Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 1:23

Έβδομη, προς Κολοσσαείς. Αυτήν την αποστέλλει από τη Ρώμη, χωρίς μεν να τους έχει δει, αλλά έχοντας ακούσει για αυτούς. Η δε αφορμή της Επιστολής είναι η εξής: Κάποιοι προσπαθούσαν να εξαπατήσουν τους Κολοσσαείς με ελληνικά σοφίσματα εις βάρος της πίστεως στον Χριστό, καθώς και σχετικά με τα τρόφιμα που ορίζει ο νόμος και την περιτομή. Μαθαίνοντας, λοιπόν, αυτά ο Απόστολος, τους γράφει αυτήν την Επιστολή, ως κατηχητική. Και πρώτα μεν, ευχαριστώντας τον Θεό, επισημαίνει ότι έχουν μεταβεί από το σκότος στο φως της αληθείας, και ότι ο Χριστός, στον οποίο πίστεψαν, είναι εικόνα του Θεού και Λόγος, μέσω του οποίου δημιουργήθηκαν τα πάντα· και ότι έπρεπε αυτός, όντας δημιουργός, να γίνει και πρωτότοκος της κτίσεως και πρωτότοκος εκ των νεκρών, ώστε να ενώσει και τα δύο, και να ζωοποιήσει τα πάντα. Τους προτρέπει δε να εμμένουν στην πίστη, υποδηλώνοντας ότι ο ίδιος ο Παύλος είναι διάκονος του Ευαγγελίου στο οποίο κατηχήθηκαν· έπειτα δε, πραγματεύεται και τα περί του νόμου και των τροφίμων που περιλαμβάνονται σε αυτόν, καθώς και περί ημερών και ετών, τα οποία εξηγεί, και αποδεικνύει ότι πλέον έχουν καταργηθεί όλα τα παλαιά και η περιτομή· και τους συμβουλεύει να μην πλανώνται από εκείνους που μετέρχονται σοφίσματα και θέλουν να τους εξαπατήσουν. Και τέλος, αφού απευθύνει παραινέσεις και εδώ προς τους γονείς και τα τέκνα, τους άνδρες και τις γυναίκες, τους δούλους και τους κυρίους, και αφού δώσει συμβουλές για τα υπόλοιπα ζητήματα που αφορούν το ήθος, ολοκληρώνει την Επιστολή.

Η δε Δεηβών ερμηνεύεται ως η ροή τους. Όπως λοιπόν ο λόγος της αλήθειας είναι πάγιος και εδραίος, θεμελιωμένος και αμετακίνητος, έτσι και αυτός που είναι ριζωμένος στην πίστη παρομοιάζεται με τον άνθρωπο που θεμελιώνει πάνω στην πέτρα.

ΠΡΟΣ ΚΟΛ. Του οποίου έγινα εγώ ο Παύλος διάκονος. Τώρα χαίρομαι στα παθήματά μου υπέρ υμών, και ανταναπληρώνω τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού στη σάρκα μου υπέρ του σώματός Του, το οποίο είναι η Εκκλησία.

Ας νοηθεί λοιπόν σε αυτά η λέξη «πειράσθηκε» αντί του «έπαθε», δηλαδή ότι υπέμεινε τη δοκιμασία από αυτούς που τον σταύρωσαν. Διότι, παραδίδοντας υπέρ όλων το σώμα στο οποίο έπαθε, μας ελευθέρωνε όλους και από τον θάνατο και από την αμαρτία και από τους πειρασμούς. Επομένως, βοήθησε αυτούς που δοκιμάζονται πεθαίνοντας ένας υπέρ όλων, αυτός που είναι ανώτερος από όλη την κτίση, «ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς». Ότι δηλαδή ο Χριστός έπαθε κατά σάρκα για να μας καταστήσει αγίους, μας το βεβαιώνει ο θεσπέσιος Παύλος, λέγοντας στους προερχόμενους τόσο από τα έθνη όσο και από τους Ιουδαίους: «Και εσάς, που κάποτε ήσασταν αποξενωμένοι και εχθροί στη σκέψη εξαιτίας των πονηρών σας έργων, τώρα σας συμφιλίωσε με το σώμα της σάρκας του μέσω του θανάτου του, για να σας παρουσιάσει αγίους και άμωμους και ανέγκλητους ενώπιόν του, εφόσον βέβαια παραμένετε στην πίστη θεμελιωμένοι και σταθεροί, χωρίς να μετακινείστε από την ελπίδα του ευαγγελίου που ακούσατε». Είναι σοφό λοιπόν να πούμε σε αυτούς που έχουν κληθεί σε ελπίδα ζωντανή και μόνιμη: Γι' αυτό, αδελφοί, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, στοχαστείτε βαθιά τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού, ότι είναι πιστός σε αυτόν που τον ανέδειξε, όπως ακριβώς και ο Μωυσής στον οίκο του.

α. Όλες μεν οι επιστολές του Παύλου είναι άγιες, έχουν όμως κάτι περισσότερο εκείνες που στέλνονταν ενώ αυτός ήταν δέσμιος, όπως είναι η προς Εφεσίους, η προς Φιλήμονα, η προς Τιμόθεον, η προς Φιλιππησίους, όπως είναι και η παρούσα. Διότι και αυτή στελνόταν ενώ ήταν δέσμιος, καθώς γράφοντας έλεγε: «Γι' αυτό και είμαι δεμένος, για να το φανερώσω, όπως ακριβώς πρέπει να μιλήσω». Αλλά αυτή φαίνεται να είναι μεταγενέστερη από την προς Ρωμαίους. Διότι εκείνη την έγραφε χωρίς να έχει δει ακόμη τους Ρωμαίους, ενώ τούτη την έγραψε έχοντάς τους ήδη δει, και βρισκόμενος προς το τέλος του κηρύγματος. Και είναι φανερό από το εξής· διότι στην επιστολή προς τον Φιλήμονα λέει: «Τέτοιος που είμαι, δηλαδή ο Παύλος ο πρεσβύτης, και σε παρακαλώ υπέρ του Ονήσιμου»· σε τούτη δε στέλνει τον ίδιο τον Ονήσιμο, όπως λέει: «Μαζί με τον Ονήσιμο τον πιστό και αγαπητό αδελφό», αποκαλώντας τον πιστό, αγαπητό και αδελφό. Γι' αυτό και με θάρρος λέει σε τούτη την επιστολή: «Από την ελπίδα του Ευαγγελίου το οποίο ακούσατε, και το οποίο κηρύχθηκε σε όλη την κτίση κάτω από τον ουρανό»· διότι το κήρυγμα είχε ήδη διαρκέσει πολύ χρόνο. Θεωρώ, λοιπόν, ότι η προς Τιμόθεον είναι μεταγενέστερη από αυτήν, και συντάχθηκε πλέον στο ίδιο το τέλος του βίου του· διότι εκεί λέει: «Διότι εγώ ήδη προσφέρομαι ως σπονδή». Από την προς Φιλιππησίους, ωστόσο, τούτη είναι προγενέστερη· διότι σε εκείνη φαίνεται να βρίσκεται στην αρχή της φυλάκισής του στη Ρώμη. Για ποιον λόγο, όμως, λέω ότι αυτές οι επιστολές έχουν κάτι το περισσότερο;

Και μας ενέταξε μεταξύ εκείνων που δεν έχουν αμαρτήσει καθόλου· μάλλον δε, όχι μόνο μεταξύ όσων δεν αμάρτησαν, αλλά και όσων έχουν κατορθώσει τα μέγιστα· και το ακόμη σπουδαιότερο, ότι μας χάρισε αγιοσύνη ενώπιόν Του. Το δε ανέγκλητο αποτελεί επίταση του αμώμου· διότι ανέγκλητο λέγεται κάτι τότε, όταν δεν έχουμε πράξει απολύτως τίποτε που να φθάνει μέχρι την κατάκριση ή μέχρι την κατηγορία. Αλλά επειδή απέδωσε το παν σε Αυτόν λέγοντας ότι διά του θανάτου κατόρθωσε αυτά, για να μην πει κανείς: «Επομένως δεν χρειαζόμαστε τίποτε άλλο», γι' αυτό πρόσθεσε: «Εφόσον παραμένετε στην πίστη θεμελιωμένοι και εδραίοι, και δεν μετακινείστε από την ελπίδα του Ευαγγελίου». Εδώ ανακόπτει τη ραθυμία τους. Και δεν είπε απλώς: «Παραμένετε»· διότι είναι δυνατόν να παραμένει κανείς ενώ κλονίζεται και διχάζεται· είναι δυνατόν να στέκεται και να παραμένει κανείς, ενώ την ίδια στιγμή περιφέρεται ασταθώς.

«Εφόσον παραμένετε», λέει, «θεμελιωμένοι και σταθεροί, και δεν μετακινείστε». Ώ, τι σπουδαία μεταφορά χρησιμοποιεί! «Όχι μόνο να μην κλονίζεστε», λέει, «αλλά ούτε καν να μετακινείστε». Και πρόσεξε: δεν επιβάλλει προς το παρόν τίποτε το βαρύ ούτε το επίπονο, παρά μόνο πίστη και ελπίδα. Δηλαδή, εάν παραμένετε πιστεύοντας ότι είναι αληθινή η ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. Διότι εδώ μεν αυτό είναι δυνατό, ενώ στο ζήτημα της αρετής είναι αδύνατον να μην κλονιστεί κανείς, έστω και λίγο· επομένως, δεν είναι κάτι το επαχθές. «Από την ελπίδα», λέει, «του Ευαγγελίου, το οποίο ακούσατε, και το οποίο κηρύχθηκε σε όλη την κτίση κάτω από τον ουρανό». Και ποια είναι η ελπίδα του Ευαγγελίου, παρά ο Χριστός; Διότι Αυτός είναι η ειρήνη μας, και Αυτός που τα κατεργάστηκε όλα αυτά. Ώστε εκείνος που τα αποδίδει σε άλλους, έχει μετακινηθεί από την πίστη· διότι τα έχει χάσει όλα, εάν δεν πιστεύει στον Χριστό. «Το οποίο ακούσατε», λέει. Πάλι φέρνει τους ίδιους ως μάρτυρες, και έπειτα ολόκληρη την οικουμένη. Δεν λέει, «το οποίο κηρύσσεται», αλλά το οποίο έχει ήδη γίνει πιστευτό και έχει κηρυχθεί· πράγμα το οποίο έκανε και στην αρχή, θέλοντας να στηρίξει και αυτούς με βάση τη μαρτυρία των πολλών.

Του οποίου εγώ ο Παύλος έγινα διάκονος. Και αυτό συντελεί στην αξιοπιστία. Εγώ, λέει, ο Παύλος ο διάκονος. Διότι ήταν μεγάλο πλέον το αξίωμά του, καθώς εξυμνούνταν παντού και ήταν διδάσκαλος της οικουμένης. Τώρα χαίρομαι για τα παθήματά μου υπέρ υμών, και ανταναπληρώνω τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού στη σάρκα μου υπέρ του σώματός του, το οποίο είναι η Εκκλησία.

Διότι, για το ότι κηρύχθηκε παντού τότε, άκουσε τι λέει ο Παύλος: «του Ευαγγελίου που κηρύχθηκε σε όλη την κτίση κάτω από τον ουρανό». Το οποίο αποτελεί και το μέγιστο σημείο της δυνάμεως του Χριστού, ότι δηλαδή μέσα σε είκοσι ή και τριάντα συνολικά έτη ο λόγος κατέλαβε τα πέρατα της οικουμένης. Μετά από αυτό, λοιπόν, λέει, θα έλθει το τέλος των Ιεροσολύμων.

Γι' αυτό και έλεγε: «Του Ευαγγελίου που κηρύχθηκε σε ολόκληρη την κτίση που βρίσκεται κάτω από τον ουρανό», ερμηνεύοντας εκείνο το προφητικό λόγιο, «Διότι όλοι θα με γνωρίσουν, από τον πιο μικρό μέχρι τον πιο μεγάλο από αυτούς». Το ότι βέβαια ο Χριστός έδωσε τον νόμο, είναι φανερό από αυτά· και το ότι, αφού σφαγιάστηκαν για τον νόμο, έχυσαν το αίμα τους για τον νομοθέτη, και αυτό είναι σαφές. Παρακαλώ, λοιπόν, την αγάπη σας να προσέλθει με πολλή προθυμία στην πανήγυρη· σαν τις μέλισσες ξεχυθείτε από τις κυψέλες πάνω στα τραύματα των μαρτύρων και εναγκαλιστείτε τα βασανιστήριά τους, χωρίς να οκνήσετε καθόλου μπροστά στο μήκος του δρόμου. Διότι, εάν ο γέροντας Ελεάζαρος αψήφησε τη φωτιά, και η μητέρα εκείνων των μακαρίων σε βαθιά γεράματα υπέμεινε τόσες οδύνες, ποια δικαιολογία θα είχατε, ποια συγχώρεση, εάν δεν διανύσετε ούτε μερικά στάδια για να ατενίσετε εκείνα τα παλαίσματα; ...

Εχθροί κατά τη διάνοια ήταν εκείνοι που είχαν χωριστεί από τον Ισραήλ, επειδή τα έργα τους ήταν πονηρά. Την προϋπάρχουσα έχθρα, που οφειλόταν στην κακία και την ανομία, λέει ότι έχει μεταβληθεί σε φιλία, επειδή νεκρώθηκε ο σαρκικός βίος, ο οποίος σε εμάς μεν ήταν ρυπαρός, στον Χριστό όμως καθαρός, και ο οποίος παραδόθηκε σε νέκρωση προκειμένου να αναιρεθεί εκ θεμελίων η αμαρτία που είχε επικρατήσει σε εμάς σε τούτο τον βίο, ώστε εμείς, μέσω μιας άλλης ζωής, αυτής εκ νεκρών, να παρασταθούμε στον Θεό, χωρίς να είμαστε πλέον ένοχοι για τα παραπτώματα της προηγούμενης ζωής, όσοι δηλαδή συμμορφωνόμαστε με τον θάνατο και την ανάσταση του Χριστού. «Εάν βέβαια επιμένετε στην πίστη θεμελιωμένοι και εδραίοι, και δεν μετακινείστε από την ελπίδα του Ευαγγελίου που ακούσατε, το οποίο κηρύχθηκε σε όλη την κτίση κάτω από τον ουρανό, και του οποίου έγινα εγώ ο Παύλος διάκονος». Επειδή γνωρίζει τα σχετικά με αυτούς από ακοή, μίλησε με κάποια επιφύλαξη: «Εάν βέβαια επιμένετε». Είναι προφανές ότι η επιμονή στην πίστη βεβαιώνει την οικείωση με τον Θεό. «Τώρα χαίρομαι για τα παθήματά μου υπέρ υμών». Το έργο του Αποστόλου είναι εναγώνιο. Και επειδή είναι πρόθυμος ως προς το έργο, χαίρεται και στους αγώνες που διεξάγει υπέρ της Εκκλησίας. «Και αναπληρώνω τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού στη σάρκα μου υπέρ του σώματός Του, που είναι η Εκκλησία· της οποίας εγώ έγινα διάκονος σύμφωνα με την οικονομία του Θεού που μου δόθηκε για εσάς».

Γι' αυτόν τον λόγο, αγαπητοί μου αδελφοί, επινοώντας κάποια παρηγοριά για την απουσία του ταπεινού μας προσώπου, σας στέλνουμε αυτήν την επιστολή, κάνοντάς σας γνωστό ότι αδιάλειπτα σας μνημονεύουμε στις ταπεινές μας προσευχές, αναπολώντας και αναλογιζόμενοι τον καθένα σας ξεχωριστά, υψώνοντας τα χέρια στον Θεό με δάκρυα και στεναγμούς, προκειμένου, όπως ακριβώς αναλάβαμε τους αγώνες υπέρ της αλήθειας και βγήκαμε με ένα πνεύμα και μία ψυχή σαν από φωλιά από τα ιερά μας ασκητήρια, έτσι να παραμείνουμε μέχρι τέλους με τη δύναμη του Κυρίου, έχοντας την ίδια πίστη, την ίδια αγάπη, σύμψυχοι, έχοντας το ίδιο φρόνημα και κρατώντας το δόγμα της αλήθειας, το οποίο κηρύχθηκε και καταγράφηκε και έγινε γνωστό με την όραση και την ακοή σε όλη την κτίση κάτω από τον ουρανό: το να προσκυνούμε δηλαδή Πατέρα, Υιό και Άγιο Πνεύμα, την πολυύμνητη και μακαρία Τριάδα σύμφωνα με τον λόγο της θεολογίας, και να ομολογούμε ότι ο ένας της Τριάδος, ο Υιός και Λόγος του Θεού και Κύριός μας Ιησούς Χριστός, κένωσε τον εαυτό Του, λαμβάνοντας μορφή δούλου και γινόμενος όμοιος με τους ανθρώπους, και εικονίζεται με μορφή όμοια με τη δική μας και με σωματικό χαρακτήρα, εφόσον ο Ίδιος υπήρξε τέλειος Θεός και ταυτόχρονα άνθρωπος, υποκείμενος σε περιγραφή ως προς την καθ' ημάς ανθρώπινη φύση που προσέλαβε, στον ίδιο βαθμό που παραμένει απερίγραπτος ως προς τη θεία φύση.

«Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.» Προλέγει τα κακά που πρόκειται να συμβούν, ενθαρρύνοντας με την πρόρρηση τους μαθητές. Διότι το απροσδόκητο συνηθίζει να προκαλεί φόβο και ταραχή. Εξομαλύνει λοιπόν τον φόβο με το να προαγγέλλει τα μελλοντικά δεινά, τους φθόνους, τις έχθρες, τα σκάνδαλα, τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι είναι πρόδρομοι του Αντιχρίστου, παραπλανώντας τους πολλούς, ώστε να τους ωθούν σε κάθε είδους ανομία. Και επειδή θα πληθυνθεί η ανομία εξαιτίας της πλάνης του Αντιχρίστου, οι άνθρωποι θα εξαγριωθούν, ώστε να μη διατηρούν ούτε προς τους πιο οικείους τους κανένα ίχνος αγάπης, αλλά να παραδίδονται ο ένας από τον άλλον. Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, και θα αντέξει καρτερικά, και δεν θα υποκύψει στα δεινά που θα έλθουν, θα σωθεί, αφού αναδειχθεί ως δόκιμος στρατιώτης. «Και θα κηρυχθεί αυτό το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε όλη την οικουμένη, ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και τότε θα έλθει το τέλος.» Δεν θα εμποδιστείτε στο κήρυγμα, να έχετε θάρρος. Διότι το Ευαγγέλιο θα κηρυχθεί σε όλα τα έθνη, ως μαρτυρία, δηλαδή ως έλεγχος, ως κατηγορία εκείνων που δεν πίστεψαν, και τότε θα έλθει το τέλος, όχι του κόσμου, αλλά της Ιερουσαλήμ. Διότι πριν από την άλωση της Ιερουσαλήμ κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: Του Ευαγγελίου που κηρύχθηκε σε όλη την κτίση κάτω από τον ουρανό.