Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ - ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΑΖΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΜΝΟΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ 1:4

Εάν όμως δυσπιστείς, αναλογίσου ποια συγκατάβαση εκδηλώθηκε στον Ανανία και τους συντρόφους του. Ποιες πηγές άδειασαν; Πόσα δοχεία νερού θα μπορούσαν να σβήσουν τη φλόγα που υψωνόταν σε ύψος σαράντα εννέα πήχεων; Αλλά εκεί όπου η φλόγα υψώθηκε λίγο παραπάνω, εκεί η πίστη ξεχύθηκε σαν ποτάμι, και εκεί πρόφεραν το αντίδοτο των κακών: «Δίκαιος είσαι, Κύριε, σε όλα όσα μας έκανες, διότι αμαρτήσαμε και παρανομήσαμε» και η μετάνοια διέλυσε τις φλόγες. Εάν δυσπιστείς ότι η μετάνοια μπορεί να σβήσει το πυρ της γεέννης, μάθε το από τα όσα συνέβησαν στον Ανανία και τους συντρόφους του. Αλλά ίσως πει κάποιος από τους προσεκτικούς ακροατές: Εκείνους ο Θεός δικαίως τους έσωσε τότε, επειδή δεν θέλησαν να ειδωλολατρήσουν, τους έδωσε ο Θεός τη δύναμη. Επειδή λοιπόν παρουσιάστηκε αυτός ο ισχυρισμός, προχωρώ τώρα σε ένα άλλο παράδειγμα μετανοίας.

ΙΣΤ΄. Εάν όμως απιστείς, αναλογίσου τι συνέβη κάποτε στον Ανανία και τους συντρόφους του. Μέσα στο καμίνι της φωτιάς, ποιες πηγές ανέβλυσαν; Πόση ποσότητα νερού θα ήταν ικανή να σβήσει τη φλόγα που υψωνόταν σε σαράντα εννέα πήχεις; Αλλά όπου η φλόγα υψώθηκε υπερβολικά, εκεί ξεχύθηκε άφθονη πηγή μετάνοιας, καθώς έλεγαν: «Διότι είσαι δίκαιος σε όλα όσα έπραξες σε εμάς» και «Αμαρτήσαμε και ανομήσαμε και αδικήσαμε». Έτσι, λοιπόν, τις φλόγες του καμινιού τις σταμάτησε η μετάνοια· εσύ απιστείς ότι μπορεί να σβήσει και το πυρ της γέεννας; Αλλά ίσως μου πει κάποιος από εκείνους που απαντούν βιαστικά, ότι η διήγηση αυτή είναι αταίριαστη με το προκείμενο θέμα· διότι ο Θεός έδωσε την παράδοξη αυτή δύναμη, επειδή ο Ανανίας και οι σύντροφοί του αρνήθηκαν να ειδωλολατρήσουν. Συγκαταβαίνοντας, λοιπόν, σε έναν τέτοιο ισχυρισμό, και βλέποντας την αφθονία των παραδειγμάτων, προχωρώ τώρα και σε έναν άλλο τύπο μετάνοιας.

Η προσευχή και ο ύμνος των τριών παίδων στην κάμινο του πυρός <στη Βαβυλώνα>. Ευλογητός ει: Διότι πότε ο Θεός δεν ευλογείται από όλους; Και αινετόν: Και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα ο Θεός είναι δεδοξασμένος. Ότι δίκαιος: Διότι όλα όσα αφορούν τη σωτηρία μας, μας τα επιμέτρησε ως αγαθός Θεός. Και όλα τα έργα: Ως [έργα] του Θεού, είναι όλα αληθινά όσα προέρχονται από Αυτόν. Και κρίματα αληθείας: Διότι τίποτα δεν είναι άκριτο ή ψευδές στον Θεό. Κατά πάντα: Διότι έκανε τα πάντα καλά για τον άνθρωπο. Και επί την πόλιν: Εννοεί βέβαια και την αισθητή Ιερουσαλήμ, διότι υπέφερε πολλά προς επιστροφή. Ότι εν αληθεία: Διότι, επειδή παρόργισαν τον Θεό, έλαβαν την ανταπόδοση. Ότι αμαρτήσαμε: Διότι αρνήθηκαν τον Θεό και προσχώρησαν στα είδωλα· συνεπώς σε όλα αμάρτησαν. Και των εντολών: Διότι, παραβαίνοντας τον νόμο, γίναμε ένοχοι για τα πάντα. Καθώς ενετείλω: Διότι Αυτός ως αγαθός μας συμβούλευσε τα αγαθά, αλλά εμείς υπήρξαμε ανυπάκουοι. Και πάντα όσα: Διότι τίποτε δεν κάνει ο Θεός άσκοπα ούτε προς βλάβην. Και παρέδωκας: Σε απερίτμητους και ασεβείς, οι οποίοι δεν γνωρίζουν τον Θεό, αλλά είναι κατά πάντα άνομοι. Και σε βασιλιά άδικο: Αναφέρεται μεν στον Ναβουχοδονόσορα, αλλά εννοεί τον διάβολο. Και νυν: Διότι γίναμε υπόδικοι παρακούοντας τον Θεό. Αισχύνη: Διότι ενώ οφείλαμε να μιλάμε στον Θεό, παραδοθήκαμε σε ειδωλολάτρες <στις ειδωλολατρίες> και ντροπιαστήκαμε. Μη παραδώς: Διότι ενώ εμείς δεν έχουμε έργα σωτηρίας, Εσύ για το όνομά Σου μην μας εγκαταλείψεις.

Διότι, εάν ευχαριστείς τον Θεό, αρκέσου μόνο σε Αυτόν, και μην το προβάλεις στους ανθρώπους ούτε να καταδικάζεις τον πλησίον σου· διότι αυτό δεν είναι ευχαριστία. Θέλεις να μάθεις λόγια ευχαριστίας; Άκουσε τους τρεις παίδες που λέγουν: «Αμαρτήσαμε, παρανομήσαμε· δίκαιος είσαι, Κύριε, για όλα όσα έπραξες σε εμάς, διότι με αληθινή κρίση τα επέφερες όλα». Διότι το να ομολογεί κανείς τα δικά του αμαρτήματα, αυτό σημαίνει να ευχαριστεί τον Θεό μέσα από την ομολογία του, πράγμα που αποδεικνύει ότι, ενώ είναι ο ίδιος υπόλογος για αμέτρητα σφάλματα, δεν του επιβάλλεται η αρμόζουσα τιμωρία· αυτός είναι κατεξοχήν εκείνος που πραγματικά ευχαριστεί. Ας φυλαχθούμε, λοιπόν, από το να λέμε οτιδήποτε για τον εαυτό μας· διότι αυτό μας καθιστά και στους ανθρώπους μισητούς και στον Θεό βδελυρούς. Γι' αυτόν τον λόγο, όσο μεγάλα έργα και αν κατορθώνουμε, τόσο πιο ταπεινά λόγια ας λέμε για τον εαυτό μας· διότι έτσι θα καρπωθούμε τη μέγιστη δόξα, και από τους ανθρώπους και από τον Θεό· και μάλλον, όχι απλώς δόξα από τον Θεό, αλλά και μισθό και μεγάλη ανταπόδοση.

Είδες αυτόν που γελά να παραδίδεται στον θρήνο; Δες αυτόν που πενθεί να απολαμβάνει παρηγοριά. Διότι λέει: «Μακάριοι οι πενθούντες, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν». Είδες αυτούς που δυσανασχετούν να τιμωρούνται; Δες αυτούς που ευχαριστούν να σώζονται. «Ευλογητός είσαι, Κύριε, και αξιοΰμνητο το όνομά σου, διότι είσαι δίκαιος σε όλα όσα έπραξες σε εμάς». Και λίγο μετά: «Όλα όσα επέφερες σε εμάς, τα έκανες με αληθινή κρίση». Εκείνοι έλεγαν: «Καθένας που πράττει το πονηρό, είναι καλός ενώπιον του Κυρίου»· τούτοι, αντίθετα: «Καθαρός είναι ο οφθαλμός σου, ώστε να μη βλέπει τα πονηρά».

«Γιατί; Για να φανερωθεί πρώτα σε εμένα η άμετρη ευσπλαχνία του, το τι είδους στοργή τρέφει προς τους ανθρώπους.» Είδες μέγεθος αποκαλύψεων; Είδες άμετρη ταπεινοφροσύνη; Έτσι και ο Αβραάμ, όταν είδε τον Κύριο και έγινε συνομιλητής του, όταν ο Θεός Λόγος τον κατέστησε ακόμη και κριτή για την παρανομία των Σοδομιτών, τότε έλεγε ο Αβραάμ: «Εγώ είμαι χώμα και στάχτη». Γιατί; Επειδή καθένας που υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, ενώ εκείνος που ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί. Γι' αυτό και οι τρεις παίδες, όταν ακριβώς δοξάστηκαν μέσα στο καμίνι, όταν χαλιναγώγησαν τη φωτιά, όταν στο μέσο της φωτιάς απολάμβαναν μια πνοή δροσιάς που φυσούσε, όταν μετέτρεψαν το κέντρο του καμινιού σε παράδεισο διά της προσευχής τους, όταν συγκαταριθμούσαν ως τέταρτο μέσα στο καμίνι τον Υιό και Λόγο του Θεού, τον Χριστό, τον αληθινό Θεό μας, και είχαν το καμίνι για ουρανό, όπως ακριβώς μαρτύρησε ο Ναβουχοδονόσορ λέγοντας: «Δεν ρίξαμε τρεις άνδρες στο καμίνι; Και ιδού, εγώ βλέπω τέσσερις, και η όψη του τέταρτου είναι όμοια με Υιό Θεού.» Τότε ακριβώς ταπείνωναν τους εαυτούς τους λέγοντας: «Διότι με αλήθεια και δίκαιη κρίση τα έπραξες όλα αυτά εξαιτίας των αμαρτιών μας»· κατέστησαν τους εαυτούς τους υπόλογους λέγοντας: «Διότι αμαρτήσαμε και ανομήσαμε με το να αποστατήσουμε από εσένα, και σφάλαμε στα πάντα». Είδες την ανύψωση της ταπεινοφροσύνης; Πόσο πολύ ανύψωσε εκείνους που μετέχουν σε αυτήν;

Αλλά όμως αψήφησαν με τόλμη τα βασανιστήριά του, και περιπατούσαν μέσα στο καμίνι και υμνούσαν τον Θεό, σαν να βρίσκονταν σε λιβάδι και παράδεισο ή σε κάποιο χλοερό μέρος. Και όπως κάποιος που ζει μέσα στην απόλαυση, έτσι περιπατούσαν και έλεγαν: Ευλογητός είσαι, Κύριε, ο Θεός των πατέρων μας, και αινετό και δεδοξασμένο είναι το όνομά σου στους αιώνες. Και δες πώς η υπομονή που ανθίζει, φέρνει στη συνέχεια την ταπεινοφροσύνη: Διότι είσαι δίκαιος σε όλα όσα έκανες σε εμάς. Καίτοι, ακόμη κι αν είχαν διαπράξει αμαρτίες, όλες τις εξάλειψε η δύναμη της φλόγας· παρόλα αυτά με υπομονή έλεγαν: Διότι είσαι δίκαιος σε όλα όσα έκανες σε εμάς. Είδες την υπομονή των δικαίων; Δεν αναλογίστηκαν ότι τα σώματά τους επρόκειτο να έρθουν σε επαφή με τη φωτιά, αλλά αποδείχθηκαν πιο στερεοί και από το διαμάντι, και τόσο ανδρείοι, ώστε να μη στέκονται σε ένα μόνο μέρος μέσα στο καμίνι. Και περιπατώντας ευλογούσαν τον Θεό και τον δόξαζαν. Και δεν υμνούσαν μόνο αυτοί, αλλά προσκαλούσαν μαζί τους και όλη την κτίση, τον ήλιο και τη σελήνη, τα άστρα του ουρανού, τη θάλασσα και τα ποτάμια, τις πηγές και τις λίμνες και τη γη, τα όρη, τους λόφους, τις κοιλάδες, τις πεδιάδες, τις νύχτες, τις ημέρες. Και πρόσεξε το θαυμαστό: με τάξη υμνούσαν και δόξαζαν τον Θεό.

«Τσακισμένο καλάμι δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, αλλά θα αποδώσει κρίση σύμφωνα με την αλήθεια. Θα λάμψει και δεν θα θραυστεί, έως ότου εγκαθιδρύσει την κρίση στη γη, και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη.» «Εγώ θα εκδικάσω την υπόθεσή σου, και εγώ θα λυτρώσω τους υιούς σου· και αυτοί που σε καταθλίβουν θα φάνε τις σάρκες τους, και θα πιουν το αίμα τους σαν νέο κρασί.» «Εγώ είμαι ο Κύριος, που λαλώ δικαιοσύνη και αναγγέλλω αλήθεια.» «Όλες οι κρίσεις σου είναι αλήθεια, και αληθινές κρίσεις εφήρμοσες.» «Εσύ, όντας κύριος της δύναμης, κρίνεις με επιείκεια, και με πολλή φειδώ μας κυβερνάς. Επειδή είσαι δίκαιος, δίκαια κυβερνάς τα πάντα.» «Μεγάλες είναι οι κρίσεις σου και δυσδιήγητες.» «Διότι αυτούς μεν τους νουθέτησες και τους παιδαγώγησες σαν πατέρας· εκείνους όμως τους καταδίκασες και τους τιμώρησες σαν αυστηρός βασιλιάς.» «Ο Κύριος είναι κριτής, και δεν υπάρχει σε αυτόν διάκριση υπέρ της ανθρώπινης δόξας. Δεν θα προσωποληπτήσει.» «Είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.» «Ο Θεός δεν προσωποληπτεί τους ανθρώπους.» «Δεν υπάρχει προσωποληψία σε αυτόν.» «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;» Ούτε το έλεος του Θεού είναι άκριτο, ούτε η κρίση του ανελέητη· απεναντίας, και όταν ελεεί, μοιράζει τους οικτιρμούς του με διάκριση στους άξιους, και όταν κρίνει, επιφέρει την κρίση αναλογιζόμενος την αδυναμία μας.

Ωδή ζ'. Ο αίνος των τριών παίδων σβήνει τη φλόγα. Προσευχή των αγίων τριών παίδων. «Ευλογημένος είσαι, Κύριε, ο Θεός των πατέρων μας, και αινετό και δεδοξασμένο είναι το όνομά σου στους αιώνες, διότι είσαι δίκαιος και όλες οι κρίσεις σου είναι αληθινές». Είσαι αξιοΰμνητος, λέει, Κύριε, και δίκαιος και όλες οι αποφάσεις σου είναι αληθινές.