Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 2:14

Επομένως, αφού ανέλαβε το χρέος του Αδάμ και το εξόφλησε, εξάλειψε και δεν χάραξε το χειρόγραφο των αμαρτιών μας πάνω στον σταυρό με το σφουγγάρι της φιλανθρωπίας. Γιατί όμως το εξάλειψε και δεν το χάραξε; Άκουσε το γιατί· εάν το είχε χαράξει και δεν το είχε εξαλείψει, θα έφερε έστω και ένα μικρό υπόλειμμα του προηγούμενου χρέους. Γι' αυτό, κατανοώντας το αυτό, και ο μακάριος Παύλος αναφωνούσε λέγοντας: «Το χειρόγραφο των αμαρτιών μας το αφαίρεσε από τη μέση ο Χριστός, καρφώνοντάς το στον σταυρό». Και γιατί «το κάρφωσε στον σταυρό»; Ώστε καθένας που διέρχεται να μάθει την ακύρωσή του.

Διότι έπρεπε προηγουμένως να προσηλωθεί το χειρόγραφο στον σταυρό, και να τρυπηθεί η πλευρά του Λόγου με τη λόγχη, ώστε η πληγή από το τρύπημα να καταστεί μέσο κάθαρσης για την οικουμένη, το αίμα και το ύδωρ για το γένος των ανθρώπων.

Και πάλι τον βάσταζε ο Σίμων ο άνθρωπος, για να γίνει γνωστό σε όλους ότι ο Κύριος δεν πεθαίνει τον δικό Του θάνατο, αλλά τον θάνατο των ανθρώπων. Αφού λοιπόν έγιναν αυτά με αυτόν τον τρόπο, έρχεται σπεύδοντας στον τόπο όπου έπρεπε να ανεβεί στον σταυρό, για να προσηλώσει στον σταυρό το εναντίον μας χειρόγραφο των αμαρτιών, το οποίο αφαίρεσε από τους εχθρούς, και αφού απεκδυθεί τις αρχές και τις εξουσίες, να τις δειγματίσει με παρρησία, θριαμβεύοντας εναντίον τους πάνω στο ξύλο, και δείχνοντας τον άνθρωπο που αποσπάστηκε από τον λέοντα, και, τέλος, να ευαρεστηθεί ραντίζοντας και καθαρίζοντας τη γη με το Ίδιό Του το αίμα. Ενώ δε επρόκειτο να το πράξει αυτό, απεκδύθηκε τα ιμάτιά Του.

Εξαιτίας Σου και της θείας Σου ανδραγαθίας, όλοι τον καταπατούν και όλοι τον περιπαίζουν. Διότι, αφού Εσύ πρώτος τον ενέπαιξες, έγινε πλέον η αρχή του πλάσματος του Κυρίου, το οποίο έχει δημιουργηθεί για να εμπαίζεται. Και αφού Εσύ τον κατέβαλες, προκάλεσε σε όλους μεγάλη έκπληξη, ώστε να λένε: «Πώς εξέπεσε από τον ουρανό ο Εωσφόρος, αυτός που ανέτειλε το πρωί;» Και αφού Εσύ έλαβες από αυτόν το εναντίον μας χειρόγραφο και το προσήλωσες στον σταυρό, όλοι τον χλευάζουν λέγοντας: «Πώς έπαυσε ο απαιτητής; Και πώς έπαυσε ο καταπιεστής; Συνέτριψε ο Θεός τον ζυγό των αμαρτωλών. Διότι στο εξής από κάτω του στρώνεται σήψη, και το σκέπασμά του γίνεται σκουλήκια», και όλοι πλέον δεν φοβούνται τον δράκοντα, αλλά προσκυνούν Εσένα και δι' Εσού τον Πατέρα.

Ερώτ. κβʹ. Σε τι αμάρτησε η συκιά και την εξέρανε ο Χριστός; Και για ποια αιτία; Και με ποιον τρόπο; Απόκ. Επειδή ο Κύριος επρόκειτο να υποστεί το πάθος, προκειμένου να μη νομίσουν οι μαθητές ότι διακατέχεται από αδυναμία και ασθένεια και εξαιτίας αυτού πάσχει, φανερώνει τη δύναμή Του σε κάτι άψυχο· για να δείξει ότι μπορούσε να ξεράνει όλους όσοι Του εναντιώνονταν. Αλλά, επειδή δεν ήλθε για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να τον σώσει, όπως είπε ο Ίδιος, επιδεικνύει τη μεν δύναμή Του στην άψυχη συκιά, ενώ τη φιλανθρωπία Του την επιφυλάσσει για τους ανθρώπους με άμετρη ανεξικακία. Συκιά ονομάζεται επίσης και η αμαρτία, την οποία καταράστηκε και εξέρανε ο Χριστός ο Θεός μας. Ισχύει δε και τούτο: επειδή ο Αδάμ πήρε τα φύλλα της συκιάς και σκέπασε την αμαρτία της ντροπής του μετά την παράβαση, (ο Χριστός), αφού κατέλυσε το αμάρτημα της παραβάσεως και το κάρφωσε και το εξάλειψε πάνω στον σταυρό, εξέρανε το κάλυμμα της αμαρτίας, όπως τα φύλλα της συκιάς με τα οποία είχε περιβληθεί ο Αδάμ μετά την παρακοή.

Άκουσε, λοιπόν, τι ήταν το χειρόγραφο: Όταν ο Αδάμ παρέβη την εντολή, και πήρε από το ξύλο με το χέρι του και έφαγε, γράφτηκε με το χέρι του η αμαρτία, και το έγγραφο αυτό το κατείχε ο διάβολος. Όταν όμως ανήλθε επί του ξύλου ο Χριστός, δηλαδή επί του σταυρού, και τρυπήθηκε στα χέρια με τα καρφιά, τότε το προσήλωσε πάνω στον σταυρό και το εξάλειψε. Διότι ο ίδιος ο διάβολος, ο οποίος κρατούσε το χειρόγραφο της παραβάσεως του Αδάμ, ο ίδιος το έσκισε, επειδή δεσμεύθηκε από τον Χριστό πάνω στον σταυρό.

Ευχή της κεφαλοκλισίας. Ο Θεός, που τόσο πολύ μας αγάπησες, και μας χάρισες το αξίωμα της υιοθεσίας, ώστε να ονομαστούμε τέκνα Θεού, όπως και είμαστε, κληρονόμοι δικοί σου, του Πατρός, και συγκληρονόμοι του Χριστού σου. Κλίνε, Κύριε, το ους σου, και εισάκουσέ μας, που υποκλίναμε σε εσένα τις κεφαλές μας· και εξάγνισε τον εσωτερικό μας άνθρωπο, καθώς αγνός είναι ο μονογενής σου Υιός, τον οποίο πρόκειται να υποδεχθούμε. Και ας απομακρυνθεί η πορνεία και ο ακάθαρτος λογισμός, ένεκα του Θεού που γεννήθηκε από Παρθένο· η αλαζονεία και το αρχαίο κακό, η υπερηφάνεια, ένεκα εκείνου που ταπείνωσε τον εαυτό του για εμάς· η δειλία, ένεκα εκείνου που έπαθε κατά σάρκα και έστησε το τρόπαιο του σταυρού· η κενοδοξία, ένεκα εκείνου που ραπίσθηκε και μαστιγώθηκε, και δεν απέστρεψε το πρόσωπό του από την αισχύνη των εμπτυσμάτων· ο φθόνος, και ο φόνος, και η διχοστασία, και το μίσος, ένεκα του αμνού του Θεού που αίρει την αμαρτία του κόσμου· η οργή και η μνησικακία, ένεκα εκείνου που προσήλωσε στον σταυρό το χειρόγραφο των χρεών μας· οι δαίμονες και ο διάβολος, ένεκα εκείνου που θριάμβευσε επί των πονηρών αρχών και απογύμνωσε τις εξουσίες του σκότους.

Του αγίου Αθανασίου αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας εις την ανάληψη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού Ο εν αρχή, προ των αιώνων, Θεός Λόγος που ήταν προς τον Θεό, το λύτρο των ψυχών μας, ο πολέμιος του διαβόλου, η ελευθερία της οικουμένης· αυτός που οικοδομεί τα πάντα με τον λόγο του για να μας ανυψώσει κατά χάρη στη δική του αξία· αυτός που μας ανέστησε, ενώ είχαμε πέσει εξαιτίας της αμαρτίας, με το να συγκαταβεί προς εμάς μέσω της ενανθρωπήσεως· αυτός που μας αναγέννησε, ενώ είχαμε θανατωθεί εξαιτίας της παρακοής, με την έλευσή του προς εμάς, χωρίς να εγκαταλείψει τον Πατέρα· αυτός που περπάτησε στη γη και, ενώ βρισκόταν μαζί μας σωματικώς, γέμιζε τους ουρανούς με τον εαυτό του· αυτός που έγινε όλα όσα είμαστε εμείς εκτός από την αμαρτία και παρέμεινε αναλλοίωτος· αυτός που δεν αρνήθηκε να πάθει τίποτα για εμάς, ώστε να μας οδηγήσει στην απάθεια· αυτός που καρφώθηκε στον σταυρό και άνοιξε διάπλατα τις πύλες του παραδείσου. Αυτός που ανέλαβε για χάρη μας την πάλη με τον διάβολο και συνέτριψε το κεντρί της αμαρτίας, που έκανε στάχτη το φρόνημα των Ιουδαίων, κενώνοντας τα μεγαλεία της ιεροσύνης τους και ερειπώνοντας τον ναό τους, αφού άρχισαν να τον εξουσιάζουν βέβηλα χέρια, καταργώντας τη διαθήκη, σταματώντας τη λατρεία και προσκαλώντας τα έθνη· αυτός που κατήργησε τον θάνατο και έκανε τη γη ουρανό με τη διαγωγή της αγγελικής πολιτείας, καρφώνοντας το εναντίον μας χειρόγραφο της αμαρτίας στον σταυρό, και ανακαλώντας εμάς που είχαμε γίνει υποχείρια της αμαρτίας στην υιοθεσία, μέσω της οικονομίας του Πνεύματος.

Διότι τα μεν μυθάρια των Ελλήνων ευλόγως θα είχαν ανάγκη από έναν λόγο που θα τα υπερασπιζόταν και θα συγκάλυπτε, τρόπον τινά, την ασχήμια τους· στο θείο κήρυγμα όμως αρκεί ένας απλός και προσιτός λόγος, ο οποίος μαρτυρείται εν δυνάμει Θεού. <«Σοφία δε όχι αυτού του αιώνος, ούτε των αρχόντων αυτού του αιώνος, οι οποίοι καταργούνται».> Ο λόγος των αγίων μυσταγωγών προχωρεί μεν μέσα από ταπεινή έκφραση, ενσταλάζει όμως μέσα μας την ακίβδηλη γνώση των θείων μυστηρίων, και αποδεικνύει ότι ο Χριστός είναι η σοφία, η οποία δεν μαρτυρείται μέσα από την καλλιέπεια των σοφών αυτού του κόσμου, αλλά από την ίδια της τη φύση· τον Οποίον κανείς από τους άρχοντες αυτού του αιώνος δεν γνώρισε, οι οποίοι είναι οι πονηρές και αντικείμενες δυνάμεις, που έχουν λαλήσει μέσω των σοφών του κόσμου. <«Διότι εάν Τον γνώριζαν, δεν θα σταύρωναν τον Κύριο της δόξης».> Ο λόγος αυτός είναι απόλυτα εύλογος· διότι ο Χριστός θριάμβευσε κατά των πονηρών και αντικείμενων δυνάμεων μέσω του δικού Του σταυρού, καρφώνοντας στο ξύλο «το εναντίον μας χειρόγραφο», αποδίωξε τον σατανά από την τυραννία του εναντίον μας, κατήργησε την αμαρτία του κόσμου, άνοιξε τις πύλες του άδη στα πνεύματα του κάτω κόσμου, και κατέλυσε το κράτος του θανάτου· έπειτα πώς είναι δυνατόν το πάθος πάνω στον σταυρό να μην είναι μισητό στα ακάθαρτα δαιμόνια; Επομένως, δεν θα Τον σταύρωναν, εάν γνώριζαν με ακρίβεια ότι Αυτός είναι ο Λυτρωτής και ο Κύριος της δόξης.

Διότι, τρόπον τινά, αντιπαραβάλλει στη δική τους ραθυμία τη δική του εγρήγορση και αγάπη, και τους ελέγχει πάλι ότι δεν φρόντισαν καθόλου το ποίμνιο, για τον εαυτό του όμως λέει ότι η φροντίδα του γι' αυτό έχει φτάσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε να περιφρονήσει ακόμη και τη ζωή του, που για όλους είναι το πιο αγαπητό πράγμα. Και ορίζει κατά κάποιον τρόπο πώς πρέπει να δοκιμάζεται ο καλός ποιμένας, διότι καθορίζει ότι δεν πρέπει να διστάζει να προσφέρει ακόμη και την ίδια του τη ζωή, υπερασπιζόμενος τη σωτηρία του ποιμνίου, πράγμα το οποίο και εκπληρώθηκε μέσω του Χριστού. Διότι ο άνθρωπος αποσκίρτησε από την αγάπη προς τον Θεό, ρέποντας προς την αμαρτία, γι' αυτό και εξορίστηκε από την ιερή και θεία αυλή, εννοώ τους περιβόλους του παραδείσου, και αφού υπέστη αυτή τη συμφορά, παγιδεύτηκε από λύκους πραγματικά πικρούς και αμείλικτους: από τον διάβολο που τον εξαπάτησε προς την αμαρτία, και από τον θάνατο που βλάστησε από την αμαρτία. Επειδή όμως ο Χριστός αναδείχθηκε καλός ποιμένας για όλους, έθεσε τη ζωή του για εμάς, μαχόμενος εναντίον αυτού του ζεύγους των ατίθασων θηρίων· υπέμεινε σταυρό για εμάς, ώστε με τον θάνατο να νεκρώσει τον θάνατο, και καταδικάστηκε για εμάς, ώστε να απαλλάξει τους πάντες από την καταδίκη της αμαρτίας, καταργώντας μέσω της πίστεως την αμαρτία που μας τυραννούσε, και «προσηλώνοντας το εναντίον μας χειρόγραφο στον σταυρό», όπως έχει γραφτεί. Επομένως, ο μεν πατέρας της αμαρτίας μας έθεσε ως «πρόβατα στον άδη», παραδίδοντάς μας για να μας ποιμάνει ο θάνατος, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί στους Ψαλμούς.

Λέμε, λοιπόν, ότι ο Μονογενής, αν και είναι κατά φύση Θεός και υπάρχει σε μορφή και ισότητα με τον Θεό και Πατέρα, κένωσε τον εαυτό του σύμφωνα με τις Γραφές, και έγινε άνθρωπος από γυναίκα, αποδεχόμενος όλα όσα προσιδιάζουν στον άνθρωπο, εκτός μόνο από την αμαρτία. Ένωσε δε τον εαυτό του με τρόπο άρρητο με τη δική μας φύση, με την εκούσια θέλησή του, ώστε, αναπλάθοντας την πάλι πρώτα στον εαυτό του και μέσω του εαυτού του προς εκείνο το κάλλος, εννοώ το αρχέγονο, και γινόμενος για εμάς ο δεύτερος Αδάμ, δηλαδή επουράνιος άνθρωπος, αφού αναδείχθηκε πρώτος από όλους και απαρχή εκείνων που αναδημιουργούνται σε καινότητα ζωής, με αφθαρσία φυσικά, δικαιοσύνη και αγιασμό που νοείται μέσω του Πνεύματος, να μεταδώσει πλέον μέσω του εαυτού του σε όλο το γένος τα αγαθά. Γι' αυτό, αν και υπάρχων κατά φύση ζωή, βρέθηκε ανάμεσα στους νεκρούς, προκειμένου, καταργώντας τον δικό μας θάνατο μέσα μας, να μας αναπλάσει στη δική του ζωή. Και ο ίδιος, ενώ είναι η δικαιοσύνη του Θεού και Πατέρα, έγινε για χάρη μας αμαρτία. Διότι, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, «Αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας», και συγκαταλέχθηκε μαζί μας ανάμεσα στους ανόμους, ώστε να μας δικαιώσει μέσω του εαυτού του, διαρρηγνύοντας το «καθ' ημών χειρόγραφο», και καρφώνοντάς το στον δικό του «σταυρό», σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

Καθόλου δεν βλάπτει τη δύναμη της εικόνας το γεγονός ότι αυτοί που σταυρώθηκαν μαζί Του ήταν κακούργοι· διότι «ήμασταν από τη φύση μας τέκνα οργής» πριν από την πίστη στον Χριστό, και όλοι ένοχοι θανάτου, όπως είπαμε στην αρχή. <Έγραψε δε και τίτλο ο Πιλάτος και τον έθεσε πάνω στον σταυρό· και ήταν γραμμένο: ΙΗΣΟΥΣ Ο ΝΑΖΩΡΑΙΟΣ Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΙΟΥΔΑΙΩΝ.> Αυτό είναι οπωσδήποτε το χειρόγραφο εναντίον μας, το οποίο, όπως λέει ο θεσπέσιος Παύλος, ο Κύριος το κάρφωσε στον ίδιο Του τον σταυρό, και θριάμβευσε μέσω αυτού πάνω στις αρχές και τις εξουσίες, προφανώς επειδή νικήθηκαν και εξέπεσαν από τη δική τους εξουσία. Διότι αν και δεν στερέωσε ο ίδιος ο Σωτήρας τον τίτλο, αλλά ο συνεργάτης και υπηρέτης της μανίας των Ιουδαίων, εντούτοις, επειδή επέτρεψε να γίνει και αυτό, καταγράφεται ως αυτουργός. Και θριάμβευσε επί των αρχών μέσω αυτού. Διότι βρισκόταν εκεί για να το διαβάζουν όσοι ήθελαν, φανερώνοντας Αυτόν που έπαθε για εμάς, και έδωσε τη δική Του ψυχή ως αντίλυτρο για τη ζωή όλων. Διότι όλοι όσοι βρίσκονται πάνω στη γη, επειδή πέσαμε μέσα στα δίχτυα της αμαρτίας· «διότι όλοι παρεξέκλιναν, όλοι μαζί αχρειώθηκαν» σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί· έχοντας γίνει ένοχοι απέναντι στις κατηγορίες του διαβόλου, ζούσαμε μια ζωή σκοτεινή και χωρίς χαρά.

Ποιοι είναι λοιπόν οι σκορπιοί και ποια τα φίδια, παρά προφανώς τα μυσαρά και φονικά τάγματα των αλιτήριων δαιμόνων, και εκείνων που διώκουν τους αγίους, οι οποίοι και έγιναν υπηρέτες της ακράτητης μανίας των πνευμάτων που βρίσκονται στον κόσμο, τα οποία περιφέρονται σε ολόκληρο το σύμπαν, επιβουλευόμενα τους αγίους με πολλούς τρόπους, αν και έχουν κατατροπωθεί από τον Χριστό, ο οποίος κάρφωσε στον δικό Του σταυρό το εναντίον μας χειρόγραφο, για να μας απαλλάξει από τη δική τους καταδυναστεία;

Επειδή «όλοι εξέκλιναν, μαζί αχρειώθηκαν», αναγκαίως ο μονογενής Λόγος του Θεού, ο οποίος υπάρχει στη μορφή του Θεού και Πατέρα, καθώς είναι γραμμένο: «Δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά εκένωσε τον εαυτό του παίρνοντας μορφή δούλου». Και για χάρη μας συγκαταλέχθηκε ανάμεσά μας, αφού γεννήθηκε από γυναίκα, και φανερώθηκε πραγματικά ως άνθρωπος πάνω στη γη, ώστε, όπως λέει ο Παύλος, να γίνει ελεήμων και πιστός αρχιερέας στα προς τον Θεό· ώστε, αφού σήκωσε τις αμαρτίες όλων μας στο σώμα του πάνω στο ξύλο, καθώς πάλι είναι γραμμένο, να εξαλείψει το εναντίον μας χειρόγραφο· ώστε, αφού οικειοποιηθεί τις ασθένειες της δικής μας σάρκας, να νεκρώσει την ηδονή που τυραννούσε τα μέλη μας, και να πει στα πάθη μας σαν σε μανιασμένη θάλασσα: «Σώπα, ησύχασε»· και αφού μεταρρυθμίσει τα πάντα μέσα μας σε καλύτερη τάξη και σταθερότητα, να αναμορφώσει ολόκληρη τη φύση ως προς την αρετή, σύμφωνα με την αρχέτυπη εικόνα κατά την οποία και δημιουργήθηκε. Και ο Μονογενής δεν περιόρισε την παροχή των αγαθών προς εμάς μέσω της ενανθρώπησης μόνο σε αυτά. Διότι, όντας ζωή κατά φύση, όπως ακριβώς είναι και εκείνος που τον γέννησε, απέδειξε τη σάρκα, στην οποία κατοίκησε, ανώτερη από τον θάνατο. Διότι οι άθλιοι Ιουδαίοι, όντας γεμάτοι από κάθε ασέβεια, τον παρέδωσαν σε σταυρό και θάνατο, υπακούοντας σε όλα στις μεθοδείες του διαβόλου.

Ας αναλογιστούμε, λοιπόν, ότι επειδή έτρεφε θερμή αγάπη για εμάς, αν και ο Λόγος ήταν Θεός και είχε όλη την κτίση υποταγμένη κάτω από τα πόδια του, τόσο την αισθητή όσο και τη νοητή, και αν και ήταν κατά πάντα ίσος με τον δικό του Γεννήτορα, «κατοικώντας σε απρόσιτο φως» μαζί με Αυτόν, έχοντας ξεπεράσει κάθε ανώτατο όριο εύκλειας και δόξας, «ταπείνωσε τον εαυτό του για εμάς, λαμβάνοντας μορφή δούλου», γενόμενος όμοιος με εμάς, ώστε να ελευθερώσει τους πάντες από τον θάνατο και τη φθορά, «καρφώνοντας στον δικό του σταυρό το εναντίον μας χειρόγραφο των αμαρτιών και θριαμβεύοντας πάνω σε αυτόν», σύμφωνα με το γραμμένο, «κατά των αρχών και των εξουσιών, και κατά των κοσμοκρατόρων αυτού του σκότους»· ώστε αφενός να φράξει το στόμα κάθε ανομίας, και αφετέρου, αφού μας καταστήσει καθαρούς μέσω της πίστεως, να μας επαναφέρει στην τιμή της υιοθεσίας. Διότι υπέμεινε τον σταυρό και τον θάνατο της σαρκός, όταν οι ανόσιοι Ιουδαίοι τον χλεύασαν βάναυσα.

Διότι έχουμε βαπτιστεί στο όνομα του Πατρός, και του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος· και πιστεύοντας ότι η Αγία Τριάδα είναι ομοούσια, προσκυνούμε σε αυτήν μία θεότητα· ευχαριστώντας τον Θεό και Πατέρα, επειδή για χάρη της δικής μας σωτηρίας και ζωής απέστειλε από τον ουρανό τον δικό Του Υιό, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα, και ενδύθηκε τη δική μας ομοίωση, και έγινε αληθινά άνθρωπος, ώστε αφού θριαμβεύσει επί των Αρχών και των Εξουσιών, να προσηλώσει στον δικό του σταυρό, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, το χειρόγραφο των αμαρτιών που ήταν εναντίον μας, και αφού μας απαλλάξει από κάθε ενοχή, να μας αναδείξει καθαρούς, ξεπλένοντας τον μολυσμό των παλαιών πταισμάτων· και να κηρύξει «και στα πνεύματα που ήταν στον άδη, τα οποία κάποτε απείθησαν», σύμφωνα με τα γραφές, και έτσι λοιπόν, αφού εγέρθηκε από τους νεκρούς, να καταργήσει τον εχθρό όλων, τον θάνατο. Και επιπλέον, ανοίγοντας διάπλατα τις άνω πύλες στους επί γης, να καταστήσει πολίτη του ουρανού τον άλλοτε δραπέτη. Διότι θα έρθει, θα έρθει στον κατάλληλο καιρό, και όπως ο ίδιος είπε, θα παραλάβει μαζί του όλους εμάς που διαπρέπουμε με ορθή πίστη και είμαστε λαμπρυσμένοι με ευαγγελική πολιτεία.

αʹ. Επίκαιρα λοιπόν πάλι, αυτό που μέσω της λύρας του ψαλμωδού υμνήθηκε στους παλαιότερους, θα ειπωθεί από εμάς και προς εσάς: «Όλα τα έθνη, χτυπήστε τα χέρια σας· αλαλάξτε με φωνή αγαλλιάσεως», δηλαδή, ας προσφέρουμε στον Χριστό τις επινίκιες ωδές. «Διότι νίκησε τον κόσμο υπέρ ημών», όπως βεβαίως λέει ο ίδιος, και «εθριάμβευσε επί των αρχών, των εξουσιών, των κυριοτήτων και των κοσμοκρατόρων του σκότους τούτου, επί των πνευματικών δυνάμεων της πονηρίας στους επουράνιους τόπους». Έτσι, ελευθέρωσε τους πάντες από τη δική τους σκαιότητα και απάλλαξε από τις αρχαίες κατηγορίες, «καρφώνοντας στον σταυρό το καθ' ημών χειρόγραφο»· ώστε, χαίροντας γι' αυτό ακριβώς, να λέμε: «Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; πού είναι, άδη, η νίκη σου; Το κεντρί του θανάτου είναι η αμαρτία, και η δύναμη της αμαρτίας είναι ο νόμος». Εξάλλου, έχουμε ελευθερωθεί μέσω του Χριστού και από την ποινή του νόμου. Και αυτό το μαρτυρεί ο θεσπέσιος Παύλος γράφοντας: «Διότι η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει· επειδή δεν είστε υπό νόμον, αλλά υπό χάριν». Γράφει δε και ο σοφός Ιωάννης, «Ότι ο νόμος δόθηκε διά του Μωυσή, η χάρη και η αλήθεια έγιναν διά του Ιησού Χριστού. Διότι ένας πέθανε υπέρ πάντων», αποκτώντας με το ίδιο του το αίμα τα πάντα υπό τον ουρανό, «ώστε οι ζώντες να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που απέθανε και ηγέρθη γι' αυτούς».

Επειδή όμως ο νους των ανθρώπων, στα πρώτα στάδια της δικαιοσύνης, δεν ήταν αρκετά ισχυρός ώστε να μπορεί να επιτελεί το αγαθό αψεγάδιαστα, ο νόμος προχωρά προς αυτό σταδιακά διαπαιδαγωγώντας, και ορίζει με μέτρο τον τρόπο της δικαιοσύνης· διατηρώντας, για την πιο τέλεια διαπαιδαγώγηση, την ακριβή ευσπλαχνία προς τους αδελφούς και τους γείτονες, την αφθονία προς τους ξένους και την κοινωνικότητα προς όλους. Διότι οι σκιές ισχύουν μέχρι τον καιρό της διορθώσεως· και αυτός ο καιρός ήταν η παρουσία του Χριστού. ΠΑΛΛ. Πολύ εύστοχα το είπες. ΚΥΡ. Έχοντας λοιπόν προστάξει επιπλέον ότι πρέπει να δανείζουν, αποκόπτοντας τους τόκους, και υποσχόμενος ευλογία σε όσους επιλέγουν να το πράξουν αυτό, όταν συμπληρωθούν επτά έτη για τα χρέη, προστάζει να τα διαγράφουν, τιμώντας τον καιρό της αφέσεως των πάντων, δηλαδή, της παρουσίας του Χριστού, κατά τον οποίο όλοι έχουμε δικαιωθεί με την πίστη, κερδίζοντας την αμνηστία των παλαιών μας αμαρτημάτων, επειδή Αυτός κάρφωσε στον δικό Του σταυρό το χειρόγραφο που ήταν εναντίον μας, και εξαφάνισε τις οφειλές που χρωστούσαμε στον Κριτή.

Και βέβαια και ως μοσχάρι που καταναλώνεται από τη φωτιά υπέρ της αμαρτίας. «Διότι με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε», σύμφωνα με τις Γραφές. Παρατήρησε δε, ότι ο μόσχος ολοκαυτώνεται ως τέλειος, ενώ σφάζεται ως ετήσιος υπέρ της αμαρτίας, ώστε ταυτόχρονα να νοήσεις μέσω των δύο τον Ένα, ως ευρισκόμενο σε τελειότητα αρετών, ως τον πλέον εύοσμο νοητά, και ως σφαζόμενο με απλότητα και ακακία. «Διότι εγώ», λέει, «ως άκακο αρνί που οδηγείται στη σφαγή, δεν το γνώριζα». Το ότι δε το ιερατικό γένος προσάγεται στον Θεό ως ανάθημα ταυτόχρονα και υπέρ πάντων αλλά και από όλους, θα μπορούσε να το υποδείξει η επίθεση των χειρών από τους Ισραηλίτες. «Διότι θα επιθέσουν», λέει, «οι υιοί του Ισραήλ τα χέρια τους πάνω στα κεφάλια των Λευιτών». Διότι, όπως ακριβώς οι Λευίτες έθεταν τα χέρια τους στα κεφάλια των θυμάτων και σε όσα σφάζονταν υπέρ αυτών ως τύπος του Χριστού (και το έπρατταν αυτό, όχι για να ευλογήσουν με κάποιον τρόπο, κάθε άλλο, αλλά σαν να καταδείκνυαν με την επίθεση των χειρών τον Θεό που φέρει τις αμαρτίες μας και που προσφέρεται ως θυσία υπέρ ημών, ώστε να «προσηλώσει στον δικό του σταυρό το καθ' ημών χειρόγραφο»)· έτσι θα κατανοήσεις ότι έχει τελεστεί και η χειροτονία των Λευιτών από τους λαούς.

«Και θα προσφέρετε την ημέρα που θα φέρετε το δεμάτι, ένα άμωμο πρόβατο ενός έτους ως ολοκαύτωμα στον Κύριο, και την αναίμακτη θυσία του από δύο δέκατα σιμιγδαλιού ζυμωμένου με λάδι, θυσία στον Κύριο, οσμή ευωδίας στον Κύριο, και τη σπονδή του από το ένα τέταρτο του ιν οίνου, και άρτο και ψημένους νέους σπόρους δεν θα φάτε μέχρι αυτήν ακριβώς την ημέρα, έως ότου προσφέρετε τα δώρα στον Θεό σας. Νόμος αιώνιος για τις γενιές σας σε κάθε κατοικία σας. Και θα μετρήσετε από την επομένη του Σαββάτου, από την ημέρα που θα προσφέρετε το δεμάτι της ανύψωσης, επτά ολόκληρες εβδομάδες, έως την επομένη της τελευταίας εβδομάδας θα μετρήσετε πενήντα ημέρες.» Διότι, πραγματικά, σωτήρια εορτή είναι ο θάνατος του Εμμανουήλ για χάρη μας. Επειδή εξόφλησε για εμάς τα χρέη, και είναι αλήθεια ότι αυτός αναλαμβάνει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε. Διότι προσηλώσε στον δικό του σταυρό το καθ' ημών χειρόγραφο, και εθριάμβευσε με αυτόν εναντίον εκείνων που άλλοτε εξουσίαζαν τη γη, δηλαδή εννοώ τις αρχές και τις εξουσίες και τα πνεύματα της πονηρίας· και πρωτίστως απ' όλους, τον Σατανά. Αμέσως επόμενη εορτή, καθόλου κατώτερη της πρώτης, είναι η εκ νεκρών ανάσταση, η οποία συντρίβει τη φθορά, αποκόπτει την αμαρτία και μας μεταφέρει σε νέα ζωή, ζωή εν αγιασμώ και αφθαρσία, εφόσον έχει καταργηθεί ο θάνατος.

Διότι σε εμένα ανήκει το να μιλήσω, σε εσένα η πρόθεση, και στον Θεό η τελείωση. Ας ενδυναμώσουμε τη διάνοια· ας εντείνουμε την ψυχή· ας προετοιμάσουμε την καρδιά· ο αγώνας που τρέχουμε είναι για την ψυχή· σε αιώνια πράγματα ελπίζουμε. Είναι δε δυνατός ο Θεός [Εκείνος που γνωρίζει τις καρδιές σας και ξέρει ποιος είναι γνήσιος και ποιος υποκριτής] τον μεν γνήσιο να τον διαφυλάξει, τον δε υποκριτή να τον κάνει πιστό. Διότι μπορεί ο Θεός και τον άπιστο να τον κάνει πιστό, εάν μόνο Του προσφέρει την καρδιά του. Είθε να εξαλείψει το εναντίον σας χειρόγραφο των αμαρτιών· να σας παράσχει αμνηστία για τα προηγούμενα παραπτώματα· να σας φυτέψει στην Εκκλησία και να σας στρατεύσει στην υπηρεσία Του, περιβάλλοντάς σας με τα όπλα της δικαιοσύνης· να σας γεμίσει με τα επουράνια αγαθά της Καινής Διαθήκης και να σας δώσει τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος ανεξάλειπτη στους αιώνες, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Έτσι και εμείς, αγαπητοί, αν και δεν είναι τώρα καιρός μαρτυρίου, ας γίνουμε μάρτυρες στη συνείδηση, αντιστεκόμενοι στις επινοήσεις του Διαβόλου μέσω της ταπεινοφροσύνης και της υπομονής και της αγάπης προς τον Θεό και τον πλησίον, και με το να δείχνουμε συγκατάβαση ο ένας στον άλλον για χάρη του Θεού, εκπληρώνοντας την εντολή του Σωτήρα, την οποία είπε: μεγαλύτερη αγάπη από αυτή δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του. Αν λοιπόν έχουμε λάβει την προσταγή να θυσιάζουμε τη ζωή μας ο ένας για τον άλλον, πόσο μάλλον οφείλουμε να προσφέρουμε υπακοή και υποταγή ο ένας στον άλλον, ώστε να γίνουμε μιμητές του Κυρίου, ο οποίος πρώτος έδειξε την υπακοή με έργα και με λόγια, γινόμενος υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού; Παρομοίως θυσίασε τη ζωή του από τη δική του φιλανθρωπία, και μάλιστα ενώ εμείς δεν ήμασταν φίλοι του, αλλά εχθροί. Και ενώ ήμασταν εχθροί εξαιτίας των παραπτωμάτων και των επιθυμιών μας, δια του θανάτου του μας συμφιλίωσε με τον Πατέρα, εξαλείφοντας το χειρόγραφο των αμαρτιών που ήταν εναντίον μας.

Εφόσον, λοιπόν, αυτά υπήρχαν μέσα μου ακουσίως («διότι δεν έπραττα αυτό που ήθελα, αλλά βιαζόμουν να κάνω αυτό που μισούσα», καθώς η αμαρτία ενεργούσε έτσι μέσα μου), ο άγιος Πατέρας απέστειλε τον άγιο Υιό Του και με το έλεός Του με έσωσε και με γλίτωσε από όλες τις φθορές μου. «Διότι φανερώθηκε η χάρη του Κυρίου και Σωτήρα μας, η οποία μας διδάσκει να αρνηθούμε την ασέβεια και τις κοσμικές επιθυμίες και να ζήσουμε με σωφροσύνη, ευσέβεια και δικαιοσύνη στον τωρινό αιώνα, προσμένοντας τη μακάρια ελπίδα και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού· ο οποίος προσέφερε τον εαυτό Του για εμάς, για να μας λυτρώσει από κάθε ανομία και να καθαρίσει για τον εαυτό Του έναν λαό περιούσιο, ζηλωτή καλών έργων»· «αφού εξάλειψε το χειρόγραφο με τις διατάξεις που ήταν εναντίον μας, το αφαίρεσε από τη μέση καρφώνοντάς το στον σταυρό, και αφού απογύμνωσε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού»· «αφού συνέτριψε χάλκινες πύλες και έσπασε σιδερένιους μοχλούς», μας υπέδειξε και πάλι το φως της ζωής, απλώνοντας το χέρι, ανοίγοντας τον δρόμο, υποδεικνύοντας τις βαθμίδες των ουρανών, και αξιώνοντάς μας να κατοικήσουμε και πάλι στον παράδεισο.

Και πάλι με τον ίδιο τρόπο εκπλήρωνε την τέλεια ανάσταση στην ίδια θεότητα, στην ίδια ψυχή, στο ίδιο άγιο σώμα, συνενώνοντας πλέον όλη την οικονομία σε μία πνευματική ένωση, σε μία ένωση θεότητας, σε μία οικονομία, σε μία τελειότητα, όπως λέει στον 92ο ψαλμό: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ευπρέπεια ενεδύθη», για να δείξει την είσοδο του Θεού Λόγου από τα επουράνια στον κόσμο, όταν ενδύθηκε την ευπρέπεια, δηλαδή τη σάρκα που γεννήθηκε από την Παρθένο· διότι, αν και φαινόταν κάπως ευτελής στους άπιστους που την έβλεπαν, για τον ίδιο λογιζόταν ως ευπρέπεια, ώστε να δείξει τη δύναμή του, η οποία, μέσω της φαινομενικής ασθένειας της σάρκας, κατήργησε αυτόν που είχε το κράτος, καταλύοντας δηλαδή τον θάνατο, έχοντας επιτελέσει με ευπρέπεια όλη την οικονομία της σωτηρίας μας, αφανίζοντας τη φθορά και την κατάρα, εξαλείφοντας το χειρόγραφο των αμαρτιών που ήταν εναντίον μας, καταλύοντας τη διαθήκη με τον Άδη και έχοντας οικονομήσει τα πάντα για τη σωτηρία των ανθρώπων. Διότι, αμέσως αφού είπε «ο Κύριος εβασίλευσε, ευπρέπεια ενεδύθη», προσθέτει πάλι και επαναλαμβάνει λέγοντας: «ενεδύθη ο Κύριος δύναμη και περιεζώσθη», για να υποδείξει ως πρώτο ένδυμα εκείνο από τη Μαρία, και ως δεύτερη πάλι ένδυση εκείνη από την ανάσταση των νεκρών. Διότι πράγματι είναι ο «πρωτότοκος εκ των νεκρών», όπως είπε η θεία Γραφή.

Από τον λόγο του «Αγκυρωτού». 2. «Φανερώθηκε η χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού που μας διδάσκει, ώστε, αφού αρνηθούμε την ασέβεια και τις κοσμικές επιθυμίες, να ζήσουμε με σωφροσύνη, με ευσέβεια και με δικαιοσύνη στον τωρινό αιώνα, προσμένοντας τη μακάρια ελπίδα και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού· ο οποίος έδωσε τον εαυτό Του για χάρη μας, για να μας λυτρώσει από κάθε ανομία και να καθαρίσει για τον εαυτό Του έναν λαό εκλεκτό, γεμάτο ζήλο για καλά έργα»· «αφού εξάλειψε το καθ' ημών χειρόγραφο των διαταγμάτων, το οποίο ήταν εναντίον μας, το αφαίρεσε από τη μέση καρφώνοντάς το στον σταυρό, και αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας κατ' αυτών μέσω αυτού»· «αφού συνέτριψε χάλκινες πύλες και κομμάτιασε σιδερένιους μοχλούς», υπέδειξε ξανά το φως της ζωής, απλώνοντας το χέρι Του, ανοίγοντας τον δρόμο, υποδεικνύοντας τις κλίμακες των ουρανών, καθιστώντας μας άξιους να κατοικήσουμε πάλι στον παράδεισο. Επομένως, «κατοίκησε ανάμεσά μας», και δίνοντάς μας «το δικαίωμα του νόμου» του Πνεύματος, ώστε να γνωρίσουμε Αυτόν και τα όσα Τον αφορούν, ο οποίος είναι η αρχή και το τέλος της ζωής, έγινε για εμάς «νόμος δικαιοσύνης», «νόμος πίστεως», «νόμος Πνεύματος», ελεύθερος από τον «νόμο της σάρκας της αμαρτίας». Γι' αυτό, «χαίρομαι με τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο». Και μέσα μας είναι ο Χριστός, εφόσον κατοικεί εντός μας.

Διότι συνυπήρχε και η θεότητα και η ενανθρώπηση, όταν πάνω στον σταυρό ο Χριστός έπασχε ως προς τη σάρκα, αλλά παρέμενε απαθής ως προς τη θεότητα, ώστε τη δικαίωση να μην την έχουμε πλέον μόνο στη σάρκα, αλλά στη θεότητα, και ώστε η σωτηρία να επιτευχθεί για εμάς και μέσω των δύο, δηλαδή της θεότητας και της σάρκας. Διότι ο Χριστός δεν είναι για εμάς ένας απλός άνθρωπος, αλλά ο ενυπόστατος Λόγος που έγινε ένσαρκος και ο Θεός που έγινε αληθινά άνθρωπος, εφόσον δεν στηρίζουμε την ελπίδα μας σε άνθρωπο, αλλά στη θεότητα, και εφόσον δεν έχουμε Θεό που πάσχει, αλλά απαθή, ο οποίος όμως δεν επιτέλεσε τη σωτηρία μας δίχως το πάθος, αλλά με το να πεθάνει για εμάς και να προσφέρει τον εαυτό Του θυσία στον Πατέρα υπέρ των ψυχών μας, αφού μας «καθάρισε με το αίμα του» και «έσκισε το χειρόγραφο που ήταν εναντίον μας και το κάρφωσε στον σταυρό», όπως παντού μας διδάσκει η Γραφή. 33. Και για τα ζητήματα αυτά, εάν παραστεί ανάγκη, θα μπορούσα να πω πολλά προς απόδειξη.

Διότι ο μεν μέγας βασιλιάς, ήδη από τώρα, σε όλους εμάς τους οφειλέτες πολλών ταλάντων, όπως ταιριάζει στη φιλανθρωπία του, χάρισε εξ ολοκλήρου το χρέος, δίνοντας άφεση αμαρτιών και εξαλείφοντας το καθ' ημών χειρόγραφο. Εμείς, όμως, για μικρά πταίσματα πνίγουμε τους συνδούλους μας, και, μολονότι μας παρακαλούν, δεν συγχωρούμε τα σφάλματα εις βάρος μας, μη ανταποδίδοντας στους δικούς μας υπηρέτες ίσο μέτρο με αυτό που εμείς λάβαμε από τον Θεό. Εύλογα, λοιπόν, θα εκδηλωθεί αγανάκτηση εναντίον μας· και ο Δεσπότης, που μας χάρισε ολόκληρη την οφειλή, δεν θα μας τη χαρίσει πλέον· αλλά με το ίδιο άσπλαχνο, ανελέητο και αυστηρό μέτρο που εμείς μετρήσαμε, θα μετρήσει και σε εμάς· και την απόφαση που εμείς λάβαμε εναντίον των συνδούλων μας, θα την επιβάλει εναντίον μας. Θα μπορούσε, όμως, κανείς να βρει για τον εαυτό του έναν τρόπο εξασφάλισης μιας αγαθής απόφασης, η οποία πρόκειται να εκδοθεί στο κριτήριο, εάν προλάβει να γίνει φιλάνθρωπος και συγχωρητικός προς όσους αμαρτάνουν εναντίον του.

Επειδή, λοιπόν, στα πρώτα στάδια δεν έχει ακόμη τονωθεί η δύναμή μας για τους αγώνες, ώστε να συμπλακούμε κατά μέτωπο με τις επιθέσεις του αντιπάλου, ο λόγος μάς υπέδειξε ότι η αποφυγή της εφόδου ενός τέτοιου εχθρού αποτελεί ουκ ολίγη ασφάλεια για όσους δέχονται τον πόλεμο, διά μέσου του παραδείγματος της επιγραφής. Σε διδάσκει, δηλαδή, τούτο: όταν εμφανιστεί σε εσένα ο Αβεσσαλώμ, αυτός που φέρει ως πλούσια κόμη την κακία, ο αδελφοκτόνος που λυσσά ενάντια στον τίμιο γάμο σου και την αμίαντη κλίνη σου, να φεύγεις, όπως λέει ο Κύριος, από πόλη σε πόλη. Διότι εκείνος που δραπετεύει από το πρόσωπο του Αβεσσαλώμ, ενός τέτοιου υιού, αφού ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις του, έχει τη δυνατότητα –με τη συνέργεια του ξύλου, το οποίο παγίδευσε επάνω του την πονηρή κόμη του εχθρού– να τον εξοντώσει με τα τρία βέλη. Σου είναι, βεβαίως, απολύτως ξεκάθαρο το αίνιγμα που υποδηλώνεται μέσω αυτής της ιστορίας: ποιο είναι εκείνο το ξύλο στο οποίο προσηλώθηκε η κόμη της κακίας, το οποίο ο Απόστολος ονομάζει χειρόγραφο των αμαρτιών, όπως λέει, ότι «και αυτό το αφαίρεσε από τη μέση, καρφώνοντάς το στον σταυρό», δηλαδή στο ξύλο. Και ποια είναι η τριάδα των βελών που πλήττει ακριβώς το κέντρο της καρδιάς του εχθρού, διά της οποίας επέρχεται ο θάνατος του έσχατου εχθρού; Προκειμένου, μάλιστα, να γίνει σε εμάς καίριο το νόημα σχετικά με το βέλος, θα στρέψουμε την προσοχή μας στην προφητεία του Ησαΐα, ο οποίος λέει εκ προσώπου του Κυρίου ότι: «Με έθεσε ως βέλος εκλεκτό και μέσα στη φαρέτρα του με ύψωσε».

Αλλά μια τέτοια φωνή μένει άπρακτη και δεν φτάνει στις θείες ακοές, αν η συνείδησή μας δεν κραυγάζει μαζί της ότι η προσφορά του ελέους είναι καλό πράγμα. Διότι εκείνος που κρίνει ότι η φιλανθρωπία ταιριάζει στον Θεό (αφού, αν δεν πίστευε ότι του ταιριάζει, δεν θα του ζητούσε να προβεί σε κάτι απρεπές και ανάρμοστο), δίκαιο θα ήταν να επιβεβαιώσει την κρίση του για το καλό με τα δικά του έργα, ώστε να μην ακούσει από τον δίκαιο Κριτή το εξής: «Ιατρέ, θεράπευσε τον εαυτό σου· εμένα παρακαλείς για φιλανθρωπία, την οποία ο ίδιος δεν πρόσφερες στον πλησίον σου;» Ζητάς άφεση χρεών· πώς λοιπόν εσύ στραγγαλίζεις τον οφειλέτη σου; Εύχεσαι να εξαλειφθεί το χρεόγραφο που υπάρχει εναντίον σου, εσύ που με επιμέλεια φυλάσσεις τα συμβόλαια των χρεωστών σου; Ζητάς διαγραφή χρεών, εσύ που τρέφεις το δάνειο μέσω των τόκων; Ο δικός σου οφειλέτης βρίσκεται στη φυλακή, και εσύ στον ευκτήριο οίκο; Εκείνος οδυνάται για τα χρέη του, και εσύ αξιώνεις να σου αφεθεί η οφειλή; Η προσευχή σου δεν εισακούεται, διότι την υπερκαλύπτει η φωνή εκείνου που οδυνάται. Εάν λύσεις το υλικό χρέος, θα λυθούν για σένα τα δεσμά της ψυχής· εάν συγχωρήσεις, θα συγχωρηθείς. Ο ίδιος δικάζεις τον εαυτό σου, ο ίδιος νομοθετείς για τον εαυτό σου, ελκύοντας επάνω σου την άνωθεν απόφαση ανάλογα με τη διάθεση που δείχνεις προς εκείνον που εξαρτάται από εσένα.

«Αλλά πάνω σε αυτόν», λέει, «ο Χριστός πέθανε καρφωμένος, και γι' αυτό ούτε να βλέπουμε ανεχόμαστε το σχήμα και το ξύλο στο οποίο θανατώθηκε». Το ενοχοποιητικό όμως για εμάς χειρόγραφο, το οποίο δημιουργήθηκε εις βάρος μας εξαιτίας της παρακοής στο ξύλο, όταν απλώθηκε το χέρι του προπάτορα, πάνω σε τι καρφώθηκε, και μέσω τίνος απομακρύνθηκε και εξαφανίστηκε, και έτσι επανήλθαμε στην ευλογία του Θεού; Πάνω σε τι ο Χριστός απεκδύθηκε και απώθησε τελείως τις αρχές και τις εξουσίες των πονηρών πνευμάτων, οι οποίες βρήκαν έρεισμα εναντίον της φύσης μας από το ξύλο της παρακοής, και θριαμβεύοντας τις καταντρόπιασε, και έτσι εμείς ανακτήσαμε την ελευθερία; Πάνω σε τι γκρεμίστηκε το μεσότοιχο του φραγμού, και καταργήθηκε και θανατώθηκε η έχθρα μας προς τον Θεό; Και μέσω τίνος συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό και δεχθήκαμε το ευαγγέλιο της ειρήνης με αυτόν, αν όχι πάνω στον Σταυρό και μέσω του Σταυρού;

Ας ακούσουν τον απόστολο, που γράφει αφενός στους Εφεσίους: «Ο Χριστός είναι η ειρήνη σας, αυτός που γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, για να δημιουργήσει τους δύο στον εαυτό του σε έναν νέο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, και να συμφιλιώσει και τους δύο σε ένα σώμα με τον Θεό διά του Σταυρού, θανατώνοντας την έχθρα πάνω σε αυτόν»· και αφετέρου στους Κολοσσαείς: «Και ενώ ήσασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων και της ακροβυστίας της σάρκας σας, σας έδωσε ζωή μαζί με αυτόν, συγχωρώντας μας όλα τα παραπτώματα, σβήνοντας το χειρόγραφο με τις διατάξεις που ήταν εναντίον μας, το οποίο μας ήταν αντίθετο, και το αφαίρεσε από τη μέση καρφώνοντάς το στον Σταυρό, και αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού».

Διότι, δίνοντας ως λύτρο για εμάς, που ήμασταν υπόλογοι εξαιτίας της αμαρτίας, το δικό Του αίμα, το οποίο ήταν απαλλαγμένο από κάθε ευθύνη ως αναμάρτητο, μας λύτρωσε από την ευθύνη, συγχωρώντας τις αμαρτίες μας, και, αφού έσχισε στον σταυρό το χρεωστικό τους χειρόγραφο, μας λύτρωσε από την τυραννία του Διαβόλου.

Για να καταδείξει, λοιπόν, τον χρόνο κατά τον οποίο πρόκειται να έλθει, τον οποίο επιθυμούσε να δει ο μακάριος Δανιήλ, λέγει: «και μετά τις» επτά «εβδομάδες» άλλες «εβδομάδες εξήντα δύο», οι οποίες περιέχουν χρόνο τετρακοσίων τριάντα τεσσάρων ετών. Διότι, μετά την επιστροφή του λαού από τη Βαβυλώνα, με ηγέτη τους τον Ιησού του Ιωσεδέκ και τον Έσδρα τον γραμματέα και τον Ζοροβάβελ του Σαλαθιήλ, ο οποίος ήταν από τη φυλή Ιούδα, πέρασαν τετρακόσια τριάντα τέσσερα έτη, έως την παρουσία του Χριστού, ώστε να φανεί στον κόσμο ο Ιερεύς των ιερέων και να καταδειχθεί φανερά «ο αίρων τις αμαρτίες του κόσμου», όπως λέγει γι' αυτόν ο Ιωάννης: «ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου». Ομοίως δε λέγει και ο Γαβριήλ: «και για να εξαλειφθούν οι αδικίες και να γίνει εξιλέωση για τις αμαρτίες». Το ποιος εξάλειψε τις αδικίες μας, σε διδάσκει ο απόστολος Παύλος λέγοντας: «αυτός έγινε η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε τα δύο ένα και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, καταργώντας με τη σάρκα του τον νόμο των εντολών που στηριζόταν σε διατάγματα» και «αφού εξάλειψε το εναντίον μας χειρόγραφο των αμαρτιών, το οποίο μας ήταν αντίθετο, το αφαίρεσε από τη μέση, καρφώνοντάς το στον σταυρό», «για να εξαλείψει», λοιπόν, «τις αδικίες και για να εξιλεώσει τις αδικίες».

Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να τον απομακρύνουμε; Αν δείξουμε ότι τα αμαρτήματα δεν καταγράφονται μόνο, αλλά και εξαλείφονται. Διότι σε ένα δικαστήριο, όσα πει ο δικαζόμενος στα πρακτικά, καταγράφονται οπωσδήποτε στο διηνεκές και δεν είναι πλέον δυνατόν να εξαλειφθούν. Σε εκείνο το βιβλίο όμως, ακόμη και αν πεις κάποια πονηρά πράγματα, εφόσον το θελήσεις, εξαλείφονται και πάλι. Από πού είναι αυτό φανερό; Από την Αγία Γραφή: «Απόστρεψε», λέει, «το πρόσωπό σου από τις αμαρτίες μου και εξάλειψε όλες τις ανομίες μου». Κανείς όμως δεν εξαλείφει αυτό που δεν έχει γραφτεί· επομένως, επειδή ήταν καταγεγραμμένες, παρακαλεί να εξαλειφθούν. Κάποιος άλλος διδάσκει και το πώς εξαλείφονται, λέγοντας: «Με τις ελεημοσύνες και την πίστη καθαρίζονται οι αμαρτίες». Όχι μόνο εξαλείφονται, αλλά και καθαρίζονται εντελώς, ώστε να μη μένει ούτε ίχνος από το σβήσιμο. Δεν εξαλείφονται όμως μόνο τα μετά το βάπτισμα, αλλά και όσα είχαν καταγραφεί πριν από το λουτρό εξαλείφθηκαν όλα εκείνα με το νερό του βαπτίσματος και με τον σταυρό του Χριστού, όπως ακριβώς λέει ο Παύλος, ότι «Αφού εξάλειψε το καθ' ημών χειρόγραφο, το οποίο ήταν εναντίον μας, το απομάκρυνε από τη μέση καρφώνοντάς το στον σταυρό». Είδες πώς εξαλείφθηκε εκείνο το χειρόγραφο; Και όχι μόνο εξαλείφθηκε, αλλά και σκίστηκε, καθώς τα καρφιά του σταυρού το διέρρηξαν, ώστε να καταστεί άχρηστο.

Τι, λοιπόν, φανερώνει ο αλαλαγμός; Τη νίκη, το τρόπαιο, δηλαδή το ότι ανελήφθη νικηφόρα, αφού κατανίκησε τον θάνατο και κατακρήμνισε την αμαρτία και τον διάβολο, παραδίδοντάς τον στα τάρταρα και, πράγμα πολύ καλύτερο, αφού ανύψωσε τη φύση μας στους ουρανούς. Γι' αυτό και ο Παύλος, εξιστορώντας το τρόπαιό Του, αναφωνεί λέγοντας: «αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας εναντίον τους διά του εαυτού Του». Και πάλι: «εξάλειψε το χειρόγραφο των διαταγμάτων που ήταν εναντίον μας, το οποίο μας ήταν αντίθετο, και το αφαίρεσε από τη μέση καρφώνοντάς το στον σταυρό», και παρότι κανείς δεν γνώριζε ότι είχε συμβεί αυτό, εντούτοις έγινε τόσο σαφές και ολοφάνερο σε όλους, σαν να ηχούσε σάλπιγγα. Διότι δεν έχουν έτσι τα πράγματα· μια σάλπιγγα που ηχούσε θα είχε καλέσει τους πάντες σε εκείνο το θείο γεγονός, όπως ακριβώς έπραξε αργότερα η ίδια η φύση των πραγμάτων, καθιστώντας το συμβάν ισχυρότερο από κάθε βροντή. Και σχετικά με την καθέδρα Του στα δεξιά και την ομοουσιότητά Του προς τον Πατέρα, δες πώς προαναφωνεί ο Δαβίδ λέγοντας: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου».

Ποιος ποιμένας στέλνει πρόβατα ανάμεσα σε λύκους; Αλλά όταν ο ποιμένας δει τον λύκο, συγκεντρώνει τα πρόβατα· ο Χριστός όμως έκανε το αντίθετο· απέστειλε τα πρόβατα στους λύκους, και τα πρόβατα δεν έγιναν βορά των θηρίων, αλλά οι λύκοι μεταβλήθηκαν στην ημερότητα των προβάτων. Και για να μην πουν εκείνοι: «Είμαστε πρόβατα και μας στέλνεις ως τροφή στους λύκους και ως γεύμα στα θηρία», με μία λέξη αφαίρεσε αυτήν τους τη σκέψη. Δεν είπε: «Πηγαίνετε»· διότι δεν τους έστελνε με τη δική τους δύναμη· αλλά: «Ιδού, εγώ σας αποστέλλω». Αδύναμοι είστε εσείς· αλλά δυνατός είναι εκείνος που σας αποστέλλει. Ποιος είσαι εσύ; Εγώ είμαι αυτός που στερέωσε τον ουρανό, αυτός που θεμελίωσε τη γη, αυτός που χώρισε τη θάλασσα, αυτός που κάρφωσε στον σταυρό το εναντίον σας χειρόγραφο, αυτός που ανέτρεψε τον παλαιό νόμο, αυτός που σας επανέφερε στην αρχαία πατρίδα, αυτός που παραλύει τα ισχυρά και ενδυναμώνει τα παραλυμένα.

Έπειτα παραθέτει και το αξιόπιστο: «Εκείνου», λέει, «που τον ανέστησε από τους νεκρούς». Ήδη φανερώνει την ανάσταση: «Και εσάς που ήσασταν κάποτε νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων και της ακροβυστίας της σάρκας σας, σας συνεζωοποίησε μαζί του». Διότι ήσασταν καταδικασμένοι να πεθάνετε. Και αν πεθάνατε, αυτό δεν έγινε απλώς, αλλά ήταν ένας θάνατος ωφέλιμος. Δες πώς πάλι φανερώνει τι ακριβώς άξιζαν, μέσα από αυτά που πρόσθεσε: «Αφού μας συγχώρησε όλα τα παραπτώματα. Αφού εξάλειψε το καθ' ημών χειρόγραφο με τα δόγματα, το οποίο ήταν εναντίον μας, και το αφαίρεσε από τη μέση, καρφώνοντάς το στον σταυρό· αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού». Αφού μας συγχώρησε, λέει, όλα τα παραπτώματα. Ποια; Αυτά που προκαλούσαν τη νέκρωση. Και τι έκανε; Άραγε τα άφησε να παραμείνουν; Όχι, αλλά τα εξάλειψε· δεν τα διέγραψε απλώς, αλλά τα εξάλειψε, ώστε ούτε καν να φαίνονται. «Με τα δόγματα», λέει. Με ποια δόγματα;

Με την πίστη. Επομένως, αρκεί να πιστέψει κανείς. Δεν παρέθεσε έργα έναντι των έργων, αλλά την πίστη έναντι των έργων. Και τι ακολουθεί μετά από αυτά; Η εξάλειψη αποτελεί πάλι επίταση της συγχωρήσεως. Και το αφαίρεσε, λέει, από τη μέση. Και ούτε το διαφύλαξε απλώς, αλλά και το διέρρηξε, προσηλώνοντάς το στον σταυρό. Αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε φανερά, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού. Πουθενά αλλού δεν εκφράστηκε τόσο μεγαλόφωνα.

Διότι αυτός και εξ αρχής μας δημιούργησε και από την ανυπαρξία μάς έφερε στην ύπαρξη· αυτός και τώρα, ενώ χανόμασταν, μας έσωσε· ενώ ήμασταν νεκροί, μας ζωοποίησε και μας απέσπασε από την τυραννία του διαβόλου. Αυτός, ενώ ήμασταν δούλοι στην αμαρτία, μας έκανε ελεύθερους, αφού εξάλειψε το εναντίον μας χειρόγραφο· ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα. Γι' αυτά είναι δίκαιο να πούμε και εμείς: «Τι θα ανταποδώσουμε στον Κύριο για όλα όσα ανταπέδωσε σε εμάς;» Όντας Μονογενής Θεός, ευδόκησε να γίνει άνθρωπος για εμάς και έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου, για να μας λυτρώσει από τον αιώνιο θάνατο. Μορφή δούλου φόρεσε ο Δεσπότης των αγγέλων· σάρκα προσέλαβε ο Θεός Λόγος και εμφανίστηκε ως άνθρωπος, αυτός που είναι σύμμορφος και ομοούσιος με τον Πατέρα· και τα υπέμεινε αυτά, για να μας απαλλάξει από την άδικη δουλεία και να μας λυτρώσει από την ατιμία. Γι' αυτό καταδέχθηκε να πάθει κατά σάρκα ο χορηγός της ζωής μας· γι' αυτό και ετάφη η πηγή της αθανασίας, για να χαρίσει στους θνητούς την αιώνια ζωή. Και παρευρισκόταν μεν πάνω στη γη ευεργετώντας και θεραπεύοντας τα πάθη των ανθρώπων, λάμβανε όμως ανάξιες ανταποδόσεις από τους θεομάχους Ιουδαίους.

Διότι, επειδή ο όφις απάτησε την Εύα, και η Εύα παρεκίνησε τον Αδάμ να παραβεί την εντολή (και εκδόθηκε καταδικαστική απόφαση εναντίον και των δύο, και βασίλευσε ο θάνατος από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή, ακόμη και σε εκείνους που δεν αμάρτησαν), για τον λόγο αυτόν τραυματίζεται η πλευρά, ώστε να μάθουμε ότι το πάθος του Χριστού δεν έφερε σωτηρία μόνο στους άνδρες, αλλά και στις γυναίκες. Διότι πρώτος πλάστηκε ο Αδάμ, έπειτα η Εύα. Και ο Αδάμ δεν απατήθηκε, αλλά η γυναίκα, αφού εξαπατήθηκε, υπέπεσε σε παράβαση· θα σωθεί όμως μέσω της τεκνογονίας. Ποιας τεκνογονίας, αν όχι μέσω της τεκνογονίας της Μαρίας; Διότι αυτή γέννησε τον Σωτήρα Χριστό, χωρίς να συνευρεθεί με άνδρα, όπως μαρτυρεί ο Ησαΐας, αλλά επειδή την επισκίασε το Άγιο Πνεύμα, καθώς της ευαγγελίστηκε ο αρχάγγελος Γαβριήλ. Για αυτήν λοιπόν την αιτία πλήττεται και η πλευρά του Χριστού, ώστε και τα προαναφερθέντα να οικονομηθούν, και το μυστήριο του βαπτίσματος να κηρυχθεί, και η μέλλουσα χάρη να λάμψει. Διότι πηγάζει αίμα και ύδωρ από την πλευρά του Χριστού, ώστε να εξαλείψει το εναντίον μας χειρόγραφο της αμαρτίας, και με το αίμα Του να καθαριστούμε, και να ανακτήσουμε τον παράδεισο. Ω, τι μέγα μυστήριο!