Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 2:15

Και πάλι τον βάσταζε ο Σίμων ο άνθρωπος, για να γίνει γνωστό σε όλους ότι ο Κύριος δεν πεθαίνει τον δικό Του θάνατο, αλλά τον θάνατο των ανθρώπων. Αφού λοιπόν έγιναν αυτά με αυτόν τον τρόπο, έρχεται σπεύδοντας στον τόπο όπου έπρεπε να ανεβεί στον σταυρό, για να προσηλώσει στον σταυρό το εναντίον μας χειρόγραφο των αμαρτιών, το οποίο αφαίρεσε από τους εχθρούς, και αφού απεκδυθεί τις αρχές και τις εξουσίες, να τις δειγματίσει με παρρησία, θριαμβεύοντας εναντίον τους πάνω στο ξύλο, και δείχνοντας τον άνθρωπο που αποσπάστηκε από τον λέοντα, και, τέλος, να ευαρεστηθεί ραντίζοντας και καθαρίζοντας τη γη με το Ίδιό Του το αίμα. Ενώ δε επρόκειτο να το πράξει αυτό, απεκδύθηκε τα ιμάτιά Του.

Διότι ο Κύριος άγγιξε όλα τα μέρη της κτίσεως, και ελευθέρωσε τα πάντα από κάθε πλάνη και την έλεγξε, όπως αναφέρει ο Παύλος: «Αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, θριάμβευσε κατ' αυτών στον σταυρό», ώστε κανείς πλέον να μην μπορεί να πλανηθεί, αλλά παντού να βρίσκει τον αληθινό Λόγο του Θεού.

Πρέπει δε να προσευχόμαστε, όχι για να προγνωρίζουμε τα μέλλοντα ούτε για να απαιτούμε αυτό ως μισθό της ασκήσεως, αλλά για να γίνει ο Κύριος συνεργός μας στη νίκη κατά του διαβόλου. Αν όμως μας ενδιαφέρει πράγματι να προγνωρίζουμε, ας διατηρούμε καθαρή τη διάνοιά μας. Διότι εγώ πιστεύω ότι η ψυχή, όταν έχει καθαρθεί από παντού και βρίσκεται στη φυσική της κατάσταση, μπορεί, γινόμενη διορατική, να βλέπει περισσότερα και μακρύτερα από τους δαίμονες, έχοντας τον Κύριο που της τα αποκαλύπτει. Τέτοια ήταν η ψυχή του Ελισσαίου, η οποία έβλεπε τα έργα του Γιεζή και αντίκριζε τις δυνάμεις που στέκονταν γύρω της. Όταν, λοιπόν, έρχονται σε εσάς τη νύχτα και θέλουν να μιλήσουν για τα μέλλοντα ή λένε: «Εμείς είμαστε οι άγγελοι», μην τους προσέχετε, διότι ψεύδονται. Κι αν ακόμη επαινούν την άσκησή σας και σας μακαρίζουν, ούτε να τους υπακούτε, ούτε να τους δίνετε καθόλου σημασία. Μάλλον να σφραγίζετε με το σημείο του σταυρού τους εαυτούς σας και τον οίκο σας, και να προσεύχεστε· και θα τους δείτε να γίνονται άφαντοι. Διότι είναι δειλοί, και φοβούνται πάρα πολύ το σημείο του σταυρού του Κυρίου, επειδή πάνω σε αυτόν ο Σωτήρας τούς απογύμνωσε από τη δύναμή τους και τους διαπόμπευσε. Εάν όμως παραμένουν με μεγαλύτερη αναίδεια, χοροπηδώντας και μεταμορφούμενοι με φαντασίες, να μη δειλιάσετε ούτε να τρομάξετε, ούτε να τους προσέξετε σαν να είναι αγαθοί. Διότι την παρουσία των πονηρών και των αγαθών πνευμάτων είναι εύκολο και δυνατό να τη διακρίνει κανείς, όταν ο Θεός παραχωρεί αυτή τη χάρη. Η οπτασία των αγίων δεν είναι ταραγμένη. «

Όταν, λοιπόν, υψωθεί αυτό το σημείο, θα συναχθούν οι απολωλότες του Ισραήλ, και οι διεσκορπισμένοι του Ιούδα θα συναχθούν από τα τέσσερα πέρατα της γης. Με την ύψωση αυτού του σημείου (το οποίο έχει καθαιρετική δύναμη κατά των αρχών και των εξουσιών, κατά των οποίων θριάμβευσε επί του ξύλου, απεκδυόμενος αυτές και τρόπον τινά απορρίπτοντας το ένδυμα που είχαμε υφασμένο από αυτές) απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες και τις διαπόμπευσε με παρρησία, θριαμβεύοντας κατ' αυτών επί του ξύλου. Γι' αυτό ο Παύλος, όντας από τους απολωλότες του Ισραήλ και τους διεσκορπισμένους του Ιούδα, έχοντας κατανοήσει το σημείο που υψώθηκε από τον Ιησού προς τα έθνη, προσέτρεξε στον σταυρό και έλεγε: «Σε μένα δε, μη γένοιτο να καυχώμαι, παρά μόνο στον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». —Ακολουθεί δε μετά τη σύναξη των απολωλότων του Ισραήλ (οι οποίοι κυβερνώνταν από τον Εφραΐμ) και των διεσπαρμένων του Ιούδα (οι οποίοι διοικούνταν από τους απογόνους εκ του σπέρματος του Δαβίδ) το να μην υπάρχει πλέον αντιζηλία του Εφραΐμ κατά του Ιούδα, ούτε να επιτυγχάνουν πλέον οι εχθροί του Ιούδα· διότι μετά την ύψωση του σημείου, και τη σύναξη των απολωλότων του Ισραήλ (ο οποίος ονομάζεται Εφραΐμ) καθώς και τη σύναξη των διεσκορπισμένων του Ιούδα, «θα αφαιρεθεί η αντιζηλία του Εφραΐμ, και οι εχθροί του Ιούδα θα εξολοθρευτούν».

Ταράχθηκαν τα όρη από την κραταιότητά του. Μπορείς, επίσης, να εκλάβεις αλληγορικά το νόημα του ρητού, ονομάζοντας «όρη» εκείνους που υπερηφανεύονται για το δικό τους μέγεθος, ενώ αγνοούν την κραταιότητα του Θεού και υψώνονται ενάντια στη γνώση του Θεού, οι οποίοι έπειτα νικώνται από εκείνους που με δύναμη και σοφία κηρύσσουν τον λόγο της σοφίας, και, αφού συναισθανθούν τη δική τους πτώχεια, φοβούνται τον Κύριο και ταπεινώνονται μπροστά στην κραταιότητά Του. Ή ίσως ακόμη και οι άρχοντες αυτού του αιώνα, και οι πατέρες της φθαρτής σοφίας, ονομάζονται και αυτοί όρη, επειδή ταράσσονται από την κραταιότητα του Χριστού, την οποία Εκείνος επέδειξε κατά τον αγώνα Του μέσω του σταυρού ενάντια σε αυτόν που έχει το κράτος του θανάτου. Διότι, αφού απεκδύθηκε, σαν ένας γενναίος αγωνιστής, καταπάλαιψε τις αρχές και τις εξουσίες, και τις διαπόμπευσε φανερά, θριαμβεύοντας εναντίον τους πάνω στο ξύλο.

Ευχή της κεφαλοκλισίας. Ο Θεός, που τόσο πολύ μας αγάπησες, και μας χάρισες το αξίωμα της υιοθεσίας, ώστε να ονομαστούμε τέκνα Θεού, όπως και είμαστε, κληρονόμοι δικοί σου, του Πατρός, και συγκληρονόμοι του Χριστού σου. Κλίνε, Κύριε, το ους σου, και εισάκουσέ μας, που υποκλίναμε σε εσένα τις κεφαλές μας· και εξάγνισε τον εσωτερικό μας άνθρωπο, καθώς αγνός είναι ο μονογενής σου Υιός, τον οποίο πρόκειται να υποδεχθούμε. Και ας απομακρυνθεί η πορνεία και ο ακάθαρτος λογισμός, ένεκα του Θεού που γεννήθηκε από Παρθένο· η αλαζονεία και το αρχαίο κακό, η υπερηφάνεια, ένεκα εκείνου που ταπείνωσε τον εαυτό του για εμάς· η δειλία, ένεκα εκείνου που έπαθε κατά σάρκα και έστησε το τρόπαιο του σταυρού· η κενοδοξία, ένεκα εκείνου που ραπίσθηκε και μαστιγώθηκε, και δεν απέστρεψε το πρόσωπό του από την αισχύνη των εμπτυσμάτων· ο φθόνος, και ο φόνος, και η διχοστασία, και το μίσος, ένεκα του αμνού του Θεού που αίρει την αμαρτία του κόσμου· η οργή και η μνησικακία, ένεκα εκείνου που προσήλωσε στον σταυρό το χειρόγραφο των χρεών μας· οι δαίμονες και ο διάβολος, ένεκα εκείνου που θριάμβευσε επί των πονηρών αρχών και απογύμνωσε τις εξουσίες του σκότους.

Καθόλου δεν βλάπτει τη δύναμη της εικόνας το γεγονός ότι αυτοί που σταυρώθηκαν μαζί Του ήταν κακούργοι· διότι «ήμασταν από τη φύση μας τέκνα οργής» πριν από την πίστη στον Χριστό, και όλοι ένοχοι θανάτου, όπως είπαμε στην αρχή. <Έγραψε δε και τίτλο ο Πιλάτος και τον έθεσε πάνω στον σταυρό· και ήταν γραμμένο: ΙΗΣΟΥΣ Ο ΝΑΖΩΡΑΙΟΣ Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΙΟΥΔΑΙΩΝ.> Αυτό είναι οπωσδήποτε το χειρόγραφο εναντίον μας, το οποίο, όπως λέει ο θεσπέσιος Παύλος, ο Κύριος το κάρφωσε στον ίδιο Του τον σταυρό, και θριάμβευσε μέσω αυτού πάνω στις αρχές και τις εξουσίες, προφανώς επειδή νικήθηκαν και εξέπεσαν από τη δική τους εξουσία. Διότι αν και δεν στερέωσε ο ίδιος ο Σωτήρας τον τίτλο, αλλά ο συνεργάτης και υπηρέτης της μανίας των Ιουδαίων, εντούτοις, επειδή επέτρεψε να γίνει και αυτό, καταγράφεται ως αυτουργός. Και θριάμβευσε επί των αρχών μέσω αυτού. Διότι βρισκόταν εκεί για να το διαβάζουν όσοι ήθελαν, φανερώνοντας Αυτόν που έπαθε για εμάς, και έδωσε τη δική Του ψυχή ως αντίλυτρο για τη ζωή όλων. Διότι όλοι όσοι βρίσκονται πάνω στη γη, επειδή πέσαμε μέσα στα δίχτυα της αμαρτίας· «διότι όλοι παρεξέκλιναν, όλοι μαζί αχρειώθηκαν» σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί· έχοντας γίνει ένοχοι απέναντι στις κατηγορίες του διαβόλου, ζούσαμε μια ζωή σκοτεινή και χωρίς χαρά.

Και θρόνους βασιλέων θα καθαιρέσω, και όλη τους τη δύναμη θα αφανίσω, και σαν κάποιους ιππείς που κατατρέχουν όλη την οικουμένη θα τους εκδιώξω από την πλεονεξία τους εις βάρος όλων, θα εγείρω όμως άλλους ιππείς, δηλαδή πολεμιστές, που θα σύρουν ρομφαία εναντίον του γένους και των αδελφών. Φαίνεται δε ότι μέσα από αυτά μας υποδεικνύει τις πονηρές και ενάντιες δυνάμεις που καθαιρέθηκαν δια της ισχύος του Σωτήρα μας, τις αρχές και τις εξουσίες τις οποίες θριάμβευσε στον δικό του σταυρό, και αφού τις εκδίωξε από την πλεονεξία τους εις βάρος όλων, υπερασπίστηκε τους αδικημένους, δηλαδή εμάς. Γι' αυτό και η αγία και άμωμος παρθένος, ενώ κυοφορούσε ακόμη τον Χριστό, επειδή ακριβώς είχε τον νου της γεμάτο από το Άγιο Πνεύμα, αναφωνούσε από πριν λέγοντας τα εξής: «Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριο και αγαλλίασε το πνεύμα μου για τον Θεό, τον Σωτήρα μου». Και μετά από άλλα λέει πάλι: «Και άγιο είναι το όνομά του, και το έλεός του σε γενεά και γενεά σε εκείνους που τον φοβούνται· έδειξε δύναμη με τον βραχίονά του, διασκόρπισε τους υπερήφανους στη διάνοια της καρδιάς τους· καθαίρεσε δυνάστες από τους θρόνους και ύψωσε ταπεινούς· αυτούς που πεινούσαν τους γέμισε με αγαθά και τους πλούσιους τους έδιωξε αδειανά. Βοήθησε τον Ισραήλ, τον δούλο του, για να θυμηθεί το έλεός του, όπως ακριβώς μίλησε προς τους πατέρες μας, στον Αβραάμ και στο σπέρμα του εις τον αιώνα». Επομένως, οι δυνάστες έχουν καθαιρεθεί, και έχουν πέσει από τους δικούς τους θρόνους.

Ποιοι είναι λοιπόν οι σκορπιοί και ποια τα φίδια, παρά προφανώς τα μυσαρά και φονικά τάγματα των αλιτήριων δαιμόνων, και εκείνων που διώκουν τους αγίους, οι οποίοι και έγιναν υπηρέτες της ακράτητης μανίας των πνευμάτων που βρίσκονται στον κόσμο, τα οποία περιφέρονται σε ολόκληρο το σύμπαν, επιβουλευόμενα τους αγίους με πολλούς τρόπους, αν και έχουν κατατροπωθεί από τον Χριστό, ο οποίος κάρφωσε στον δικό Του σταυρό το εναντίον μας χειρόγραφο, για να μας απαλλάξει από τη δική τους καταδυναστεία;

Ας αναλογιστούμε, λοιπόν, ότι επειδή έτρεφε θερμή αγάπη για εμάς, αν και ο Λόγος ήταν Θεός και είχε όλη την κτίση υποταγμένη κάτω από τα πόδια του, τόσο την αισθητή όσο και τη νοητή, και αν και ήταν κατά πάντα ίσος με τον δικό του Γεννήτορα, «κατοικώντας σε απρόσιτο φως» μαζί με Αυτόν, έχοντας ξεπεράσει κάθε ανώτατο όριο εύκλειας και δόξας, «ταπείνωσε τον εαυτό του για εμάς, λαμβάνοντας μορφή δούλου», γενόμενος όμοιος με εμάς, ώστε να ελευθερώσει τους πάντες από τον θάνατο και τη φθορά, «καρφώνοντας στον δικό του σταυρό το εναντίον μας χειρόγραφο των αμαρτιών και θριαμβεύοντας πάνω σε αυτόν», σύμφωνα με το γραμμένο, «κατά των αρχών και των εξουσιών, και κατά των κοσμοκρατόρων αυτού του σκότους»· ώστε αφενός να φράξει το στόμα κάθε ανομίας, και αφετέρου, αφού μας καταστήσει καθαρούς μέσω της πίστεως, να μας επαναφέρει στην τιμή της υιοθεσίας. Διότι υπέμεινε τον σταυρό και τον θάνατο της σαρκός, όταν οι ανόσιοι Ιουδαίοι τον χλεύασαν βάναυσα.

Διότι έχουμε βαπτιστεί στο όνομα του Πατρός, και του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος· και πιστεύοντας ότι η Αγία Τριάδα είναι ομοούσια, προσκυνούμε σε αυτήν μία θεότητα· ευχαριστώντας τον Θεό και Πατέρα, επειδή για χάρη της δικής μας σωτηρίας και ζωής απέστειλε από τον ουρανό τον δικό Του Υιό, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα, και ενδύθηκε τη δική μας ομοίωση, και έγινε αληθινά άνθρωπος, ώστε αφού θριαμβεύσει επί των Αρχών και των Εξουσιών, να προσηλώσει στον δικό του σταυρό, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, το χειρόγραφο των αμαρτιών που ήταν εναντίον μας, και αφού μας απαλλάξει από κάθε ενοχή, να μας αναδείξει καθαρούς, ξεπλένοντας τον μολυσμό των παλαιών πταισμάτων· και να κηρύξει «και στα πνεύματα που ήταν στον άδη, τα οποία κάποτε απείθησαν», σύμφωνα με τα γραφές, και έτσι λοιπόν, αφού εγέρθηκε από τους νεκρούς, να καταργήσει τον εχθρό όλων, τον θάνατο. Και επιπλέον, ανοίγοντας διάπλατα τις άνω πύλες στους επί γης, να καταστήσει πολίτη του ουρανού τον άλλοτε δραπέτη. Διότι θα έρθει, θα έρθει στον κατάλληλο καιρό, και όπως ο ίδιος είπε, θα παραλάβει μαζί του όλους εμάς που διαπρέπουμε με ορθή πίστη και είμαστε λαμπρυσμένοι με ευαγγελική πολιτεία.

«Και θα προσφέρετε την ημέρα που θα φέρετε το δεμάτι, ένα άμωμο πρόβατο ενός έτους ως ολοκαύτωμα στον Κύριο, και την αναίμακτη θυσία του από δύο δέκατα σιμιγδαλιού ζυμωμένου με λάδι, θυσία στον Κύριο, οσμή ευωδίας στον Κύριο, και τη σπονδή του από το ένα τέταρτο του ιν οίνου, και άρτο και ψημένους νέους σπόρους δεν θα φάτε μέχρι αυτήν ακριβώς την ημέρα, έως ότου προσφέρετε τα δώρα στον Θεό σας. Νόμος αιώνιος για τις γενιές σας σε κάθε κατοικία σας. Και θα μετρήσετε από την επομένη του Σαββάτου, από την ημέρα που θα προσφέρετε το δεμάτι της ανύψωσης, επτά ολόκληρες εβδομάδες, έως την επομένη της τελευταίας εβδομάδας θα μετρήσετε πενήντα ημέρες.» Διότι, πραγματικά, σωτήρια εορτή είναι ο θάνατος του Εμμανουήλ για χάρη μας. Επειδή εξόφλησε για εμάς τα χρέη, και είναι αλήθεια ότι αυτός αναλαμβάνει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και με την πληγή του εμείς ιαθήκαμε. Διότι προσηλώσε στον δικό του σταυρό το καθ' ημών χειρόγραφο, και εθριάμβευσε με αυτόν εναντίον εκείνων που άλλοτε εξουσίαζαν τη γη, δηλαδή εννοώ τις αρχές και τις εξουσίες και τα πνεύματα της πονηρίας· και πρωτίστως απ' όλους, τον Σατανά. Αμέσως επόμενη εορτή, καθόλου κατώτερη της πρώτης, είναι η εκ νεκρών ανάσταση, η οποία συντρίβει τη φθορά, αποκόπτει την αμαρτία και μας μεταφέρει σε νέα ζωή, ζωή εν αγιασμώ και αφθαρσία, εφόσον έχει καταργηθεί ο θάνατος.

Ας μην ντραπούμε, λοιπόν, να ομολογήσουμε τον Εσταυρωμένο. Στο μέτωπο με θάρρος ας σχηματίζεται η σφραγίδα με τα δάχτυλα και πάνω σε όλα ας γίνεται ο σταυρός, πάνω στους άρτους που τρώμε και στα ποτήρια που πίνουμε, στις εισόδους, στις εξόδους, πριν από τον ύπνο, όταν ξαπλώνουμε και όταν σηκωνόμαστε, όταν οδοιπορούμε και όταν αναπαυόμαστε. Είναι μεγάλο φυλακτήριο, δωρεάν για τους φτωχούς, άκοπο για τους ασθενείς, επειδή ακριβώς η χάρη προέρχεται από τον Θεό, είναι σημείο των πιστών και φόβος των δαιμόνων. Διότι θριάμβευσε εναντίον τους μέσω αυτού, διαπομπεύοντάς τους δημόσια. Διότι, όταν βλέπουν τον σταυρό, θυμούνται τον Εσταυρωμένο. Φοβούνται αυτόν που συνέτριψε τα κεφάλια του δράκοντα. Μην περιφρονείς τη σφραγίδα επειδή δίνεται δωρεάν, αλλά γι' αυτό ακριβώς τίμησε περισσότερο τον Ευεργέτη.

Αμέσως λοιπόν, μόλις εισήλθατε, βγάζατε τον χιτώνα· και αυτό ήταν εικόνα του ότι αποβάλλετε τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τις πράξεις του. Αφού αποδυθήκατε, ήσασταν γυμνοί, μιμούμενοι και σε αυτό τον Χριστό, ο οποίος γυμνώθηκε επάνω στον σταυρό· και με τη γυμνότητά Του απογύμνωσε τις αρχές και τις εξουσίες, και τις θριάμβευσε με παρρησία επάνω στο ξύλο. Διότι, επειδή μέσα στα μέλη μας είχαν φωλιάσει οι αντικείμενες δυνάμεις, δεν σας επιτρέπεται πλέον να φοράτε εκείνον τον παλαιό χιτώνα· δεν εννοώ βέβαια αυτόν τον αισθητό χιτώνα, αλλά τον παλαιό άνθρωπο, που φθείρεται μέσα στις επιθυμίες της απάτης. Είθε η ψυχή που μία φορά τον απέβαλε να μην τον ενδυθεί πάλι, αλλά να λέει σύμφωνα με τη νύμφη του Χριστού στο Άσμα των Ασμάτων: «Έβγαλα τον χιτώνα μου· πώς θα τον φορέσω;» Ω θαυμαστό πράγμα! Ήσασταν γυμνοί ενώπιον όλων και δεν ντρεπόσασταν. Διότι αληθινά φέρετε την εικόνα του πρωτοπλάστου Αδάμ, ο οποίος στον Παράδεισο ήταν γυμνός και δεν ντρεπόταν.

Γι' αυτό, όσοι πιστεύουν σε αυτόν αληθινά και θέλουν να γίνουν συγκληρονόμοι του, πρέπει να γνωρίζουν ότι, όπως ακριβώς εκείνος μέσα από πολλές έσχατες δοκιμασίες, πεθαίνοντας στον σταυρό, νίκησε και θανάτωσε και κατέκρινε την αμαρτία μέσω της σάρκας, καταργώντας τις αντίπαλες δυνάμεις, και αφού αφόπλισε τις αρχές και τις εξουσίες πάνω στον σταυρό, τις διαπόμπευσε, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού. Έτσι και εμείς, αν υπομείνουμε γενναία και πρόθυμα, φτάνοντας μέχρι τον θάνατο, κάθε επίθεση και θλίψη του Πονηρού, τότε θα νικήσουμε τον αντίπαλο με την πίστη, την υπομονή και την ελπίδα στον Κύριο. Και αφού αποδειχθούμε έτσι δόκιμοι, θα αξιωθούμε από τώρα την ίδια απολύτρωση και θα διατηρήσουμε τον αγιασμό του Πνεύματος και θα γίνουμε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής στην άλλη ζωή. Διότι στον πνευματικό αγώνα η νίκη κατά του αντιπάλου επιτυγχάνεται μέσα από παθήματα και θάνατο. Πάσχοντας και πεθαίνοντας πρόθυμα για τον Κύριο, θα νικήσουμε τον αντίπαλο. Γι' αυτό να μη θεωρείτε κάθε θλίψη και τους πειρασμούς επίπονους και σκληρούς, αλλά ευκαιρίες, και να υπομένετε κάθε επίθεση του Πονηρού έχοντας πάντοτε μπροστά στα μάτια σας, με επιθυμία, τον θάνατο του Κυρίου. Και όπως έχει ειπωθεί από τον Κύριο, σηκώνοντας καθημερινά τον σταυρό, που είναι ο θάνατος, ας τον ακολουθήσουμε. Και με αυτόν τον τρόπο θα υπομείνουμε εύκολα κάθε θλίψη, είτε κρυφή είτε φανερή.

Ώστε, όπως ακριβώς Αυτός μέσα από πολλά πάθη, αφού τελικά πέθανε στον σταυρό, νίκησε ενώ σταυρώθηκε· και πεθαίνοντας θανάτωσε και καταδίκασε την αμαρτία διά της σαρκός, καθαιρώντας τις αντίπαλες δυνάμεις, όπως έχει ειπωθεί: «αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες πάνω στον σταυρό, τις διαπόμπευσε θριαμβεύοντας εναντίον τους διά αυτού», έτσι και εμείς, κάθε επίθεση και θλίψη του Πονηρού, εάν την υπομείνουμε γενναία και πρόθυμα, φτάνοντας μέχρι θανάτου, θα νικήσουμε τον αντίπαλο διά της πίστεως και της υπομονής και της ελπίδας στον Κύριο. Και αφού βρεθούμε έτσι δόκιμοι, και από εδώ αξιωνόμαστε τη δική Του απολύτρωση και γεμίζουμε από τον αγιασμό του Πνεύματος και γινόμαστε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής από εκεί· διότι στον πνευματικό αγώνα η νίκη κατά του αντιπάλου επιτυγχάνεται διά των παθών και του θανάτου. Πάσχοντας και θανατούμενοι πρόθυμα για τον Κύριο, ας νικήσουμε τον αντίπαλο.

Διότι και ο Κύριός μας έτσι διήνυσε αυτόν τον αγώνα, μαστιζόμενος, ονειδιζόμενος, δεχόμενος επιτιμήσεις, εμπτυόμενος, λιθοβολούμενος, και στο τέλος τιμωρούμενος από ανόμους με τον ατιμωτικό θάνατο του σταυρού· και όλα τα υπέμεινε για τη δική μας σωτηρία, αφήνοντάς μας υπόδειγμα ζωής, ώστε, από την οδό της θλίψης, των πειρασμών και του θανάτου που Εκείνος διήνυσε, από την ίδια οδό να πορευθούν και όσοι αληθινά πίστεψαν σε Αυτόν και επιθυμούν να γίνουν συγκληρονόμοι Του· ώστε, όπως Εκείνος μέσα από πολλά πάθη, και στο τέλος πεθαίνοντας στον σταυρό, νίκησε και θανάτωσε και κατέκρινε την αμαρτία διά της σαρκός, καταργώντας και απεκδυόμενος τις εχθρικές δυνάμεις, όπως έχει ειπωθεί, διαπόμπευσε τις αρχές και τις εξουσίες πάνω στον σταυρό, θριαμβεύοντας εναντίον τους με αυτόν, έτσι και εμείς, αν υπομείνουμε γενναία και πρόθυμα φτάνοντας μέχρι τον θάνατο κάθε επίθεση και θλίψη που προκαλείται από τον Πονηρό, τότε θα νικήσουμε τον αντίπαλο διά της πίστεως και της υπομονής και της ελπίδας στον Κύριο. Και αφού έτσι αναδειχθούμε δόκιμοι από αυτήν εδώ τη ζωή, θα αξιωθούμε την απολύτρωση, θα πληρωθούμε από τον αγιασμό του Αγίου Πνεύματος και θα γίνουμε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής στον ουρανό.

Εφόσον, λοιπόν, αυτά υπήρχαν μέσα μου ακουσίως («διότι δεν έπραττα αυτό που ήθελα, αλλά βιαζόμουν να κάνω αυτό που μισούσα», καθώς η αμαρτία ενεργούσε έτσι μέσα μου), ο άγιος Πατέρας απέστειλε τον άγιο Υιό Του και με το έλεός Του με έσωσε και με γλίτωσε από όλες τις φθορές μου. «Διότι φανερώθηκε η χάρη του Κυρίου και Σωτήρα μας, η οποία μας διδάσκει να αρνηθούμε την ασέβεια και τις κοσμικές επιθυμίες και να ζήσουμε με σωφροσύνη, ευσέβεια και δικαιοσύνη στον τωρινό αιώνα, προσμένοντας τη μακάρια ελπίδα και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού· ο οποίος προσέφερε τον εαυτό Του για εμάς, για να μας λυτρώσει από κάθε ανομία και να καθαρίσει για τον εαυτό Του έναν λαό περιούσιο, ζηλωτή καλών έργων»· «αφού εξάλειψε το χειρόγραφο με τις διατάξεις που ήταν εναντίον μας, το αφαίρεσε από τη μέση καρφώνοντάς το στον σταυρό, και αφού απογύμνωσε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού»· «αφού συνέτριψε χάλκινες πύλες και έσπασε σιδερένιους μοχλούς», μας υπέδειξε και πάλι το φως της ζωής, απλώνοντας το χέρι, ανοίγοντας τον δρόμο, υποδεικνύοντας τις βαθμίδες των ουρανών, και αξιώνοντάς μας να κατοικήσουμε και πάλι στον παράδεισο.

Διότι υπερίσχυσε της ανθρώπινης δόξης που προερχόταν από τη μεταξύ τους αδικία, καθώς προτυπωνόταν στο φως του πύρινου στύλου, σε φοβερές σάλπιγγες που ηχούσαν δυνατά, και στη σκηνή του μαρτυρίου * και στη μεγάλη δόξα που είχε φανερωθεί τότε. Διότι έπρεπε να προηγηθεί η διαθήκη του θανάτου, ώστε πρώτα «αφού πεθάνουμε ως προς την αμαρτία, να ζήσουμε για τη δικαιοσύνη, καθώς ο Χριστός» «εβάστασε τις ασθένειές μας και ανέλαβε τις νόσους μας», «αφού τα σήκωσε όλα στο σώμα του πάνω στον σταυρό», για να εκπληρωθούν σε αυτόν για χάρη μας πρώτα τα του θανάτου και έπειτα τα της ζωής. Και γι' αυτόν τον λόγο πρώτα πεθαίνει, ώστε να συστήσει τη διαθήκη του θανάτου. Έπειτα ανασταίνεται εκ νεκρών, ώστε «να μεταμορφωθούμε από δόξα σε δόξα, όπως ακριβώς από το Πνεύμα του Κυρίου». Διότι στον σταυρό «θριάμβευσε κατά των αρχών και των εξουσιών», με τον θάνατο «κατέκρινε την αμαρτία», με τον ενταφιασμό έθαψε την ανομία, με το να γευθεί τον θάνατο συνέτριψε «το κεντρί του θανάτου», με την κάθοδο στον Άδη εσκύλευσε τον Άδη, ελευθέρωσε τους δεσμώτες με ανδρεία, και έλαβε το τρόπαιο του σταυρού εναντίον του διαβόλου. Και δες πώς η δόξα αυτή φτάνει από τον Μωυσή μέχρι τον Κύριο.

Διότι και εμείς, αν και είμαστε ασθενείς, πολλές φορές ευλογήσαμε τον Θεό, πολλές φορές ενισχύσαμε τον Θεό, όχι επειδή ο Θεός έχει ανάγκη τη δική μας ευλογία, αλλά επειδή ομολογούμε το κράτος της ευλογίας του· και με λεπτομέρεια θα πούμε: «δική σου είναι η δύναμη, δικό σου το κράτος, δική σου είναι η τιμή, δική σου είναι η δόξα, δική σου είναι η ευλογία, δική σου είναι η ισχύς, δική σου είναι η δύναμη». Μήπως εμείς παρέχουμε ισχύ στον Θεό, εάν πούμε: δική σου είναι η ισχύς, δική σου είναι η δύναμη, δική σου είναι η ευλογία; Μήπως εμείς του δώσαμε δύναμη, μήπως εμείς ευλογήσαμε τον Θεό; Αλλά, ενισχύοντας και ενδυναμώνοντας, ομολογήσαμε τη δύναμη του Θεού και αποδώσαμε την ισχύ στον Θεό. Έτσι και ο άγγελος εκείνη την ώρα, θαυμάζοντας και εκπλησσόμενος από την υπερβολή της φιλανθρωπίας του ίδιου του Δεσπότη, επειδή, ενώ είναι Θεός και προσκυνείται μαζί με τον Πατέρα στον ουρανό και υπηρετείται από τους δικούς του αγγέλους, έφτασε σε τέτοιο σημείο ώστε να υπομείνει, με τη δική του βούληση, να έλθει εκούσια και να ενδυθεί σάρκα· και όχι μόνο αυτό, αλλά και να υπομείνει το πάθος υπέρ του δικού του πλάσματος, της ανθρώπινης φύσης, και να παραδοθεί μέχρι και σε σταυρό, γευόμενος «θάνατο, και μάλιστα θάνατο σταυρού», ώστε μέσω αυτού η ανθρωπότητα να λάβει τρόπαιο κατά του θανάτου, «να καταργήσει αυτόν που έχει το κράτος του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο» και «να θριαμβεύσει επί κάθε αρχής και εξουσίας».

Από τον λόγο του «Αγκυρωτού». 2. «Φανερώθηκε η χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού που μας διδάσκει, ώστε, αφού αρνηθούμε την ασέβεια και τις κοσμικές επιθυμίες, να ζήσουμε με σωφροσύνη, με ευσέβεια και με δικαιοσύνη στον τωρινό αιώνα, προσμένοντας τη μακάρια ελπίδα και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού· ο οποίος έδωσε τον εαυτό Του για χάρη μας, για να μας λυτρώσει από κάθε ανομία και να καθαρίσει για τον εαυτό Του έναν λαό εκλεκτό, γεμάτο ζήλο για καλά έργα»· «αφού εξάλειψε το καθ' ημών χειρόγραφο των διαταγμάτων, το οποίο ήταν εναντίον μας, το αφαίρεσε από τη μέση καρφώνοντάς το στον σταυρό, και αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας κατ' αυτών μέσω αυτού»· «αφού συνέτριψε χάλκινες πύλες και κομμάτιασε σιδερένιους μοχλούς», υπέδειξε ξανά το φως της ζωής, απλώνοντας το χέρι Του, ανοίγοντας τον δρόμο, υποδεικνύοντας τις κλίμακες των ουρανών, καθιστώντας μας άξιους να κατοικήσουμε πάλι στον παράδεισο. Επομένως, «κατοίκησε ανάμεσά μας», και δίνοντάς μας «το δικαίωμα του νόμου» του Πνεύματος, ώστε να γνωρίσουμε Αυτόν και τα όσα Τον αφορούν, ο οποίος είναι η αρχή και το τέλος της ζωής, έγινε για εμάς «νόμος δικαιοσύνης», «νόμος πίστεως», «νόμος Πνεύματος», ελεύθερος από τον «νόμο της σάρκας της αμαρτίας». Γι' αυτό, «χαίρομαι με τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο». Και μέσα μας είναι ο Χριστός, εφόσον κατοικεί εντός μας.

«Αλλά πάνω σε αυτόν», λέει, «ο Χριστός πέθανε καρφωμένος, και γι' αυτό ούτε να βλέπουμε ανεχόμαστε το σχήμα και το ξύλο στο οποίο θανατώθηκε». Το ενοχοποιητικό όμως για εμάς χειρόγραφο, το οποίο δημιουργήθηκε εις βάρος μας εξαιτίας της παρακοής στο ξύλο, όταν απλώθηκε το χέρι του προπάτορα, πάνω σε τι καρφώθηκε, και μέσω τίνος απομακρύνθηκε και εξαφανίστηκε, και έτσι επανήλθαμε στην ευλογία του Θεού; Πάνω σε τι ο Χριστός απεκδύθηκε και απώθησε τελείως τις αρχές και τις εξουσίες των πονηρών πνευμάτων, οι οποίες βρήκαν έρεισμα εναντίον της φύσης μας από το ξύλο της παρακοής, και θριαμβεύοντας τις καταντρόπιασε, και έτσι εμείς ανακτήσαμε την ελευθερία; Πάνω σε τι γκρεμίστηκε το μεσότοιχο του φραγμού, και καταργήθηκε και θανατώθηκε η έχθρα μας προς τον Θεό; Και μέσω τίνος συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό και δεχθήκαμε το ευαγγέλιο της ειρήνης με αυτόν, αν όχι πάνω στον Σταυρό και μέσω του Σταυρού;

Ας ακούσουν τον απόστολο, που γράφει αφενός στους Εφεσίους: «Ο Χριστός είναι η ειρήνη σας, αυτός που γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, για να δημιουργήσει τους δύο στον εαυτό του σε έναν νέο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, και να συμφιλιώσει και τους δύο σε ένα σώμα με τον Θεό διά του Σταυρού, θανατώνοντας την έχθρα πάνω σε αυτόν»· και αφετέρου στους Κολοσσαείς: «Και ενώ ήσασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων και της ακροβυστίας της σάρκας σας, σας έδωσε ζωή μαζί με αυτόν, συγχωρώντας μας όλα τα παραπτώματα, σβήνοντας το χειρόγραφο με τις διατάξεις που ήταν εναντίον μας, το οποίο μας ήταν αντίθετο, και το αφαίρεσε από τη μέση καρφώνοντάς το στον Σταυρό, και αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού».

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΝΕΙΛΟ ΤΟΝ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ 1539. Επειδή εκείνο που αναδεικνύει έναν αθλητή πιο δυνατό και πιο επιδέξιο είναι το να απαλλαγεί από τις λαβές των αντιπάλων του, μολονότι εκείνοι τον είχαν καταβάλει, και να τους ρίξει στο αγωνιστικό έδαφος, γι’ αυτό και ο Χριστός καταδέχθηκε να πολεμήσει τους δαίμονες διά του σταυρού, ώστε να τους διαπομπεύσει με λαμπρότερα τρόπαια. Και αυτό σημαίνει εκείνο που θέλησες να μάθεις: «Αφού απογύμνωσε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε, θριαμβεύοντας εναντίον τους διά του σταυρού». Πράγματι, οι δαίμονες διαπομπεύθηκαν, καθώς νικήθηκαν από έναν αθλητή με τα χέρια και τα πόδια καρφωμένα. Πράγματι, ο διάβολος στηλιτεύθηκε, καθώς νικήθηκε από μία και μόνη σάρκα κρεμασμένη επάνω στον σταυρό και αναγκάστηκε να υποχωρήσει.

Τι, λοιπόν, φανερώνει ο αλαλαγμός; Τη νίκη, το τρόπαιο, δηλαδή το ότι ανελήφθη νικηφόρα, αφού κατανίκησε τον θάνατο και κατακρήμνισε την αμαρτία και τον διάβολο, παραδίδοντάς τον στα τάρταρα και, πράγμα πολύ καλύτερο, αφού ανύψωσε τη φύση μας στους ουρανούς. Γι' αυτό και ο Παύλος, εξιστορώντας το τρόπαιό Του, αναφωνεί λέγοντας: «αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας εναντίον τους διά του εαυτού Του». Και πάλι: «εξάλειψε το χειρόγραφο των διαταγμάτων που ήταν εναντίον μας, το οποίο μας ήταν αντίθετο, και το αφαίρεσε από τη μέση καρφώνοντάς το στον σταυρό», και παρότι κανείς δεν γνώριζε ότι είχε συμβεί αυτό, εντούτοις έγινε τόσο σαφές και ολοφάνερο σε όλους, σαν να ηχούσε σάλπιγγα. Διότι δεν έχουν έτσι τα πράγματα· μια σάλπιγγα που ηχούσε θα είχε καλέσει τους πάντες σε εκείνο το θείο γεγονός, όπως ακριβώς έπραξε αργότερα η ίδια η φύση των πραγμάτων, καθιστώντας το συμβάν ισχυρότερο από κάθε βροντή. Και σχετικά με την καθέδρα Του στα δεξιά και την ομοουσιότητά Του προς τον Πατέρα, δες πώς προαναφωνεί ο Δαβίδ λέγοντας: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου».

Έπειτα παραθέτει και το αξιόπιστο: «Εκείνου», λέει, «που τον ανέστησε από τους νεκρούς». Ήδη φανερώνει την ανάσταση: «Και εσάς που ήσασταν κάποτε νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων και της ακροβυστίας της σάρκας σας, σας συνεζωοποίησε μαζί του». Διότι ήσασταν καταδικασμένοι να πεθάνετε. Και αν πεθάνατε, αυτό δεν έγινε απλώς, αλλά ήταν ένας θάνατος ωφέλιμος. Δες πώς πάλι φανερώνει τι ακριβώς άξιζαν, μέσα από αυτά που πρόσθεσε: «Αφού μας συγχώρησε όλα τα παραπτώματα. Αφού εξάλειψε το καθ' ημών χειρόγραφο με τα δόγματα, το οποίο ήταν εναντίον μας, και το αφαίρεσε από τη μέση, καρφώνοντάς το στον σταυρό· αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού». Αφού μας συγχώρησε, λέει, όλα τα παραπτώματα. Ποια; Αυτά που προκαλούσαν τη νέκρωση. Και τι έκανε; Άραγε τα άφησε να παραμείνουν; Όχι, αλλά τα εξάλειψε· δεν τα διέγραψε απλώς, αλλά τα εξάλειψε, ώστε ούτε καν να φαίνονται. «Με τα δόγματα», λέει. Με ποια δόγματα;

Με την πίστη. Επομένως, αρκεί να πιστέψει κανείς. Δεν παρέθεσε έργα έναντι των έργων, αλλά την πίστη έναντι των έργων. Και τι ακολουθεί μετά από αυτά; Η εξάλειψη αποτελεί πάλι επίταση της συγχωρήσεως. Και το αφαίρεσε, λέει, από τη μέση. Και ούτε το διαφύλαξε απλώς, αλλά και το διέρρηξε, προσηλώνοντάς το στον σταυρό. Αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε φανερά, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού. Πουθενά αλλού δεν εκφράστηκε τόσο μεγαλόφωνα.

Κατείχε λοιπόν αυτό το χειρόγραφο ο διάβολος. Και δεν μας το έδωσε ο Χριστός, αλλά ο ίδιος το έσκισε, πράγμα που αποτελεί γνώρισμα εκείνου που συγχωρεί με χαρά. «Αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες». Εννοεί τις διαβολικές δυνάμεις· είτε επειδή η ανθρώπινη φύση τις είχε ενδυθεί, είτε επειδή τις είχαν σαν λαβή, με το να γίνει άνθρωπος απεκδύθηκε αυτή τη λαβή. Αυτό σημαίνει το «εδειγμάτισε» (τις διαπόμπευσε). Και πολύ ορθά το είπε αυτό· διότι ποτέ άλλοτε ο διάβολος δεν εξευτελίστηκε τόσο πολύ. Επειδή, ενώ προσδοκούσε να Τον κρατήσει, έχασε και όσους ήδη κατείχε, και καθώς το σώμα προσηλωνόταν στον σταυρό, οι νεκροί ανασταίνονταν. Εκεί δέχθηκε το πλήγμα ο διάβολος, λαμβάνοντας το καίριο χτύπημα από ένα νεκρό σώμα. Και όπως ακριβώς ένας αθλητής, ενώ νομίζει ότι έχει καταβάλει τον αντίπαλό του, δέχεται ο ίδιος από εκείνον καίριο πλήγμα, έτσι ακριβώς καταδεικνύει ότι το να πεθάνει με παρρησία αποτελεί εξευτελισμό του διαβόλου. Διότι εκείνος θα έκανε τα πάντα, αν βέβαια μπορούσε, ώστε να πείσει τους ανθρώπους ότι δεν πέθανε.

Μέσω αυτού θραύστηκαν τα κεντριά του· μέσω αυτού συντρίφτηκε η κεφαλή του· μέσω αυτού διαπομπεύτηκαν οι αρχές και οι εξουσίες. Διότι, λέει, «αφού αφόπλισε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε, θριαμβεύοντας δημόσια εναντίον τους μέσω αυτού». Ρώτησε και τον θάνατο, και πες του: Από πού καταργήθηκε το κεντρί σου; Από πού καταλύθηκε η νίκη σου; Από πού κόπηκαν τα νεύρα σου και έγινες καταγέλαστος σε νεαρές κοπέλες και μικρά παιδιά, εσύ που πριν από αυτό ήσουν φοβερός και στους τυράννους και σε όλους τους δικαίους; Και θα υποδείξει ως αιτία το σώμα τούτο. Διότι, όταν τούτο σταυρωνόταν, τότε αναστήθηκαν οι νεκροί, τότε διαρρήχθηκε εκείνο το δεσμωτήριο, και οι χάλκινες πύλες θραύστηκαν, και οι νεκροί αφέθηκαν ελεύθεροι, και όλοι οι πυλωροί του Άδη κατατρόμαξαν. Κι όμως, αν ήταν ένας από τους πολλούς, θα έπρεπε να συμβεί το αντίθετο και να γίνει ο θάνατος ισχυρότερος. Αλλά δεν συνέβη, διότι δεν ήταν ένας από τους πολλούς. Γι' αυτόν τον λόγο κατέρρευσε εκείνος.

Γ΄. Συγκεντρώνοντας, λοιπόν, ο ευαγγελιστής όλα αυτά τα θαύματα, τα θαύματα στα σώματα, στις ψυχές, στα στοιχεία της φύσης, τα προστάγματα, τα ανείπωτα εκείνα δώρα που είναι ψηλότερα και από τους ουρανούς, τους νόμους, την πολιτεία, την πειθώ, τις μελλοντικές υποσχέσεις, τα πάθη Του, άφησε να ακουστεί αυτή η θαυμαστή και γεμάτη από υψηλά δόγματα φωνή, λέγοντας: «Είδαμε τη δόξα Του, δόξα ως Μονογενούς από τον Πατέρα, πλήρη χάριτος και αλήθειας». Διότι δεν Τον θαυμάζουμε μόνο για τα θαύματα, αλλά και για τα πάθη Του· όπως, για παράδειγμα, επειδή προσηλώθηκε στον σταυρό και μαστιγώθηκε, επειδή ραπίστηκε, επειδή Τον έφτυσαν, επειδή δέχτηκε χτυπήματα στο πρόσωπο από τους ίδιους τους ανθρώπους που είχαν ευεργετηθεί. Άλλωστε, ακόμη και γι’ αυτά που θεωρούνται ατιμωτικά, αξίζει να αναφωνήσουμε πάλι τον ίδιο λόγο, αφού και ο Ίδιος ονόμασε αυτό το γεγονός δόξα. Διότι όσα γίνονταν δεν ήταν απλώς έργα πρόνοιας και αγάπης, αλλά και άφατης δύναμης. Επειδή τότε και ο θάνατος αφανιζόταν, και η κατάρα λυνόταν, και οι δαίμονες καταντροπιάζονταν και διαπομπεύονταν θριαμβευτικά, και το χειρόγραφο των αμαρτιών καρφωνόταν στον σταυρό. Έπειτα, επειδή αυτά θαυματουργούνταν με τρόπο αόρατο, συνέβησαν και ορισμένα ορατά, τα οποία αποδείκνυαν ότι ήταν όντως ο Μονογενής Υιός του Θεού και ο Δεσπότης όλης της κτίσης.

Αναλογίσου τι είναι αυτό που βρίσκεται μπροστά σου και από πού προήλθε η αιτία του· σφαγιάστηκε για σένα, και εσύ τον εγκαταλείπεις, παρόλο που τον βλέπεις σφαγιασμένο. Όπου βρίσκεται το πτώμα, λέει, εκεί μαζεύονται και οι αετοί. Εμείς, όμως, δεν προσερχόμαστε ως αετοί, αλλά ως σκύλοι· τόση είναι η αναισχυντία μας. Αναλογίσου τι είναι αυτό που έχει χυθεί· είναι αίμα, αίμα το οποίο εξάλειψε το χρεόγραφο των αμαρτιών, αίμα το οποίο καθάρισε την ψυχή σου, το οποίο ξέπλυνε την κηλίδα, το οποίο θριάμβευσε επί των αρχών και των εξουσιών. Διότι αφού απογύμνωσε, λέει, τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας εναντίον τους στον σταυρό. Το τρόπαιο, λέει, έχει πολλά σύμβολα της νίκης· τα λάφυρα κρέμονται ψηλά επάνω στον σταυρό. Διότι, όπως ακριβώς ένας γενναίος βασιλιάς, αφού νικήσει σε έναν σκληρότατο πόλεμο, τοποθετεί τον θώρακα, την ασπίδα και τα όπλα του τυράννου και των ηττημένων στρατιωτών ψηλά στο τρόπαιο· έτσι και ο Χριστός, αφού νίκησε τον πόλεμο εναντίον του διαβόλου, κρέμασε όλα τα όπλα του, τον θάνατο και την κατάρα, ψηλά στον σταυρό, σαν σε ένα τρόπαιο, για να βλέπουν όλοι το τρόπαιο: οι άνω δυνάμεις που βρίσκονται στους ουρανούς, οι κάτω άνθρωποι που βρίσκονται στη γη, και οι ίδιοι οι πονηροί δαίμονες που ηττήθηκαν.

ε΄. Γι' αυτό και ο Παύλος, διηγούμενος το τρόπαιό Του, έλεγε: «Αφού αφόπλισε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημόσια, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού». Και πάλι: «Αφού εξάλειψε το χειρόγραφο των διαταγμάτων που ήταν εναντίον μας, το οποίο μας ήταν αντίθετο, το αφαίρεσε από τη μέση, καρφώνοντάς το στον σταυρό». Ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας.

Συνδέει τα ελληνικά με τα ιουδαϊκά, χωρίς να τα αποβάλλει όπως εκείνα, αλλά υπερβαίνοντάς τα, και διασώζοντας τα σωματικά μέσα στα πνευματικά. Έχοντας, λοιπόν, ως πρώτο γνώρισμα του Ιουδαϊσμού την περιτομή, λέει για εμάς που πιστεύουμε στην αληθινή περιτομή του Χριστού και μετέχουμε σε αυτήν· η οποία δεν γίνεται με επέμβαση ανθρώπινων χειρών, αλλά διά της εκούσιας απεκδύσεως του σώματος, με την αποβολή του γήινου βίου προς ανάληψη του επουράνιου, ο οποίος μας αποδίδεται διά της αναστάσεως· την οποία ανάσταση αφενός την έχουμε ήδη εν δυνάμει, πιστεύοντας σε Εκείνον που αναστήθηκε για εμάς, αφετέρου θα την λάβουμε και έμπρακτα στον κατάλληλο καιρό. «Εξαλείφοντας το καθ' ημών χειρόγραφο των διαταγμάτων, το οποίο ήταν εναντίον μας, το αφαίρεσε από τη μέση, καρφώνοντάς το στον σταυρό· και αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε δημοσίως, θριαμβεύοντας κατ' αυτών διά αυτού».

Ευτυχιανιστές, αυτοί που έλαβαν το όνομα της αίρεσης από τον Ευτυχή, οι οποίοι δεν ομολογούν ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έλαβε τη σάρκα από την αγία Παρθένο Μαρία, αλλά ισχυρίζονται ότι σαρκώθηκε με κάποιον πιο θεϊκό τρόπο, μη έχοντας κατανοήσει ότι τον άνθρωπο, ο οποίος τυγχάνει υπόδικος για την αμαρτία του προπάτορά του Αδάμ, αυτόν ένωσε με τον εαυτό Του ο Θεός Λόγος από την Παρθένο Μαρία, μέσω του οποίου και «αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες, τις διαπόμπευσε με παρρησία», όπως έχει γραφτεί, «θριαμβεύοντας» εναντίον τους πάνω στον σταυρό, (εξουσίες) τις οποίες είχε ενδυθεί εξαιτίας της παράβασης του πρωτοπλάστου.

ΚΑʹ Περί του «αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες» ΚΒʹ Περί του εάν στους επερχόμενους αιώνες θα δείξει ο Θεός τον πλούτο Του, πώς έχουν φθάσει σε εμάς τα τέλη των αιώνων ΚΓʹ Περί του «και θα του δώσει ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του»

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑʹ Τι σημαίνει το «απεκδυσάμενος τις αρχές και τις εξουσίες» και τα εξής; Και πώς είναι δυνατόν να τις είχε καν ενδυθεί, εφόσον γεννήθηκε χωρίς αμαρτία; Απόκριση. Ο θεαρχικός Λόγος, αφού ενδύθηκε άτρεπτα τη φύση μας και έγινε καθ' όλα όμοιος με εμάς, εκτός μόνο από την αμαρτία, γενόμενος τέλειος άνθρωπος, παρουσίασε τον πρώτο Αδάμ ως προς τους τρόπους της γένεσης και της γέννησης. Δηλαδή, ο πρώτος άνθρωπος, αφού έλαβε την ύπαρξη από τον Θεό και δημιουργήθηκε σύμφωνα με αυτήν ακριβώς τη γένεση της ύπαρξης, ήταν ελεύθερος από φθορά και αμαρτία —διότι δεν δημιουργήθηκαν μαζί του η φθορά και η αμαρτία. Όταν όμως παρέβη την εντολή και αμάρτησε, καταδικάστηκε σε γέννηση η οποία συνίσταται διά του πάθους και της αμαρτίας, επειδή εξαιτίας αυτής (της παράβασης), η αμαρτία βρήκε έρεισμα στο παθητό στοιχείο και απέκτησε, σαν ένας νόμος πλέον, τη γένεσή της μέσα στη φύση. Σύμφωνα με αυτόν τον νόμο κανείς δεν είναι αναμάρτητος, εφόσον εκ φύσεως υπόκειται στον νόμο της γέννησης, η οποία εισήχθη μετά τη γένεση εξαιτίας της αμαρτίας.

Έτσι λοιπόν, κατά την πρώτη δοκιμασία, απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες που επιτέθηκαν, απομακρύνοντάς τες από τη φύση, και θεραπεύοντας το παθητικό στοιχείο της ηδονής, και εξαλείφοντας στον εαυτό Του το χειρόγραφο του Αδάμ το οποίο αφορούσε τη γνωμική συγκατάθεση στα πάθη της ηδονής· μέσω αυτού του χειρογράφου ο άνθρωπος, έχοντας τη γνώμη του να ρέπει προς την ηδονή, διακήρυττε μέσα από τα έργα του, έστω κι αν σιωπούσε, την πονηρή κυριαρχία εναντίον του εαυτού του, μην μπορώντας να ελευθερωθεί, εξαιτίας του φόβου του θανάτου, από την ενοχή της ηδονής.

Επειδή, λοιπόν, ο Κύριος μέσω της πρώτης δοκιμασίας της ηδονής νίκησε και εξουδετέρωσε τις πονηρές δυνάμεις, τις αρχές και τις εξουσίες, τους επιτρέπει να επιχειρήσουν και δεύτερη επίθεση και να επιφέρουν την υπολειπόμενη δοκιμασία των πειρασμών μέσω της οδύνης και των πόνων, προκειμένου, αφού εξαντλήσει εντελώς μέσα Του τον φθοροποιό ιό της δικής τους πονηρίας, να τον καταναλώσει ως πυρ, εξαφανίζοντάς τον παντελώς από την ανθρώπινη φύση. Έτσι, αφού απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες την ώρα του θανάτου στον σταυρό, παρέμεινε αλώβητος από τους πόνους, ή μάλλον αποδείχθηκε φοβερός εναντίον του θανάτου, εξαλείφοντας από τη φύση το παθητό της οδύνης. Εξαιτίας αυτού, ο άνθρωπος, επειδή από δειλία η θέλησή του υποχωρούσε, τυραννούνταν διαρκώς από τον φόβο του θανάτου και, παρά τη θέλησή του, προκειμένου να διατηρήσει τη ζωή του, έμενε προσκολλημένος στη δουλεία της ηδονής.

Απεκδύθηκε, λοιπόν, ο Κύριος τις αρχές και τις εξουσίες κατά την πρώτη δοκιμασία των πειρασμών στην έρημο, θεραπεύοντας το παθητό της όλης φύσεως ως προς την ηδονή. Τις απεκδύθηκε δε πάλι κατά τον καιρό του θανάτου, εξαλείφοντας παρομοίως από τη φύση το παθητό ως προς την οδύνη, οικειοποιούμενος από φιλανθρωπία, σαν να ήταν ο ίδιος υπόλογος, εκείνο που κατορθώνεται από εμάς, ή μάλλον, ως αγαθός, καταλογίζοντας σε εμάς τη δόξα των κατορθωμάτων. Διότι, αφού προσέλαβε ομοίως με εμάς, αλλά χωρίς αμαρτία, το παθητό της φύσεως, διά του οποίου κάθε πονηρή και ολέθρια δύναμη έχει εκ φύσεως την ικανότητα να ενεργεί τα δικά της, κατά τον καιρό του θανάτου απεκδύθηκε αυτές τις δυνάμεις που ήλθαν εναντίον Του για να Τον ερευνήσουν, θριαμβεύοντας και διαπομπεύοντάς τες πάνω στον σταυρό κατά την έξοδο της ψυχής Του. Καθώς αυτές δεν βρήκαν απολύτως τίποτε δικό τους στο δικό Του παθητό της φύσεως, τότε ακριβώς που περίμεναν μάλιστα, εξαιτίας του φυσικού κατά σάρκα παθητού, να βρουν οπωσδήποτε κάτι το ανθρώπινο, εύλογα, διά της δικής Του δυνάμεως, ελευθέρωσε ολόκληρη τη φύση των ανθρώπων —με απαρχή την προερχόμενη από εμάς άγια σάρκα Του— από την κακία που είχε αναμειχθεί σε αυτήν κατά το παθητό, υποτάσσοντας στο ίδιο το παθητό της φύσεως την πονηρή δυναστεία που κάποτε βασίλευε στη φύση μέσα σε αυτό ακριβώς, εννοώ, το παθητό.

ΙΕ΄ Περί του χωνευτού μόσχου στην έρημο. ΙΣΤ΄ Περί του αγγέλου που απείλησε με θάνατο τον Μωυσή στον δρόμο προς την Αίγυπτο. ΙΖ΄ Περί του «αν οι τηρητές του νόμου θα δικαιωθούν, πώς εκείνοι που δικαιώνονται μέσω του νόμου εκπίπτουν από τη χάρη;» ΙΗ΄ Τι σημαίνει «όσοι αμάρτησαν χωρίς νόμο, χωρίς νόμο και θα χαθούν». ΙΘ΄ Ποια είναι η συκιά που ξεράθηκε στο Ευαγγέλιο και όσα αφορούν αυτήν. Κ΄ Περί του τι σημαίνει «απεκδυσάμενος τις αρχές και τις εξουσίες» και τα εξής, και πώς εκείνος που δεν ενδύθηκε απολύτως τίποτα απεκδύεται. ΚΑ΄ Αν στους επερχόμενους αιώνες ο Θεός θα δείξει τον πλούτο της χρηστότητάς Του, πώς έχουν φτάσει σε εμάς τα τέλη των αιώνων. ΚΒ΄ Περί του «θα του δώσει ο Θεός τον οίκο του Δαβίδ του πατέρα του», πώς του τη δίνει, εφόσον η βασιλεία του Δαβίδ μεταβιβάστηκε στα έθνη που αναγνώρισαν τον καταγόμενο από αυτόν. ΚΓ΄ Τι σημαίνει «αφού πέρασαν την πρώτη και τη δεύτερη φρουρά» και ποια είναι η σιδερένια πύλη. ΚΔ΄ Περί του «η κεφαλή κάθε άνδρα είναι ο Χριστός» και τα εξής.