Ἀλλ’ ἡ μὲν ἐκ τῆς κακοτεχνίας τοῦ ἐχθροῦ ἐπὶ τὰ χείρω τοὺς ἀσυνέτως παραδεχομένους ἐκβάλλει ἑαυτῶν, ἡ δὲ θεία φωτοφάνεια τοῖς μακαριστῶς ἐπιτυχοῦσιν ἐπὶ τὰ κρείττω καὶ ὑπερφυῆ ἐξίστησι τὸν νοῦν, τοῖς ὑπὲρ νοῦν συνάπτουσα, καθάπερ ἐν τοῖς Πρὸς τὸν Βαρλαὰμ ἡμῖν συγγεγραμμένοις κἀν τοῖς πρὸς τὸν ἐκείνου τουτονὶ διάδοχον κατὰ τὸ ἐγχωροῦν ἐδείξαμεν. Ὁ δὲ παρελκύσας ῥᾳδίως διὰ τὸ σύνεγγυς—ἀγχίθυρος γάρ, ὡς εἰπεῖν, ἡ πλάνη τῇ ἀληθείᾳ—τῶν ὀνομάτων τὰ σημαινόμενα καὶ καθάπερ τι πονηρὸν ζιζάνιον τῷ καλῷ σπέρματι τῶν πατερικῶν παραγγελμάτων παρ’ ἑαυτοῦ ἐπισπείρας, τὸ ὁπωσδήποτε διὰ τῆς προσθήκης ταύτης τοῖς τε πονηροῖς ἀφρόνως συνέταξε τὰ θεῖα, εἰς τὸν Βελίαρ, φεῦ, τὴν τοῦ ἀγαθοῦ πνεύματος παραγνωρίσας χάριν καὶ τὸν χορὸν τῶν κεχαριτωμένων θείως τοῦ φωτὸς ἀπεστέρησε τῆς χάριτος. Ἀλλ’ ὄντως αὐτὸς τοῦ τῆς ἀληθείας φωτὸς διαπεσὼν κατὰ σκότον ἠλάσκει καὶ παραπαίει καὶ συντρίβεται διακενῆς. Ὄντως ἐματαιώθη ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτοῦ, φάσκων εἶναι σοφὸς ἐμωράνθη καὶ κατὰ τὸν Ἰερεμίαν «ὁδὸν ἐπιστήμης οὐκ ἔγνω», καὶ «κατεδίωξεν αὐτὸν πλάνησις», ὡς ὁ Ἠσαΐας φησίν· ᾧ δὴ καὶ ὡς εἰς ἀδόκιμον νοῦν παραδοθεὶς τελέως πάντας καὶ τοὺς πρὸ τοῦ εὐαγγελίου καὶ τοὺς μετὰ τὸ εὐαγγέλιον τῆς χάριτος ἁγίους πεπλανημένους ὄντας ἐκ τῶν οἰκείων τούτων ἀποφαίνει λόγων.
Μετάφραση
Αλλά η μεν προερχόμενη από την κακοτεχνία του εχθρού βγάζει από τον εαυτό τους προς το χειρότερο όσους την αποδέχονται χωρίς σύνεση, ενώ η θεία φωτοφάνεια ανυψώνει και εξιστά τον νου όσων μακαρίως την επιτυγχάνουν προς τα ανώτερα και υπερφυή, ενώνοντάς τον με όσα υπερβαίνουν τον νου, όπως ακριβώς δείξαμε, όσο ήταν δυνατόν, στα συγγράμματά μας προς τον Βαρλαάμ και σε αυτά προς τον διάδοχό του. Αυτός όμως, έχοντας παραποιήσει εύκολα, λόγω της εγγύτητας –διότι η πλάνη, θα μπορούσαμε να πούμε, γειτονεύει με την αλήθεια–, τα σημαινόμενα των ονομάτων και έχοντας σπείρει από τον εαυτό του, σαν κάποιο πονηρό ζιζάνιο μέσα στο καλό σπέρμα των πατερικών παραγγελμάτων, τη λέξη «οπωσδήποτε» μέσω αυτής της προσθήκης, κατέταξε άφρονα τα θεία μαζί με τα πονηρά, ταυτίζοντας, αλίμονο, τη χάρη του αγαθού Πνεύματος με τον Βελίαρ, και στέρησε τη χάρη από τον χορό όσων έλαβαν τη θεία χάρη του φωτός. Αλλά όντως αυτός, έχοντας εκπέσει από το φως της αλήθειας, περιπλανιέται μέσα στο σκοτάδι και παραπαίει και συντρίβεται μάταια. Όντως εματαιώθη στους διαλογισμούς του, λέγοντας ότι είναι σοφός έγινε μωρός, και κατά τον Ιερεμία «οδό επιστήμης δεν εγνώρισε», και «τον κατεδίωξε η πλάνη», όπως λέει ο Ησαΐας· γι' αυτό ακριβώς, έχοντας παραδοθεί τελείως σε αδόκιμο νου, μέσα από αυτά τα ίδια τα λόγια του αποφαίνεται ότι όλοι οι άγιοι, τόσο αυτοί πριν από το Ευαγγέλιο όσο και αυτοί μετά το Ευαγγέλιο της χάριτος, βρίσκονται σε πλάνη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες