Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 2:16

Και λίγο παρακάτω: Άρα, λοιπόν, ο καθένας από εμάς θα δώσει λόγο για τον εαυτό του στον Θεό. Ας μην κρίνουμε, λοιπόν, πλέον ο ένας τον άλλον. ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ: Ας μη σας κρίνει, λοιπόν, κανείς για βρώση ή για πόση, ή σχετικά με κάποια εορτή, ή νεομηνία, ή σάββατα, τα οποία αποτελούν σκιά των μελλοντικών.

〈Από την〉 Προς Κολοσσαείς, 〈σε εκείνον〉 〈η〉, ενώ σε εμάς 〈ζ〉. 〈α〉 (〈λθ〉). «Ας μην σας κρίνει, λοιπόν, κανένας για φαγητό ή για ποτό ή για ζήτημα εορτής ή νεομηνίας και σαββάτων, τα οποία είναι σκιά των μελλοντικών».

Από την Προς Κολοσσαείς επιστολή, η οποία είναι τοποθετημένη 〈η〉 [όγδοη] κατά τον Μαρκίωνα, και 〈ζ〉 [έβδομη] κατά τον Απόστολο· 〈α〉 〈και〉 〈λθ〉 〈σχόλιο〉. «Ας μην σας κρίνει, λοιπόν, κανείς για το φαγητό ή το ποτό, ή σχετικά με κάποια εορτή ή νουμηνία ή σάββατα, τα οποία αποτελούν σκιά των μελλοντικών». 〈α〉 〈και〉 〈λθ〉 〈έλεγχος〉. Από πουθενά δεν πέφτει σκιά, ω Μαρκίων, παρά μόνο από κάποιο σώμα, και δεν είναι δυνατόν να υπάρχει σώμα χωρίς να φαίνεται η σκιά του. Γι' αυτό οφείλουν να πειστούν όσοι έχουν εξαπατηθεί από εσένα, μέσα από τα υπολείμματα της αλήθειας των θείων Γραφών που ακόμη διατηρούνται από εσένα, ότι οι τότε διατάξεις δεν ήταν ξένες προς τα αγαθά που επρόκειτο να αποκαλυφθούν στο μέλλον, οι οποίες ορίστηκαν προσωρινά σχετικά με το φαγητό και το ποτό και για θέματα εορτών, νουμηνιών και σαββάτων. Τα προαναφερθέντα αποτελούσαν σκιές αυτών των αγαθών, και μέσα από αυτές τις σκιές κατανοήσαμε το σώμα των παρόντων αγαθών, τα οποία αφενός σκιαγραφήθηκαν στον Νόμο, αφετέρου δε ολοκληρώθηκαν στον Χριστό.

«Από τον καρπό του σίτου, του οίνου και του ελαίου τους πληθύνθηκαν». Επειδή δε σε πολλά σημεία των Γραφών ο σίτος και ο οίνος περιλαμβάνονται στις υποσχέσεις ευλογίας προς τους αγίους, ενώ αντίθετα η στέρησή τους επιφυλάσσεται στους αμαρτωλούς, αξίζει να απομακρύνουμε από την απλή και κατά γράμμα κατανόηση τόσο τους πιο απλοϊκούς από τους πιστούς, όσο και εκείνους που, εξαιτίας του ταπεινού χαρακτήρα αυτής της υπόσχεσης, επιθυμούν να προσκυνούν έναν άλλον Θεό, πλασμένο από τους ίδιους. Και πρέπει να επιδιώξουμε να αναγάγουμε την ποικιλία των σωματικών τροφών σε εκείνα τα πνευματικά αγαθά, τα οποία όταν μεταλαμβάνει επάξια κάθε ψυχή, αγιάζεται, αποκτά πνευματική ευεξία και ενδυναμώνεται, ώστε να μπορεί να επιτελεί τα έργα που της αναλογούν. Εγώ θεωρώ ότι αυτά ανάγονται και στον μέλλοντα αιώνα. Και για να μη φανεί ότι αποφαινόμαστε για τόσο σπουδαία ζητήματα χωρίς μαρτυρίες, θα μας αρκέσει ο Παύλος, ο οποίος διδάσκει τούτο σαφέστατα στην προς Φιλιππησίους Επιστολή ως εξής: «Ας μη σας κρίνει, λοιπόν, κανείς για ζήτημα βρώσης ή πόσης, ή για ζήτημα γιορτής ή νεομηνίας ή σαββάτων, τα οποία αποτελούν σκιά των μελλόντων».

Αυτά δε ικετεύουν, σχεδόν ποθώντας και θέτοντας ως ευχή να δουν το πρόσωπο της δόξας του Χριστού και να αντικρίσουν την ημέρα του φωτός του. Αυτή δε ήταν η ημέρα της εκ νεκρών αναστάσεώς του, την οποία, επειδή είναι η μία και η μόνη που είναι αληθινά κυρία και Κυριακή, δηλώνουν ότι είναι ανώτερη από αναρίθμητες άλλες κοινώς νοούμενες ημέρες, ή από εκείνες που νομοθετήθηκαν από τον Μωυσή με τις εορτές, τις νουμηνίες και τα σάββατα, για τις οποίες ο θείος απόστολος διδάσκει ότι αποτελούν σκιά ημερών και όχι πραγματικές ημέρες. Μόνη δε αυτή η μία και Κυριακή ημέρα του Σωτήρος μας λέγεται ότι δεν φωτίζει σε κάθε τόπο, αλλά μόνο στις αυλές του Κυρίου. Αυτές δε θα μπορούσαν να είναι οι ανά την οικουμένη εκκλησίες του Χριστού, οι οποίες τυγχάνουν να είναι αυλές του ενός οίκου του Θεού, στις οποίες αγαπά και επιλέγει να «παραρρίπτεται» εκείνος που γνωρίζει αυτά τα πράγματα, αποφαινόμενος ότι η διαμονή σε αυτές είναι κατά πολύ ανώτερη από εκείνη στα «σκηνώματα» των «αμαρτωλών»· εκτός αν... τις συναγωγές των Ιουδαίων, οι οποίες αρνούνται τον Χριστό του Θεού, ή και εκείνες των άθεων ετεροδόξων και των άλλων άπιστων εθνών, από τις οποίες πολύ καλύτερες είναι οι εκκλησίες του Χριστού, όπως αποφαίνεται καθένας που τις επιλέγει. 〈Ψαλμός 88〉. «Εσύ όμως απώθησες και εξουδένωσες, απέρριψες τον χριστό σου· κατέστρεψες τη διαθήκη του δούλου σου, βεβήλωσας καταγής το αγίασμά του» και τα εξής.

Επιπλέον όλων αυτών, πρέπει να παραθέσουμε και πάλι τα όσα αναφέρονται στον Μωυσή, ο οποίος, αφού κατέστησε αρχιερέα τον ίδιο του τον αδελφό, τον Ααρών, σύμφωνα με το πρότυπο που του υποδείχθηκε, ακολουθώντας τον χρησμό που του ειπώθηκε: «θα τα φτιάξεις όλα σύμφωνα με το πρότυπο που σου υποδείχθηκε στο όρος», είναι προφανές ότι, αφού είδε με τα μάτια της διανοίας και με το θείο Πνεύμα τον μέγα αρχιερέα των όλων, τον αληθινό Χριστό του Θεού, του οποίου την εικόνα διαγράφοντας μαζί με την υπόλοιπη σωματική και τυπική λατρεία, τίμησε τον προαναφερθέντα με την προσωνυμία του αληθινού Χριστού. Αυτό ακριβώς επιβεβαιώνει και ο θείος απόστολος, λέγοντας για τους νόμους του Μωυσή το «οι οποίοι προσφέρουν λατρεία που είναι υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων», και πάλι «επειδή ο νόμος αποτελεί σκιά των μελλόντων αγαθών», και πάλι «ας μη σας κρίνει, λοιπόν, κανείς ούτε για φαγητό ούτε για ποτό ούτε για ζητήματα εορτής ή νουμηνίας ή σαββάτων, τα οποία είναι σκιά των μελλόντων». Διότι, αν τα όσα νομοθετήθηκαν για την αδιαφορία των τροφών και τα σχετικά με τις εορτές και τα σάββατα, όντας σκιώδη, διέσωζαν το περίγραμμα άλλων αληθινών και μυστικών πραγμάτων, εύλογα μπορείς να πεις ότι και ο αρχιερέας έχει ληφθεί ως σύμβολο ενός άλλου αρχιερέα, και ότι επονομάστηκε χριστός εις ...

Όρισαν οι Απόστολοι να μην κρίνουμε κανέναν για ζητήματα φαγητού και ποτού ή σχετικά με γιορτές ή νεομηνίες ή σάββατα. Από πού λοιπόν προέρχονται αυτές οι μάχες, από πού τα σχίσματα; Εορτάζουμε, αλλά με προζύμι κακίας και πονηρίας, διασπώντας την εκκλησία του Θεού, και τηρούμε τα εξωτερικά, ώστε να αποβάλουμε τα ανώτερα, την πίστη και την αγάπη.

Αυτό όμως δεν επιδιωκόταν με πολλή σπουδή, όχι εξαιτίας της φύσης του πράγματος, αλλά εξαιτίας της περίστασης και λόγω του ότι ήταν νεοφώτιστοι στην πίστη. Διότι, όταν γράφει στους Κολοσσαείς, το απαγορεύει αυτό με πολλή έμφαση, λέγοντας: «Προσέχετε μήπως σας παρασύρει κάποιος μέσω της φιλοσοφίας και της κενής απάτης, σύμφωνα με την παράδοση των ανθρώπων, σύμφωνα με τα στοιχεία του κόσμου και όχι σύμφωνα με τον Χριστό»· και πάλι: «Ας μη σας κρίνει, λοιπόν, κανείς σε ό,τι αφορά τη βρώση ή την πόση»· και, «Κανείς ας μη σας στερεί το βραβείο». Αλλά και όταν στέλνει επιστολή στους Γαλάτες, απαιτεί από αυτούς με πολλή αυστηρότητα τη φιλοσοφία και την τελειότητα σε τέτοιου είδους ζητήματα.

Γιατί δεν τον συμβούλευσες, αφού απαλλαγεί από αυτήν την υποψία, να αποτρέψει την κόρη του από τον γάμο; Διότι, λέγει, τέτοιου είδους ψυχές ανήκαν σε ανθρώπους πάρα πολύ αδύναμους, που σέρνονταν στο έδαφος· και δεν ήταν δυνατόν να ανυψώσει κανείς απότομα εκείνους που βρίσκονταν σε αυτήν την κατάσταση, προς τους λόγους υπέρ της παρθενίας. Διότι, πώς θα ανεχόταν μια συμβουλή που θα τον εξωθούσε σε αυτό, εκείνος που είναι τόσο πολύ συνεπαρμένος από τα πράγματα του κόσμου και θαυμάζει τον παρόντα βίο, ώστε, ακόμη και μετά από τόσο μεγάλη προτροπή, να θεωρεί ως άξιο ντροπής εκείνο που είναι άξιο των ουρανών και βρίσκεται εγγύς της αγγελικής πολιτείας; Και τι το θαυμαστό υπάρχει εάν ο Παύλος έπραξε κάτι τέτοιο σε ένα ζήτημα που είναι επιτρεπτό, εφόσον κάνει πάλι το ίδιο και σε κάτι που είναι απαγορευμένο και παράνομο; Παραδείγματος χάριν λέγω το εξής: Το να εμμένει κανείς στην τήρηση των κανόνων περί τροφών και να εγκρίνει τη μία ενώ να απορρίπτει την άλλη, αποτελούσε γνώρισμα της ιουδαϊκής αδυναμίας. Εντούτοις, υπήρχαν μεταξύ των Ρωμαίων κάποιοι που έπασχαν από αυτήν την αδυναμία, και όχι μόνον δεν τους κατηγόρησε με σφοδρότητα, αλλά κάνει και κάτι περισσότερο από αυτό. Διότι, αφήνοντας κατά μέρος εκείνους που αμαρτάνουν, επιπλήττει αυτούς που επιχειρούν να τους αποτρέψουν, λέγοντας: «Εσύ γιατί κατακρίνεις τον αδελφό σου;». Όμως δεν έπραξε το ίδιο όταν απέστειλε επιστολή στους Κολοσσαείς, αλλά με πολλή εξουσία και τους ελέγχει αυστηρά και θεολογεί λέγοντας: «Ας μη σας κρίνει, λοιπόν, κανείς για φαγητό ή για ποτό».

Σε όσους παράκουσαν τον Θεό, σαν ένα έγγραφο που ελέγχει την παρακοή τους, υπάρχει το αποτύπωμα που προέρχεται από την πονηρή ζωή. Αυτό το καταδικαστικό έγγραφο εξαλείφεται, ώστε να μην καταμαρτυρεί πλέον εναντίον μας, εάν προσεγγίσουμε το θείο δόγμα, δηλαδή με αγαθή προαίρεση και σπουδή. Προσηλώθηκε, λοιπόν, λέγει, στον σταυρό του Κυρίου, δηλαδή νεκρώθηκε και ακυρώθηκε, επειδή νεκρώθηκε η ζωή στην οποία φέραμε το αποτύπωμα της πονηρίας και της καταμαρτυρίας που προέκυπτε από αυτήν. Διότι εκείνος που νέκρωσε τη ζωή, νέκρωσε και το χειρόγραφο που ήταν εναντίον της, και τις πονηρές εξουσίες που ήταν προσκολλημένες στη σαρκική κακία, και οι οποίες τρόπον τινά σκέπαζαν και κάλυπταν τον άνθρωπο, τις απεκδύθηκε μαζί με το σώμα και τις συσταύρωσε, βαστάζοντας μεν ο ίδιος την αισχύνη στα μάτια των ανθρώπων, αλλά στρέφοντάς την εναντίον εκείνων που τον σταύρωσαν, οι οποίοι είναι οι άρχοντες αυτού του αιώνα· διότι το ισχυρό τους όπλο, ο θάνατος, αναιρέθηκε μετατρεπόμενος σε ζωή, με αποτέλεσμα να εκπέσουν από τον θρόνο τους, επειδή αφαιρέθηκε η ρίζα και το θεμέλιό τους, που είναι ο θάνατος. «Ας μην σας κρίνει, λοιπόν, κανείς για ό,τι τρώτε ή πίνετε, ή ως προς το ζήτημα των εορτών ή της νουμηνίας ή των Σαββάτων, τα οποία αποτελούν σκιά των μελλόντων, ενώ το σώμα ανήκει στον Χριστό». Έχετε απαλλαγεί, λέγει, από τα νομοθετήματα τα σχετικά με τα σώματα.

ΤΙΤΛΟΣ ΚΖʹ. —Περί προλήψεων και οιωνοσκοπίας· και ότι δεν πρέπει να παρατηρούμε καιρούς ή ανθρώπους. «Εκείνος που παρατηρεί τον άνεμο, δεν θα σπείρει, και εκείνος που κοιτάζει τα σύννεφα, δεν θα θερίσει». «Παρατηρείτε ημέρες και μήνες και καιρούς και έτη. Φοβάμαι μήπως τυχόν κοπίασα μάταια για εσάς». «Κανείς, λοιπόν, ας μην σας κατακρίνει για φαγητό ή για ποτό ή για συμμετοχή σε γιορτή ή σε νεομηνία ή σε Σάββατο, τα οποία είναι σκιά των μελλοντικών». Γνωρίζω κάποιους οι οποίοι, αν και είναι Χριστιανοί, ιουδαΐζουν, λέγοντας: Σήμερα είναι Σάββατο και δεν μου επιτρέπεται να κάνω κάποια ευεργεσία. Έρχεται η νεομηνία· και ομοίως προσέχουν τις φωνές των πουλιών και παρατηρούν τους οιωνούς, προκειμένου να δώσουν ψωμί σε κάποιον. Και πάλι: Σήμερα είναι Πάσχα, αύριο γενέθλια, μεθαύριο αρχή της σποράς, και δεν μπορώ να βγάλω τίποτα έξω από το σπίτι μου. Όλα αυτά τυγχάνουν ιουδαϊκά. Αν κάποιος τα κάνει αυτά, οφείλει να τρώει και άζυμα, και να περιτέμνεται, και να ζει μαζί με τους Ιουδαίους. Και τι να πω περί Σαββάτων, και νεομηνιών, και ιουδαϊκών συνηθειών; Γνωρίζω πολλούς που έχουν λάβει το βάπτισμα και παρ' όλα αυτά τελούν έργα αιρετικών. Διότι, μετά τη δύση του ηλίου, προσέχουν προληπτικά να μη δώσουν φωτιά στον γείτονα.