Πατερικές αναφορές στο ΒΑΡΟΥΧ 3:36

Πράγματι, και τώρα είναι καιρός να πούμε εκείνο το προφητικό λόγιο: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανείς άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί Του. Βρήκε κάθε οδό γνώσης και την έδωσε στον Ιωάννη, τον αγαπημένο του». Διότι παρατήρησε, σε παρακαλώ, πώς με μία μόνο φωνή στερέωσε ολόκληρη την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί· δες έναν άνθρωπο που κάθεται στην Έφεσο και έχει διδάξει θεολογία σε ολόκληρο τον κόσμο· αναλογίσου πόσες πολιτείες προς την ανατολή, πόσες χώρες, πόσες Εκκλησίες, πόσες πάλι προς τη δύση του ηλίου, καθώς και τη μεγάλη Ρώμη ομοίως, και προς τα άλλα σημεία, και προς τα μέρη του νότου, και τη χώρα των Καππαδοκών, και όλα όσα βρίσκονται ενδιάμεσα, νησιά, ερήμους, και τα άκρα της γης. Σκέψου πάλι τα πλήθη των Εκκλησιών, τον κλήρο, και τα πλήθη του λαού, ανδρών και γυναικών, αν μπορείς να τα απαριθμήσεις. Αλλά είναι ευκολότερο να μετρήσεις την άμμο της θάλασσας παρά τόσο μεγάλα πλήθη. Και όλοι αυτοί είναι μαθητές του Ιωάννη, έχοντας διδαχθεί από αυτόν να θεολογούν: «Εν αρχή ην ο Λόγος». Και στην αγορά αυτό ψάλλουν: «Εν αρχή ην ο Λόγος»· και οι οδοιπόροι, και όσοι βρίσκονται στα πελάγη και οι ναυτικοί αυτό μελωδούν: «Εν αρχή ην ο Λόγος», και στις ερήμους, και στα όρη και οι απλοϊκοί και οι σοφοί, και οι μικροί και οι μεγάλοι και καθένας που κατανοεί, αυτά θεολογεί: «Εν αρχή ην ο Λόγος»· και τελικά, με το να πληθύνουν παντού εκείνοι που αναφωνούν ακατάπαυστα το «Ην» και «ην», εξέλιπαν εκείνοι που έλεγαν το «Ουκ ην».

Μάθετε να πράττετε το καλό. Τόσο πολύ, εξαιτίας της πολλής πονηρίας, είχαν αποβάλει ακόμη και την επιστήμη της αρετής. Έτσι και ο προφήτης Δαβίδ λέει: Ελάτε, τέκνα, ακούστε με· τον φόβο του Κυρίου θα σας διδάξω. Διότι από όλες τις επιστήμες αυτή είναι η ανώτερη και απαιτεί περισσότερη σπουδή, καθόσον περισσότερα είναι και εκείνα που την εμποδίζουν, δηλαδή η τυραννία της φύσεως και η ραθυμία της προαιρέσεως και οι επιβουλές των δαιμόνων και το πλήθος των βιοτικών μεριμνών. Έτσι ακριβώς λέει και ο Βαρούχ: Αυτός είναι ο Θεός μας· δεν πρόκειται να συγκριθεί κανένας άλλος μαζί Του· ανακάλυψε κάθε οδό επιστήμης.

Ϛ΄. Εδώ καταδεικνύει την ακατανίκητη δύναμη του Ευαγγελίου, ότι δηλαδή δεν άγγιξε μόνο τους απλούς ανθρώπους, αλλά ακόμη και αυτούς που φέρουν το διάδημα και όσους κάθονται στον βασιλικό θρόνο. Έπειτα, αποδεικνύοντας ότι Αυτός είναι ο ένας Θεός της Καινής και της Παλαιάς, λέει: «Μαζί με τον Θεό του Αβραάμ», αντί να πει, αυτός ακριβώς είναι και ο Θεός των προπατόρων, ο οποίος έδωσε και τον νόμο σε εκείνους. Γι' αυτό και ο Ιερεμίας έλεγε: «Θα συνάψω μαζί σας καινή διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που σύναψα με τους πατέρες σας, την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου», δείχνοντας έτσι ότι ο νομοθέτης και της Καινής και της Παλαιάς είναι ένας και ο αυτός. Και ο Βαρούχ πάλι έλεγε: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί Του».

Και πάλι, κατά τη γέννησή Του, παρουσιάστηκαν άγγελοι, αναγγέλλοντας πάνω στη γη Αυτόν που βρίσκεται στους ουρανούς, και η γη έγινε ουρανός, αφού ο Βασιλιάς βρισκόταν εδώ, και οι Μάγοι Τον προσκύνησαν, έχοντας φτάσει από τόσο μεγάλη απόσταση. Και ενώ το παιδίον βρισκόταν σε φάτνη στην Παλαιστίνη, εκείνοι από τη βαρβαρική χώρα του προσέφεραν τόση τιμή και λατρεία, όση ταιριάζει να προσφέρεται στον Θεό. Αλλά ίσως αυτά δεν θα τα αποδεχθούν και θα επιζητήσουν άλλα σημεία, αυτά που αφορούν τη σημερινή γενεά. Όμως, ούτε από τέτοια θα έχουμε έλλειψη. Διότι τέτοια είναι η αλήθεια· περιβάλλεται από άφθονες αποδείξεις. Μάλιστα, ούτε και σε αυτό το σημείο έχουν τη δυνατότητα να προβάλουν κάποια σκιά αντίρρησης. Διότι, ακόμη κι αν δεν ήσουν παρών όταν γεννιόταν από την Παρθένο, έπρεπε να πιστέψεις τον προφήτη που λέει: «Ιδού η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει Υιό, και θα καλέσουν το όνομά Του Εμμανουήλ». Αν δεν ήσουν παρών όταν, έχοντας περιβληθεί τη σάρκα, περιφερόταν στη γη και ο Δεσπότης συναναστρεφόταν με τους δούλους Του, μελέτησε τον Ιερεμία, και εκείνος θα σου μιλήσει λέγοντας τα εξής: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανένας άλλος δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί Του. Ανακάλυψε κάθε οδό γνώσης και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο Του, και στον Ισραήλ τον αγαπημένο Του. Μετά από αυτά, εμφανίστηκε πάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους».

Δες πώς πάλι μεταφέρει τον λόγο από τα καθολικά στα μερικά, και στα εξαιρετικά προνόμια των Ιουδαίων, επιθυμώντας να τους παρακινήσει σε μεγαλύτερη προθυμία. Αρχίζοντας, λοιπόν, τον ψαλμό, μίλησε για τα αισθητά αγαθά και για όσα ωφελούν το σώμα, όπως είναι η ασφάλεια, η ευφορία και η ειρήνη· εδώ όμως ανυψώνει τον λόγο στα υψηλότερα, αναπτύσσοντας τον λόγο περί της νομοθεσίας, η οποία αποτελεί το ύψιστο είδος ευεργεσίας: να απομακρύνει από την κακία, να καθοδηγεί προς την αρετή, να φωτίζει τη διάνοια. Γι' αυτό και ο Μωυσής, τονίζοντας αυτό το πράγμα διαρκώς, έλεγε: «Ποιος λαός είναι σαν αυτόν; Το μέγα έθνος, στο οποίο ο Θεός βρίσκεται κοντά τους, όπως ο Κύριος ο Θεός μας, σε όλα για τα οποία τον επικαλούμαστε;» Και ο Δαβίδ πάλι: «Ο Κύριος είναι αυτός που επιτελεί ελεημοσύνες και αποδίδει δικαιοσύνη σε όλους τους αδικούμενους. Έκανε γνωστές τις οδούς του στον Μωυσή, και στους υιούς του Ισραήλ τα θελήματά του». Και ο Ιερεμίας: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του. Βρήκε κάθε οδό γνώσης και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του, και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του».

Γι' αυτό και ο προφήτης, μένοντας έκπληκτος για τη μεγάλη Του μέριμνα υπέρ της οικουμένης, αναφώνησε δυνατά και λαμπρά λέγοντας τα εξής: «Ο Θεός μας φανερώθηκε πάνω στη γη, και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους». Διότι είναι εξαιρετικά παράδοξο να ακούει κανείς ότι ο Θεός, ο άρρητος και ανέκφραστος και ακατάληπτος, και ίσος με τον Πατέρα, και γνήσιος Υιός του ανάρχου Θεού, ήλθε μέσα από παρθενική μήτρα, και καταδέχθηκε να γεννηθεί από γυναίκα· ο οποίος δεν σταμάτησε προηγουμένως να πράττει και να κατεργάζεται τα πάντα, μέχρις ότου εμάς, τους πολεμίους και εχθρούς, μας ανύψωσε στον ίδιο τον Θεό και μας έκανε φίλους Του. Και όπως ακριβώς κάποιος, στεκόμενος στο μέσον δύο ατόμων που έχουν απομακρυνθεί μεταξύ τους, απλώνοντας και τα δύο του χέρια θα τους έπιανε από κάθε πλευρά και θα τους ένωνε· έτσι έπραξε και αυτός, ενώνοντας τη θεία φύση με την ανθρώπινη, τα δικά Του με τα δικά μας. Είδες υπερβολή αγαθότητας; Αυτός που υβρίστηκε, αυτός και παρακάλεσε, όπως προείπα, και κατεργάστηκε τη συμφιλίωση. Δες λοιπόν πώς, απέναντι στον τύραννο, όπως ακριβώς ένας βασιλιάς που αφήνει την πορφύρα και το διάδημα ενδύεται πολλές φορές σχήμα στρατιώτη, για να μην αναγνωριστεί και ελκύσει πάνω του τους πολεμίους. Εδώ όμως συνέβη το αντίθετο· ο Χριστός ήλθε με το δικό μας σχήμα, ώστε, μη γινόμενος αναγνωρίσιμος, να μην κάνει τον πολέμιο να αποφύγει τη συμπλοκή μαζί Του, αλλά και για να μην κατατρομάξει όλους τους δικούς Του· διότι επιδίωξε να σώσει, και όχι να προκαλέσει τρόμο.

Και πάλι, ένας άλλος προφήτης λέει γι' αυτόν κάπως έτσι: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί με αυτόν». Και για ποιον το λέει αυτό; Μήπως για τον Πατέρα; Οπωσδήποτε όχι· διότι άκουσε πώς και αυτός αναφέρθηκε στη θεία οικονομία. Διότι αφού είπε: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί με αυτόν», πρόσθεσε: «Βρήκε κάθε οδό γνώσης και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του. Μετά από αυτά, εμφανίστηκε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους». Ο δε Παύλος λέει: «Από τους οποίους προέρχεται ο Χριστός, κατά σάρκα, ο οποίος είναι Θεός πάνω από όλους, ευλογητός στους αιώνες, αμήν», και πάλι: «Κανένας πόρνος ή πλεονέκτης δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία του Χριστού και Θεού», και πάλι: «Κατά την επιφάνεια του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού». Και ο Ιωάννης, επίσης, έτσι τον ονομάζει, λέγοντας: «Στην αρχή ήταν ο Λόγος και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό και Θεός ήταν ο Λόγος». Ναι, λέει, αλλά δείξε μου εκείνο: πού η Γραφή, συντάσσοντάς τον μαζί με τον Πατέρα, ονομάζει τον Πατέρα Κύριο.

Πρόσεξε, σε παρακαλώ, και τον Ιερεμία που ανακράζει γι' αυτόν: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του». Για τον Πατέρα ομιλεί, ή για τον Υιό; Για τον Πατέρα, λέει. Ο Πατέρας σαρκώθηκε, ή ο Υιός; Ο Υιός. Επομένως, σύμφωνα με τα λεγόμενά σου, ο Πατέρας σαρκώθηκε. Αλλά τώρα βλέπω, σύμφωνα με τον λόγο του προφήτη, ότι ο Υιός είναι εκείνος που συναναστράφηκε με τους ανθρώπους. Ναι, ο Κύριος σαρκώθηκε, ενώ ο Πατέρας παρέμεινε άσαρκος. Ας ελεγχθείς, λοιπόν, ανόητε, ότι ομιλεί για τον Υιό, από τα εξής: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του· αυτός ανακάλυψε κάθε οδό της γνώσης, και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του, και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του· μετά από αυτά εμφανίστηκε πάνω στη γη, και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους». Τον βλέπεις ότι είναι και νομοθέτης; Διότι, εάν αυτός ανακάλυψε κάθε οδό της γνώσης και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του, και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του, αυτός είναι εκείνος που εμφανίστηκε και στον Μωυσή και νομοθέτησε. Και από πού είναι αυτό φανερό; Άκου τον προφήτη που λέει: «Θα συνάψω μαζί σας μια καινή διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που σύναψα με τους πατέρες σας, όταν τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου· θέτοντας τους νόμους μου στις καρδιές τους, και θα τους εγγράψω στις διάνοιές τους· και αυτοί θα είναι ο δικός μου λαός, και εγώ θα είμαι ο Θεός τους». Βλέπεις ότι αυτός είναι ο νομοθέτης της Παλαιάς και της Καινής;

Μιλώντας λοιπόν για θεότητα, δεν της αποδίδουμε τα ιδιώματα της ανθρωπότητας (διότι δεν λέμε τη θεότητα παθητή ή κτιστή), ούτε αποδίδουμε στη σάρκα, δηλαδή στην ανθρωπότητα, τα ιδιώματα της θεότητας (διότι δεν λέμε τη σάρκα ή την ανθρωπότητα άκτιστη). Όσον αφορά όμως την υπόσταση, είτε την ονομάσουμε από το συναμφότερο (από την ένωση και των δύο) είτε από το ένα από τα δύο μέρη, της αποδίδουμε τα ιδιώματα και των δύο φύσεων. Διότι και ο Χριστός, που είναι το συναμφότερο, ονομάζεται και Θεός και άνθρωπος, και κτιστός και άκτιστος, και παθητός και απαθής. Και όταν ονομάζεται από το ένα από τα δύο μέρη, και Υιός Θεού και Θεός, δέχεται τα ιδιώματα της συνυφισταμένης φύσεως, δηλαδή της σάρκας, και ονομάζεται Θεός παθητός και Κύριος της δόξης εσταυρωμένος, όχι κατά το ότι είναι Θεός, αλλά κατά το ότι ο ίδιος είναι και άνθρωπος· και όταν ονομάζεται άνθρωπος και Υιός ανθρώπου, δέχεται τα ιδιώματα και τα μεγαλεία της θείας ουσίας, (λεγόμενος) παιδίον προαιώνιο και άνθρωπος άναρχος, όχι κατά το ότι είναι παιδίον και άνθρωπος, αλλά κατά το ότι, όντας προαιώνιος Θεός, έγινε στους έσχατους χρόνους παιδίον. Και αυτός είναι ο τρόπος της αντιδόσεως των ιδιωμάτων, όπου η κάθε φύση μεταδίδει στην άλλη τα δικά της ιδιώματα εξαιτίας της ταυτότητας της υποστάσεως και της αμοιβαίας περιχωρήσεώς τους. Σύμφωνα με αυτό, μπορούμε να πούμε για τον Χριστό: «Αυτός είναι ο Θεός μας, που εμφανίστηκε πάνω στη γη», και: Αυτός ο άνθρωπος είναι άκτιστος και απαθής και απερίγραπτος.

Παρομοίως, και αυτά που πράττει, τα πράττει από Αυτόν και μαζί με Αυτόν· διότι μία και η αυτή, όχι απλώς όμοια, αλλά η ίδια ακριβώς είναι η θέληση, η ενέργεια και η δύναμη του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. —ε') Άλλα πάλι λέγονται με την έννοια ότι η πατρική ευδοκία εκπληρώνεται δια της δικής Του ενέργειας, όχι όμως σαν μέσω κάποιου οργάνου ή δούλου, αλλά σαν μέσω του ουσιώδους και ενυπόστατου Λόγου Του και της σοφίας και της δύναμής Του, επειδή θεωρείται ότι υπάρχει μία κίνηση στον Πατέρα και τον Υιό, όπως το «τα πάντα έγιναν δι' αυτού», και το «απέστειλε τον λόγο του και τους γιάτρεψε», και το «για να γνωρίσουν ότι εσύ με απέστειλες». —στ') Άλλα πάλι λέγονται προφητικά, και από αυτά άλλα μεν ως μελλοντικά, όπως το «θα έλθει φανερά», και εκείνο του Ζαχαρία «ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα», και αυτό που ειπώθηκε από τον Μιχαία «ιδού ο Κύριος εκπορεύεται από τον τόπο του και θα καταβεί και θα βαδίσει στα υψηλά της γης»· άλλα δε μελλοντικά αναφέρονται ως παρωχημένα: «Αυτός είναι ο Θεός μας, μετά από αυτά εμφανίστηκε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», και το «ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του», και το «για τον λόγο αυτόν σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους συντρόφους σου», και τα παρόμοια. —Επομένως, όσα ίσχυαν πριν από την ένωση θα λέγονται για Αυτόν και μετά την ένωση, αλλά όσα αφορούν την περίοδο μετά την ένωση, σε καμία περίπτωση δεν λέγονται πριν από την ένωση, παρά μόνο προφητικά, όπως αναφέραμε.

«Ποιος είναι όμοιος με εμένα; Ας σταθεί, και ας καλέσει, και ας αναγγείλει, και ας ετοιμάσει για εμένα, αφότου δημιούργησα τον άνθρωπο εις τον αιώνα, και τα επερχόμενα ας μου τα αναγγείλει πριν αυτά έλθουν». «Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός, τη δόξα μου δεν θα την παραχωρήσω σε άλλον, ούτε τις αρετές μου στα γλυπτά είδωλα». «Είναι ο αληθινός Κύριος, Θεός ζώντων, και βασιλιάς των αιώνων». «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του». «Η βασιλεία του είναι βασιλεία αιώνια, και η εξουσία του παραμένει από γενεά σε γενεά». «Και αφού βαπτίστηκε ο Κύριος, ανέβηκε αμέσως από το νερό. Και ιδού, του ανοίχθηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. Και ιδού, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκα». «Ο Στέφανος δε, όντας πλήρης Αγίου Πνεύματος, αφού ατένισε στον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού, και τον Ιησού να στέκεται στα δεξιά του Θεού, και είπε: Ιδού, βλέπω τους ουρανούς ανοιγμένους, και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται στα δεξιά του Θεού». «Ουδείς είναι Θεός παρά μόνο ένας. Διότι, έστω κι αν υπάρχουν οι λεγόμενοι θεοί, είτε στον ουρανό είτε στη γη, εντούτοις για εμάς υπάρχει ένας Θεός ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, και εμείς κατατείνουμε σε αυτόν· και ένας Κύριος Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, και εμείς υπάρχουμε μέσω αυτού· και ένα Άγιο Πνεύμα, στο οποίο υφίστανται τα πάντα, και εμείς προερχόμαστε από αυτό».

Ο θειότατος Ιωάννης αναφώνησε λέγοντας: «Κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Θεό· ο μονογενής Υιός, ο οποίος βρίσκεται στον κόλπο του Πατρός, εκείνος τον φανέρωσε». Ποιος είναι όμως αυτός που τον φανέρωσε, αν όχι εκείνος που γεννήθηκε από την Παρθένο και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους; «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα λογαριαστεί ίσος με αυτόν. Μετά από αυτά εμφανίστηκε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους». Πώς εμφανίστηκε στη γη «και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», αν δεν έγινε άνθρωπος; Διότι ο ίδιος είπε: «Κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Θεό». Λέει ο απόστολος: «Ο πρώτος άνθρωπος προέρχεται από τη γη και είναι χοϊκός· ο δεύτερος άνθρωπος, ο Κύριος, προέρχεται από τον ουρανό». Διότι δεν έφερε το σώμα από τον ουρανό, αλλά, όντας Θεός και εκ φύσεως Υιός του Θεού, κατέβηκε «από τον ουρανό» και έγινε άνθρωπος, δεύτερος Αδάμ, ως δεύτερη αρχή εκείνων που αναπλάθονται και μεταστοιχειώνονται προς την αφθαρσία μέσω της αναστάσεως.

Ο δε Μιχαίας αναφέρει: «Και συ, Βηθλεέμ, γη του Ιούδα, οίκε του Εφραθά, δεν είσαι διόλου η ελαχίστη μεταξύ των ηγεμόνων του Ιούδα· διότι από εσένα θα εξέλθει ηγέτης, ο οποίος θα ποιμάνει τον λαό μου τον Ισραήλ, και οι έξοδοί του είναι από την αρχή, από τις ημέρες της αιωνιότητας.» Ποιος είχε την έξοδό του από την αρχή, εάν όχι εκείνος για τον οποίο ο Ιωάννης ο Θεολόγος λέει: «Εν αρχή ην ο Λόγος»; Και πάλι ο Δαβίδ: «Θεέ, δώσε την κρίση σου στον βασιλιά και τη δικαιοσύνη σου στον υιό του βασιλιά.» Και μετά από λίγο: «Και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη και θα παραμείνει μαζί με τον ήλιο και πριν από τη σελήνη, εις γενεάς γενεών.» Αυτά άραγε δεν δηλώνουν σαφώς την προαιώνια ύπαρξη του Χριστού; Και ο Βαρούχ: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί του. Βρήκε κάθε οδό της γνώσης και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του. Μετά από αυτά εμφανίστηκε πάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους.» Ο δε Ιωάννης ο Θεολόγος και Ευαγγελιστής προσθέτει: «Στην αρχή ήταν ο Λόγος, και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό, και Θεός ήταν ο Λόγος. Αυτός ήταν στην αρχή προς τον Θεό. Τα πάντα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα από όσα έχουν γίνει.» Και μετά από λίγο: «Και ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, και είδαμε τη δόξα του, δόξα ως Μονογενούς από τον Πατέρα, πλήρης χάριτος και αλήθειας.»

Άκουσε και τον προφήτη Ιερεμία που λέει τα ίδια: «Αυτός είναι ο Θεός μας, δεν θα λογαριαστεί άλλος σε σύγκριση με αυτόν· βρήκε κάθε οδό γνώσης και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του. Μετά δε από αυτά εμφανίστηκε επί της γης και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους.» Εάν πάλι θέλεις να προβαίνεις σε διαχωρισμό, τα ίδια σου λέω: Ποιος είναι αυτός που εμφανίστηκε και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους; Εάν μου πεις ότι είναι ένας απλός άνθρωπος, θα ακούσεις: και πώς αυτός είναι Θεός και δεν θα λογαριαστεί άλλος δίπλα του; Εάν όμως πεις: Είναι ο Λόγος ασάρκωτος, τότε πώς εμφανίστηκε επί της γης και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους; Απομένει, λοιπόν, και εδώ να ομολογήσουμε τον Χριστό και ως προς τα δύο αδιαίρετα.

ΛΟΓΟΣ ΔΕΚΑΤΟΣ ΕΚΤΟΣ Του ιδίου, λόγος δέκατος έκτος: Συνοπτικός περί του πατριάρχου Ιακώβ και του Ιωσήφ του υιού του μέχρι και την τελευτή του Ισραήλ. Ευλόγησον, πάτερ. Ο Θεός έδωσε «κάθε οδό γνώσης στον Ιακώβ τον δούλο του, και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του», σύμφωνα με τον άγιο προφήτη Ιερεμία. Και όμως, εκτός από την τέχνη της ποιμαντικής, δεν τον βλέπουμε να έχει εξασκηθεί σε κάτι άλλο. Ούτε ως αργυροχόος ούτε ως χαλκουργός ούτε ως υφαντής παρουσιάστηκε σε κανέναν. Τι εννοείς λοιπόν, προφήτη, όταν λες «κάθε οδό γνώσης»; «Διάβασε», λέει, «και τη συνέχεια του χωρίου και μάθε, ότι δεν εννοούσα πως του δόθηκε κάθε οδός γνώσης των χειρωνακτικών τεχνών, αλλά ότι Αυτός που του έδωσε κάθε οδό θεογνωστικής επιστήμης, και έπειτα εμφανίστηκε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους, κανένας άλλος Θεός δεν θα θεωρηθεί ίσος προς Αυτόν», δηλαδή, δεν θα συγκριθεί μαζί του.

Διότι άκουγα από τις θείες Γραφές τις αμυδρές ενδείξεις, ότι η παρθένος θα συλλάβει στην κοιλιά της και ότι ο Θεός είναι μαζί μας και ότι «δεν θα θεωρηθεί άλλος ίσος προς αυτόν» και ότι είναι «Θεός ισχυρός, εξουσιαστής, άρχων ειρήνης, πατέρας του μέλλοντος αιώνος» και ότι «ο Κύριος είναι Θεός και φανερώθηκε σε εμάς» και «εμφανίστηκε πάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», και ερευνούσα πώς άραγε θα λάβει σώμα το ασώματο και ποια παρθένος θα χωρέσει αυτόν που εκ φύσεως είναι αχώρητος. Και μη βρίσκοντας το πώς, απορούσα για την έκβαση των γραμμένων. Και ιδού, βλέπω τον χριστό του Κυρίου, καθώς μου το αποκάλυψε το Άγιο Πνεύμα. Βλέποντας δε την παρθένο εκπλήσσομαι, και η ομορφιά της είναι αμώμητη και αισθητώς εμφανίζεται ως νεάνιδα· αλλά νοητώς η παρθένος λογίζεται ως ουρανός και ευρύχωρη πόλη του θαυμαστού αυτοκράτορα, και παλάτι αθάνατο και θρόνος απόρθητος και νυμφώνας άφθαρτος και νύμφη θεοπρόβλητη και κλίμακα και γέφυρα και θείος παράδεισος. Και βλέποντας αυτά ανακράζω προς τον Σωτήρα μου: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά τον λόγο σου εν ειρήνη, διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον πάντων των λαών, φως εις αποκάλυψιν εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». Εσύ, λοιπόν, ετοίμασας το σωτήριό σου και το φως και τη δόξα ενώπιον όλων των λαών.

Ο θείος Ιερεμίας, αν και έζησε πριν από τον Ιωάννη, μιμείται τον Ιωάννη, και όπως ακριβώς εκείνος έλεγε αργότερα: «Στην αρχή ήταν ο Λόγος και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό και Θεός ήταν ο Λόγος», φανερώνοντας και τη θεία και την ανθρώπινη φύση του Χριστού, έτσι και αυτός λέει: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί του. Βρήκε κάθε οδό της γνώσης και την έδωσε στον Ιακώβ, τον δούλο του· μετά από αυτά εμφανίστηκε πάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους». Λέγοντας αυτά, αποσαφήνισε περίτρανα και την ασύγκριτη θεότητα του Θεού Λόγου και την ενανθρώπησή Του. Και ο Δανιήλ λέει: «Ο Θεός του ουρανού θα αναδείξει μια βασιλεία, η οποία δεν θα καταστραφεί στους αιώνες».

Πόσο φοβερός είναι αυτός ο τόπος! Αυτό δεν είναι τίποτε άλλο παρά οίκος Θεού, και αυτή είναι η πύλη του ουρανού. Και σηκώθηκε ο Ιακώβ το πρωί· και πήρε τον λίθο που είχε βάλει εκεί κάτω από το κεφάλι του, και τον έστησε ως στήλη, και έχυσε λάδι στο επάνω μέρος της, και ονόμασε εκείνον τον τόπο οίκο Θεού. Στα οποία προσθέτει μετά από λίγο: και αυτός ο λίθος, τον οποίο έστησα ως στήλη, θα είναι για μένα οίκος Θεού. Τι λοιπόν; Απαγορεύει αυτά ο Θεός, όπως νομίζει ο Ευσέβιος; Σε καμία περίπτωση, αλλά και τα δέχεται και τα επιδοκιμάζει· και είναι φανερό από όσα του αποκαλύπτει μετά από αυτά: Διότι έχω δει, λέει, όσα σου κάνει ο Λάβαν. Εγώ είμαι ο Θεός που σου εμφανίστηκε στον τόπο του Θεού, όπου μου έχρισες εκεί στήλη και μου έκανες ευχή. Σε σχέση με αυτά, τι λέει ο μέγας Γρηγόριος από τους δικούς μας ιερομύστες; Ο Ιακώβ βέβαια είδε σε όραμα κάποια ψηλή κλίμακα και την άνοδο αγγέλων, και αλείφει μυστικά μια στήλη (ίσως για να προτυπώσει τον λίθο που χρίστηκε για χάρη μας), και δίνει σε κάποιον τόπο την ονομασία 'Είδος Θεού' προς τιμήν Εκείνου που εμφανίστηκε. Και αναφέρει λεπτομερώς πόσα άλλα εγκώμια εδώ· αλλά στα αλήθεια 'αυτός είναι ο Θεός μας, και δεν θα λογιστεί κανένας άλλος ίσος με Αυτόν', αναφωνεί σε εμάς εν Πνεύματι κάποιος από τους θεοφόρους.

Εκτός δε από τα προειρημένα, εάν η υπόσταση του Χριστού δεν είναι εκ φύσεως μία, πώς ο Παύλος, ο μύστης των άρρητων και θεατής των αθέατων, αναφωνεί: «Ο Ιησούς Χριστός είναι ο ίδιος χθες και σήμερα και εις τους αιώνες»; Και εάν ο Χριστός αποτελεί δύο υποστάσεις, πώς συνέλαβε στη μήτρα της η Παρθένος εκ Πνεύματος Αγίου και γέννησε Υιό, ο οποίος, λαμβάνοντας το δικό μας φύραμα, προήλθε ως ισχυρός Θεός και πατέρας του μέλλοντος αιώνος, και έγινε γνωστός καλυμμένος με τη σάρκα; Πώς δε ο Θεός μας, με τον οποίο κανένας άλλος δεν μπορεί να συγκριθεί, εμφανίστηκε επί της γης και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους; Η παράθεση και η χρήση των ευαγγελικών και αποστολικών ρητών και θεωρημάτων, καθώς και των προφητικών χρησμών, θα μπορούσε να γεμίσει πολύστιχα βιβλία, μέσω των οποίων θεολογείται ότι η σεσαρκωμένη υπόσταση του Λόγου είναι μία, και η νεστοριανή δυσσέβεια ελέγχεται και καταργείται.

Στο δε ενδέκατο, περί του «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του». Έπειτα, το «Στη γη εμφανίστηκε, και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», και περί του «Ανάστα, ο Θεός, για να κρίνεις τη γη», και περί του «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα», καθώς και προς εκείνους που λένε ότι οι απόστολοι δεν μπορούσαν να διδάξουν την αλήθεια εξαιτίας της αδυναμίας των ακροατών.

Ας υψώσουμε όλοι τα μάτια μας προς τον Κύριο που βρίσκεται στους ουρανούς, ανακράζοντας όπως ο Ιερεμίας: "Αυτός που φανερώθηκε στη γη, αυτός είναι ο Θεός μας, ο οποίος με τη θέλησή του συναναστράφηκε με τους ανθρώπους", και δεν υπέστη καμία μεταβολή, αυτός που φανέρωσε τον εαυτό του με διάφορες μορφές στους προφήτες, τον οποίο ο Ιεζεκιήλ είδε πάνω σε πύρινο άρμα σαν μορφή ανθρώπου, και ο Δανιήλ ως υιό ανθρώπου και παλαιό των ημερών, κηρύσσοντας τον παλαιό και νέο ως έναν Κύριο, αυτόν που φανερώθηκε και φώτισε τα πάντα.