Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 1:19

Ως βοηθό μου στον λόγο θα πάρω και πάλι τον θεσπέσιο Παύλο, ο οποίος έγραψε τα εξής: «Ευχαριστώντας τον Θεό και Πατέρα, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς να μετέχουμε στη μερίδα της κληρονομίας των αγίων στο φως, αυτόν που μας γλίτωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του αγαπημένου του Υιού, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση, την άφεση των αμαρτιών, ο οποίος είναι εικόνα του αόρατου Θεού, πρωτότοκος όλης της κτίσεως, διότι σε αυτόν κτίστηκαν τα πάντα, και αυτά που είναι στους ουρανούς και αυτά που είναι πάνω στη γη, τα ορατά και τα αόρατα, είτε Θρόνοι, είτε Κυριότητες, είτε Αρχές, είτε Εξουσίες, τα πάντα κτίστηκαν δι' αυτού και για αυτόν, και αυτός υπάρχει πριν από όλα, και τα πάντα συγκρατούνται σε αυτόν, και αυτός είναι η κεφαλή του σώματος της Εκκλησίας, αυτός που είναι η αρχή, ο πρωτότοκος από τους νεκρούς, ώστε να γίνει αυτός πρώτος σε όλα, διότι σε αυτόν ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα, και δι' αυτού να συμφιλιώσει τα πάντα με τον εαυτό του, φέρνοντας την ειρήνη με το αίμα του σταυρού του, είτε σε αυτά που είναι πάνω στη γη, είτε σε αυτά που είναι στους ουρανούς.» Ιδού, λοιπόν, πάλι ολοφάνερα λέει ότι δι' αυτού και για αυτόν κτίστηκαν τα πάντα, και βέβαια ότι υπάρχει πριν από όλα, και ότι τα πάντα συγκρατούνται σε αυτόν, και λέει ότι αυτός είναι ο πρωτότοκος από τους νεκρούς, ο οποίος έφερε την ειρήνη με το αίμα του τόσο σε αυτά που είναι στους ουρανούς όσο και σε αυτά που είναι πάνω στη γη.

Επομένως, «κατοίκησε μέσα μας» και, δίνοντάς μας «το δικαίωμα του νόμου» του πνεύματος για να τον γνωρίσουμε και να κατανοήσουμε ότι τα δικά του αποτελούν την αρχή και το τέλος της ζωής, έγινε για εμάς «νόμος δικαιοσύνης», «νόμος πίστεως», «νόμος πνεύματος», ελεύθερος από τον «νόμο της αμαρτίας της σαρκός». Γι' αυτό «ευφραίνομαι με τον νόμο του Θεού κατά τον έσω άνθρωπο»· και μέσα μας είναι ο Χριστός, εφόσον κατοικεί εντός μας. Διότι ο ίδιος με τον θάνατό του έγινε οδός ζωής για εμάς, ώστε «εκείνοι που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς», τον αίτιο της ζωής· «ενθυμούμενος τον όρκο προ πολλών γενεών» κατά τον Δαβίδ, «ο Θεός ήταν εν Χριστώ, συμφιλιώνοντας τον κόσμο με τον εαυτό Του, μη λογαριάζοντας σε αυτούς τα παραπτώματά τους», «διότι σε αυτόν ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα και δι' αυτού να συμφιλιώσει τα πάντα με τον εαυτό Του, φέρνοντας ειρήνη διά του αίματος του σταυρού». Ήλθε, λοιπόν, «για την οικονομία του πληρώματος των καιρών», όπως είχε υποσχεθεί στον Αβραάμ και στους υπόλοιπους αγίους, «για να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στο πρόσωπό του, και αυτά που βρίσκονται στους ουρανούς και αυτά που βρίσκονται στη γη».

Διότι αυτός, πεθαίνοντας για εμάς, έγινε οδός ζωής, «ώστε αυτοί που ζουν, να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς» ως αίτιος της ζωής· «ενθυμούμενος τον όρκο πριν από πολλές γενεές», σύμφωνα με τον Δαβίδ, «ο Θεός ήταν εν Χριστώ, συμφιλιώνοντας τον κόσμο με τον εαυτό του, χωρίς να τους λογαριάζει τα παραπτώματά τους». «Διότι σε αυτόν ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα και δι' αυτού να συμφιλιώσει τα πάντα προς τον εαυτό του, φέρνοντας την ειρήνη διά του αίματος του σταυρού». Ήλθε λοιπόν «για την οικονομία του πληρώματος των καιρών», όπως ακριβώς είχε υποσχεθεί στον Αβραάμ και στους άλλους αγίους, «για να ανακεφαλαιώσει τα πάντα εν αυτώ, όσα είναι στους ουρανούς και όσα είναι στη γη». Υπήρχε δε διάσταση και έχθρα «κατά την ανοχή του Θεού», «αλλά συμφιλίωσε τα πάντα στο σώμα της σάρκας του, κάνοντας δι' αυτού τα δύο ένα». Διότι ήλθε «αυτός που είναι η ειρήνη μας», και «αφού γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, καταργώντας με τη σάρκα του τον νόμο των εντολών που συνίστατο σε διατάξεις, για να δημιουργήσει εντός του τους δύο σε έναν καινό άνθρωπο», έδωσε εντολή «να γίνουν τα έθνη σύσσωμα και συμμέτοχα και συγκληρονόμα της επαγγελίας», λέγοντας: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω». Επομένως, «εκεί όπου εγώ ήμουν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας», μου εστάλη Σωτήρας «με ομοίωμα σάρκας αμαρτίας», εκπληρώνοντας μια τέτοια οικονομία, ώστε να με «εξαγοράσει» από τη δουλεία, από τη φθορά, από τον θάνατο.

Από πάνω δε, από την αγεννησία και από την πρώτη διαίρεση του κόσμου, εφόσον πλέον ο κόσμος είχε φτάσει προς τη συντέλειά του, λέει ότι κατήλθε, για αιτίες τις οποίες θα αναφέρουμε αργότερα, στα χρόνια του Ηρώδη, ένας τριφυής, τρισώματος και τριδύναμος άνθρωπος ονομαζόμενος Χριστός, ο οποίος περιείχε μέσα του από τα τρία μέρη του κόσμου όλα τα συστατικά και τις δυνάμεις. Και αυτό λέει ότι σημαίνει το ρητό: «ευδόκησε να κατοικήσει σε αυτόν όλο το πλήρωμα σωματικώς» και ότι βρίσκεται μέσα του όλη «η θεότητα», δηλαδή της τριάδας που διαιρείται με αυτόν τον τρόπο. Διότι λέει ότι έχουν κατέλθει από τους δύο υπερκείμενους κόσμους, τον αγέννητο και τον αυτογενή, σε αυτόν εδώ τον κόσμο όπου βρισκόμαστε εμείς, σπέρματα κάθε είδους δυνάμεων· το ποιος είναι ο τρόπος της κατάβασής τους, θα το πούμε αργότερα. Λέει λοιπόν ότι ο Χριστός κατήλθε από πάνω, από την αγεννησία, προκειμένου μέσω της κατάβασής του να σωθούν όλα τα τριμερώς διαιρεμένα· διότι, λέει, τα μεν που κατήλθαν από πάνω θα ανέλθουν μέσω αυτού, ενώ τα δε που επιβουλεύτηκαν εκείνα που κατήλθαν από πάνω αφήνονται στην τύχη τους και, αφού τιμωρηθούν, απορρίπτονται. Αυτό λέει ότι σημαίνει το ρητό: «διότι δεν ήλθε ο Υιός του ανθρώπου στον κόσμο για να καταστρέψει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού»· και κόσμο, λέει, ονομάζει τα δύο υπερκείμενα μέρη, το αγέννητο και το αυτογέννητο.

Διότι σε αυτόν ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα, και δι' αυτού να συμφιλιώσει τα πάντα με αυτόν, φέρνοντας την ειρήνη διά του αίματος του σταυρού του, είτε τα επίγεια είτε τα επουράνια. Όσα ανήκουν στον Πατέρα, λέει, αυτά ανήκουν και στον Υιό, και μάλιστα με μεγαλύτερη μέριμνα, διότι έγινε και νεκρός, και ένωσε τον εαυτό του με εμάς. Τον ονόμασε δε απαρχή, όπως ακριβώς συμβαίνει με κάποιον καρπό. Δεν είπε «ανάσταση», αλλά «απαρχή», δείχνοντας ότι αγίασε όλους εμάς, και μας προσέφερε σαν θυσία. Ο όρος «πλήρωμα» ελέχθη σχετικά με τη θεότητα, όπως ακριβώς έλεγε και ο Ιωάννης: «Από το πλήρωμά του όλοι εμείς λάβαμε». Δηλαδή, είτε πρόκειται για τον Υιό, είτε για τον Λόγο, εκεί κατοίκησε όχι κάποια ενέργεια, αλλά η ουσία. Δεν μπορεί να αναφέρει καμία άλλη αιτία, παρά μόνο το θέλημα του Θεού· διότι αυτό σημαίνει ότι: «Σε αυτόν ευδόκησε, και δι' αυτού να συμφιλιώσει τα πάντα με αυτόν». Για να μην νομίσεις ότι ανέλαβε θέση υπηρέτη, λέει «με τον εαυτό του». Και βέβαια αλλού αναφέρει ότι μας συμφιλιώνει με τον Θεό, όπως ακριβώς έλεγε γράφοντας στην προς Κορινθίους Επιστολή. Και πολύ ορθά είπε: «Δι' αυτού να αποκαταλλάξει (να συμφιλιώσει πλήρως)». Διότι ήδη ήταν συμφιλιωμένοι, αλλά έπρεπε να συμφιλιωθούν τέλεια, έτσι ώστε να μην τρέφουν πλέον έχθρα προς αυτόν. Το πώς δε γίνεται αυτό, το διασαφηνίζει στη συνέχεια, εξαγγέλλοντας όχι μόνο τη συμφιλίωση, αλλά και τον τρόπο της συμφιλίωσης: «Φέρνοντας την ειρήνη διά του αίματος του σταυρού του».

Διότι αυτός, λέει, είναι εκείνος που γεννήθηκε προ των αιώνων, ο οποίος είναι και πρωτότοκος εκ των νεκρών. Αναφέρει δε ότι αυτός κατέχει τα πρωτεία, όχι επειδή απλώς πρόλαβε να πρωτεύσει, αλλά επειδή χαρίζει σε εμάς τη δόξα τού να βρισκόμαστε υπό την αρχηγία του. Διότι έτσι επρόκειτο να διατηρηθούν και τα δημιουργήματα, εξαρτώμενα από τον δημιουργό και αποφεύγοντας τη φθορά, την οποία υπέστησαν όταν η αποκοπή τους μεταβλήθηκε σε φθορά, πράγμα που είπε και στην προς Εφεσίους επιστολή. «Διότι σε αυτόν ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα, και μέσω αυτού να συμφιλιώσει τα πάντα με τον εαυτό του, φέρνοντας την ειρήνη δια του αίματος του σταυρού του δι' αυτού, είτε τα επί της γης είτε τα εν τοις ουρανοίς». Το ότι σε αυτόν ευδόκησε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα, τα εν τοις ουρανοίς και τα επί της γης, έτσι και εδώ πάλι το εκφράζει με άλλα λόγια. Διότι ο θάνατος του Χριστού και τον άνθρωπο διέσωσε και ανέπλασε εκ βάθρων, και τους αγγέλους επανέφερε στην αρχαία τους χαρά βλέποντας τους ανθρώπους να σώζονται, και ένωσε τα κάτω με τα άνω· και αυτό ακριβώς σημαίνει το «να συμφιλιώσει τα πάντα». Διότι έφερε την ειρήνη και εξάλειψε την έχθρα από τη μέση. Γι' αυτό και έλεγαν οι άγγελοι: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ, και επί γης ειρήνη». «Και εσάς, που κάποτε ήσασταν αποξενωμένοι και εχθροί στη διάνοια εξαιτίας των πονηρών σας έργων, τώρα σας συμφιλίωσε μέσω του σώματος της σάρκας του δια του θανάτου, για να σας παραστήσει αγίους, αμώμους και ανέγκλητους ενώπιόν του.»

Ήδη δε και αλλού αναφέρει: Επειδή σε αυτόν ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα, και δι' αυτού να συμφιλιώσει τα πάντα με τον εαυτό του, ειρηνοποιώντας τα διά του αίματος του σταυρού του, είτε όσα βρίσκονται στη γη είτε όσα βρίσκονται στους ουρανούς.

Και πάλι: ότι σε αυτόν ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα, και δι' αυτού να συμφιλιώσει τα πάντα προς αυτόν. Του αγίου Διονυσίου, περί ηνωμένης και διακεκριμένης Θεολογίας, κεφάλαιο Β': Αυτό λοιπόν και σε άλλα — να αποδίδεται στη θεότητα.