Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 1:26

Και μην απορήσεις, ούτε να εκσταθεί ο νους σου και να καταπλαγείς· διότι αυτό είναι το μυστήριο το αποκρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές. Αυτή είναι η μεγάλη βουλή και η πρόγνωση του Πατρός, της οποίας εγώ έχω προκηρυχθεί ως άγγελος στους θεηγόρους. Αυτός είναι ο προς εσάς οίκτος, και το να μην επιθυμώ να βλέπω την εικόνα μου να υποδουλώνεται δεινά από τους δαίμονες· το να μην αντέχω να βλέπω τον βασιλιά της κτίσεως να δουλεύει αθλίως στην κτίση· το να μην υπομένω να βλέπω τον αποστάτη και υπερήφανο να επαίρεται απατηλά εις βάρος του πλάσματός μου. Αυτά με έκαναν να εξέλθω από τους πατρικούς κόλπους χωρίς να αποχωριστώ από αυτούς, και με έκαναν να πραγματοποιήσω την διά σαρκός πορεία προς εσάς· αυτά με έκαναν να γεννηθώ και να γίνω νήπιο, και να παρασταθώ στο ιερό, και να ανακλιθώ στις δικές σου αγκάλες. Διότι δεν ήταν δυνατόν αλλιώς να δεθεί ο τύραννος και να διαρπαγούν τα σκεύη του, εάν δεν γινόμουν συμμέτοχος, παρόμοια με εσάς, στην ανθρώπινη φύση χωρίς την αμαρτία. Δεν ήταν δυνατόν αλλιώς να ανασυρθεί ο Αδάμ από τα πολύπλοκα δίχτυα του άδη, και να αναλάβει την πρώτη του κατάσταση, και να γίνει αυτός εξ ολοκλήρου Θεός, εάν δεν γινόμουν εγώ άνθρωπος, και δεν κοινωνούσα την ίδια με αυτόν ουσία και φύση.

ΨΑΛΜΟΣ Θ΄. <Εις το τέλος, υπέρ των κρυφίων του υιού.> (A f. 58 b) Η επιγραφή «Εις το τέλος» δεικνύει ότι ο ψαλμός συντέθηκε από τον Δαβίδ όχι για κάποια γεγονότα που έχουν ήδη συντελεστεί, αλλά για εκείνα που πρόκειται να συμβούν κατά τη συντέλεια του αιώνος. Αυτά ακριβώς ήταν τα κρύφια του υιού, δηλαδή το μυστήριο του Χριστού, το οποίο ήταν εκ των προτέρων γνωστό στους αγίους προφήτες, καθώς τους το αποκάλυπτε το Άγιο Πνεύμα, αλλά έφτασε στην εκπλήρωσή του στους κατάλληλους καιρούς. Κρύφια λοιπόν του υιού, είναι τα όσα πράχθηκαν κρυφά από τον Σωτήρα· και αυτά ήταν πολλά, όπως η κατά σάρκα γέννησή του από την Παρθένο μέσω του Αγίου Πνεύματος, τα θαύματα, ο ίδιος ο θάνατος, η κάθοδος στον άδη, η ανάσταση από τους νεκρούς, και γενικά ο τρόπος της ενανθρωπήσεως και τα όσα κατορθώθηκαν εξαιτίας αυτής στη ζωή. Διότι όλα αυτά πράχθηκαν από αυτόν μυστικά· επειδή τα απέκρυψε και από τους άρχοντες του κόσμου τούτου· «Διότι», λέει, «το μυστήριο που ήταν αποκεκρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές». Και πάλι: «Λαλούμε σοφία Θεού εν μυστηρίω, την αποκεκρυμμένη, την οποία κανένας από τους άρχοντες του αιώνος τούτου δεν έχει γνωρίσει». Διέφευγε όμως και από τους μαθητές ο θάνατος του Χριστού, και η νίκη κατά του θανάτου. Διότι, λέει, αυτό ήταν κρυμμένο από τους οφθαλμούς τους. Εύλογα λοιπόν οι Εβδομήκοντα ονόμασαν τον θάνατο του υιού κρύφιο. (

και έγινε για μένα «δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση»· δικαιοσύνη αφενός, λύνοντας την αμαρτία διά της πίστεως σε αυτόν· αγιασμός αφετέρου, ελευθερώνοντας δι' ύδατος και πνεύματος και με τον λόγο του· και απολύτρωση, παραδίδοντας τον εαυτό του υπέρ εμού, ώστε το αίμα του να είναι λύτρο του αληθινού αμνού, ιλαστήριο για την κάθαρση του κόσμου, για την καταλλαγή των πάντων, ουρανού και γης, εκπληρώνοντας στους ορισμένους καιρούς «το μυστήριο το απόκρυφο προ των αιώνων και των γενεών». Ο ίδιος «θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεώς μας, ώστε να γίνει σύμμορφο με το σώμα της δόξης του, σύμφωνα με την ενέργειά του με την οποία δύναται και να υποτάξει σε αυτόν τα πάντα», «διότι σε αυτόν κατοικεί όλο το πλήρωμα της θεότητος σωματικώς». 3. Το δοχείο, λοιπόν, της σοφίας και της θεότητος, ο Χριστός, μεσιτεύοντας «καταλλάσσει τα πάντα με τον Θεό εν αυτώ», «μη λογιζόμενος αμαρτίες», εκπληρώνοντας απόκρυφα μυστήρια με την πίστη της διαθήκης του που είχε προεπαγγελθεί από τον Νόμο και τους προφήτες, κηρυσσόμενος Υιός Θεού, ονομαζόμενος υιός Δαυίδ· διότι είναι και τα δύο, Θεός και άνθρωπος, «μεσίτης Θεού και ανθρώπων», αληθινός «οίκος Θεού», «άγιο ιεράτευμα», χορηγός του Αγίου Πνεύματος που αναγεννά και ανακαινίζει πάλι τα πάντα για τον Θεό, «διότι ο Λόγος έγινε σάρκα, και κατοίκησε ανάμεσά μας, και είδαμε τη δόξα του, δόξα ως μονογενούς παρά του Πατρός». Η βροχή, όταν συνενώνεται φυσικά με τα δέντρα και τα φυτά, δημιουργεί σώμα και τον κάθε καρπό σύμφωνα με την ομοιότητά του.

Αυτό λοιπόν διδάσκει και ο θείος απόστολος λέγοντας: «σύμφωνα με την οικονομία του Θεού που μου δόθηκε για εσάς, για να εκπληρώσω τον λόγο του Θεού, το μυστήριο που ήταν κρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές —τώρα όμως φανερώθηκε στους αγίους του, στους οποίους ο Θεός θέλησε να κάνει γνωστό ποιος είναι ο πλούτος της δόξας αυτού του μυστηρίου ανάμεσα στα έθνη, ο οποίος είναι ο Χριστός μέσα σας, η ελπίδα της δόξας». Βλέπεις πώς ο Υιός του Θεού ήταν μυστήριο κρυμμένο προηγουμένως, το οποίο όμως τώρα φανερώθηκε. Γι' αυτόν τον λόγο, οι μεν προφήτες του Θεού θεολογούσαν γι' αυτόν μυστικά μέσω του προφητικού Πνεύματος, το δε πλήθος του ιουδαϊκού έθνους βρισκόταν σε άγνοια του κρυμμένου μυστηρίου. Επομένως, διδασκόταν μεν να γνωρίζει έναν Θεό, εξαιτίας του ότι παρασυρόταν συνεχώς στην πολυθεϊστική πλάνη, αγνοούσε όμως ότι ο Θεός είναι Πατέρας του μονογενούς Υιού. Διότι αυτό το μυστήριο φυλασσόταν για την εξ εθνών Εκκλησία, έχοντας δωρηθεί σε αυτήν ως εξαιρετική χάρη, επειδή μέσα σε αυτόν βρίσκονται, σύμφωνα με τον απόστολο, «όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσης κρυμμένοι».

Επομένως, το ότι ο Θεός είναι λογικός δεν ήταν αυτό «το μυστήριο το αποκρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές», ούτε «φανερώθηκε τώρα» αυτό που είναι γνωστό σε όλους τους ανθρώπους μέσω των φυσικών εννοιών. Αν όμως ρωτούσε κάποιος ποιο είναι, ο απόστολος απαντά λέγοντας: «τώρα όμως φανερώθηκε στους αγίους του, στους οποίους θέλησε ο Θεός να γνωρίσει ποιος είναι ο πλούτος της δόξας αυτού του μυστηρίου ανάμεσα στα έθνη, ο οποίος είναι ο Χριστός μέσα σας». Ο Χριστός λοιπόν ήταν το μυστήριο, και είναι φανερό ότι είναι ο Υιός του Θεού. Γι' αυτό προηγουμένως οι προφήτες του Θεού τον δόξαζαν μυστικά με διάφορες προσηγορίες, αποκρύπτοντας το άρρητο και φυλάσσοντας την αποκάλυψή του σε όλους για τον καιρό της χάριτός του. Όταν λοιπόν, μετά από τόσες μαρτυρίες των Γραφών, ο Μάρκελλος ισχυρίζεται ότι ο Λόγος που υπήρχε στην αρχή, πριν αναλάβει τη σάρκα, δεν ήταν τίποτα άλλο παρά Λόγος και δεν έφερε κανένα άλλο όνομα, και ότι έλαβε διάφορες προσηγορίες τότε που «ο Λόγος έγινε σάρκα», ενώ πριν από αυτό δεν ήταν τίποτα άλλο παρά Λόγος, πώς να μην αποδειχθεί αμαθής και ασύνετος ως προς τα θεία αναγνώσματα; Αλλά εφόσον αποδείχθηκε αυτό, ελάτε λοιπόν να εξετάσουμε τον νέο Σαβέλλιο σαν να έχει αναβιώσει.

Ας μάθει λοιπόν ο Μάρκελλος, αν, έχοντας γεράσει στην επισκοπή της Εκκλησίας του Χριστού, δεν έχει ακόμη και τώρα μάθει, ότι για τον παλαιό λαό η γνώση του αποκεκρυμμένου μυστηρίου περί του Υιού του Θεού δεν ήταν καθόλου κατάλληλη, επειδή ήταν επιρρεπής προς την ειδωλολατρία, και ότι μόνο για τη δική Του Εκκλησία «το μυστήριο το αποκεκρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές» διαφυλασσόταν μέσω της χάριτός Του, στο οποίο μυστήριο περιεχόταν ο λόγος περί της Αγίας Τριάδος, του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αυτός δε, αφού συγκέντρωσε τόσα όσα θα έλεγε και ένας Ιουδαίος δάσκαλος μιλώντας περί εκτομής σε ιουδαϊκή συναγωγή, σεμνύνεται προβάλλοντας αυτά στους μαθητές του Χριστού, αγνοώντας ότι περισσότερα από αυτόν θα έλεγε ο σωματικός Ιουδαίος. Για αυτά λοιπόν καυχιέται, ενώ, όταν διαστρέφει τις αληθινές θεολογίες περί του Σωτήρος ημών, δεν αισθάνεται καμία ντροπή.

ΟΜΙΛΙΑ Ε΄. Το μυστήριο που ήταν αποκεκρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές, τώρα όμως φανερώθηκε στους αγίους του, στους οποίους θέλησε ο Θεός να κάνει γνωστό ποιος είναι ο πλούτος της δόξας του μυστηρίου αυτού ανάμεσα στα έθνη, ο οποίος είναι ο Χριστός μέσα σας, η ελπίδα της δόξας. Αυτόν εμείς κηρύττουμε, νουθετώντας κάθε άνθρωπο και διδάσκοντας κάθε άνθρωπο με κάθε σοφία, ώστε να παρουσιάσουμε κάθε άνθρωπο τέλειο εν Χριστώ Ιησού.

Στον Χριστό· όπως λέγει στην προς Εφεσίους επιστολή· ή όπως όταν λέγει ο προφήτης: Από τον αιώνα και έως τον αιώνα εσύ υπάρχεις. Τώρα όμως, λέγει, φανερώθηκε στους αγίους του. Επομένως, το παν είναι έργο της οικονομίας του Θεού. Τώρα όμως, λέγει, φανερώθηκε.

Δεν είπε: «Έγινε», αλλά: «Φανερώθηκε στους αγίους του». Επομένως, ακόμη και τώρα παραμένει κρυμμένο, εφόσον φανερώθηκε μόνο στους αγίους. Ας μην σας εξαπατούν, λοιπόν, εκείνοι· διότι δεν γνωρίζουν γιατί φανερώθηκε μόνο σε αυτούς. «Σε όσους θέλησε», λέει. Πρόσεξε πώς παντού αποστομώνει τις ερωτήσεις τους. «Σε όσους θέλησε ο Θεός», λέει, «να το κάνει γνωστό». Η δε θέλησή Του δεν είναι άλογη.

«Για να εκπληρώσω τον λόγο του Θεού, το μυστήριο που ήταν αποκρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές· τώρα όμως φανερώθηκε στους αγίους του, στους οποίους ο Θεός θέλησε να γνωρίσει ποιος είναι ο πλούτος της δόξας αυτού του μυστηρίου ανάμεσα στα έθνη, ο οποίος είναι ο Χριστός μέσα σας, η ελπίδα της δόξας. Αυτόν εμείς κηρύττουμε, νουθετώντας κάθε άνθρωπο και διδάσκοντας κάθε άνθρωπο με κάθε σοφία, ώστε να παρουσιάσουμε κάθε άνθρωπο τέλειο εν Χριστώ Ιησού, για τον οποίο σκοπό και κοπιάζω, αγωνιζόμενος σύμφωνα με την ενέργειά του, η οποία ενεργεί μέσα μου με δύναμη.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Θέλω δε να γνωρίζετε πόσο μεγάλο αγώνα διεξάγω για εσάς και για εκείνους στη Λαοδίκεια, καθώς και για όσους δεν έχουν δει το πρόσωπό μου σωματικά, ώστε να πληρωθούν οι καρδιές τους, αφού συνδεθούν αρμονικά με αγάπη, και να φτάσουν σε όλο τον πλούτο της πλήρους βεβαιότητας της συνέσεως, σε επίγνωση του μυστηρίου του Θεού και Πατρός, και του Χριστού, στον οποίο είναι κρυμμένοι όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσης.» Η διακονία του Αποστόλου συνίσταται στη διδασκαλία του λόγου.

ΙΖ΄. Παλαιότερα, λοιπόν, ο θεόπτης εισερχόταν στον θείο γνόφο, υποδηλώνοντας τον σκιώδη χαρακτήρα του νόμου. Διότι ο νόμος αποτελούσε σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την αλήθεια, όπως άκουσε τι γράφει ο Παύλος. Και τότε μεν ο Ισραήλ δεν μπορούσε να ατενίσει τη δόξα του προσώπου του Μωυσή, η οποία επρόκειτο να καταργηθεί· εμείς όμως, με ανακαλυμμένο πρόσωπο, αντικατοπτριζόμαστε τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμενοι από δόξα σε μεγαλύτερη δόξα, όπως ακριβώς ενεργείται από το Πνεύμα του Κυρίου. Γι' αυτόν τον λόγο επισκίασε νεφέλη, όχι από γνόφο· διότι δεν απειλούσε· αλλά νεφέλη φωτός. Επειδή το μυστήριο, το οποίο ήταν κρυμμένο από τους αιώνες και τις γενεές, έχει αποκαλυφθεί, και φανερώνεται δόξα διηνεκής και αιώνια. Γι' αυτό ακριβώς παραστάθηκε ο Μωυσής μαζί με τον Ηλία, εκπροσωπώντας τον νόμο και τους προφήτες. Διότι Εκείνος, τον οποίο κηρύττουν ο νόμος και οι προφήτες, Αυτός αποδείχθηκε ότι είναι ο ζωοδότης Ιησούς. Και ο μεν Μωυσής απεικονίζει το σύνολο των αγίων που έχουν προ πολλού κοιμηθεί, ο δε Ηλίας το σύνολο των ζώντων.

Πάλι, λοιπόν, ο Βαρλαάμ αποκρίθηκε: Ναι, πράγματι, κύριέ μου και βασιλιά, αυτό είναι το μέγα μυστήριο το αποκεκρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές, το οποίο κατά τους έσχατους χρόνους φανερώθηκε στο γένος των ανθρώπων. Τη φανέρωσή του παλαιότερα, με τη χάρη του θείου Πνεύματος, προανήγγειλαν πολλοί προφήτες και δίκαιοι, αφού μυήθηκαν πολυμερώς και πολυτρόπως· και το διακήρυξαν μεγαλόφωνα, και όλοι, προορώντας την επερχόμενη σωτηρία, ποθούσαν να τη δουν, αλλά δεν την είδαν· όμως αυτή η έσχατη γενεά αξιώθηκε να δεχθεί τη σωτηρία. Εκείνος, λοιπόν, που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί, θα σωθεί, ενώ εκείνος που θα απιστήσει, θα κατακριθεί.

Δεν νομίζω, λοιπόν, ότι χρειάζεται άλλη μαρτυρία εκείνος που έχει αποφασίσει να ζει με ευσέβεια για τη φανέρωση της αλήθειας την οποία πιστεύουν αληθινά οι Χριστιανοί, έχοντας μάθει σαφώς μέσω αυτής ότι είμαστε μέλη και σώμα και πλήρωμα του Χριστού του Θεού, ο οποίος πληροί τα πάντα μέσα σε όλα, ανακεφαλαιούμενοι σε αυτόν σύμφωνα με τον σκοπό που ήταν προ των αιώνων κρυμμένος στον Θεό και Πατέρα, διά του Υιού του και Κυρίου Ιησού Χριστού του Θεού μας. Διότι το μυστήριο, το οποίο ήταν κρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές, τώρα όμως φανερώθηκε διά της αληθινής και τέλειας ενανθρωπήσεως του Υιού και Θεού, ο οποίος ένωσε με τον εαυτό του καθ' υπόσταση, αδιαίρετα και ασύγχυτα, τη δική μας φύση, και ένωσε εμάς μέσω της αγίας του σάρκας, που προέρχεται από εμάς και είναι δική μας, εμψυχωμένης με νοερή και λογική ψυχή, σαν να μας συνέδεσε άρρηκτα με τον εαυτό του ως απαρχή, και μας καταξίωσε να είμαστε ένα και το αυτό μαζί του κατά την ανθρωπότητά του, όπως ακριβώς προοριστήκαμε προ των αιώνων να είμαστε μέσα σε αυτόν μέλη του σώματός του, με το να μας συναρμολογεί και να μας συνδέει εν Πνεύματι με τον εαυτό του με τον ίδιο τρόπο που η ψυχή συνδέεται με το σώμα, και να μας οδηγεί στο μέτρο της πνευματικής ηλικίας του δικού του πληρώματος, το μυστήριο αυτό έδειξε ότι και εμείς έχουμε δημιουργηθεί γι' αυτό, και ότι ο προαιώνιος πανάγαθος σκοπός του Θεού για εμάς δεν δέχθηκε καμία απολύτως καινοτομία ως προς τον ίδιο τον λόγο του, αλλά έφτασε στην εκπλήρωσή του διά μέσου ενός άλλου, δηλαδή ενός νεότερου τρόπου που εισήχθη.

Ο Θεός μίλησε στον Άγιό Του: «Θα αγαλλιάσω και θα διαμερίσω τα Σίκιμα, και θα καταμετρήσω την κοιλάδα των σκηνών». Ο Θεός «σώζει με τη δεξιά του», δίνοντας τον Μονογενή του Υιό —διότι δεξιά του Πατρός είναι ο Υιός— ως λύτρο για τη σωτηρία του κόσμου· και «εισακούει», δίνοντας στον δίκαιο, μαζί με την άφεση των αμαρτιών, και πνευματικά χαρίσματα —διότι ο Θεός ακούει μεν εκείνον που τον ικετεύει, δίνοντας πρώτα μέσω της μετάνοιας την άφεση των αμαρτιών, αλλά εισακούει δε, δίνοντας, μαζί με την άφεση των αμαρτιών, και τα ενεργήματα της πνευματικής χάριτος· «λαλεί» δε στον «Άγιό του», δηλαδή στον σαρκωθέντα Λόγο του, τον θείο του σκοπό, ο οποίος ήταν αποκεκρυμμένος από τους αιώνες και από τις γενεές σύμφωνα με την ένσαρκη οικονομία του Χριστού, καθώς μέσα από την ανθρώπινη συναναστροφή του μαζί μας διακηρύσσει τρόπον τινά ξεκάθαρα και προσφέρει στον βίο, ως πρότυπο της αιώνιας ζωής, την εικόνα της επίδειξης των αγαθών έργων, η οποία είναι πιο ηχηρή από κάθε φωνή· «λαλεί» δε και σε κάθε «άγιο» που φυλάσσει τις εντολές του, καθιστώντας τρόπον τινά τους λόγους ζωντανούς μέσω των έργων και πιο ηχηρούς από κάθε φωνή· ο δε δίκαιος «αγαλλιάται», όταν, έχοντας φτάσει στην τελειότητα με τη χάρη του Μονογενούς, γίνει ικανός να «διαμερίσει τα Σίκιμα», δηλαδή να υποδείξει αναλόγως σε άλλους, μέσα από την έμπειρη γνώση, τους ανδρείους τρόπους των αρετών σύμφωνα με την πρακτική φιλοσοφία· διότι η λέξη Σίκιμα ερμηνεύεται ως «ωμίασις» (ανάληψη στον ώμο), η οποία αποτελεί την έξη εκείνη που συγκρατεί μεν όλα τα πάθη, ενώ ενεργοποιεί όλες τις αρετές —διότι λένε ότι ο ώμος είναι το σύμβολο της πράξης· «και καταμετρά την κοιλάδα των σκηνών», απονέμοντας στο καθένα από τα όντα τους κατάλληλους λόγους, σύμφωνα με τη φυσική θεωρία· διότι «κοιλάδα των σκηνών» είναι ο παρών κόσμος, στον οποίο η παρούσα ζωή όλων, σύμφωνα με τη διαφορετική γνώμη και διάθεση του καθενός, είναι ασταθής και πρόσκαιρη, σαν τις σκηνές.

Ερώτηση 60 «Σαν αμνού αμώμου και ασπίλου, του Χριστού, που είχε προγνωσθεί προ καταβολής κόσμου, αλλά φανερώθηκε κατά τους έσχατους χρόνους για εμάς». Από ποιον είχε προγνωσθεί; Απόκριση. Το μυστήριο του Χριστού ο λόγος της Γραφής το ονόμασε Χριστό, και το μαρτυρεί σαφώς ο μέγας απόστολος λέγοντας τα εξής: «το μυστήριο που ήταν αποκρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές τώρα φανερώθηκε», ταυτίζοντας δηλαδή με τον Χριστό το μυστήριο του Χριστού. Αυτό προφανώς είναι η άρρητη και ακατανόητη καθ' υπόστασιν ένωση θεότητας και ανθρωπότητας, η οποία άγει την ανθρωπότητα σε ταύτιση με τη θεότητα κατά πάντα τρόπο ως προς τον λόγο της υποστάσεως και καθιστά μία σύνθετη υπόσταση και των δύο, χωρίς να επιφέρει την παραμικρή μείωση στην ουσιώδη φυσική διαφορά τους. Έτσι, όπως είπα, και η υπόστασή τους γίνεται μία και η φυσική διαφορά παραμένει απαθής, σύμφωνα με την οποία, ακόμη και μετά την ένωση, διασώζεται αμείωτη η κατά φύσιν ποσότητά τους, μολονότι ενώθηκαν. Διότι, εφόσον κατά την ένωση δεν προέκυψε στα ενωθέντα απολύτως κανένα πάθος τροπής ή αλλοιώσεως, ο κατ' ουσίαν λόγος καθενός από τα ενωθέντα παρέμεινε ακέραιος· και εκείνων των οποίων ο λόγος της ουσίας παρέμεινε ακέραιος και μετά την ένωση, οι φύσεις τους παρέμειναν απολύτως αλώβητες, αφού καμία τους δεν απαρνήθηκε καθόλου τα δικά της γνωρίσματα εξαιτίας της ενώσεως.

Και αυτό που είδε ο προφήτης εν υποστάσει, ήταν αληθινό και βέβαιο. Υποδείκνυε όμως και προτύπωνε κάτι άλλο, ένα μυστικό και θεϊκό πράγμα, «μυστήριο πραγματικά κρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές», το οποίο φανερώθηκε κατά τους έσχατους χρόνους με την επιφάνεια του Χριστού. Διότι έβλεπε το μυστήριο της ψυχής, η οποία επρόκειτο να δεχθεί τον Κύριό της και να γίνει θρόνος της δόξας Του. Διότι η ψυχή που αξιώθηκε να κοινωνήσει με το πνεύμα του φωτός Του και καταυγάστηκε από το κάλλος της άρρητης δόξας Του, αφού Εκείνος την ετοίμασε για τον Εαυτό Του ως καθέδρα και κατοικητήριο, γίνεται ολόκληρη φως και ολόκληρη πρόσωπο και ολόκληρη οφθαλμός. Και δεν υπάρχει κανένα μέρος της που να μην είναι γεμάτο από τους πνευματικούς οφθαλμούς του φωτός, δηλαδή κανένα μέρος της δεν είναι σκοτεινό, αλλά έχει μεταμορφωθεί απολύτως σε φως και πνεύμα και είναι ολόκληρη γεμάτη από οφθαλμούς, χωρίς να έχει κανένα υστερινό ή οπίσθιο μέρος, αλλά είναι εξ ολοκλήρου πρόσωπο, καθώς έχει επιβεί και εγκαθιδρυθεί σε αυτήν το άρρητο κάλλος της δόξας του φωτός του Χριστού.

Και αυτό που είδε ο προφήτης εν υποστάσει ήταν αληθινό και βέβαιο. Υποδείκνυε όμως και κάτι άλλο και προτύπωνε την μυστική και θεϊκή πραγματικότητα, ένα «μυστήριο κρυμμένο αληθινά προ των αιώνων και από τις γενεές», το οποίο φανερώθηκε στους έσχατους χρόνους κατά την επιφάνεια του Χριστού. Διότι έβλεπε το μυστήριο της ψυχής, η οποία επρόκειτο να δεχθεί τον Κύριό της και να γίνει γι' αυτόν θρόνος δόξας και φως. Επειδή η ψυχή, αφού καταξιώθηκε να κοινωνήσει το πνεύμα του φωτός Του και καταυγάστηκε από το κάλλος της άρρητης δόξας Του, έχοντας Εκείνος ετοιμάσει αυτήν για τον εαυτό Του ως καθέδρα και κατοικητήριό Του, γίνεται όλη φως και όλη πρόσωπο και όλη οφθαλμός· κανένα μέρος της δεν υπάρχει που να μην είναι γεμάτο από τους πνευματικούς οφθαλμούς του φωτός (δηλαδή, δεν υπάρχει κανένα σκοτεινό σημείο), αλλά ολόκληρη έχει εξ ολοκλήρου μεταποιηθεί σε φως και πνεύμα, και είναι όλη γεμάτη οφθαλμούς και όλη πρόσωπο, χωρίς να έχει καμία οπίσθια ή πίσω πλευρά, αλλά ούσα πανταχόθεν στραμμένη κατά πρόσωπο, εφόσον έχει επιβιβαστεί και επικαθήσει σε αυτήν το άρρητο κάλλος της δόξας του φωτός του Κυρίου.