Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ - ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΑΖΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΜΝΟΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ 1:17

Ας υπομείνουμε για λίγο, και θα μας θερμάνει ο κόλπος του πατριάρχη. Ας ανταλλάξουμε μια νύχτα με ολόκληρη την αιωνιότητα. Ας καεί το πόδι από το ψύχος, για να χορεύει ακατάπαυστα μαζί με τους αγγέλους· ας αποκοπεί το χέρι, για να έχει την παρρησία να υψώνεται προς τον Δεσπότη. Πόσοι από τους δικούς μας στρατιώτες έπεσαν στο πεδίο της μάχης, διαφυλάσσοντας την πίστη σε έναν φθαρτό βασιλιά; Και εμείς δεν θα θυσιάσουμε αυτή τη ζωή υπέρ της πίστεως προς τον αληθινό Βασιλιά; Πόσοι υπέστησαν τον θάνατο των κακούργων, έχοντας συλληφθεί για αδικήματα; Και εμείς δεν θα υπομείνουμε τον θάνατο υπέρ της δικαιοσύνης; Ας μην υποχωρήσουμε, ω συστρατιώτες, ας μη στρέψουμε τα νώτα στον διάβολο. Σάρκες είναι, ας μην τις λυπηθούμε· επειδή πρέπει οπωσδήποτε να πεθάνουμε, ας πεθάνουμε για να ζήσουμε. Ας γίνει η θυσία μας ενώπιόν σου, Κύριε, και είθε να γίνουμε δεκτοί ως θυσία ζωντανή, ευάρεστη σε εσένα, γινόμενοι ολοκαύτωμα σε τούτο το κρύο· καλή είναι η προσφορά, νέο το ολοκαύτωμα, που δεν ολοκαρπώνεται διά του πυρός, αλλά διά του ψύχους. Απευθύνοντας αυτούς τους παρακλητικούς λόγους ο ένας στον άλλον, και προτρέποντας ο ένας τον άλλον, σαν να εκτελούσαν κάποια προφυλακή σε καιρό πολέμου, περνούσαν τη νύχτα, υπομένοντας τα παρόντα με γενναιότητα, χαιρόμενοι για τα προσδοκώμενα και περιγελώντας τον αντίπαλο. Μία δε ήταν η προσευχή όλων: Σαράντα εισήλθαμε στο στάδιο, οι σαράντα ας στεφανωθούμε, Δέσποτα. Ας μη λείψει από τον αριθμό ούτε ένας.

Κεφάλαιο θ΄ Κάποιος αδελφός πολεμούνταν από μάταιο λογισμό, ο οποίος του έλεγε ότι δήθεν είχε ήδη κατορθώσει κάτι στις αρετές. Εκείνος, θέλοντας να νικήσει τον λογισμό της υψηλοφροσύνης, πλησίαζε το χέρι του κάτω από το καζάνι που καιγόταν από τη φωτιά και έλεγε στον εαυτό του: «Να, καίγεσαι· μην υψηλοφρονείς πλέον. Διότι βλέπουμε ότι οι τρεις Παίδες βρίσκονταν μέσα στη φλόγα που έκαιγε, και κανείς από αυτούς δεν υψώθηκε στην καρδιά του· αλλά με πολλή ταπεινοφροσύνη υμνούσαν και δόξαζαν τον Θεό μέσα στην κάμινο, λέγοντας: “Με ψυχή συντετριμμένη και πνεύμα ταπεινώσεως είθε να γίνουμε δεκτοί ενώπιόν Σου”. Κι εσύ, ενώ στέκεσαι μέσα στην άνεση, υψηλοφρονείς;» Και με αυτόν τον τρόπο νίκησε τον δαίμονα της υψηλοφροσύνης.

Πρέπει δε κατά τον αγώνα να αναπέμπουμε ικετευτικές φωνές προς τον Θεό μαζί με εκείνους που λέγουν: ότι δεν υπάρχει καταισχύνη για εκείνους που έχουν ελπίσει σε Σένα· και τώρα σε ακολουθούμε με όλη μας την καρδιά, και σε φοβόμαστε, και αναζητούμε το πρόσωπό σου· μη μας καταισχύνεις, αλλά πράξε μαζί μας σύμφωνα με την επιείκειά σου και σύμφωνα με το πλήθος του ελέους σου· λύτρωσέ μας σύμφωνα με τα θαυμάσιά σου, και δώσε δόξα στο όνομά σου, Κύριε, και ας ντραπούν όλοι όσοι προξενούν κακά στους δούλους σου, και ας καταισχυνθούν στερούμενοι κάθε εξουσία, και ας συντριβεί η δύναμή τους, και ας γνωρίσουν ότι εσύ είσαι, Κύριε, ο μόνος Θεός και ένδοξος σε όλη την οικουμένη. Και αν ο Τύραννος, καταληφθείς από υπερβολική μανία, ανάψει την κάμινο των ηδονών επταπλάσια, ας έχουν θάρρος εκείνοι που ελπίζουν στον Κύριο, διότι η κάμινος μετά από λίγο θα μεταβληθεί σε δροσιά, και ο Τύραννος τον οποίο παλαιότερα φοβούνταν, αυτός στο εξής θα τρέμει και τη σκιά τους, εξαιτίας της βοήθειας που τους δόθηκε από τα ύψη.

Τώρα όμως που έφυγε η οδύνη, και η λύπη, και ο στεναγμός· τώρα που εμείς του Ενός γίναμε ένα, και εμείς της Τριάδας συμφυείς, και ομόψυχοι, και ομότιμοι· εμείς του Λόγου απαλλαγμένοι από την αλογία· εμείς του Πνεύματος χωρίς να βράζουμε ο ένας εναντίον του άλλου, αλλά διατηρώντας ένθερμο ζήλο όλοι μαζί· εμείς της Αλήθειας που έχουμε το ίδιο φρόνημα και λέμε τα ίδια· εμείς της Σοφίας που έχουμε ορθή σύνεση· εμείς του Φωτός που συμπεριφερόμαστε ευσχημόνως σαν να βρισκόμαστε στο φως της ημέρας· εμείς της Οδού που πορευόμαστε όλοι στην ευθεία· εμείς της Θύρας που βρισκόμαστε όλοι μέσα· εμείς του Προβάτου και του Ποιμένα που είμαστε πράοι, και ανήκουμε στην ίδια μάνδρα, και σε έναν ποιμένα· όχι υπό τη βοσκή κάποιου άπειρου ποιμένα, ούτε κάποιου που καταστρέφει τα πρόβατα της νομής, ούτε κάποιου που τα παραδίδει στους λύκους και στους γκρεμούς, αλλά ενός εξαιρετικά προσεκτικού και έμπειρου γνώστη· τώρα που εμείς του Παθόντος για εμάς γίναμε συμπονετικοί, και ανακουφίζουμε από κοινού ο ένας τα βάρη του άλλου· εμείς της Κεφαλής, που συναρμολογούμαστε και συνδεόμαστε σε ένα σώμα σύμφωνα με κάθε πνευματική συνάφεια· τώρα που Εκείνος που τα δημιουργεί όλα και τα μεταβάλλει προς το ωφελιμότερο μετέτρεψε τον θρήνο μας σε χαρά, και αντί για τον σάκκο του πένθους μάς προσέφερε την ευφροσύνη, αυτήν ακριβώς τη στιγμή απεκδύομαι τη σιωπή μαζί με τα περασμένα, και προσφέρω στον παρόντα καιρό και σε εσάς τον λόγο μου, ή μάλλον στον Θεό ως την πιο κατάλληλη ευχαριστήρια θυσία, ένα δώρο καθαρότερο από τον χρυσό, πολυτιμότερο από τους ακριβούς λίθους, πολυτελέστερο από τα υφάσματα, αγιότερο από τη θυσία του Νόμου, ιερότερο από την προσφορά των πρωτοτόκων, που αρέσει στον Θεό περισσότερο από νεαρό μοσχάρι, του οποίου τα κέρατα και οι οπλές είναι ακόμη ατελή και αναίσθητα, περισσότερο από το θυμίαμα, περισσότερο από το ολοκαύτωμα, περισσότερο από μυριάδες παχιά αρνιά, με τα οποία ο στοιχειώδης νόμος συγκρατούσε τον ακόμη νήπιο Ισραήλ, σκιαγραφώντας με τις αιματηρές θυσίες τη μέλλουσα θυσία.

«καὶ μὴ διασκεδάσῃς» Μην αφήσεις να λησμονηθεί η διαθήκη σου, την οποία συνήψες με τους πατέρες μας. «καὶ μὴ ἀποστήσῃς» Αλλά ως συμπαθής Θεός συμφιλιώσου. «δι’ Ἀβραάμ» Για χάρη τους σπλαγχνίσου ολόκληρο το γένος· διότι εσύ ο ίδιος τους αναγνώρισες ως πατέρες, και αυτοί αναγνώρισαν εσένα ως πατέρα. «οἷς ἐλάλησας» Διότι, εάν πλήθυνας τόσο πολύ τον λαό σου, τώρα μην τους καταστρέψεις. «ὅτι δέσποτα» Μολονότι ήμασταν εκλεκτοί, λέει, υποστήκαμε ατίμωση. «καί ἐσμεν ταπεινοί» Διότι όλα τα έθνη μας καταπάτησαν, επειδή παροξύναμε τον Θεό. «καὶ οὐκ ἔστιν» Διότι, ευρισκόμενοι στην αιχμαλωσία, στερήθηκαν όλα τα πολύτιμα του νόμου. «οὐδὲ ὁλοκαύτωσις» Διότι δεν υπήρχε ο καθορισμένος από τον νόμο τόπος, στον οποίο έπρεπε να επιτελούνται τα έργα του νόμου. «οὐ τόπος» Διότι, εφόσον καταστράφηκε ο τόπος, προφανώς καταστράφηκαν μαζί και τα όσα τελούνταν στον τόπο. «ἀλλ’ ἐν ψυχῇ» Διότι σε αυτά ευαρεστείται ο Θεός. «ὡς ἐν ὁλοκαυτώμασιν» Διότι η πίστη έχει μεγαλύτερη δύναμη από τους αμνούς και τις δαμαλίδες. «καὶ ὡς ἐν μυριάσιν» Διότι η ταπείνωση και η ευσέβεια έχουν ισχύ και υπολογίζονται πάνω από όλα. «οὕτως γενέσθω» Διότι στην προαίρεση που πηγάζει από την καρδιά δίδεται προσοχή περισσότερο από τις νομικές θυσίες. «καὶ ἐκτελέσαι» Διότι το να ακολουθεί κανείς τον Θεό είναι ανώτερο από όλα. «ὅτι οὐκ ἔστιν» Διότι η ελπίδα δεν ντροπιάζει. «καὶ νῦν» Και τώρα, λέει, προσπίπτοντας παρακαλούμε: δέξου τη μετάνοιά μας. «μὴ καταισχύνῃς» Δηλαδή, εσύ ο ίδιος να μας παιδαγωγήσεις και όχι οι εχθροί μας, ώστε να μην υποστούμε καταισχύνη.

«Μην έχετε εμπιστοσύνη σε άρχοντες, σε γιους ανθρώπων· την ημέρα εκείνη θα χαθούν οι διαλογισμοί τους.» «Να έχεις απόλυτη εμπιστοσύνη στον Κύριο με όλη σου την καρδιά.» «Όποιος εμπιστεύεται τον Κύριο, θα βρίσκεται υπό τη φροντίδα Του.» «Εκείνος που εμπιστεύεται τον Κύριο, είναι μακάριος.» «Όποιος εμπιστεύεται τον Κύριο, θα ευφρανθεί.» «Ο Κύριος είναι ο κριτής μας, ο Κύριος είναι ο άρχοντάς μας, ο Κύριος είναι ο βασιλιάς μας, ο Κύριος είναι ο σωτήρας μας· αυτός θα μας σώσει.» «Ιδού, ο Θεός είναι ο σωτήρας μου· σε αυτόν θα στηρίξω την πεποίθησή μου, και θα σωθώ.» «Ευλογημένος ο άνθρωπος που εμπιστεύεται τον Κύριο· και ο Κύριος θα είναι η ελπίδα του· και θα είναι σαν δέντρο που θάλλει πλάι στα νερά, και θα απλώσει τη ρίζα του στην υγρασία.» «Δεν υπάρχει καταισχύνη για όσους εμπιστεύονται εσένα.» «Κοιτάξτε τις αρχαίες γενεές και δείτε: ποιος πίστεψε στον Κύριο και ντροπιάστηκε; Ή ποιος παρέμεινε στον φόβο Του και εγκαταλείφθηκε; Ή ποιος Τον επικαλέστηκε και Εκείνος τον περιφρόνησε; Διότι ο Κύριος είναι οικτίρμων και ελεήμων, και συγχωρεί αμαρτίες.» «Με την ελπίδα σωθήκαμε. Ελπίδα όμως που βλέπεται δεν είναι ελπίδα. Διότι αυτό που βλέπει κάποιος, γιατί και να το ελπίζει; Εάν όμως ελπίζουμε εκείνο που δεν βλέπουμε, το περιμένουμε με υπομονή.» «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωσμένες τις οσφύες της διανοίας σας, μένοντας νηφάλιοι.» «Ελπίσατε τέλεια στη χάρη που σας έχει δοθεί.»

Διότι, αν και είναι απέραντος ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ του σήμερα και του τότε, και μεγάλη η διαφορά, η θεία χάρη όμως παραμένει πάντοτε άχρονη και αμετάβλητη, ικανή από γενιά σε γενιά να ενεργεί τέτοια θαύματα ή και μεγαλύτερα, όπου αυτή βούλεται. Και όπως ακριβώς εκείνοι οι τρισμακάριοι παίδες, όταν ρίχτηκαν στο καμίνι και έχασαν κάθε ελπίδα για την παρούσα ζωή, ξεστόμιζαν τα τελευταία τους λόγια και έλεγαν: «Όπως με τα ολοκαυτώματα των κριαριών, Κύριε, και των ταύρων, και όπως με τις μυριάδες των παχιών αρνιών, έτσι ας γίνει ευπρόσδεκτη ενώπιόν σου η θυσία μας σήμερα και ας ολοκληρωθεί, διότι δεν υπάρχει καταισχύνη για όσους έχουν την πεποίθησή τους σε εσένα». Και όπως τα έλεγαν αυτά εκείνοι οι γενναίοι, μη έχοντας καμία ελπίδα για ζωή, έτσι κι εγώ, βλέποντας την ασυγκράτητη ορμή της πέτρας, που κατρακυλούσε προς τα κάτω, απελπίστηκα πλέον για την παρούσα ζωή.