Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 1:10

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΠΖʹ. Ποιοι είναι οι άξιοι καρποί της μετανοίας; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Τα έργα δικαιοσύνης που είναι αντίθετα στην αμαρτία, τα οποία ο μετανοών οφείλει να καρποφορεί, πράττοντας το ρηθέν: «καρποφορώντας σε κάθε αγαθό έργο».

Από την προς Κολοσσαείς επιστολή. «Σε κάθε, λέει, έργο αγαθό καρποφορώντας και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Θεού.» Αν, επιγιγνώσκοντας τον Κύριό μας Ιησού Χριστό μέσα από τα αποστολικά και τα ευαγγελικά κηρύγματα, δεν αναγνωρίζουμε ένα από τα κτίσματα, αλλά αυτόν τον ίδιο τον επί πάντων Θεό, πώς δεν είναι κατά αλήθειαν Θεός ο Υιός, ο οποίος αφενός εισάγει μαζί με τον εαυτό του τη γνώση για τον Πατέρα, και αφετέρου εισάγεται αντιστρόφως και πάλι μέσω της ονομασίας του Πατρός ως Υιός; Διότι κατ' ανάγκην το ένα ενυπάρχει στο άλλο· επειδή αυτός είναι ο κανόνας των ονομάτων που έχουν σχέση αναφοράς μεταξύ τους. Και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει κάπου προς τον δικό του Πατέρα: «Εφανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους», καθιστώντας δηλαδή γνωστό τον εαυτό του σε αυτούς. Διότι, μόλις γνωρίσει κάποιος τι είναι ο Υιός, γνώρισε και την έννοια αυτού που τον γέννησε, δηλαδή το τι είναι ο Πατέρας. Εφόσον λοιπόν είναι Υιός και Θεός, πώς θα μπορούσε να είναι πεποιημένος από αυτόν, και όχι μάλλον γεννημένος, ως προερχόμενος από τον Πατέρα; Πράγμα το οποίο είναι και το αληθές.

Ας παρακαλέσουμε, λοιπόν, τον Κύριο να μας δώσει σύνεση ώστε να γνωρίζουμε το θέλημά του, και να το εκτελούμε πρόθυμα με κάθε υπομονή και μακροθυμία, με τη χαρά που ο ίδιος θα μας χαρίσει, ενδυναμώνοντάς μας σε κάθε ευάρεστο έργο, ώστε, αφού βρεθούμε δόκιμοι και άξιοί του, να επιτύχουμε την αιώνια σωτηρία εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα, το κράτος και η δύναμη στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Διότι, εάν προσδοκούμε να υπομείνουμε θάνατο για χάρη του Κυρίου και, έχοντάς τον πάντοτε μπροστά στα μάτια μας τον επιποθούμε, πολύ περισσότερο θα υπομείνουμε οπωσδήποτε με χαρά και τις βαριές θλίψεις, ευκαίρως και ακαίρως. Γι' αυτόν άλλωστε τον λόγο θεωρούμε τις θλίψεις βαριές και φορτικές, δείχνοντας ανυπομονησία, επειδή δεν έχουμε καθόλου μπροστά στα μάτια μας τον θάνατο του Κυρίου, και η διάνοιά μας δεν τον επιποθεί πάντοτε. Διότι εκείνος που επιθυμεί να κληρονομήσει τον Χριστό, θα θεωρήσει αβίαστα και το πάθος Του επιθυμητό. Επομένως, όσοι αγαπούν τον Χριστό φαίνονται σε τούτο: όταν υπομένουν γενναία και πρόθυμα κάθε θλίψη που τους έρχεται, ένεκα της ελπίδας τους στον Χριστό. Ας παρακαλέσουμε, λοιπόν, τον Κύριο να μας δώσει σύνεση για να γνωρίζουμε το θέλημά Του και να το εκτελούμε πρόθυμα με κάθε υπομονή και μακροθυμία, με τη χαρά που Εκείνος θα μας χαρίσει, ενδυναμώνοντάς μας ώστε να γίνουμε σε όλα ευάρεστοι, προκειμένου, αφού βρεθούμε δόκιμοι και άξιοι, να επιτύχουμε την αιώνια σωτηρία εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ΟΜΙΛΙΑ Β΄. Γι' αυτό και εμείς, από την ημέρα που το ακούσαμε, δεν παύουμε να προσευχόμαστε για εσάς και να παρακαλούμε να πληρωθείτε με την επίγνωση του θελήματός του, με κάθε σοφία και πνευματική σύνεση, ώστε να πορευθείτε επάξια του Κυρίου, ευαρεστώντας τον σε όλα, καρποφορώντας σε κάθε αγαθό έργο και αυξάνοντας στην επίγνωση του Θεού.

Και πάλι: «Προς κάθε αρέσκεια, σε κάθε έργο αγαθό»· και πάλι: «Ενδυναμούμενοι με κάθε δύναμη»· και πάλι: «Για κάθε υπομονή και μακροθυμία». Διότι η λέξη «κάθε» αποτελεί μαρτυρία υπέρ αυτών που κατορθώνουν κάτι, έστω και αν δεν κατόρθωσαν τα πάντα. Και λέει: «Για να πληρωθείτε», και όχι «για να λάβετε»· διότι είχαν ήδη λάβει· αλλά για να αναπληρωθεί εκείνο που λείπει. Έτσι και ο έλεγχος έγινε ανεπαχθής, και το εγκώμιο δεν τους άφηνε να καταπέσουν και να γίνουν ράθυμοι, όπως θα συνέβαινε εάν ήταν ολοκληρωτικό.

Εάν, λοιπόν, για να μάθει κανείς το θέλημα του Θεού απαιτείται πνευματική σοφία, για να κατανοήσει ποια είναι η ουσία Του, απαιτούνται αδιάλειπτες προσευχές. Και αποδεικνύει εδώ ότι από τότε ο Παύλος προσεύχεται, και δεν έχει ακόμη επιτύχει τον σκοπό του, και όμως δεν παραιτήθηκε· διότι η φράση «Από την ημέρα που το ακούσαμε», αυτό ακριβώς δηλώνει. Επιφέρει δε σε αυτούς μεγάλη κατάκριση το γεγονός, εάν από τότε, αν και βοηθούνται με προσευχές, δεν ανόρθωσαν τους εαυτούς τους. «Και ζητώντας», λέγει, δηλαδή με πολλή προθυμία και επιμέλεια· διότι αυτό δείχνει η λέξη «γνωρίσατε». Αλλά πρέπει κανείς να φθάσει και σε βαθύτερη επίγνωση. «Για να πολιτευθείτε αξίως του Κυρίου». Εδώ ομιλεί περί του βίου και των έργων· διότι και αυτό το κάνει παντού· πάντοτε συνδέει την πίστη με τον τρόπο ζωής. «Σε κάθε τι που είναι αρεστό στον Θεό».

Πώς όμως εννοείται το «προς κάθε αρέσκεια»; «Καρποφορώντας σε κάθε αγαθό έργο και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Θεού». Όπως ακριβώς, λέγει, σας αποκάλυψε τον εαυτό Του αθρόα, και όπως λάβατε τόσο μεγάλη γνώση, έτσι να επιδείξετε και πολιτεία αντάξια της πίστεως· διότι αυτή απαιτεί υψηλή πολιτεία, και πολύ ανώτερη από την παλαιά. Επειδή αυτός που έχει γνωρίσει τον Θεό, και έχει αξιωθεί να είναι δούλος του Θεού, ή μάλλον και υιός, πρόσεξε πόση αρετή χρειάζεται. «Ενδυναμούμενοι με κάθε δύναμη». Εδώ αναφέρεται στους πειρασμούς και τους διωγμούς, λέγοντας: Προσευχόμαστε να πληρωθείτε με δύναμη, ώστε να μην περιπέσετε σε ακηδία, ούτε να απελπιστείτε.

Βʹ. «Καρποφορούντες», λέγει· αυτό αναφέρεται στα έργα. «Ενδυναμούμενοι»· αυτό αναφέρεται στους πειρασμούς. «Εις πάσαν υπομονήν και μακροθυμίαν»· μακροθυμία μεν ο ένας προς τον άλλον, υπομονή δε προς τους έξω. Διότι μακροθυμεί κανείς απέναντι σε εκείνους στους οποίους μπορεί να ανταποδώσει, ενώ υπομένει εκείνους στους οποίους δεν μπορεί να ανταποδώσει. Γι' αυτόν τον λόγο, προκειμένου περί του Θεού ποτέ δεν χρησιμοποιείται η λέξη υπομονή, αλλά σε πολλά σημεία η λέξη μακροθυμία· όπως λέγει και ο ίδιος αυτός ο μακάριος γράφοντας αλλού: «Ή περιφρονείς τον πλούτο της χρηστότητας και της ανοχής και της μακροθυμίας του;». «Εις πάσαν». Όχι τώρα μεν να την έχετε, και αργότερα όχι πλέον. «Με κάθε», λέγει, «σοφία και σύνεση πνευματική». Διότι διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να γνωρίσει κανείς το θέλημά Του. Αν και νόμιζαν ότι κατείχαν το θέλημά Του, εντούτοις η σοφία τους δεν ήταν πνευματική. «Για να περιπατήσετε», λέγει, «αξίως του Κυρίου». Διότι αυτό γίνεται η οδός της άριστης πολιτείας. Επειδή όποιος κατανοήσει βαθιά τη φιλανθρωπία του Θεού —και την κατανοεί, εάν δει τον Υιό να έχει παραδοθεί— θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη προθυμία.

Εξάλλου, δεν προσευχόμαστε μόνο για τούτο, για να μάθετε, αλλά για να το αποδεικνύετε και με τα έργα σας· διότι αυτός που γνωρίζει χωρίς να πράττει, πρόκειται και να τιμωρηθεί. Λέει: «Για να περιπατήσετε»· δηλαδή, πάντοτε, όχι μία φορά, αλλά διαπαντός. Όπως ακριβώς το περπάτημα είναι αναγκαίο για εμάς, έτσι είναι και το να ζούμε ορθά. Και πάντοτε ονομάζει την τέτοια ζωή «περιπατείν», και δικαιολογημένα, δείχνοντας ότι αυτός είναι ο βίος που βρίσκεται μπροστά μας· ενώ ο κοσμικός βίος δεν είναι τέτοιος. Και είναι μεγάλος ο έπαινος. Λέει, «για να περιπατήσετε αξίως του Κυρίου», και «σε κάθε αγαθό έργο», ώστε πάντοτε να προοδεύετε και πουθενά να μη σταματάτε· και μεταφορικά, «καρποφορώντας και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Θεού», ώστε έτσι να δυναμωθείτε σύμφωνα με την ισχύ του Θεού, όσο είναι δυνατόν στον άνθρωπο. «Διά του κράτους Του». Πολλή είναι η παρηγοριά. Δεν είπε «δύναμη», αλλά «κράτος», το οποίο είναι μεγαλύτερο. «Διά του κράτους», λέει, «της δόξας Του»· διότι παντού η δόξα Του κυριαρχεί. Ήδη παρηγόρησε αυτούς που βρίσκονταν υπό ονειδισμό, και πάλι επαναλαμβάνει «να περιπατήσετε αξίως του Κυρίου». Για τον Υιό το λέει αυτό, ότι κυριαρχεί παντού, και στον ουρανό και στη γη, επειδή η δόξα Του βασιλεύει παντού. Δεν λέει απλώς «να δυναμώνεστε», αλλά όπως αρμόζει σε εκείνους που υπηρετούν έναν τόσο ισχυρό Δεσπότη. «Στην επίγνωση του Θεού». Συγχρόνως θίγει και τα λόγια περί γνώσεως· διότι τούτο είναι πλάνη, το να μη γνωρίζει κανείς τον Θεό όπως πρέπει.

«Ώστε να πολιτευθείτε επαξίως του Κυρίου, ευαρεστώντας τον σε όλα, καρποφορώντας σε κάθε αγαθό έργο και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Θεού, ενδυναμωνόμενοι με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του, δείχνοντας κάθε υπομονή και μακροθυμία με χαρά.» Διότι αυτή είναι η πνευματική σοφία, από την οποία πηγάζει ο υγιής και πνευματικός βίος. Επειδή η σύνεση εντείνει την προθυμία για τα αγαθά έργα. «Ευχαριστώντας τον Θεό, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς για τη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων μέσα στο φως· ο οποίος μας ελευθέρωσε.» Αποκαλεί Πατέρα μας τον Θεό, σύμφωνα με την υιοθεσία που μας δόθηκε μέσω της πίστης στον Μονογενή· διότι σε όσους τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα του Θεού. «Από την εξουσία του σκότους, και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση, την άφεση των αμαρτιών.» Σκότος είναι η εξουσία του διαβόλου, και μέσα στο σκοτάδι έχει τη δύναμή του, όπως ακριβώς ο κλέφτης τη νύχτα· σε όσους, όμως, δεν παρίσταται το σκότος της κακίας, εναντίον αυτών δεν έχει καμία ισχύ ο διάβολος. Εκείνοι δε που απέφυγαν αυτή την εξουσία, καθίστανται υπό τη βασιλεία του Υιού, μέσω του οποίου επανερχόμαστε στη βασιλεία του Πατρός.

Διότι έχουν γλώσσα σαν δίκοπο σπαθί και ακονισμένο ξυράφι, η οποία σφάζει ψυχές, τις στέλνει στην παγίδα του άδη και στο βάραθρο του σκότους, και τις στερεί από την εν Χριστώ ζωή μέσω των απατηλών και γλυκών τους λόγων. Αυτός δε ο Κύριος ημών και Θεός, ο Ιησούς Χριστός, ο μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού και Πατρός, ο δημιουργός όλης της ορατής και αόρατης κτίσης, ο οποίος καταδέχθηκε υπέρ ημών, λόγω της ανέκφραστης φιλανθρωπίας του, τον θάνατο, όπως ο ίδιος ευδόκησε, και μας ελευθέρωσε με το ίδιο του το αίμα από την εξουσία του σκότους· αυτός ας κρατήσει το δεξί σας χέρι, ας σας οδηγήσει στον φόβο του, και ας σας γεμίσει με την επίγνωση του θελήματός του, με κάθε πνευματική σοφία και σύνεση, και ας σας παρακινήσει να πορευθείτε με τρόπο αντάξιό του, καρποφορώντας σε κάθε αγαθό έργο, και αυξανόμενοι στην επίγνωση της αλήθειάς του, και ας σας δυναμώσει με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του για κάθε οικοδομή και μακροθυμία· και αφού σας διαφυλάξει να συναγωνίζεστε με χαρά και ευχαριστία για το ευαγγέλιο της χάριτός του, ας σας αξιώσει της μερίδας των αγίων στο φως, με τις ευχές και ικεσίες της πανενδόξου Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας, και όλων των αγίων. Αμήν.

Διότι, ζώντας κατ' αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσαμε να φτάσουμε στην εκπλήρωση των θείων επαγγελιών με αγαθή ελπίδα, «να γεμίσουμε από την επίγνωση του θελήματός του με κάθε πνευματική σοφία και σύνεση, καρποφορώντας και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Κυρίου, ενδυναμωνόμενοι με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του, για κάθε οικοδομή και μακροθυμία με χαρά, ευχαριστώντας τον Πατέρα, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς για τη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων στο φως». Σαφής δε απόδειξη αυτής της χάριτος είναι η εκούσια και μετ' ευνοίας συμπαράσταση προς τον συνάνθρωπο, έργο της οποίας είναι το να περιθάλπουμε κατά δύναμιν, σαν να είναι ο ίδιος ο Θεός, τον κάθε άνθρωπο που έχει οποιαδήποτε ανάγκη από τη δική μας βοήθεια, και να μην τον αφήνουμε απεριποίητο και απρονόητο, αλλά με την πρέπουσα προθυμία να αποδεικνύουμε έμπρακτα ότι είναι ζωντανή μέσα μας η διάθεση προς τον Θεό και τον πλησίον. Διότι το έργο αποτελεί απόδειξη της διαθέσεως. Επειδή τίποτε δεν είναι ούτε τόσο εύκολο για την επίτευξη της δικαιοσύνης, ούτε τόσο κατάλληλο για τη θέωση —για να εκφραστώ έτσι—, δηλαδή την εγγύτητα προς τον Θεό, όσο το έλεος που προσφέρεται εκ ψυχής προς τους έχοντες ανάγκη με ευχαρίστηση και χαρά. Διότι ο Λόγος υπέδειξε ως Θεό αυτόν που έχει ανάγκη ευεργεσίας: «Εφόσον το κάνατε, λέει, σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα».

Ας μην απομακρυνθούμε, λοιπόν, από την αγία Εκκλησία του Θεού, η οποία περιέχει τόσα μυστήρια της σωτηρίας μας μέσα από την αγία διάταξη των θείων συμβόλων που τελούνται σε αυτήν. Μέσα από αυτά η Εκκλησία, αναδημιουργώντας κατά Χριστόν τον καθένα από εμάς που πολιτεύεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ανάλογα με τις δυνάμεις του, φέρνει σε φανέρωση το χάρισμα της υιοθεσίας που δόθηκε μέσω του αγίου βαπτίσματος εν Αγίω Πνεύματι, καθώς αυτό τελειοποιείται κατά Χριστόν. Αντίθετα, με κάθε δύναμη και προθυμία ας παραστήσουμε τους εαυτούς μας άξιους των θείων χαρισμάτων, ευαρεστώντας τον Θεό μέσω αγαθών έργων, και μη ζώντας όπως τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό, παραδομένοι στο πάθος της επιθυμίας, αλλά όπως λέει ο άγιος απόστολος: Νεκρώνοντας τα μέλη μας που βρίσκονται στη γη, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία, και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας. Αφού αποβάλουμε κάθε οργή και θυμό και αισχρολογία και ψεύδος, και, για να το πω σύντομα, ολόκληρο τον παλαιό άνθρωπο που φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες, μαζί με τις πράξεις και τις επιθυμίες του, ας περπατήσουμε επάξια ενώπιον του Θεού που μας κάλεσε στη δική του βασιλεία και δόξα, ντυμένοι με σπλάχνα οικτιρμού, καλοσύνη, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία —δείχνοντας ανοχή ο ένας στον άλλον με αγάπη και συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, εάν κάποιος έχει παράπονο εναντίον κάποιου, όπως ακριβώς και ο Χριστός μάς συγχώρεσε— και πάνω από όλα αυτά ας ντυθούμε τον σύνδεσμο της τελειότητας, την αγάπη και την ειρήνη, στην οποία και κληθήκαμε σε ένα σώμα, και, για να το πω συνοπτικά, τον νέο άνθρωπο που ανακαινίζεται προς πλήρη επίγνωση σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε. Διότι, εάν ζούμε με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσουμε να φτάσουμε στην εκπλήρωση των θείων επαγγελιών με αγαθή ελπίδα, και να γεμίσουμε από την επίγνωση του θελήματός του με κάθε σοφία και πνευματική σύνεση, καρποφορώντας και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Κυρίου, ενδυναμωμένοι με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του, για κάθε οικοδομή και μακροθυμία, ευχαριστώντας με χαρά τον Πατέρα, ο οποίος μας έκανε άξιους να συμμετάσχουμε στη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων μέσα στο φως.