Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 2:21

Τέσσερις είναι οι διακρίσεις αυτών που μνημονεύθηκαν: άλλα μεν είναι μάταια, από όσα γίνονται με ιουδαϊκό τρόπο· άλλα είναι βδελυρά· άλλα μη ανεκτά· και τέταρτο είναι τα μισητά, στα οποία ανήκει και η νηστεία των Ιουδαίων. Όπως λοιπόν και στα υπόλοιπα ζητήματα αποδεικνυόταν ότι κάτι είναι απορριπτέο, ενώ κάτι άλλο ευπρόσδεκτο στον Θεό, έτσι συμβαίνει και με τη νηστεία: εκείνη την αποχή από τις τροφές που γίνεται προς επίδειξη και εξαντλείται στην τήρηση του «Μην πιάσεις, ούτε να γευθείς, ούτε να αγγίξεις», τη μισεί η ψυχή του Κυρίου. Αντίθετα, την αποχή που αναλαμβάνεται για να δουλαγωγήσει το φρόνημα της σάρκας την αγαπά, επειδή μέσω της καταπόνησης της σάρκας κατορθώνει τον αγιασμό. Όμως, η αποχή από τις τροφές δεν επαρκεί από μόνη της για να καταστήσει τη νηστεία αξιέπαινη, αλλά πρέπει να συνοδεύεται και από την υπόλοιπη εν γένει διαγωγή, τόσο στα λόγια όσο και στη συμπεριφορά, καθώς και στη συναναστροφή με εκείνους που μπορούν να προσφέρουν πνευματική ωφέλεια, έτσι ώστε το ζήτημα των τροφών να αποτελεί απλώς το παρεπόμενο της άσκησης.

Διότι το δυσκολοτήρητο του νόμου, το «μην πιάσεις, ούτε να γευθείς, ούτε να αγγίξεις», οι διατάξεις περί εορτών, περί ημερών, περί ολοκαυτωμάτων, περί καθάρσεως, περί ιλασμού, όλα συνοψίστηκαν σε ένα κεφάλαιο βραχύ και ευκολοτήρητο, ώστε να μην απομένει καμία πρόφαση σε όσους δεν πολιτεύονται σύμφωνα με το Ευαγγέλιο.

Κεφάλαιο Βʹ ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ: Μακάριος είναι εκείνος που δεν κατακρίνει τον εαυτό του για εκείνο που επιδοκιμάζει. Εκείνος όμως που αμφιβάλλει, εάν φάει, κατακρίνεται, διότι δεν ενεργεί εκ πίστεως. Καθετί δε που δεν προέρχεται εκ πίστεως, είναι αμαρτία. ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ: Εάν πεθάνατε μαζί με τον Χριστό ως προς τα στοιχεία του κόσμου, γιατί, σαν να ζείτε στον κόσμο, υποτάσσεστε σε διατάξεις, όπως: «Μην πιάσεις, μη γευθείς, μην αγγίξεις» (τα οποία όλα υπόκεινται σε φθορά με τη χρήση), σύμφωνα με τα εντάλματα και τις διδασκαλίες των ανθρώπων;

Όλη η Εκκλησία, εφόσον διατηρεί την Κεφαλή, αυξάνεται· επειδή δεν πρόκειται πλέον για πάθος αλαζονείας και κενοδοξίας, ούτε για εφεύρημα της ανθρώπινης διανοίας. Ιδού, η φράση «Εξ ου» αναφέρεται στον Υιό. Διά των αφών και των συνδέσμων, λέει, καθώς επιχορηγείται και συναρμολογείται, αυξάνει την αύξηση του Θεού· δηλαδή την κατά Θεόν, λέει, αυτήν που προέρχεται από την άριστη πολιτεία. «Εάν λοιπόν πεθάνατε μαζί με τον Χριστό». Τοποθετεί εκείνο στη μέση, και το σφοδρότερο εκατέρωθεν. Εάν πεθάνατε μαζί με τον Χριστό χωρισμένοι από τα στοιχεία του κόσμου, λέει, γιατί, σαν να ζείτε ακόμη στον κόσμο, υποτάσσεστε σε δόγματα; Δεν έχει λογική ακολουθία· διότι θα έπρεπε να πει: «Πώς, σαν να ζείτε, υποτάσσεστε στα στοιχεία;». Αλλά αφήνοντας αυτό, τι λέει; «Μην πιάσεις, μη γευθείς, ούτε να αγγίξεις· τα οποία όλα οδηγούνται στη φθορά με τη χρήση τους, σύμφωνα με τα εντάλματα και τις διδασκαλίες των ανθρώπων».

Βʹ. Δεν είστε στον κόσμο, λέει· πώς λοιπόν υποτάσσεστε στα στοιχεία; Πώς στις τυπικές διατάξεις του κόσμου; Και πρόσεξε πώς τους διακωμωδεί: «Μην αγγίξεις, μην πιάσεις, μη γευθείς», σαν να απέχουν από κάποια σπουδαία πράγματα. «Τα οποία είναι όλα προορισμένα για φθορά με τη χρήση τους». Κατέρριψε την έπαρση των πολλών και πρόσθεσε: «Σύμφωνα με τα εντάλματα και τις διδασκαλίες των ανθρώπων». Τι λέγεις; Ακόμη και αν εννοείς τον Νόμο, αφού παρήλθε ο καιρός του, αποτελεί πλέον διδασκαλία ανθρώπου. Ή μίλησε έτσι επειδή τον παραποιούσαν, ή υπονοεί τις διδασκαλίες των Ελλήνων.

Κανείς ας μην θεωρήσει πάρεργο αυτόν τον κόπο, ούτε περιττή περιέργεια μια τέτοια έρευνα· διότι ο χρόνος των Επιστολών συμβάλλει σημαντικά σε όσα ερευνούμε. Διότι, όταν βλέπω να γράφει προς τους Ρωμαίους και τους Κολοσσαείς για τα ίδια θέματα, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο, παρά σε εκείνους μεν με πολλή συγκατάβαση, όπως όταν λέει: «Να δέχεστε αυτόν που ασθενεί στην πίστη, χωρίς να κατακρίνετε τους λογισμούς του· άλλος μεν πιστεύει ότι μπορεί να τρώει τα πάντα, ενώ εκείνος που ασθενεί τρώει λάχανα»· προς τους Κολοσσαείς όμως δεν μιλάει έτσι για τα ίδια θέματα, αλλά με περισσότερη παρρησία: «Εάν λοιπόν», λέει, «πεθάνατε μαζί με τον Χριστό ως προς τα στοιχεία του κόσμου, γιατί, σαν να ζείτε στον κόσμο, υποτάσσεστε σε διατάξεις: Μην πιάσεις, ούτε να γευθείς, ούτε να αγγίξεις; Τα οποία όλα οδηγούν στη φθορά με τη χρήση τους, και δεν έχουν καμία αξία, παρά μόνο για τον κορεσμό της σάρκας»· δεν βρίσκω καμία άλλη αιτία για αυτήν τη διαφορά, παρά μόνο τον χρόνο των γεγονότων.

Και πάλι: «Εάν πεθάνατε μαζί με τον Χριστό ως προς τα στοιχεία του κόσμου, γιατί, σαν να ζείτε ακόμη στον κόσμο, υποτάσσεστε σε δοξασίες, όπως: "μην πιάσεις, ούτε να γευθείς, ούτε να αγγίξεις", τα οποία όλα φθείρονται με τη χρήση;» Για ποιον λόγο, λοιπόν, ενεργεί έτσι; Διότι εκείνοι μεν ήταν ισχυροί, οι Ρωμαίοι όμως είχαν ακόμη ανάγκη από πολλή συγκατάβαση, και περίμενε πρώτα να παγιωθεί η πίστη στις ψυχές τους, επειδή φοβόταν μήπως, ερχόμενος να ξεριζώσει τα ζιζάνια πριν από τον κατάλληλο καιρό και πιο γρήγορα από όσο έπρεπε, τα βγάλει από τη ρίζα και μαζί τους συναποσπάσει και τα φυτά της υγιούς διδασκαλίας. Για τον λόγο αυτόν ούτε τους επικρίνει σφοδρά ούτε τους αφήνει χωρίς επιτίμηση, αλλά τους ελέγχει μεν, ανύποπτα όμως και συγκεκαλυμμένα, μέσω της επιτιμήσεως των άλλων. Διότι το να λέει, «Στον δικό του Κύριο στέκεται ή πέφτει», φαίνεται μεν να αποστομώνει εκείνον που τον επιπλήττει, στην πραγματικότητα όμως κεντρίζει τη δική του ψυχή, υποδηλώνοντας ότι το να επιλέγει κανείς τέτοια πράγματα δεν είναι γνώρισμα των βέβαιων ούτε εκείνων που στέκονται σταθερά, αλλά εκείνων που ακόμη κλονίζονται, αυτών που δεν στέκονται όρθιοι και κινδυνεύουν να πέσουν.

Ονομάζει δε αρμούς και συνδέσμους εκείνους που κηρύττουν τον λόγο στην Εκκλησία. Διότι μέσω αυτών συνδέεται η Εκκλησία με τον Χριστό και οικοδομείται την καλή οικοδομή. «Εάν πεθάνατε μαζί με τον Χριστό, αποχωριζόμενοι από τα στοιχεία του κόσμου, γιατί, σαν να ζείτε ακόμη στον κόσμο, υποτάσσεστε σε διατάξεις: Μην πιάσεις, ούτε να γευθείς, ούτε να αγγίξεις; Αυτά τα πράγματα όλα προορίζονται για φθορά με τη χρήση τους.» Αν νεκρωθήκατε, λέει, ως προς αυτή τη ζωή και ως προς καθετί ορατό και σαρκικό. Διότι με τα στοιχεία εννοεί τον παρόντα βίο. Αν λοιπόν πεθάνατε, λέει, ως προς αυτόν τον αιώνα, γιατί στρέφεστε και πάλι γύρω από αυτόν, ασχολούμενοι με τροφές και τα παρόμοια; Διότι αυτά, λέει, έχουν δοθεί για την κοιλιά και καταλήγουν σε φθορά. «Σύμφωνα με τα εντάλματα και τις διδασκαλίες των ανθρώπων· τα οποία έχουν μεν φαινομενικά λόγο σοφίας μέσω εθελοθρησκείας, ταπεινοφροσύνης και αφειδίας (σκληραγωγίας) του σώματος, αλλά δεν έχουν καμία αξία, χρησιμεύοντας μόνο προς ικανοποίηση της σάρκας.» Εντολές ανθρώπων εννοεί τις μυθικές διδασκαλίες των Ιουδαίων, ή εννοεί αυτές τις ίδιες τις σαρκικές εντολές, οι οποίες δεν έχουν τίποτα το πνευματικό. Διότι αυτό υποδηλώνει ότι δεν είναι κατά Θεόν. Και ως αφειδία του σώματος, εννοεί την περιτομή.

Οπωσδήποτε όμως θα μου πεις, ω φίλη ψυχή, ότι ούτε χρυσό θησαυρίζουμε ούτε κτήματα έχουμε. Και εγώ σου λέω ότι ούτε ο χρυσός ούτε τα κτήματα από μόνα τους προκαλούν τη βλάβη, αλλά όπως προείπα, η εμπαθής κατάχρησή τους. Διότι, ιδού, κάποιοι που πλούτισαν με απάθεια ευαρέστησαν τον Θεό, όπως ο άγιος Αβραάμ, ο Ιώβ και ο Δαβίδ. Κάποιοι όμως, ακόμη και χωρίς πλούτο, θρέψαμε το πάθος της φιλοχρηματίας με τα πιο ευτελή υλικά πράγματα· γι' αυτό είμαστε πιο άθλιοι από εκείνους που απέκτησαν πολλά. Διότι, αφού εγκαταλείψαμε την καθολική κακοπάθεια, με πανουργία ηδυπαθούμε, νομίζοντας ότι ξεγελάμε τον Θεό. Επειδή, αν και διαφεύγουμε τη φιλαργυρία, τη φιληδονία δεν την αποφεύγουμε· χρυσό δεν θησαυρίζουμε, αλλά συγκεντρώνουμε ευτελή αντικείμενα. Αξιώματα και ηγεμονίες δεν αναλαμβάνουμε, αλλά τις δόξες και τους επαίνους τους με κάθε τρόπο θηρεύουμε· τις ιδιοκτησίες εγκαταλείψαμε, αλλά τις απολαύσεις τους δεν τις αποποιούμαστε. Και όταν πάλι φανεί ότι τις αποποιούμαστε, δεν το κάνουμε επειδή αποφεύγουμε την πλεονεξία, αλλά επειδή βδελυσσόμαστε τα δημιουργήματα του Θεού: «Μην αγγίξεις, μη γευτείς, μην πιάσεις». Όταν λοιπόν ακούσεις, ω φίλη ψυχή, για την παράβαση του Αδάμ και της Εύας, να πιστεύεις ότι αρχικά μεν συνέβη ειδικά σε εκείνους, τώρα όμως θα διαπιστώσεις ότι συμβαίνει νοητώς σε εμένα και σε σένα. «Διότι αυτά συνέβαιναν σε εκείνους τυπικώς· γράφτηκαν δε για δική μας νουθεσία, σε εμάς στους οποίους έχουν φτάσει τα τέλη των αιώνων».»