».

Και είπα: «Αλίμονο σε μένα τον ταλαίπωρο, διότι έχω κατανυγεί, διότι, ενώ είμαι άνθρωπος και έχω ακάθαρτα χείλη και κατοικώ ανάμεσα σε λαό που έχει ακάθαρτα χείλη, είδα με τα μάτια μου τον Κύριο Σαβαώθ». Η θέα αυτή εξέπληξε τον προφήτη, τον αφύπνισε, του ενέβαλε μεγάλο φόβο, τον υποκίνησε σε εξομολόγηση, και τον παρασκεύασε να επιγνώσει με μεγαλύτερη ακρίβεια την ευτέλεια της δικής του φύσης. Διότι τέτοιοι είναι όλοι οι άγιοι· όταν απολαύσουν μεγαλύτερη τιμή, τότε ταπεινώνονται περισσότερο. Έτσι και ο Αβραάμ, όταν συνομιλούσε με τον Θεό, αποκαλούσε τον εαυτό του χώμα και στάχτη· έτσι και ο Παύλος, όταν αξιώθηκε εκείνης της οπτασίας, ονόμασε τον εαυτό του έκτρωμα· έτσι λοιπόν και αυτός οικτίρει τον εαυτό του, πρώτα με βάση τη φύση του, λέγοντας: «Αλίμονο σε μένα τον ταλαίπωρο, διότι έχω κατανυγεί, επειδή είμαι άνθρωπος»· έπειτα με βάση την προαίρεσή του: «Και έχω ακάθαρτα χείλη». Ονόμασε τα χείλη του ακάθαρτα, όπως τουλάχιστον εγώ νομίζω, σε σύγκριση με τα πύρινα στόματα εκείνων των καθαρών δυνάμεων και εκείνης της ακριβέστατης λειτουργίας τους. Και δεν σταμάτησε εδώ, αλλά εξομολογείται και εκ μέρους όλου του λαού, προσθέτοντας τα εξής: «Κατοικώ ανάμεσα σε λαό που έχει ακάθαρτα χείλη». Και για ποιο λόγο κατηγορεί εδώ τα χείλη του; Για να φανερώσει την έλλειψη παρρησίας του. Επειδή σχεδόν το ίδιο έλεγαν και οι τρεις παίδες, ενώ βρίσκονταν μέσα στο καμίνι: «Δεν μας επιτρέπεται να ανοίξουμε το στόμα μας».

ι'. Διότι, το ότι αυτή η θυσία —εννοώ την ταπεινοφροσύνη— είναι πολύ ανώτερη από την ιουδαϊκή, όχι μόνο τώρα, αλλά ήταν και τότε, αποδεικνύεται από εκείνους τους τρεις παίδες, οι οποίοι στο καμίνι της Βαβυλώνας μετέτρεψαν τη φλόγα σε πηλό, οι νέοι που ήταν συνετοί σαν γέροντες, οι λίγοι που στάθηκαν δυνατότεροι από τους πολλούς, οι αιχμάλωτοι που αποδείχθηκαν ισχυρότεροι από τον βασιλιά, αυτοί που έχασαν την πατρίδα τους αλλά δεν έχασαν την πίστη τους, οι γυμνοί και ταυτόχρονα ενδεδυμένοι, οι φτωχοί και ταυτόχρονα εύποροι, οι δούλοι που ήταν ανώτεροι από τους ελεύθερους, αυτοί που μετέτρεψαν το καμίνι σε δροσιά και μετέβαλαν τα στοιχεία της φύσεως, αυτοί που έσβησαν την ενέργεια του πυρός, αυτούς που έδεσε ο τύραννος και τους έλυσε η φωτιά, αυτοί ικέτευαν και έλεγαν: «Αμαρτήσαμε, παρανομήσαμε, αδικήσαμε, αποστατώντας από Σένα. Δεν υπάρχει πλέον άρχοντας, ούτε προφήτης, ούτε ηγέτης, ούτε τόπος για να προσφέρουμε κάρπωμα ενώπιόν Σου και να βρούμε έλεος· αλλά είθε να γίνουμε δεκτοί με ψυχή συντετριμμένη και με πνεύμα ταπεινώσεως. Θυσία στον Θεό είναι το συντετριμμένο πνεύμα· καρδιά συντετριμμένη και ταπεινωμένη ο Θεός δεν θα την περιφρονήσει».

Γι’ αυτό, αν και «υιοί του Υψίστου, σαν άνθρωποι» πεθαίνουμε, «και σαν ένας από τους άρχοντες» πέφτουμε. Γι’ αυτό παραδοθήκαμε σε «χέρια άνομων εχθρών», των άγριων δηλαδή δαιμόνων, «και σε βασιλιά άδικο και τον πιο πονηρό σε όλη τη γη», δηλαδή στον άρχοντά τους, «επειδή αμαρτήσαμε και παρανομήσαμε», αφού παραβήκαμε τις εντολές του Κυρίου και Θεού μας, και καταπατήσαμε τον Υιό του Θεού και θεωρήσαμε κοινό το αίμα της διαθήκης. Αλλά «μη μας παραδώσεις έως το τέλος για το όνομά σου», Κύριε, «και μην καταργήσεις τη διαθήκη σου· και μην απομακρύνεις το έλεός σου από εμάς», ένεκα των οικτιρμών σου, «Πατέρα μας που είσαι στους ουρανούς», και ένεκα της ευσπλαχνίας του μονογενούς σου Υιού, και ένεκα του ελέους του Αγίου σου Πνεύματος. «Μη θυμηθείς τις παλαιές μας ανομίες», αλλά «ας μας προφθάσουν γρήγορα οι οικτιρμοί σου, διότι φτωχύναμε πάρα πολύ. Βοήθησέ μας, ο Θεός, ο Σωτήρας μας».