Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 1:11

Επειδή εκείνος που δεν έθεσε το θέλημα του Θεού ως σκοπό του σε ολόκληρη τη ζωή του, ώστε και στην υγεία να αποδεικνύει τον κόπο της αγάπης μέσω της προθυμίας στα έργα του Κυρίου, και στην ασθένεια να επιδεικνύει κάθε υπομονή και μακροθυμία με χαρά, διατρέχει κίνδυνο· πρώτον και μέγιστον, διότι έχει αποξενωθεί από τον Κύριο, αποκόπτοντας τον εαυτό του από τη μερίδα των αδελφών Του, επειδή δεν πράττει το θέλημα του Θεού· δεύτερον δε, διότι τολμά να μετέχει αναξίως σε όσα έχουν ετοιμαστεί για τους αξίους. Γι' αυτό είναι αναγκαίο και σε αυτήν την περίπτωση να θυμόμαστε τον Απόστολο που λέει:

Ώστε ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Πατέρας της δόξας, να σας δώσει Πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως για την επίγνωσή του, φωτίζοντας τους οφθαλμούς της καρδιάς σας. Να ενδυναμώνεστε με κάθε δύναμη, σύμφωνα με το κράτος της δόξας του.

Ας παρακαλέσουμε, λοιπόν, τον Κύριο να μας δώσει σύνεση ώστε να γνωρίζουμε το θέλημά του, και να το εκτελούμε πρόθυμα με κάθε υπομονή και μακροθυμία, με τη χαρά που ο ίδιος θα μας χαρίσει, ενδυναμώνοντάς μας σε κάθε ευάρεστο έργο, ώστε, αφού βρεθούμε δόκιμοι και άξιοί του, να επιτύχουμε την αιώνια σωτηρία εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα, το κράτος και η δύναμη στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Διότι, εάν προσδοκούμε να υπομείνουμε θάνατο για χάρη του Κυρίου και, έχοντάς τον πάντοτε μπροστά στα μάτια μας τον επιποθούμε, πολύ περισσότερο θα υπομείνουμε οπωσδήποτε με χαρά και τις βαριές θλίψεις, ευκαίρως και ακαίρως. Γι' αυτόν άλλωστε τον λόγο θεωρούμε τις θλίψεις βαριές και φορτικές, δείχνοντας ανυπομονησία, επειδή δεν έχουμε καθόλου μπροστά στα μάτια μας τον θάνατο του Κυρίου, και η διάνοιά μας δεν τον επιποθεί πάντοτε. Διότι εκείνος που επιθυμεί να κληρονομήσει τον Χριστό, θα θεωρήσει αβίαστα και το πάθος Του επιθυμητό. Επομένως, όσοι αγαπούν τον Χριστό φαίνονται σε τούτο: όταν υπομένουν γενναία και πρόθυμα κάθε θλίψη που τους έρχεται, ένεκα της ελπίδας τους στον Χριστό. Ας παρακαλέσουμε, λοιπόν, τον Κύριο να μας δώσει σύνεση για να γνωρίζουμε το θέλημά Του και να το εκτελούμε πρόθυμα με κάθε υπομονή και μακροθυμία, με τη χαρά που Εκείνος θα μας χαρίσει, ενδυναμώνοντάς μας ώστε να γίνουμε σε όλα ευάρεστοι, προκειμένου, αφού βρεθούμε δόκιμοι και άξιοι, να επιτύχουμε την αιώνια σωτηρία εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και πάλι: «Προς κάθε αρέσκεια, σε κάθε έργο αγαθό»· και πάλι: «Ενδυναμούμενοι με κάθε δύναμη»· και πάλι: «Για κάθε υπομονή και μακροθυμία». Διότι η λέξη «κάθε» αποτελεί μαρτυρία υπέρ αυτών που κατορθώνουν κάτι, έστω και αν δεν κατόρθωσαν τα πάντα. Και λέει: «Για να πληρωθείτε», και όχι «για να λάβετε»· διότι είχαν ήδη λάβει· αλλά για να αναπληρωθεί εκείνο που λείπει. Έτσι και ο έλεγχος έγινε ανεπαχθής, και το εγκώμιο δεν τους άφηνε να καταπέσουν και να γίνουν ράθυμοι, όπως θα συνέβαινε εάν ήταν ολοκληρωτικό.

Πώς όμως εννοείται το «προς κάθε αρέσκεια»; «Καρποφορώντας σε κάθε αγαθό έργο και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Θεού». Όπως ακριβώς, λέγει, σας αποκάλυψε τον εαυτό Του αθρόα, και όπως λάβατε τόσο μεγάλη γνώση, έτσι να επιδείξετε και πολιτεία αντάξια της πίστεως· διότι αυτή απαιτεί υψηλή πολιτεία, και πολύ ανώτερη από την παλαιά. Επειδή αυτός που έχει γνωρίσει τον Θεό, και έχει αξιωθεί να είναι δούλος του Θεού, ή μάλλον και υιός, πρόσεξε πόση αρετή χρειάζεται. «Ενδυναμούμενοι με κάθε δύναμη». Εδώ αναφέρεται στους πειρασμούς και τους διωγμούς, λέγοντας: Προσευχόμαστε να πληρωθείτε με δύναμη, ώστε να μην περιπέσετε σε ακηδία, ούτε να απελπιστείτε.

«Σύμφωνα με την ισχύ της δόξας Του». Για να αποκτήσετε, λέει, τέτοια προθυμία, την οποία αρμόζει να χορηγήσει η ισχύς της δόξας Του. «Για κάθε υπομονή και μακροθυμία». Αυτό που λέει είναι το εξής: Προσευχόμαστε θερμά, λέει, ώστε να έχετε ενάρετο βίο, άξιο της πολιτείας σας, και να σταθείτε σταθεροί, όπως είναι φυσικό για εκείνους που έχουν ενδυναμωθεί από τον Θεό. Γι' αυτόν τον λόγο, προς το παρόν δεν θίγει ακόμη τα δόγματα, αλλά ασχολείται με τον τρόπο ζωής, όπου δεν είχε τίποτα να τους προσάψει· και, αφού τους επαίνεσε για όσα έπρεπε, τότε προχωρά στον έλεγχο.

Βʹ. «Καρποφορούντες», λέγει· αυτό αναφέρεται στα έργα. «Ενδυναμούμενοι»· αυτό αναφέρεται στους πειρασμούς. «Εις πάσαν υπομονήν και μακροθυμίαν»· μακροθυμία μεν ο ένας προς τον άλλον, υπομονή δε προς τους έξω. Διότι μακροθυμεί κανείς απέναντι σε εκείνους στους οποίους μπορεί να ανταποδώσει, ενώ υπομένει εκείνους στους οποίους δεν μπορεί να ανταποδώσει. Γι' αυτόν τον λόγο, προκειμένου περί του Θεού ποτέ δεν χρησιμοποιείται η λέξη υπομονή, αλλά σε πολλά σημεία η λέξη μακροθυμία· όπως λέγει και ο ίδιος αυτός ο μακάριος γράφοντας αλλού: «Ή περιφρονείς τον πλούτο της χρηστότητας και της ανοχής και της μακροθυμίας του;». «Εις πάσαν». Όχι τώρα μεν να την έχετε, και αργότερα όχι πλέον. «Με κάθε», λέγει, «σοφία και σύνεση πνευματική». Διότι διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να γνωρίσει κανείς το θέλημά Του. Αν και νόμιζαν ότι κατείχαν το θέλημά Του, εντούτοις η σοφία τους δεν ήταν πνευματική. «Για να περιπατήσετε», λέγει, «αξίως του Κυρίου». Διότι αυτό γίνεται η οδός της άριστης πολιτείας. Επειδή όποιος κατανοήσει βαθιά τη φιλανθρωπία του Θεού —και την κατανοεί, εάν δει τον Υιό να έχει παραδοθεί— θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη προθυμία.

Εξάλλου, δεν προσευχόμαστε μόνο για τούτο, για να μάθετε, αλλά για να το αποδεικνύετε και με τα έργα σας· διότι αυτός που γνωρίζει χωρίς να πράττει, πρόκειται και να τιμωρηθεί. Λέει: «Για να περιπατήσετε»· δηλαδή, πάντοτε, όχι μία φορά, αλλά διαπαντός. Όπως ακριβώς το περπάτημα είναι αναγκαίο για εμάς, έτσι είναι και το να ζούμε ορθά. Και πάντοτε ονομάζει την τέτοια ζωή «περιπατείν», και δικαιολογημένα, δείχνοντας ότι αυτός είναι ο βίος που βρίσκεται μπροστά μας· ενώ ο κοσμικός βίος δεν είναι τέτοιος. Και είναι μεγάλος ο έπαινος. Λέει, «για να περιπατήσετε αξίως του Κυρίου», και «σε κάθε αγαθό έργο», ώστε πάντοτε να προοδεύετε και πουθενά να μη σταματάτε· και μεταφορικά, «καρποφορώντας και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Θεού», ώστε έτσι να δυναμωθείτε σύμφωνα με την ισχύ του Θεού, όσο είναι δυνατόν στον άνθρωπο. «Διά του κράτους Του». Πολλή είναι η παρηγοριά. Δεν είπε «δύναμη», αλλά «κράτος», το οποίο είναι μεγαλύτερο. «Διά του κράτους», λέει, «της δόξας Του»· διότι παντού η δόξα Του κυριαρχεί. Ήδη παρηγόρησε αυτούς που βρίσκονταν υπό ονειδισμό, και πάλι επαναλαμβάνει «να περιπατήσετε αξίως του Κυρίου». Για τον Υιό το λέει αυτό, ότι κυριαρχεί παντού, και στον ουρανό και στη γη, επειδή η δόξα Του βασιλεύει παντού. Δεν λέει απλώς «να δυναμώνεστε», αλλά όπως αρμόζει σε εκείνους που υπηρετούν έναν τόσο ισχυρό Δεσπότη. «Στην επίγνωση του Θεού». Συγχρόνως θίγει και τα λόγια περί γνώσεως· διότι τούτο είναι πλάνη, το να μη γνωρίζει κανείς τον Θεό όπως πρέπει.

Ή ώστε να προοδεύσετε, λέει, στην επίγνωση του Θεού. Διότι, αν εκείνος που δεν γνωρίζει τον Υιό δεν γνωρίζει ούτε τον Πατέρα, ευλόγως υπάρχει ανάγκη της επιγνώσεως· διότι κανένα όφελος δεν υπάρχει στη ζωή χωρίς αυτήν. «Προς κάθε υπομονή και μακροθυμία», λέει, «ευχαριστώντας με χαρά τον Θεό». Έπειτα, σκοπεύοντας να τους παρακαλέσει, δεν αναφέρει τα αγαθά που πρόκειται να τους επιφυλαχθούν, αλλά αυτό μεν το υπαινίχθηκε στην αρχή λέγοντας: «Εξαιτίας της ελπίδας που σας επιφυλάσσεται στους ουρανούς»· εδώ δε υπενθυμίζει τα ήδη υπάρχοντα, διότι αυτά αποτελούν τις αιτίες εκείνων. Και σε πολλά σημεία το κάνει αυτό. Διότι όσα έχουν ήδη συμβεί παρέχουν μεγαλύτερη βεβαιότητα και ελκύουν περισσότερο τον ακροατή. «Με χαρά», λέει, «ευχαριστώντας τον Θεό». Η λογική ακολουθία είναι η εξής: Δεν παύουμε να προσευχόμαστε για εσάς και να ευχαριστούμε για όσα έχουν ήδη προηγηθεί. Βλέπεις πώς εισάγει τον εαυτό του στον λόγο περί του Υιού; Διότι, αν ευχαριστούμε με πολλή χαρά, είναι μεγάλα αυτά που λέγονται.

«Ώστε να πολιτευθείτε επαξίως του Κυρίου, ευαρεστώντας τον σε όλα, καρποφορώντας σε κάθε αγαθό έργο και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Θεού, ενδυναμωνόμενοι με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του, δείχνοντας κάθε υπομονή και μακροθυμία με χαρά.» Διότι αυτή είναι η πνευματική σοφία, από την οποία πηγάζει ο υγιής και πνευματικός βίος. Επειδή η σύνεση εντείνει την προθυμία για τα αγαθά έργα. «Ευχαριστώντας τον Θεό, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς για τη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων μέσα στο φως· ο οποίος μας ελευθέρωσε.» Αποκαλεί Πατέρα μας τον Θεό, σύμφωνα με την υιοθεσία που μας δόθηκε μέσω της πίστης στον Μονογενή· διότι σε όσους τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα του Θεού. «Από την εξουσία του σκότους, και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση, την άφεση των αμαρτιών.» Σκότος είναι η εξουσία του διαβόλου, και μέσα στο σκοτάδι έχει τη δύναμή του, όπως ακριβώς ο κλέφτης τη νύχτα· σε όσους, όμως, δεν παρίσταται το σκότος της κακίας, εναντίον αυτών δεν έχει καμία ισχύ ο διάβολος. Εκείνοι δε που απέφυγαν αυτή την εξουσία, καθίστανται υπό τη βασιλεία του Υιού, μέσω του οποίου επανερχόμαστε στη βασιλεία του Πατρός.

Διότι έχουν γλώσσα σαν δίκοπο σπαθί και ακονισμένο ξυράφι, η οποία σφάζει ψυχές, τις στέλνει στην παγίδα του άδη και στο βάραθρο του σκότους, και τις στερεί από την εν Χριστώ ζωή μέσω των απατηλών και γλυκών τους λόγων. Αυτός δε ο Κύριος ημών και Θεός, ο Ιησούς Χριστός, ο μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού και Πατρός, ο δημιουργός όλης της ορατής και αόρατης κτίσης, ο οποίος καταδέχθηκε υπέρ ημών, λόγω της ανέκφραστης φιλανθρωπίας του, τον θάνατο, όπως ο ίδιος ευδόκησε, και μας ελευθέρωσε με το ίδιο του το αίμα από την εξουσία του σκότους· αυτός ας κρατήσει το δεξί σας χέρι, ας σας οδηγήσει στον φόβο του, και ας σας γεμίσει με την επίγνωση του θελήματός του, με κάθε πνευματική σοφία και σύνεση, και ας σας παρακινήσει να πορευθείτε με τρόπο αντάξιό του, καρποφορώντας σε κάθε αγαθό έργο, και αυξανόμενοι στην επίγνωση της αλήθειάς του, και ας σας δυναμώσει με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του για κάθε οικοδομή και μακροθυμία· και αφού σας διαφυλάξει να συναγωνίζεστε με χαρά και ευχαριστία για το ευαγγέλιο της χάριτός του, ας σας αξιώσει της μερίδας των αγίων στο φως, με τις ευχές και ικεσίες της πανενδόξου Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας, και όλων των αγίων. Αμήν.

Διότι, ζώντας κατ' αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσαμε να φτάσουμε στην εκπλήρωση των θείων επαγγελιών με αγαθή ελπίδα, «να γεμίσουμε από την επίγνωση του θελήματός του με κάθε πνευματική σοφία και σύνεση, καρποφορώντας και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Κυρίου, ενδυναμωνόμενοι με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του, για κάθε οικοδομή και μακροθυμία με χαρά, ευχαριστώντας τον Πατέρα, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς για τη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων στο φως». Σαφής δε απόδειξη αυτής της χάριτος είναι η εκούσια και μετ' ευνοίας συμπαράσταση προς τον συνάνθρωπο, έργο της οποίας είναι το να περιθάλπουμε κατά δύναμιν, σαν να είναι ο ίδιος ο Θεός, τον κάθε άνθρωπο που έχει οποιαδήποτε ανάγκη από τη δική μας βοήθεια, και να μην τον αφήνουμε απεριποίητο και απρονόητο, αλλά με την πρέπουσα προθυμία να αποδεικνύουμε έμπρακτα ότι είναι ζωντανή μέσα μας η διάθεση προς τον Θεό και τον πλησίον. Διότι το έργο αποτελεί απόδειξη της διαθέσεως. Επειδή τίποτε δεν είναι ούτε τόσο εύκολο για την επίτευξη της δικαιοσύνης, ούτε τόσο κατάλληλο για τη θέωση —για να εκφραστώ έτσι—, δηλαδή την εγγύτητα προς τον Θεό, όσο το έλεος που προσφέρεται εκ ψυχής προς τους έχοντες ανάγκη με ευχαρίστηση και χαρά. Διότι ο Λόγος υπέδειξε ως Θεό αυτόν που έχει ανάγκη ευεργεσίας: «Εφόσον το κάνατε, λέει, σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα».

Ας μην απομακρυνθούμε, λοιπόν, από την αγία Εκκλησία του Θεού, η οποία περιέχει τόσα μυστήρια της σωτηρίας μας μέσα από την αγία διάταξη των θείων συμβόλων που τελούνται σε αυτήν. Μέσα από αυτά η Εκκλησία, αναδημιουργώντας κατά Χριστόν τον καθένα από εμάς που πολιτεύεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ανάλογα με τις δυνάμεις του, φέρνει σε φανέρωση το χάρισμα της υιοθεσίας που δόθηκε μέσω του αγίου βαπτίσματος εν Αγίω Πνεύματι, καθώς αυτό τελειοποιείται κατά Χριστόν. Αντίθετα, με κάθε δύναμη και προθυμία ας παραστήσουμε τους εαυτούς μας άξιους των θείων χαρισμάτων, ευαρεστώντας τον Θεό μέσω αγαθών έργων, και μη ζώντας όπως τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό, παραδομένοι στο πάθος της επιθυμίας, αλλά όπως λέει ο άγιος απόστολος: Νεκρώνοντας τα μέλη μας που βρίσκονται στη γη, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία, και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας. Αφού αποβάλουμε κάθε οργή και θυμό και αισχρολογία και ψεύδος, και, για να το πω σύντομα, ολόκληρο τον παλαιό άνθρωπο που φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες, μαζί με τις πράξεις και τις επιθυμίες του, ας περπατήσουμε επάξια ενώπιον του Θεού που μας κάλεσε στη δική του βασιλεία και δόξα, ντυμένοι με σπλάχνα οικτιρμού, καλοσύνη, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία —δείχνοντας ανοχή ο ένας στον άλλον με αγάπη και συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, εάν κάποιος έχει παράπονο εναντίον κάποιου, όπως ακριβώς και ο Χριστός μάς συγχώρεσε— και πάνω από όλα αυτά ας ντυθούμε τον σύνδεσμο της τελειότητας, την αγάπη και την ειρήνη, στην οποία και κληθήκαμε σε ένα σώμα, και, για να το πω συνοπτικά, τον νέο άνθρωπο που ανακαινίζεται προς πλήρη επίγνωση σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε. Διότι, εάν ζούμε με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσουμε να φτάσουμε στην εκπλήρωση των θείων επαγγελιών με αγαθή ελπίδα, και να γεμίσουμε από την επίγνωση του θελήματός του με κάθε σοφία και πνευματική σύνεση, καρποφορώντας και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Κυρίου, ενδυναμωμένοι με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του, για κάθε οικοδομή και μακροθυμία, ευχαριστώντας με χαρά τον Πατέρα, ο οποίος μας έκανε άξιους να συμμετάσχουμε στη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων μέσα στο φως.

Προπάντων, λοιπόν, οφείλουμε να προτιμούμε τις θλίψεις, τις στενοχώριες και τις ύβρεις, εμείς που θέλουμε να ευαρεστούμε τον Θεό, ώστε να αξιωθούμε να ζήσουμε μαζί Του σε όλους τους αιώνες· διότι ποιος είναι άξιος να πεινάσει, να γυμνητεύσει για τον Κύριο και να χαίρεται με αυτά; Μακάριος είναι ένας τέτοιος άνθρωπος, όντως μακάριος, διότι έχει αποκτήσει μεγάλη παρρησία ενώπιον του Θεού. Διότι ο Κύριος θέλει να δοκιμαστείς σε αυτά, για να φανεί εάν μέσα στις θλίψεις δεν Τον λησμονείς. Όπως λέγει: «Εις πάσαν υπομονήν και μακροθυμίαν μετά χαράς», και αλλού: «Θλίψεις και ανάγκαι εύροσάν με, αι εντολαί σου μελέτη μου»· αυτή είναι η άθληση, με αυτήν ευαρεστείται ο Θεός. Οι περισσότεροι όμως από τους ανθρώπους, που επιθυμούν βέβαια να ευαρεστούν τον Θεό, εξαιτίας της στερήσεως της αληθινής γνώσεως, κοπιάζουν μόνο με τη σάρκα. Όμως ο άνθρωπος του Θεού πρέπει να αγωνίζεται με τη διάνοια, με τους λογισμούς και με την εσωτερική κρυφή προαίρεση, γεγονός που συνιστά τον αληθινό αγώνα ενώπιον του Θεού, δηλαδή τον αγώνα της ψυχής απέναντι στους αόρατους λογισμούς των πονηρών δυνάμεων. Διότι, όπως λέγει: «Δεν είναι η πάλη μας προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές και τις εξουσίες». Επειδή τα πνευματικά όντα της πονηρίας τυγχάνουν αόρατα και ασώματα σε σχέση με τα ορατά πράγματα· παρομοίως και η ψυχή είναι αόρατη και ασώματη σε σχέση με την παχύτητα των σωμάτων. Αόρατος, λοιπόν, και ασώματος πρέπει να είναι ο αγώνας και η άθληση μέσα στον εσωτερικό άνθρωπο.

Διότι πρέπει ο καθένας, όπως ακριβώς πιέζει και εξαναγκάζει τον εαυτό του στην προσευχή, όταν δεν το θέλει η καρδιά του, το ίδιο να κάνει και ως προς την εμπιστοσύνη στον Θεό, το ίδιο και στην ταπεινοφροσύνη, το ίδιο στην αγάπη, το ίδιο στην πραότητα, στην ακεραιότητα και την απλότητα, το ίδιο «σε κάθε υπομονή και μακροθυμία», σύμφωνα με το γεγραμμένο «με χαρά»· έτσι να βιάζει τον εαυτό του στο να τον εξουθενώνει και να τον θεωρεί φτωχό και έσχατο από όλους, έτσι και στο να μη λέει λόγια ανώφελα, αλλά πάντοτε να μελετά τα του Θεού και να τα εκφράζει με το στόμα και την καρδιά του, έτσι και στο να μην οργίζεται και να φωνάζει, σύμφωνα με το ρητό: «κάθε πικρία και οργή και κραυγή ας αφαιρεθεί από εσάς μαζί με κάθε κακία».

Διότι πρέπει ο καθένας, όπως ακριβώς βιάζει και πιέζει τον εαυτό του στην προσευχή, ακόμα και όταν η καρδιά του δεν το θέλει, έτσι να βιάζει τον εαυτό του και στην εμπιστοσύνη στον Θεό, και στην ταπεινοφροσύνη, και στην αγάπη, και στην πραότητα, και στην ακεραιότητα και την απλότητα, και έτσι «σε κάθε υπομονή και μακροθυμία» σύμφωνα με το γραμμένο. Έτσι να βιάζει τον εαυτό του στο να καταφρονείται και να θεωρεί τον εαυτό του χειρότερο και έσχατο από όλους. Έτσι να βιάζει τον εαυτό του στο να μη μιλάει για πράγματα που δεν είναι ωφέλιμα, αλλά πάντοτε να μελετά και να ομιλεί για τα έργα του Κυρίου και με το στόμα και με την καρδιά. Έτσι να βιάζει τον εαυτό του στο να μην οργίζεται και να μην κραυγάζει, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «κάθε πικρία και οργή και κραυγή ας αφαιρεθεί από εσάς, μαζί με κάθε κακία». Και σε όλους τους τρόπους του Κυρίου, σε κάθε άσκηση αρετής και σε αγαθή και καλή πολιτεία, σε κάθε συμπεριφορά αγαθότητας, σε κάθε ταπεινοφροσύνη και πραότητα, και στο να μην υπερηφανεύεται και να μην υψηλοφρονεί και να μη φουσκώνει από εγωισμό και να μην καταλαλεί εναντίον κανενός, σε όλα αυτά οφείλει να βιάζει τον εαυτό του εκείνος που θέλει να προκόψει και να γίνει ευάρεστος στον Χριστό. Ώστε, βλέποντας ο Κύριος την προαίρεση και την προθυμία του να βιάζει και να οδηγεί με κόπο τον εαυτό του σε κάθε απλότητα και αγαθότητα και ταπεινοφροσύνη και αγάπη και προσευχή, να του δώσει ολόκληρο τον εαυτό Του, ενεργώντας ο Ίδιος αληθινά και καθαρά όλα αυτά μέσα του, χωρίς κόπο και χωρίς βία, πράγματα τα οποία προηγουμένως ούτε με βία δεν μπορούσε να τηρήσει εξαιτίας της αμαρτίας που κατοικούσε μέσα του.

Αλλά όμως «δεν είναι άξια λόγου τα παθήματα του παρόντος καιρού μπροστά στη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». Γι' αυτό, «ενδυναμωνόμενοι με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος» της πίστεως και της ελπίδας μας, ας αγωνιστούμε να νικήσουμε τον πόλεμο, να διαλύσουμε τις δαιμονικές μεθοδείες, μιμούμενοι εκείνους που τρέχουν στο στάδιο, οι οποίοι αγωνίζονται τόσο έντονα και τρέχουν τόσο γρήγορα, ώστε στο τέλος του δρόμου λαχανιάζουν και εξαντλούνται υπερβολικά. Αλλά για εκείνους μεν ο δρόμος διαρκεί μία ημέρα, και το στεφάνι είναι φθαρτό· για εμάς δε διαρκεί σε όλη μας τη ζωή, γι' αυτό και το στεφάνι είναι άφθαρτο, και τα έπαθλα αιώνια· τα οποία είθε να αξιωθούμε όλοι να επιτύχουμε, ολοκληρώνοντας με γενναιότητα τον δρόμο εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.