Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 1:13

Γι' αυτό και ο Παύλος αναφωνεί λέγοντας: Ότι μας λύτρωσε από το σκότος και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του. Και το ότι ο Υιός είναι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα στον Υιό, αυτό ακριβώς σημαίνει το να είναι Υιός του Θεού, εκείνος που έχει γεννηθεί από τον Θεό, που είναι Θεός κατά τη φύση, όπως ακριβώς ο Πατέρας, και ο οποίος φανερώνει την πατρική μορφή μέσα στον εαυτό του, και φανερώνεται στην πατρική υπόσταση.

Σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία. Όπως ακριβώς άλλοτε ο Ισραήλ, λαμβάνοντας αισθητές σάλπιγγες, σάλπιζε κατά τη νεομηνία, επειδή ο Θεός είχε δώσει αυτήν την εντολή, και ως μαρτυρία της απελευθέρωσής τους από τη δουλεία της Αιγύπτου· έτσι και ο νέος λαός, χρησιμοποιώντας την ευαγγελική σάλπιγγα, της οποίας ο φθόγγος εξήλθε σε ολόκληρη τη γη, προστάζεται να σαλπίζει κατά τις νεομηνίες, δηλαδή κατά την ανακαίνιση του νου του· ομολογώντας και μαρτυρώντας και αυτός ότι πράγματι τον ελευθέρωσε από τη νοητή Αίγυπτο, δηλαδή από την εξουσία του σκότους.

Ο δε απόστολος, βλέποντας ότι το χέρι, η σοφία και ο Λόγος είναι ο ίδιος ο Υιός, λέει: «Αφού ο Θεός μίλησε παλιά στους πατέρες μέσω των προφητών με πολλούς και διάφορους τρόπους, σε αυτές τις έσχατες ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού, τον οποίο έθεσε κληρονόμο των πάντων, μέσω του οποίου δημιούργησε και τους αιώνες», και πάλι: «ένας είναι ο Κύριος, ο Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, και εμείς υπάρχουμε μέσω αυτού». Γνωρίζοντας πάλι ότι ο Λόγος, η Σοφία και ο Υιός είναι ο ίδιος η εικόνα του Πατέρα, λέει στην προς Κολοσσαείς επιστολή: «ευχαριστώντας τον Θεό και Πατέρα, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς να έχουμε μερίδιο στην κληρονομιά των αγίων μέσα στο φως· αυτός μας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του αγαπημένου του Υιού, στο πρόσωπο του οποίου έχουμε την απολύτρωση, δηλαδή την άφεση των αμαρτιών· αυτός είναι η εικόνα του αόρατου Θεού, ο πρωτότοκος όλης της δημιουργίας, διότι σε αυτόν κτίστηκαν τα πάντα, όσα βρίσκονται στους ουρανούς και όσα βρίσκονται στη γη, τα ορατά και τα αόρατα, είτε θρόνοι είτε κυριότητες είτε αρχές είτε εξουσίες, τα πάντα έχουν κτιστεί μέσω αυτού και γι' αυτόν, και ο ίδιος υπάρχει πριν από τα πάντα, και τα πάντα συγκρατούνται σε αυτόν». Διότι, όπως ακριβώς μέσω του Λόγου, έτσι και επειδή αυτός είναι η εικόνα Του, σε αυτόν κτίστηκαν τα πάντα. Έτσι λοιπόν, όποιος σκέφτεται με αυτόν τον τρόπο για τον Κύριο, δεν θα σκοντάψει στον λίθο του προσκόμματος, αλλά αντίθετα θα πορευτεί προς τη λάμψη, αντικρίζοντας το φως της αλήθειας.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΞΖʹ. Πώς οφείλει να είναι η ψυχή, η οποία αξιώθηκε να αφοσιωθεί στο έργο του Θεού; ΑΠΑΝΤΗΣΗ. Τέτοια σαν εκείνη που έλεγε: Ποια είμαι εγώ, Κύριέ μου, Κύριε, και ποιος είναι ο οίκος μου, ώστε να με αγαπήσεις; Εκπληρώνοντας το γεγραμμένο: Ευχαριστώντας τον Πατέρα, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς να μετάσχουμε στη μερίδα του κλήρου των αγίων μέσα στο φως· αυτός μας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του.

Διότι Αυτός, αφού έδεσε τον ισχυρό, άρπαξε τα σκεύη του, δηλαδή εμάς, τους οποίους εκείνος είχε καταχραστεί για κάθε πονηρή ενέργεια· και μας κατέστησε σκεύη εύχρηστα για τον Δεσπότη, καταρτισμένους για κάθε αγαθό έργο χάρη στην προετοιμασία που επιτέλεσε σε εμάς. Έτσι αποκτήσαμε δι' Αυτού την προσαγωγή προς τον Πατέρα, έχοντας μεταστεί από την εξουσία του σκότους «στη μερίδα του κλήρου των αγίων μέσα στο φως». Ας μην εκλαμβάνουμε, λοιπόν, την οικονομία που επιτελέστηκε διά του Υιού ως καταναγκαστική υπηρεσία που πηγάζει από δουλική ταπεινότητα, αλλά ως εκούσια μέριμνα, η οποία ενεργείται με αγαθότητα και ευσπλαχνία, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατρός, για το ίδιο Του το πλάσμα. Διότι έτσι θα ορθοτομήσουμε την ευσέβεια, μαρτυρώντας ότι κατέχει τέλεια δύναμη σε όλα όσα επιτελεί, και χωρίς πουθενά να Τον διαχωρίζουμε από το πατρικό βούλημα.

Αυτή λοιπόν είναι η γλώσσα της παιδείας, και το χάρισμα του να γνωρίζει κανείς πότε πρέπει να πει λόγο. Λένε δε ότι αυτά έχουν τεθεί και το πρωί, δηλαδή στον νου και στην καρδιά ως διαύγεια της ημέρας, ως έλλαμψη θείου και νοητού φωτός, ως ανατολή του εωσφόρου. Και αυτό πάλι θα το κατανοήσουμε από τον μακάριο Παύλο που έχει γράψει τα εξής: «Ευχαριστώντας τον Θεό και Πατέρα, ο οποίος μας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέστησε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του μέσα στο φως.» Διότι ο θεός του αιώνος τούτου ετύφλωσε τα νοήματα των απίστων, ώστε να μην ακτινοβολήσει μέσα τους ο φωτισμός του Ευαγγελίου του Χριστού. Σε εμάς όμως ανέτειλε ο ήλιος της δικαιοσύνης, που περιλάμπει τον νου με το θείο φως, ώστε και να είμαστε και να ονομαζόμαστε υιοί φωτός και ημέρας. Έπειτα λέει: Μου προσέθεσε αυτί για να ακούω, και η παιδεία του Κυρίου ανοίγει τα αυτιά μου. Διότι, αφού αποδεχθήκαμε την πίστη στον Χριστό και πλουτίσαμε με τον δικό του φωτισμό, αποκτήσαμε προσθήκη αυτιού, δηλαδή δύναμη ακοής ασυνήθιστη σε σχέση με παλαιότερα. Επειδή οι Ιουδαίοι, διαβάζοντας τον νόμο, δεν ξεπερνούν τη σκιά, αλλά παραμένουν προσκολλημένοι στους γυμνούς και μόνο τύπους.

Έτσι θα κατανοήσεις και τα εξής, δηλαδή, «Με μικρό θυμό απέστρεψα το πρόσωπό μου από εσένα, και με αιώνιο έλεος θα σε ελεήσω»· διότι βραχύς και περιορισμένος είναι ο καιρός της οργής, σε σύγκριση με το μέγεθος της ατελεύτητης φιλανθρωπίας που μας δόθηκε από τον Θεό· ο οποίος, βεβαίως, μας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης Του εν φωτί. Και ως μέγα έλεος θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί αυτό που δόθηκε μέσω του Χριστού, το οποίο απαλλάσσει από κάθε ρύπο, απομακρύνει από την κόλαση και την καταδίκη, επαναφέρει στην οικειότητα με Αυτόν μέσω του αγιασμού, στεφανώνει με τα καυχήματα της υιοθεσίας, και καθιστά κληρονόμους της βασιλείας των ουρανών. <«Από το ύδωρ επί του Νώε ισχύει αυτό για εμένα· διότι ορκίστηκα σε αυτόν εκείνον τον καιρό για τη γη, ότι δεν θα οργιστώ πλέον εναντίον σου, ούτε με την απειλή εναντίον σου θα μετατοπιστούν τα όρη, και οι λόφοι δεν θα μετακινηθούν».

Δεν θα ήταν άστοχο, ακόμη κι αν σε κάποιον φαινόταν σωστό, να κάνει τον λόγο κατά κάποιον τρόπο γενικό. Διότι, επειδή εμείς οι επί της γης έχουμε εκπέσει από τη βασιλεία του Θεού, ετοιμάζοντας για τους εαυτούς μας έναν ξένο ζυγό και αναγνωρίζοντας ως δεσπότη αυτόν που δεν είναι εκ φύσεως δεσπότης, αλλά μάλλον αλαζόνας και αποστάτης, εννοώ δηλαδή τον σατανά, περιπέσαμε σε κάθε είδους κακό. Όμως, όπως είπα προηγουμένως, ευδόκησε ο Θεός και Πατέρας «να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό, και αυτά που είναι στους ουρανούς και αυτά που είναι πάνω στη γη», και «μάς ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους, και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του μέσα στο φως». Απευθύνει λοιπόν τον λόγο προς τη Βηθλεέμ, δηλαδή τον οίκο του Εφραθά. Και η μεν περιοχή ονομάζεται Εφραθά, ενώ η Βηθλεέμ είναι η μικρή πόλη, δηλαδή το χωριό στην περιοχή, από όπου κατάγονταν ο Ιεσσαί και ο Δαβίδ, και βεβαίως και η ίδια η αγία Παρθένος, η οποία γέννησε για εμάς το θείο βρέφος, τον δικό της υιό, τον Ιησού, «του οποίου η εξουσία εναποτέθηκε στον ώμο του, και το όνομά του καλείται Άγγελος της μεγάλης βουλής».

Άλλο. «Ευχαριστώντας τον Θεό και Πατέρα, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς να συμμετάσχουμε στη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων μέσα στο φως, αυτός που μας γλίτωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση και την άφεση των αμαρτιών.» Ολόκληρη τη φύση των δημιουργημάτων η θεία Γραφή την υποτάσσει στον κανόνα της δουλείας προς τον Θεό, λέγοντας ότι «Τα σύμπαντα είναι δούλα σου». Μόνο δε στον Θεό διατήρησε το βασιλικό αξίωμα ως εξαιρετικό προνόμιο, ανακράζοντας συναφώς: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς μου και ο Θεός μου», καθώς στο πρόσωπο εκείνου που είναι κατά φύση βασιλιάς συνεπάγεται πάντοτε το να είναι και Θεός.

Στην προς Κολοσσαείς επιστολή: Ευχαριστούμε τον Θεό και Πατέρα, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς για τη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων στο φως, ο οποίος μας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέστησε στη βασιλεία της αγάπης του Υιού του, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση, την άφεση των αμαρτιών, ο οποίος είναι εικόνα του αόρατου Θεού, πρωτότοκος όλης της κτίσεως.

Προς δε τον Υιό αναφέρει: «Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνα· ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου.» Αυτός σας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και σας μετέφερε στη βασιλεία της αγάπης του Υιού Του, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση, την άφεση των αμαρτιών, και ο οποίος είναι η εικόνα του αόρατου Θεού.

Ως βοηθό μου στον λόγο θα πάρω και πάλι τον θεσπέσιο Παύλο, ο οποίος έγραψε τα εξής: «Ευχαριστώντας τον Θεό και Πατέρα, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς να μετέχουμε στη μερίδα της κληρονομίας των αγίων στο φως, αυτόν που μας γλίτωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του αγαπημένου του Υιού, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση, την άφεση των αμαρτιών, ο οποίος είναι εικόνα του αόρατου Θεού, πρωτότοκος όλης της κτίσεως, διότι σε αυτόν κτίστηκαν τα πάντα, και αυτά που είναι στους ουρανούς και αυτά που είναι πάνω στη γη, τα ορατά και τα αόρατα, είτε Θρόνοι, είτε Κυριότητες, είτε Αρχές, είτε Εξουσίες, τα πάντα κτίστηκαν δι' αυτού και για αυτόν, και αυτός υπάρχει πριν από όλα, και τα πάντα συγκρατούνται σε αυτόν, και αυτός είναι η κεφαλή του σώματος της Εκκλησίας, αυτός που είναι η αρχή, ο πρωτότοκος από τους νεκρούς, ώστε να γίνει αυτός πρώτος σε όλα, διότι σε αυτόν ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα, και δι' αυτού να συμφιλιώσει τα πάντα με τον εαυτό του, φέρνοντας την ειρήνη με το αίμα του σταυρού του, είτε σε αυτά που είναι πάνω στη γη, είτε σε αυτά που είναι στους ουρανούς.» Ιδού, λοιπόν, πάλι ολοφάνερα λέει ότι δι' αυτού και για αυτόν κτίστηκαν τα πάντα, και βέβαια ότι υπάρχει πριν από όλα, και ότι τα πάντα συγκρατούνται σε αυτόν, και λέει ότι αυτός είναι ο πρωτότοκος από τους νεκρούς, ο οποίος έφερε την ειρήνη με το αίμα του τόσο σε αυτά που είναι στους ουρανούς όσο και σε αυτά που είναι πάνω στη γη.

Είπε και σε άλλο σημείο ο ψαλμός: δεν γνώρισαν, ούτε κατανόησαν· πορεύονται μέσα στο σκοτάδι· διότι η άγνοια είναι τόπος φυλακής, που δεσμεύει εύκολα την ψυχή. Και ο απόστολος Παύλος έχει πει ότι ο Θεός μάς μετέφερε από την εξουσία του σκότους στη βασιλεία του Υιού Του· διότι η ανθρωπότητα ήταν σαν να είχε εγκλωβιστεί στο σκοτάδι εξαιτίας της άγνοιας περί της θεότητος.

Η μομφή στρέφεται κατά της αμαρτίας, διότι πολλές φορές τέτοια πράγματα έχουν ανατρέψει τη διάνοια. Κάνουν παράλληλα τον λογισμό να σκοτοδινιάζει μέσα στο σκοτάδι, επειδή επικάθονται στα μάτια της ψυχής και, σαν πολλά εκκρίματα κακίας, μολύνουν αυτόν που τα έχει. Πρόσεχε να μην επιπλέεις στα νερά σαν τα ψαροφάγα πτηνά· διότι, όντας διφυή, κρίνονται ακάθαρτα. Εάν παραμείνεις σε αυτή την απορία, θα καταλήξεις να περιπλανιέσαι στο σκοτάδι και θα γίνεις ψάρι που λεηλατείται από τους δαίμονες. Διότι είπε ο Ιώβ: ο δράκοντας βασιλεύει σε όλα όσα βρίσκονται μέσα στα νερά. Ο Μωυσής διακήρυξε ότι τα ζώα που βρίσκονται μέσα στα νερά είναι στο σκοτάδι, επειδή δεν τα φωτίζει το φως της ημέρας και ο ήλιος. Είπε ότι αυτά βρίσκονται κάτω από τη γη, επειδή κατοικούν σε έναν αφώτιστο τόπο. Εύλογα, λοιπόν, λέγει ο Θεός ότι βασιλεύει σε όλα όσα βρίσκονται μέσα στα νερά, υποδηλώνοντας ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται στο σκοτάδι είναι υπό την εξουσία του. Ο απόστολος Παύλος είπε ότι ο Θεός μάς μετέφερε από την εξουσία του σκότους στη βασιλεία του Υιού Του, μέσα στο φως. Έτσι, λοιπόν, ας περιπατήσουμε με ευσχημοσύνη όπως την ημέρα, και ας μετανοήσουμε για όσα αμαρτήσαμε, ώστε να μην είμαστε πλέον άθλιοι υποπίπτοντας σε αυτά. Ας υποβάλουμε τους εαυτούς μας σε στύψη μετανοώντας, για να μην αποβάλουμε τη χάρη της συγχώρησης σαν αληθινή βαφή. Στύψη είναι η επιμελής αποβολή των αντιθέτων. Διότι έτσι το χρώμα που προστίθεται σε εμάς, αφού εντυπωθεί βαθιά στις ψυχές μας, δεν θα φύγει ποτέ.

Τον ονομάζει δε ο απόστολος και «Υιό της αγάπης»· «ο οποίος μας ελευθέρωσε», λέει, «από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του». Και εκείνοι που φλυαρούν εδώ, μη κατανοώντας τη φράση, ισχυρίζονται ότι ο Υιός είναι [Υιός] κατά προκοπήν της αγάπης του Θεού. Και δεν γνωρίζουν οι αμαθείς την αντιπαραβολή του λόγου· διότι σε άλλο σημείο λέει ο απόστολος ότι «ο Θεός μας αγάπησε εν Χριστώ». Διότι αληθινά ο Μονογενής είναι αγαπητός Υιός, επειδή αγάπη είναι ο Πατέρας, αγάπη και ο Υιός, επειδή είναι αγάπη που προέρχεται από αγάπη. Είναι, λοιπόν, Υιός της αγάπης για εμάς και για τον εαυτό του, διότι στο πρόσωπό Του μας αγάπησε και παρέδωσε τον μονογενή του Υιό υπέρ ημών. Ούτε, λοιπόν, κουράζεται όταν δημιουργεί ούτε υφίσταται πάθος όταν γεννά. Και ας μη συσσωρεύουν μάταια βλασφημίες στον εαυτό τους. Διότι, εάν ο Υιός είναι κτιστός, δεν είναι προσκυνητός, σύμφωνα με τον δικό τους ισχυρισμό. Επειδή είναι μωρία να προσκυνά κανείς την κτίση και να αθετεί την πρώτη εντολή που λέει: «Άκουε, Ισραήλ, Κύριος ο Θεός σου, είναι ένας Κύριος». Δεν είναι, επομένως, κτιστός ο άγιος Λόγος, διότι είναι προσκυνητός. Τον προσκύνησαν οι μαθητές, τον προσκυνούν οι άγγελοι στον ουρανό· διότι λέει: «και ας τον προσκυνήσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού» και «θα σε λατρέψω, Κύριε, η ισχύς μου».

Διότι, επειδή το θείο δεν είναι ούτε αρσενικό ούτε θηλυκό (πώς άλλωστε θα μπορούσε να νοηθεί κάτι τέτοιο για τη θεότητα, από τη στιγμή που ούτε σε εμάς τους ανθρώπους δεν παραμένει αυτό στο διηνεκές, αλλά, όταν γίνουμε όλοι ένα εν Χριστώ, απεκδυόμαστε τα σημάδια αυτής της διαφοράς μαζί με ολόκληρο τον παλαιό άνθρωπο;), για τον λόγο αυτόν κάθε όνομα που χρησιμοποιείται ισοδυναμεί με την υπόδειξη της άρρητης φύσης, χωρίς η σημασία του θηλυκού ή του αρσενικού να μολύνει την ακήρατη φύση. Γι' αυτό στο μεν Ευαγγέλιο λέγεται ότι ο Πατέρας ετοιμάζει τους γάμους για τον Υιό, και ο προφήτης λέει προς τον Θεό ότι «Έθεσες επί της κεφαλής αυτού στέφανο από πολύτιμο λίθο», ενώ εδώ αναφέρει ότι ο στέφανος τοποθετείται στον νυμφίο από τη μητέρα του. Επειδή, λοιπόν, ένας είναι ο γάμος και μία η νύμφη, και από έναν τοποθετείται ο στέφανος στον νυμφίο, δεν υπάρχει απολύτως καμία διαφορά είτε αποκαλεί κανείς τον Μονογενή Θεό Υιό του Θεού, είτε υιό της αγάπης Του κατά τη φωνή του Παύλου, αφού, με οποιοδήποτε από τα δύο ονόματα, είναι μία η δύναμη που τον στολίζει ως νυμφίο για τη δική μας συνοίκηση. «Εξέλθετε, λοιπόν», λέει η νύμφη προς τις νεάνιδες, «και γίνετε θυγατέρες της Σιών», ώστε από υψηλή σκοπιά (διότι έτσι ερμηνεύεται η λέξη Σιών) να μπορέσετε να δείτε το θαυμαστό θέαμα, τον νυμφίο να φέρει τον στέφανο.

Απέναντι σε αυτούς, λοιπόν, τα πνεύματα της πονηρίας αποτελούν εξουσίες, επειδή έχουν υποταχθεί σε αυτά με τη θέλησή τους. Εμείς όμως, αν απλώς είμαστε νηφάλιοι και υψώσουμε το βλέμμα του νου προς τον Δεσπότη που μας λύτρωσε από την πικρή δουλεία του διαβόλου και είμαστε προσηλωμένοι σε Αυτόν θεωρώντας τον ως πάντοτε παρόντα, δεν θα φοβηθούμε, σύμφωνα με τον ψαλμωδό, «από βέλος που πετάει την ημέρα, από πράγμα που διαπορεύεται στο σκοτάδι, από συμφορά και από το μεσημβρινό δαιμόνιο», αλλά, καθώς αυτά θα επιχειρήσουν να μας πλησιάσουν, θα πέσουν, δεν θα μας εγγίσουν ούτε θα μας κλονίσουν από τη σταθερότητα και την ασφάλεια της αρετής, όπως ακριβώς λέει και ο ίδιος ο ψαλμωδός για τον εαυτό του: «έβλεπα διαρκώς τον Κύριο ενώπιόν μου, διότι βρίσκεται στα δεξιά μου, για να μην κλονιστώ». Εάν λοιπόν και εμείς Τον έχουμε διαρκώς ενώπιόν μας, πότε υμνώντας, πότε ικετεύοντας και άλλοτε ευχαριστώντας Τον ανάλογα με τις δυνάμεις μας, τότε θα πιάσει και τον καθένα από το δεξί χέρι, θα μας οδηγήσει με το θέλημα και τη δύναμή Του, θα μας λυτρώσει από την εξουσία του σκότους και θα μας αποκαταστήσει στη βασιλεία Του, χαρίζοντάς μας ζωή άφθαρτη και αιώνια.

Όταν ο Ιησούς τους έλεγε: «Πηγαίνετε στο απέναντι χωριό»· διότι τους απέστειλε σε όλη την οικουμένη των εθνών, επειδή μέχρι τότε ήταν αντίθετοι προς την πιστή εκκλησία που προερχόταν από τον λαό. Διότι στον κατάλληλο καιρό τους απέστειλε «στο απέναντι χωριό» των εθνών· επειδή ήταν έτοιμο να δεχθεί τους προαναφερθέντες δύο χορούς των αποστόλων και των προφητών. «Και να φέρετε προς αυτόν το πουλάρι», τα οποία είναι τα έθνη, για να επιβιβαστεί και να βασιλεύσει σε αυτά, όπως λέει ο ψαλμωδός: «Εβασίλευσε ο Θεός επί των εθνών, ο Κύριος κάθεται επί του αγίου θρόνου του». «Πάνω στο οποίο κανένας άνθρωπος δεν έχει καθίσει ποτέ»· διότι ούτε Θεό είχαν να τα επιβαίνει και να βασιλεύει σε αυτά, ούτε νόμο ούτε προφήτες. «Αφού το λύσετε», λέει, «φέρτε το σε μένα»· διότι οι απόστολοι έλυσαν τα έθνη από το σκοτάδι, δηλαδή από την άγνοια του Θεού, από την πλάνη, από την αμαρτία, από τη δουλεία του αλλοτρίου, από «την εξουσία του σκότους», «του άρχοντα αυτού του αιώνα». Και τα οδήγησαν προς τον Κτίστη και Δημιουργό τους, τον Κύριο.

Διότι κανείς δεν επιδεικνύει τέτοια πολιτεία ώστε να αξιωθεί τη βασιλεία, αλλά τα πάντα αποτελούν δική Του δωρεά. Γι' αυτό λέγει: «Όταν κάνετε όλα όσα σας έχουν διαταχθεί, να λέτε ότι: Αχρείοι δούλοι είμαστε· διότι κάναμε εκείνο που οφείλαμε να κάνουμε». Στη μερίδα του κλήρου των αγίων μέσα στο φως· δηλαδή, στη γνώση. Μου φαίνεται δε ότι ομιλεί ταυτοχρόνως και για τα παρόντα και για τα μέλλοντα. Έπειτα δεικνύει εκείνα των οποίων αξιωθήκαμε. Διότι δεν είναι μόνο αυτό το θαυμαστό, το ότι δηλαδή αξιωνόμαστε τη βασιλεία, αλλά πρέπει να προστεθεί και το ποιοι ήμασταν· διότι δεν είναι το ίδιο πράγμα. Αυτό ακριβώς κάνει και στην προς Ρωμαίους επιστολή, λέγοντας: «Διότι με δυσκολία θα πέθαινε κανείς για χάρη ενός δικαίου· αν και για τον αγαθό ίσως κάποιος και να τολμούσε να πεθάνει». «Αυτός μας ελευθέρωσε», λέγει, «από την εξουσία του σκότους».

Δικό του είναι το παν, και το να δώσει αυτά και εκείνα· διότι πουθενά δεν υπάρχει δικό μας κατόρθωμα. «Από την εξουσία του σκότους», λέει· δηλαδή, από την πλάνη, από την τυραννία του διαβόλου. Δεν είπε απλώς «του σκότους», αλλά «της εξουσίας»· διότι είχε μεγάλη εξουσία πάνω μας και μας κατακρατούσε. Διότι είναι βαρύ ακόμη και το να βρίσκεται κανείς απλώς υπό την κυριαρχία του διαβόλου· το να βρίσκεται όμως και υπό την απόλυτη εξουσία του, αυτό είναι βαρύτερο. «Και μας μετέστησε», λέει, «στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του». Επομένως, δεν έδειξε τη φιλανθρωπία του μόνο με την απαλλαγή μας από το σκότος. Μέγα, βεβαίως, είναι και το να μας απαλλάξει από το σκότος· το να μας εισαγάγει όμως και σε βασιλεία, είναι πολύ μεγαλύτερο. Δες, λοιπόν, πόσο πολύπλευρο γίνεται το δώρο: ότι μας απάλλαξε ενώ βρισκόμασταν πεσμένοι στον πυθμένα, και ότι δεν μας απάλλαξε μόνο, αλλά μας μετέθεσε και στη βασιλεία. «Ο οποίος μας ερρύσατο (μας λύτρωσε)». Δεν είπε, «μας έβγαλε», αλλά «μας ερρύσατο», δείχνοντας τη δική μας μεγάλη ταλαιπωρία και την αιχμαλωσία σε εκείνους. Έπειτα, δείχνει και την ευκολία της δυνάμεως του Θεού· «Και μας μετέστησε», λέει· όπως ακριβώς αν κάποιος μετέφερε έναν στρατιώτη από έναν τόπο σε άλλον. Και δεν είπε «μετήγαγε», ούτε «μετέθεσε»· διότι αυτό θα ήταν εξ ολοκλήρου έργο εκείνου που έκανε τη μετάθεση, και όχι αυτού που μετακινήθηκε· αλλά είπε «μετέστησε», ώστε να γίνει αυτό έργο και δικό μας και δικό του. «Στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του».

Διότι, για να μη νομίσεις, ακούγοντας ότι το παν ανήκε στον Πατέρα, πως ο Υιός εξαιρείται, αποδίδει το παν και στον Υιό, το αποδίδει και στον Πατέρα. Διότι Εκείνος μεν μας μετέθεσε, αυτός όμως παρέσχε την αιτία. Τι λέει δηλαδή; «Ο οποίος μας ελύτρωσε από την εξουσία του σκότους».

Πρόσεξε πώς προσεγγίζει την ουσία του ζητήματος. Στην «απέκδυση», λέει. Δεν είπε, στην έκδυση. Του σώματος των αμαρτιών. Εννοεί τον παλαιό βίο. Συνεχώς περιστρέφεται γύρω από αυτά με διάφορους τρόπους, όπως ακριβώς έλεγε και παραπάνω: «Ο οποίος μας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας συμφιλίωσε, ενώ ήμασταν αποξενωμένοι, ώστε να είμαστε άγιοι και άμωμοι». Δεν γίνεται πλέον, λέει, η περιτομή με μαχαίρι, αλλά διά του ίδιου του Χριστού· διότι αυτήν την περιτομή δεν την επιφέρει ανθρώπινο χέρι, όπως εκεί, αλλά το Πνεύμα, το οποίο δεν περιτέμνει ένα μέρος, αλλά ολόκληρο τον άνθρωπο. Σώμα και τούτο, σώμα και εκείνο· αλλά το ένα περιτέμνεται σαρκικά, ενώ το άλλο πνευματικά· όχι όμως όπως οι Ιουδαίοι, διότι δεν απεκδυθήκατε σάρκα, αλλά αμαρτήματα. Πότε και πού; Στο βάπτισμα.

Το ότι ολόκληρη η ανθρώπινη φύση αποτελούσε πλούτο για τον Θεό, το αποδεικνύει ο Παύλος όταν λέει: «Είναι πλούσιος προς όλους και σε όλους όσους τον επικαλούνται». Όπως ακριβώς, λοιπόν, ένας βασιλιάς, όταν βρει κάποιον λήσταρχο να λυμαίνεται τις πόλεις, να διαρπάζει τα πάντα από παντού, να καταφεύγει στα σπήλαια και να αποθηκεύει εκεί τον πλούτο, αφού πρώτα δέσει τον λήσταρχο, τον μεν παραδίδει στην τιμωρία, τον δε θησαυρό του τον μεταφέρει στα βασιλικά ταμεία· έτσι έπραξε και ο Χριστός. Τον λήσταρχο και τον δεσμοφύλακα, δηλαδή τον διάβολο και μαζί τον θάνατο, αφού τους έδεσε μέσω του δικού Του θανάτου, μετέφερε όλον τον πλούτο, το γένος δηλαδή των ανθρώπων, στα βασιλικά ταμεία. Αυτό ακριβώς δηλώνει και ο Παύλος λέγοντας: «Μας λύτρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία της αγάπης Του».

«Ώστε να πολιτευθείτε επαξίως του Κυρίου, ευαρεστώντας τον σε όλα, καρποφορώντας σε κάθε αγαθό έργο και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Θεού, ενδυναμωνόμενοι με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του, δείχνοντας κάθε υπομονή και μακροθυμία με χαρά.» Διότι αυτή είναι η πνευματική σοφία, από την οποία πηγάζει ο υγιής και πνευματικός βίος. Επειδή η σύνεση εντείνει την προθυμία για τα αγαθά έργα. «Ευχαριστώντας τον Θεό, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς για τη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων μέσα στο φως· ο οποίος μας ελευθέρωσε.» Αποκαλεί Πατέρα μας τον Θεό, σύμφωνα με την υιοθεσία που μας δόθηκε μέσω της πίστης στον Μονογενή· διότι σε όσους τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα του Θεού. «Από την εξουσία του σκότους, και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση, την άφεση των αμαρτιών.» Σκότος είναι η εξουσία του διαβόλου, και μέσα στο σκοτάδι έχει τη δύναμή του, όπως ακριβώς ο κλέφτης τη νύχτα· σε όσους, όμως, δεν παρίσταται το σκότος της κακίας, εναντίον αυτών δεν έχει καμία ισχύ ο διάβολος. Εκείνοι δε που απέφυγαν αυτή την εξουσία, καθίστανται υπό τη βασιλεία του Υιού, μέσω του οποίου επανερχόμαστε στη βασιλεία του Πατρός.

Διότι έτσι τιμώνται τα θεία δωρήματα, και γίνεται ευμενώς δεκτή η παρουσία της θείας ειρήνης. Και αυτά μεν περί αυτών. Ο δε Θεός της ειρήνης, ο οποίος μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του διά του σταυρού και μας εξαγόρασε με το ίδιο Του το αίμα από την εξουσία του σκότους, είθε ο Ίδιος να χαρίσει την ειρήνη Του, η οποία υπερέχει κάθε νου, στον ευλογημένο μου δεσπότη, και να τον αξιώσει της επουράνιας βασιλείας Του· εκεί όπου είναι η κατοικία όλων όσοι ευφραίνονται, και ο χορός εκείνων που εορτάζουν.

Αυτά, λοιπόν, σχετικά με αυτό το θέμα. Ο δε Θεός της ειρήνης, ο οποίος μας συμφιλίωσε με τον εαυτό του διά του σταυρού και, ενώ ήμασταν εχθροί, μας εξαγόρασε με το ίδιο του το αίμα από την εξουσία του σκότους, είθε ο ίδιος να χαρίσει την ειρήνη του, η οποία υπερβαίνει κάθε νου, στον ευλογημένο μου δεσπότη, και να τον αξιώσει της ουράνιας βασιλείας του· εκεί όπου βρίσκεται η κατοικία όλων όσοι ευφραίνονται και ο χορός εκείνων που εορτάζουν.

Με δικαιοσύνη δε, όπως και με κρίση και με έλεος. Διότι μας απελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας απάλλαξε από τη δουλεία της φθοράς. Διότι ο Θεός, λέγει, μέσω του Χριστού συμφιλίωνε τον κόσμο με τον εαυτό Του, χωρίς να τους καταλογίζει τα παραπτώματά τους. Πότε έγιναν αυτά; Όταν φανερώθηκε η φιλανθρωπία του Θεού, του Σωτήρα μας, μας έσωσε, όχι εξαιτίας των δίκαιων έργων που εμείς πράξαμε, αλλά σύμφωνα με το δικό Του έλεος, μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχεε επάνω μας πλουσιοπάροχα μέσω του Ιησού Χριστού του Σωτήρα μας, ώστε, αφού δικαιωθούμε με τη δική Του χάρη, να γίνουμε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής.

Ότι ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας, έτσι και ο Χριστός είναι κεφαλή της Εκκλησίας. Επειδή, λοιπόν, ο ιερός Απόστολος ανέδειξε τον Χριστό ως κεφαλή και αρχή των πάντων, και τον αποδεικνύει βασιλιά των όλων, τον παρουσιάζει επίσης να χαρίζει βασιλεία σε όσους έχουν πιστέψει σε αυτόν, στα χωρία όπου λέει: Γι' αυτό, παραλαμβάνοντας μια ασάλευτη βασιλεία, έχουμε χάρη, μέσω της οποίας λατρεύουμε ευάρεστα τον Θεό, με σεβασμό και ευλάβεια. Και: Ευχαριστώντας τον Πατέρα, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς για τη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων στο φως· αυτός μας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση, την άφεση των αμαρτιών. Εφόσον δε οι ίδιοι είναι τέκνα, αδελφοί και κληρονόμοι, πρέπει να προσέξουμε: Όπως αποκαλύφθηκε τώρα στους αγίους αποστόλους και προφήτες μέσω του Πνεύματος, ότι δηλαδή τα έθνη είναι συγκληρονόμα, σύσσωμα και συμμέτοχα της επαγγελίας του εν Χριστώ, μέσω του Ευαγγελίου του οποίου έγινα διάκονος. — Σας έγραψα όμως, αδελφοί, κάπως πιο τολμηρά σε μερικά σημεία, για να σας τα υπενθυμίσω, εξαιτίας της χάρης που μου δόθηκε από τον Θεό, ώστε να είμαι λειτουργός του Ιησού Χριστού στα έθνη, ιερουργώντας το Ευαγγέλιο του Θεού, για να γίνει η προσφορά των εθνών ευπρόσδεκτη, αγιασμένη με το Άγιο Πνεύμα.

να'. Ήδη λοιπόν θα αποφανθούν, όπως είναι φυσικό, ότι και ο Πατέρας και Θεός των όλων έχει υποστεί βία, και θα τον αποξενώσουν από την κυριαρχία των πάντων, εισηγούμενοι ότι έχει συνδιαρπαγεί από τον Υιό η εξουσία του, εφόσον ο Υιός λέει: Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα. Και συμβασιλεύει με τον Πατέρα στους αιώνες, και ότι το Άγιο Πνεύμα, που ομιλεί μέσω των αποστόλων, έχει ψευσθεί, επειδή στον έναν μεν ενέπνευσε να πει: Ότι μας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης του, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση, την άφεση των αμαρτιών, ο οποίος είναι εικόνα του αόρατου Θεού, πρωτότοκος όλης της κτίσης, στον άλλον δε υπαγόρευσε να γράψει: Εσείς όμως είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός για περιουσία του Θεού, για να εξαγγείλετε τις αρετές εκείνου που σας κάλεσε από το σκότος στο θαυμαστό του φως, εσείς που κάποτε δεν ήσασταν λαός, τώρα όμως είστε λαός του Θεού, και οι μη ελεημένοι, τώρα όμως ελεηθέντες. Μαζί με αυτά βροντοφωνάζει ο ευαγγελικός λόγος: Ότι το φως λάμπει μέσα στη σκοτία, και η σκοτία δεν το κατέλαβε.

Ο διάβολος όμως σπεύδει να υποβάλει τα αντίθετα σε αυτούς που νηστεύουν και να τους κάνει θρασείς, οργίλους, θυμώδεις, υπερόπτες, ώστε να προκαλέσει μεγαλύτερη βλάβη παρά όφελος. Εμείς όμως ας μην αγνοούμε τις μεθοδείες του, αλλά ειρηνικά και ήπια και πράα και σταθερά ας πορευόμαστε, «ανεχόμενοι ο ένας τον άλλον με αγάπη», γνωρίζοντας ότι αυτό είναι ευπρόσδεκτο στον Θεό. Επειδή, ακόμη κι αν λυγίσεις τον λαιμό σου σαν κρίκο και στρώσεις κάτω σου σάκο και στάχτη, δεν θα ήσουν ευάρεστος σε Αυτόν, αν δεν είναι παρόντα σε σένα αυτά τα πνευματικά γνωρίσματα. Βέβαια η νηστεία ταλαιπωρεί και μαραίνει το σώμα, αλλά διευρύνει την ψυχή και την κάνει να αναθάλλει: «Διότι όσο ο εξωτερικός μας άνθρωπος φθείρεται, λέει, τόσο ο εσωτερικός ανακαινίζεται μέρα με τη μέρα». Και «Η προσωρινή ελαφριά θλίψη μας κατεργάζεται για εμάς υπερβολικά και σε μέγιστο βαθμό ένα αιώνιο βάρος δόξας». Ώστε, αποβλέποντας στην ανταπόδοση, ας υπομένουμε τα κοπιαστικά έργα της αρετής με μακροθυμία, «ευχαριστώντας τον Θεό και Πατέρα που μας έκανε ικανούς να έχουμε μερίδιο στον κλήρο των αγίων μέσα στο φως, ο οποίος μας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης Του». Μήπως δεν μεταλαμβάνουμε καθημερινά το άχραντο σώμα και αίμα Του; Και τι θα μπορούσε να είναι πιο γλυκύ και πιο απολαυστικό από αυτό, αφού σε όσους μεταλαμβάνουν με καθαρή συνείδηση βρίσκεται η αιώνια ζωή;