Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 2:5

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΝΔʹ. Εάν συμβεί αδελφοί, οι οποίοι είναι λίγοι τον αριθμό και εξυπηρετούν περισσότερες αδελφές, να βρεθούν στην ανάγκη να αποχωριστούν ο ένας τον άλλον, κατανεμόμενοι στα διάφορα έργα, είναι άραγε ακίνδυνο κάτι τέτοιο; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Εάν η μέριμνα αυτή μαρτυρείται από την εντολή του Κυρίου και επιτελείται κατά Θεόν, τότε για τον καθέναν από αυτούς που εργάζονται στο δικό του έργο κατορθώνεται η ευαρέστηση προς τον Θεό· η δε ενότητά τους μεταξύ τους εξασφαλίζεται με το να είναι όλοι τους σύμψυχοι, να έχουν το ίδιο φρόνημα και να εκπληρώνουν αυτό που ελέχθη από τον Απόστολο: «Διότι, αν και απουσιάζω κατά τη σάρκα, εντούτοις κατά το πνεύμα είμαι μαζί σας».

Εκείνος όμως ήταν άκαμπτος και αδάμαστος, και άτρωτος σε κάθε προσβολή των πειρασμών. Θα παρομοίαζε κανείς το ακλόνητο της διανοίας του με την οικία του φρονίμου, την οποία ούτε οι αφόρητες ορμές των ανέμων, ούτε το ραγδαίο ύδωρ που καταρρακτώνεται από τα νέφη, ούτε οι χείμαρροι που ξεσπούν ολόγυρα, δύνανται να διασαλεύσουν, εξαιτίας της ασφάλειας από την πέτρα. Τέτοιος ήταν ο άνδρας, διασώζοντας ασάλευτο το στερέωμα της πίστεως στον Χριστό.

Αρκεί μόνο το φρόνημά μας να διαφυλάσσεται ανένδοτο, να διατηρείται άσειστο το στερέωμα της πίστεως στον Χριστό, και γρήγορα θα έλθει εκείνος που θα μας βοηθήσει· θα έλθει και δεν θα καθυστερήσει. «Διότι να περιμένεις θλίψη πάνω στη θλίψη, ελπίδα πάνω στην ελπίδα, ακόμη λίγο, ακόμη λίγο.» Έτσι γνωρίζει το Άγιο Πνεύμα να παρηγορεί τα δικά του τέκνα με την υπόσχεση του μέλλοντος. Διότι μετά τις θλίψεις ακολουθεί η ελπίδα, και από πολύ κοντά παρίστανται όσα ελπίζουμε. Επειδή, ακόμη και αν υπολογίσει κανείς ολόκληρο τον ανθρώπινο βίο, αποτελεί ένα εντελώς ελάχιστο χρονικό διάστημα σε σύγκριση με εκείνον τον απέραντο αιώνα που εναπόκειται στις ελπίδες μας.

Επομένως, σας παρακαλούμε, αυτό που ήδη κάνετε και θα κάνετε, να συμπαραστέκεστε ο ένας στον άλλον, και εσείς μεν, στους οποίους έχει εμπιστευθεί η μέριμνα των ψυχών, να συγκρατείτε και να περιθάλπετε τον καθένα ως αγαπητό τέκνο, ο δε λαός να αποδίδει και να διατηρεί προς εσάς τον σεβασμό και την τιμή που οφείλεται στους πατέρες, ώστε μέσα στην ευταξία της Εκκλησίας να διασώζεται αφενός η ισχύς σας και το στερέωμα της πίστεως στον Χριστό, να δοξάζεται αφετέρου το όνομα του Θεού, και να πλεονάζει και να πληθύνεται το αγαθό της αγάπης. Εμείς δε, ακούγοντας αυτά, ας ευφραινόμαστε για την κατά Θεόν προκοπή σας, και αν μεν προσταχθούμε να διαμένουμε ακόμη με τη σάρκα σε τούτον τον κόσμο, είθε να σας δούμε κάποτε μέσα στην ειρήνη του Θεού· εάν πάλι προσταχθούμε πλέον να αναχωρήσουμε από αυτήν τη ζωή, είθε να σας δούμε μέσα στη λαμπρότητα των αγίων, στεφανωμένους μαζί με εκείνους που ευδοκιμούν διά της υπομονής και της επιδείξεως κάθε αγαθού έργου.

Προς τους πρεσβυτέρους της Νικοπόλεως Καλά κάνατε που μας στείλατε επιστολή, και μάλιστα μέσω ενός τέτοιου ανδρός, ο οποίος και χωρίς επιστολές θα ήταν αρκετός για να μας προσφέρει επαρκή παρηγοριά στις μέριμνές μας και να μας δώσει ακριβή ενημέρωση για τα πράγματα. Διότι ήταν πολλά εκείνα που επιζητούσαμε να μάθουμε από κάποιον που τα γνώριζε με απόλυτη σαφήνεια, επειδή οι φήμες έφταναν σε εμάς παραπλανητικά. Όλα αυτά μας τα διηγήθηκε με ευστάθεια και εμπειρία ο πολυπόθητος και τιμιότατος αδελφός μας Θεοδόσιος, ο συμπρεσβύτερος. Εκείνα λοιπόν που συμβουλεύουμε στους εαυτούς μας, αυτά γράφουμε και προς τη δική σας ευλάβεια: ότι σε πολλούς συνέβησαν αυτά που συμβαίνουν και σε εσάς, και όχι μόνο κατά τη σημερινή εποχή, αλλά και κατά το παρελθόν υπάρχουν αμέτρητα τέτοια παραδείγματα. Άλλα μεν μας τα έχουν κληροδοτήσει εγγράφως οι ιστορίες, άλλα δε τα παραλάβαμε από την άγραφη μνήμη εκείνων που τα γνώριζαν, ότι δηλαδή και τον κάθε άνθρωπο ατομικά και ολόκληρες πόλεις περικύκλωσαν πειρασμοί για το όνομα του Κυρίου, εναντίον εκείνων που ήλπιζαν σε Αυτόν. Αλλ' όμως όλα παρήλθαν και κανένα από τα θλιβερά γεγονότα δεν διατήρησε αιώνια τη λύπη του. Όπως το χαλάζι και οι χείμαρροι και όσες από τις συμφορές είναι αιφνίδιες, τα μεν ευπαθή και αδύναμα εύκολα τα έβλαψαν και τα κατέστρεψαν, όταν όμως έπεσαν πάνω στα ανθεκτικά, μάλλον έπαθαν τα ίδια ζημιά παρά προκάλεσαν· έτσι και οι σφοδροί πειρασμοί που κινήθηκαν εναντίον της Εκκλησίας, αποδείχθηκαν ασθενέστεροι από το στερέωμα της πίστεως στον Χριστό.

Αλλά η προετοιμασία του εναντίον μας πολέμου έχει πλέον ολοκληρωθεί και κάθε διάνοια έχει στραφεί προς εμάς, και οι γλώσσες των βλάσφημων ρίχνουν τα βέλη τους προς τα εδώ, χτυπώντας μας πιο σφοδρά από ό,τι χτυπούσαν τότε τον Στέφανο με τους λίθους οι χριστοφόνοι. Ας μην αγνοούν, όμως, ότι ο πόλεμος έχει μεν ως πρόσχημα εμάς, αλλά η αλήθεια των όσων συμβαίνουν στρέφεται προς τα ύψη. Ώστε, δήθεν εναντίον μας ετοιμάζουν τις πολιορκητικές μηχανές και τις ενέδρες, και παρακινούν ο ένας τον άλλον να συνδράμει, ανάλογα με την εμπειρία ή τη ρώμη που διαθέτει ο καθένας. Η πίστη, όμως, είναι αυτή που πραγματικά πολεμείται, και κοινός σκοπός όλων των αντιπάλων και των εχθρών της υγιούς διδασκαλίας είναι να κλονίσουν το στερέωμα της πίστεως στον Χριστό, μέσω της ισοπέδωσης και του αφανισμού της αποστολικής παράδοσης.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο αποδείχθηκε κατεξοχήν η καθαρότητα του ανδρός και η στερεότητα της πίστεώς του στον Χριστό. Διότι, ενώ όλοι οι άλλοι, όσοι ανήκαν στη δική μας πίστη, είχαν χωριστεί σε τρία μέρη, και πολλοί μεν νοσούσαν πνευματικά ως προς τη διδασκαλία για τον Υιό, περισσότεροι δε ως προς το Άγιο Πνεύμα, σε σημείο που η μικρότερη ασέβεια να θεωρείται ευσέβεια, και ένα μικρό μόνο μέρος διατηρούσε την υγεία του και ως προς τα δύο· αυτός, πρώτος και μόνος, ή έστω μαζί με ελάχιστους, τολμά να διακηρύξει την αλήθεια τόσο σαφώς και ρητώς, ομολογώντας εγγράφως μία θεότητα και ουσία των τριών προσώπων. Και εκείνο που προηγουμένως είχε δοθεί ως χάρη στο μεγάλο πλήθος των Πατέρων σχετικά με τον Υιό, αυτό εμπνεύστηκε ο ίδιος αργότερα σχετικά με το Άγιο Πνεύμα, προσφέροντας στον βασιλιά ένα δώρο αληθινά βασιλικό και μεγαλοπρεπές, αντιτάσσοντας την έγγραφη ευσέβεια κατά της άγραφης καινοτομίας· έτσι ώστε να καταπολεμηθεί βασιλιάς από βασιλιά, λόγος από λόγο και γράμμα από γράμμα.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ Λυπάσαι, όπως είναι φυσικό, για την αναχώρησή μας· εμείς όμως λυπούμαστε περισσότερο για τον αποχωρισμό από την ευλάβειά σου. Εντούτοις, ευχαριστούμε τον Θεό που φτάσαμε μέχρι εσένα, και δεν μεμφθήκαμε τον κόπο μας. Διότι είδαμε τη στερεότητα της πίστης σου στον Χριστό, την αξιέπαινη ερημική σου ζωή και τη φιλόσοφη απομόνωσή σου, καθότι, αφού αποχωρίστηκες από όλες τις τέρψεις του κόσμου, αφιέρωσες και περιόρισες τον εαυτό σου αποκλειστικά στον Θεό και στους αγίους μάρτυρες, κοντά στους οποίους κατοικείς, και πρόσφερες και εξακολουθείς να προσφέρεις στον Θεό, μαζί με τα αγαπημένα σου τέκνα, 〈θυσία ζωντανή, ευάρεστη〉.

Ως προς αυτό, επειδή τις γράφει ενώ βρίσκεται στα δεσμά· σαν να έστελνε επιστολές ένας ήρωας εν μέσω σφαγών και αναγέρσεως τροπαίων. Έτσι έπραττε και αυτός. Διότι γνωρίζει και ο ίδιος ότι αυτό είναι σπουδαίο· γι' αυτό, γράφοντας στον Φιλήμονα, λέει: «Τον οποίο γέννησα μέσα στα δεσμά μου». Αυτά δε τα είπε, για να μη δυσανασχετούμε απέναντι στα δεινά, αλλά αντίθετα να χαιρόμαστε. Εδώ βρισκόταν ανάμεσά τους ο Φιλήμων· διότι και εκεί, γράφοντας, λέει: «Και προς τον Άρχιππο τον συστρατιώτη μας»· και εδώ: «Πείτε στον Άρχιππο». Μου φαίνεται ότι σε αυτόν είχε ανατεθεί κάποιο λειτούργημα της Εκκλησίας. Δεν είχε δει ούτε αυτούς, ούτε τους Ρωμαίους, ούτε τους Εβραίους, όταν τους έγραφε. Και για εκείνους βέβαια το δηλώνει σε πολλά σημεία, για τούτους όμως άκουσέ τον να λέει: «Και όσοι δεν έχουν δει το πρόσωπό μου εν σαρκί»· και πάλι: «Αν και απουσιάζω κατά τη σάρκα, εντούτοις κατά το πνεύμα είμαι μαζί σας». Τόσο καλά γνώριζε ότι η παρουσία του παντού ήταν κάτι το σπουδαίο, ώστε πάντοτε καθιστά τον εαυτό του παρόντα, ακόμη και όταν απουσιάζει· και όταν τιμωρεί τον πόρνο, δες πώς παριστάνει τον εαυτό του στο δικαστήριο. «Διότι εγώ», λέει, «ως απών κατά το σώμα, παρών όμως κατά το πνεύμα, έχω ήδη κρίνει σαν να ήμουν παρών»· και πάλι: «Θα έλθω προς εσάς, και θα γνωρίσω όχι τα λόγια εκείνων που έχουν επαρθεί, αλλά τη δύναμη»· και πάλι: «Όχι μόνο κατά την παρουσία μου προς εσάς, αλλά πολύ περισσότερο κατά την απουσία μου».

γ΄. Βλέπεις ότι γι' αυτόν τον λόγο, λέει, τα είπα αυτά, για να μην τα αναζητάτε από τους ανθρώπους. «Σας παραπλανά», λέει, «με πιθανολογίες». Διότι τι σημασία έχει, αν τα λέει πειστικά; «Διότι, αν και απουσιάζω κατά σάρκα, εντούτοις με το πνεύμα είμαι μαζί σας». Το λογικό ακόλουθο θα ήταν να πει: «Διότι, αν και απουσιάζω κατά σάρκα, εντούτοις γνωρίζω τους απατεώνες»· τώρα όμως κατέληξε σε εγκώμιο. «Χαίροντας και βλέποντας την τάξη σας και το στερέωμα της πίστης σας στον Χριστό». Την τάξη, λέει, δηλαδή την ευταξία. Και το στερέωμα της πίστης στον Χριστό. Αυτά αποτελούν μάλλον εγκώμια. Και δεν είπε «την πίστη», αλλά «Το στερέωμα», όπως ακριβώς απευθύνεται σε στρατιώτες που στέκονται με ευταξία και σταθερότητα. Διότι το στέρεο δεν το κλονίζει ούτε η απάτη, ούτε ο πειρασμός.

Ο λόγος, λοιπόν, γίνεται για τη σωτηρία του κόσμου, η οποία από τα παλιά, από την αιωνιότητα, είχε αποφασιστεί και οριστεί από τον Θεό, τώρα όμως έγινε φανερή και γίνεται γνωστή σε όσους είναι άξιοι της γνώσης, όχι μέσω της σαρκικής σοφίας, αλλά μέσω εκείνης που ήταν πάντοτε κρυμμένη στον Θεό, η οποία είναι υπερκόσμια και βρίσκεται στο Άγιο Πνεύμα, και την οποία έχουν ανάγκη τόσο εκείνοι που προέρχονται από την ανθρώπινη σοφία όσο και εκείνοι που προέρχονται από τον νόμο, διότι ούτε ο νόμος φανέρωσε ξεκάθαρα το μυστήριο ούτε ο κόσμος το κατανόησε. «Αυτό σας το λέω, για να μη σας παραπλανήσει κανείς με πειστικά λόγια. Διότι, αν και απουσιάζω σωματικά, είμαι όμως μαζί σας πνευματικά, και χαίρομαι βλέποντας την τάξη σας και τη σταθερότητα της πίστης σας στον Χριστό». Γι' αυτό, λέει, ανέφερα ότι όλοι οι θησαυροί της σοφίας βρίσκονται στον Χριστό, ώστε να μην αναζητάτε την έξωθεν σοφία. Επειδή, αν και δεν είμαι παρών ανάμεσά σας σωματικά, παρευρίσκομαι πνευματικά, και χαίρομαι για την πίστη και την ευταξία της Εκκλησίας. Βλέπω, όμως, και τις ελλείψεις σας, καθώς και την ανάγκη σας για διδασκαλία.

Έχοντας, λοιπόν, τέτοιον βίο, εύχομαι ο ευλογημένος μου δεσπότης να διαφυλαχθεί, επαληθεύοντας το όνομά του, ασάλευτος στο στερέωμα της πίστεως στον Χριστό, και ανώτερος από κάθε αιρετική τρικυμία, ως γνήσιο τέκνο της αγίας καθολικής και αποστολικής Εκκλησίας του Θεού· όντας θεμελιωμένος πάνω στην ευσεβή ομολογία, εναντίον της οποίας απολύτως τίποτα δεν ισχύουν τα πονηρά στόματα των αιρετικών, τα οποία ανοίγουν σαν τις πύλες του άδη.