Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ (Βήλ και Δράκων) 1:27

Διηγείται δε για το μαρτύριο του Σεδράχ, του Μισάχ και του Αβδεναγώ, καθώς και για τον ύμνο τους· και ότι αυτοί μεν διασώθηκαν, ενώ εκείνοι που υποδαύλιζαν τη φωτιά καταφλέχθηκαν, και ο βασιλιάς μετανόησε· και ότι ο ίδιος ρίχτηκε δύο φορές στον λάκκο των λεόντων· την πρώτη φορά, επειδή, ενώ οι Βαβυλώνιοι προσεύχονταν στον βασιλιά Δαρείο, αυτός μόνος του προσευχόταν στον Θεό· τη δεύτερη φορά, διότι κατέστρεψε τον Βηλ και θανάτωσε τον δράκοντα επί του βασιλιά Κύρου· και αυτός μεν διασώθηκε και ανέβηκε από τον λάκκο σώος από τα λιοντάρια, ενώ εκείνοι που τον επιβουλεύτηκαν ρίχτηκαν στον ίδιο λάκκο.

Αν δε αυτοί που βρίσκονται πάνω σε αυτά τα τείχη δεν περιφρονούν μόνο τα ποικίλα εδέσματα, αλλά και παρασκευάζουν το ψωμί τους ακόμη πιο φτωχικό, αυτοί κυρίως, μέσω της εγκράτειας, ανατρέπουν και τη σκηνή της Μαδιάμ. Διότι κάτι τέτοιο προτυπώνει και η ιστορία του Γεδεών: «Ιδού», λέει, «μια κριθαρένια κουλούρα κυλούσε προς το στρατόπεδο της Μαδιάμ». Αυτός ο κριθαρένιος άρτος φανέρωνε την απλότητα και την εγκράτεια εκείνων που εκστράτευσαν μαζί με τον Γεδεών, ακόμη και ως προς τις απολύτως αναγκαίες τροφές. «Και έφτασε», λέει, «μέχρι τη σκηνή της Μαδιάμ, τη χτύπησε και την κατέστρεψε». Σκηνή δε που καταστρέφεται από την κριθαρένια κουλούρα είναι οπωσδήποτε η ορμητική επιθυμία του λαιμού και της κοιλιάς, της οποίας η μανία εξαλείφεται με τη νηστεία και με την καθιέρωση μιας λιτής τράπεζας. Ο Δανιήλ, ο άνδρας των επιθυμιών, δεν εξόντωσε μόνο τον δράκοντα με ένα ζυμάρι, τον θεό εκείνων που θεός τους είναι η κοιλιά και ο οποίος έχει τη δύναμή του στην οσφύ και στον ομφαλό της κοιλιάς, αλλά, αφού για πολλές εβδομάδες δεν έφαγε εκλεκτό ψωμί ούτε ήπιε κρασί, είδε πρωτοφανή οράματα και δέχθηκε την εμφάνιση αρχαγγέλου.

Και ποιοι είναι οι μάρτυρες της εις ουρανούς Αναλήψεως του Κυρίου; Οι δώδεκα μαθητές. Αλλά αμφιβάλλεις, ω Ιουδαίε, και δεν πιστεύεις τους αποστόλους του Χριστού και τα μάτια εκείνων που είδαν τον Κύριο να ανεβαίνει στους ουρανούς μέσα σε νεφέλη; Δεν πιστεύεις σε τόσους πολλούς μάρτυρες; Επομένως ούτε στον νομοθέτη Μωυσή πείθεσαι; Διότι τι λέει ο Μωυσής; «Επί στόματος δύο και τριών μαρτύρων θα στηριχθεί κάθε λόγος». Άθλιε και ταλαίπωρε· ο νομοθέτης Μωυσής λέει ότι τρεις μάρτυρες που συμφωνούν για κάθε ζήτημα είναι άξιοι πίστεως. Και όταν ο Ευαγγελιστής Λουκάς παρουσιάζει τέσσερις φορές από τρεις αξιόπιστους μάρτυρες, εσύ τους απορρίπτεις, βέβηλε και παράνομε; Ας πει ο προφήτης Ησαΐας: «Σιδερένιο νεύρο είναι ο τράχηλός σου, και το μέτωπό σου χάλκινο». Δεν πείθεσαι από τους δικούς μας δώδεκα μάρτυρες, οι οποίοι έγιναν αυτόπτες της Αναλήψεως του Κυρίου στους ουρανούς; Τώρα ας σε αποστομώσει μόνο ένας, ο προφήτης Δανιήλ, στον οποίο, ακόμη και αν αυθαδιάσεις μύριες φορές, δεν μπορείς να αντιμιλήσεις. Ας έλθει ο προφήτης Δανιήλ να φράξει και το δικό σου αναίσχυντο στόμα, όπως ακριβώς έπραξε κάποτε με αυτό του δράκοντα, και να διαρρήξει και τη δική σου κοιλιά, όπως έκανε τότε με εκείνο το θηρίο. Τι είπε, λοιπόν, ο Δανιήλ προφητεύοντας για την Ανάληψη του Κυρίου, ας ακούσουμε: «Έβλεπα», λέει, «και ιδού· πάνω στις νεφέλες του ουρανού ανέβαινε ως Υιός ανθρώπου».

Και ό,τι ακριβώς συνέβη με τον δράκοντα της Βαβυλώνας, ο οποίος, όταν έλαβε την τροφή, διαρρήχθηκε στη μέση, το ίδιο συνέβη και εδώ. Διότι ο Χριστός δεν εξήλθε πάλι από το στόμα του θανάτου, αλλά, αφού διέρρηξε στη μέση και ανέτεμε την ίδια την κοιλιά του δράκοντα, εξήλθε με αυτόν τον τρόπο από τα άδυτα με πολλή λαμπρότητα, εκπέμποντας τις ακτίνες Του, όχι μέχρι αυτόν εδώ τον ουρανό, αλλά μέχρι τον ίδιο τον άνω θρόνο· διότι εκεί ακριβώς το ανύψωσε. Αυτό το σώμα έδωσε σε εμάς και να το κατέχουμε και να το τρώμε, πράγμα που αποτελούσε δείγμα υπέρμετρης αγάπης.

Αλλά αυτό βέβαια έχει αποδειχθεί ικανοποιητικά από όσα έχουμε πει. Πού όμως ανέφεραν οι Γραφές ότι τάφηκε και ότι την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί; Μέσα από τον τύπο του Ιωνά, τον οποίο και ο Ίδιος παραθέτει λέγοντας: «Όπως ακριβώς ήταν ο Ιωνάς στην κοιλιά του κήτους τρεις ημέρες και τρεις νύχτες, έτσι θα είναι και ο Υιός του ανθρώπου στην καρδιά της γης τρεις ημέρες και τρεις νύχτες»· και μέσα από τη βάτο στην έρημο. Διότι, όπως ακριβώς εκείνη καιγόταν, αλλά δεν κατακαιγόταν, έτσι και το σώμα Εκείνου πέθανε μεν, δεν κρατήθηκε όμως μόνιμα υπό την εξουσία του θανάτου. Και ο δράκοντας στο βιβλίο του Δανιήλ αυτό υπαινίσσεται. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος, αφού έλαβε την τροφή που του έδωσε ο προφήτης, έσκασε στη μέση, έτσι και ο άδης, αφού κατάπιε το σώμα Εκείνου, σχίστηκε, καθώς το σώμα Του του έσκισε την κοιλιά και αναστήθηκε. Εάν όμως θέλεις να ακούσεις και με λόγια αυτά που είδες μέσω των τύπων, άκουσε τον Ησαΐα να λέει: «Αφαιρείται από τη γη η ζωή του»· και, «Ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή, να του δείξει φως»· και πριν από αυτόν τον Δαβίδ: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά». Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος σε παραπέμπει στις Γραφές, για να μάθεις ότι αυτά δεν συνέβησαν ούτε απλώς ούτε τυχαία.

Διότι το σώμα εκείνο δεν διέπραξε αμαρτία, και όταν έπεσε στον θάνατο, του προκάλεσε πικρές ωδίνες και του διέρρηξε την κοιλιά· και όχι μόνο δεν καταπόθηκε, αλλά και τον αφάνισε ολοκληρωτικά. Και όπως ακριβώς ο Δανιήλ, βάζοντας μια μάζα στο στόμα του δράκοντα, εξόντωσε το θηρίο, έτσι και ο Χριστός, ρίχνοντας τη δική Του σάρκα στο στόμα του θανάτου, του διέσχισε την κοιλιά· διότι το κεντρί του θανάτου είναι η αμαρτία. Αφού, λοιπόν, αφαίρεσε το κεντρί, άφησε πλέον το θηρίο ανενεργό.

Και θα είχε εξέλθει και θα είχε πετάξει μακριά και θα είχε εγκαταλείψει το σώμα έρημο, εάν ο άγγελος δεν την προλάβαινε ταχέως και δεν την απάλλασσε από την αγωνία, επαναφέροντάς την πάλι στο οικείο της κατάλυμα. Εάν, λοιπόν, εκείνος ο δίκαιος, που είχε τόσο μεγάλη παρρησία, δεν άντεξε βλέποντας έναν άγγελο, αυτοί που απέχουν τόσο πολύ από αυτόν, και οι οποίοι δεν περιεργάζονται άγγελο, αλλά τον ίδιο τον Δεσπότη των αγγέλων, τι πρόκειται να πάθουν; Εκείνος δάμασε τον θυμό των λεόντων· εμείς όμως δεν μπορούμε να επικρατήσουμε ούτε των αλεπούδων· εκείνος έσχισε τον δράκοντα στη μέση· εμείς όμως φοβόμαστε ακόμη και τα απλά ερπετά. Και εάν ένας τέτοιος και τόσο σπουδαίος άνθρωπος, βλέποντας άγγελο να έρχεται προς αυτόν, κυριεύθηκε από βαριά σκοτοδίνη, τι απολογία θα έχουν αυτοί που επιχειρούν να διεισδύσουν σε εκείνη τη μακάρια φύση; Για τον λόγο αυτόν, ο Παύλος, γεμάτος έκπληξη, έλεγε: «Ω, βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού! Πόσο ανεξερεύνητα είναι τα κρίματά του, και ανεξιχνίαστοι οι δρόμοι του!». Δεν είπε, ακατάληπτα, αλλά, Ανεξερεύνητα.

Αλλά τι είσαι; Παιδί; Και ο Δανιήλ, και λιοντάρια φίμωσε, και δράκοντα διέρρηξε, τον Βηλ κατέστρεψε, και τους πρεσβυτέρους καταδίκασε, τη δε Σωσάννα έσωσε, και το ατελές της νεότητας σε τίποτα δεν εμπόδισε την τόσο μεγάλη αρετή. Αλλά τι είσαι; Φιλάδελφος;

Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, τα λέγαμε αυτά τότε, ώστε, αφού μάθουν πόσο διαφέρει ο άγγελος από τον άνθρωπο και αφού σωφρονιστούν από την υπεροχή του συνδούλου τους, να απαλλαγούν από τη μανία τους εναντίον του Δεσπότη. Ο δίκαιος δεν άντεξε να δει άγγελο, αυτός που είχε τόσο μεγάλη παρρησία, και εκείνοι που απέχουν τόσο πολύ από την αρετή του, δεν περιεργάζονται κάποιον άγγελο, αλλά τον ίδιο τον Δεσπότη των αγγέλων. Εκείνος δάμασε τον θυμό των λεόντων· εμείς όμως δεν μπορούμε να υπερισχύσουμε ούτε στις αλεπούδες. Εκείνος έσκισε τον δράκοντα στη μέση και κυριάρχησε πάνω στη φύση του θηρίου μέσω της παρρησίας του προς τον Θεό· εμείς όμως φοβόμαστε ακόμη και τα απλά ερπετά. Εκείνος σταμάτησε τον βασιλιά που οργιζόταν σαν λιοντάρι, και την οργή του Ναβουχοδονόσορα, η οποία ξέσπαγε πιο σφοδρά από κάθε φλόγα πάνω στα βαρβαρικά στρατόπεδα, παρεμβαίνοντας στη μέση την ανέστειλε και φώτισε τα πάντα που ήταν βυθισμένα στο σκοτάδι. Όμως αυτός που τα φώτισε, όταν είδε άγγελο να έρχεται προς το μέρος του, καταλήφθηκε από βαρύτατη σκοτοδίνη. Ποια απολογία, λοιπόν, θα έχουν εκείνοι που επιχειρούν να διεισδύσουν σε εκείνη τη μακάρια φύση;

Γκρεμίζει τον Βηλ και θανατώνει τον δράκοντα· ρίχνεται στον λάκκο και διασώζεται, ενώ εκείνοι που ήταν αίτιοι για να ριχτεί εκεί, ρίχνονται μέσα και καταβροχθίζονται από τα λιοντάρια. Ωσηέ. Λαμβάνει την εντολή να πάρει για γυναίκα του μια πόρνη, και τα παιδιά που θα γεννηθούν να τα ονομάσει Ιεζραέλ, «Ουκ ηλεημένη» και «Ου λαός μου». Και κατηγορεί τον λαό για πορνεία· του προλέγει την καταστροφή, καθώς και κάποια γεγονότα μετά την καταστροφή. Το δε χωρίο: «Θα συνάψω διαθήκη με τα θηρία του αγρού, και θα μνηστευθώ με πίστη», μπορεί να εκληφθεί ότι αναφέρεται σε όσους πιστεύουν στον Χριστό. Προστάζεται να πάρει γυναίκα μοιχαλίδα, προαναγγέλλοντας την ερήμωση των Ιουδαίων, και τους προσάπτει πολλά και μεγάλα αμαρτήματα, τόσο στον λαό όσο και στους ιερείς. Τους καταγγέλλει επίσης για μέθη, για μοιχεία και για θυμό. Τους ελέγχει επειδή, μεταθέτοντας την ελπίδα τους από τον Θεό, ήλπιζαν στους Ασσύριους και στηρίζονταν στους Αιγυπτίους. Και τους προλέγει τιμωρίες. Αναφέρει ότι ο Εφραΐμ, επειδή βοηθήθηκε και έγινε ισχυρός, δεν χρησιμοποίησε ορθά την ευημερία του.

Δες τον Δανιήλ, που φίμωσε τα λιοντάρια, κομμάτιασε τον δράκοντα, κατέρριψε τον Βηλ, καταδίκασε τους πρεσβυτέρους και διέσωσε τη Σωσάννα. Αλλά τι λέει κάποιος; Ότι είναι ακρατής και θερμός στο σώμα; Δες τον Ιωσήφ, πώς επέδειξε μεγάλη φιλοσοφία και περιβλήθηκε τη σωφροσύνη· αφήνοντας τον χιτώνα του, αλλά μη διαρρηγνύοντας την πίστη του, νίκησε την αναισχυντία της Αιγυπτίας και δεν εκπλήρωσε την επιθυμία της. Αλλά τι; Μήπως είναι χήρα; Δες τη Σιδωνία, η οποία υποδέχθηκε τον Ηλία και τον περιποιήθηκε με άρτο και ύδωρ. Αλλά θα πεις: «Είμαι και πόρνη». Δες τη Ραάβ την πόρνη, η οποία έκρυψε τους κατασκόπους κοντά της και διέσωσε τον οίκο της.

Θλίβεσαι διότι οι οφθαλμοί σου δεν είναι τεθολωμένοι, ούτε αιματώδεις, και η γλώσσα σου δεν ψελλίζει, και διότι οι πόδες σου βαδίζουν ορθώς; Μεγάλη αρετή είναι η νηστεία, και δι' αυτής πολλοί υπερέβησαν τα ανθρώπινα, και έχουν την ίδια διαγωγή με τους αγγέλους. Ο Δανιήλ δεν μετέβαλε, διά της νηστείας, την αγριότητα των λεόντων σε ημερότητα προβάτων; Διότι, αφού νήστευσε επτά ημέρες μέσα στον λάκκο, έβλεπε τους υπερμεγέθεις λέοντες σαν περιστέρια. Και παρατήρησε, σε παρακαλώ, την αρετή του, ότι εδίδαξε ακόμη και τους λέοντες να νηστεύουν. Ως γεύμα των λεόντων ερρίφθη ο άγιος στον λάκκο, και βρέθηκε ο ίδιος να γευματίζει, καθώς του έφερε τροφή ο Αββακούμ κατόπιν προστάγματος του Κυρίου, ενώ οι λέοντες κάθονταν με πολλή φιλοσοφία. Ω μεγαλείο της νηστείας! Τους λέοντες εφίμωσε, τον δράκοντα διέρρηξε, τον Βηλ κατέστρεψε και τη Σωσάννα διέσωσε.