Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 3:14

Εκατό κεφάλαια: Πώς αποκτά κάποιος την ταπεινοφροσύνη. Κεφάλαιο πρώτο. Αρχή της καρποφορίας είναι το άνθος, και αρχή της ταπεινοφροσύνης η υποταγή στον Κύριο. Καρπός δε της υπακοής είναι η μακροθυμία, και η μακροθυμία είναι καρπός της αγάπης. Η δε αγάπη είναι ο σύνδεσμος της τελειότητας, και τελειότητα είναι η τήρηση των εντολών του Θεού. Η δε εντολή του Κυρίου είναι ολόλαμπρη, φωτίζοντας τα μάτια. Και τα φωτισμένα μάτια αποφεύγουν τις οδούς των παρανόμων.

Πάνω δε από όλα αυτά την αγάπη, η οποία είναι ο σύνδεσμος της τελειότητας. Βλέπεις ότι αυτό λέει. Διότι, επειδή είναι δυνατόν να συγχωρεί κάποιος χωρίς να αγαπά, ναι, λέει, πρέπει και να αγαπά, και υποδεικνύει τον δρόμο μέσω του οποίου είναι δυνατόν να συγχωρεί. Επειδή είναι δυνατόν να είναι κάποιος και χρηστός και πράος και ταπεινόφρων και μακρόθυμος, και ωστόσο να μην αγαπά.

Δεν πρέπει, λοιπόν, λέει, ούτε οι πιστοί που απέφυγαν την οργή να επιδίδονται σε αυτά τα έργα, στα οποία επιδιδόσασταν παλαιότερα, όταν ζούσατε αυτήν τη ζωή, την οποία σας συμβουλεύουμε να αποβάλετε. «Αφού απεκδυθείτε τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τις πράξεις του.» Συνοψίζοντας, λέει ότι γενικά πρέπει να υπάρξει μεταβολή των παλαιών τρόπων συμπεριφοράς. Διότι ονομάζει παλαιό άνθρωπο τον παλαιό τρόπο ζωής, αυτόν που επήλθε εξαιτίας της πτώσεως. «Και αφού ενδυθείτε τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται προς επίγνωση, σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε, όπου δεν υπάρχει Έλληνας και Ιουδαίος, περιτομή και ακροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δούλος, ελεύθερος, αλλά τα πάντα και σε όλους είναι ο Χριστός. Ενδυθείτε, λοιπόν, ως εκλεκτοί του Θεού, άγιοι και αγαπημένοι, σπλάχνα οικτιρμού, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία, δείχνοντας ανοχή ο ένας στον άλλον και συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, εάν κάποιος έχει παράπονο εναντίον κάποιου· όπως ακριβώς ο Χριστός σας συγχώρησε, έτσι να κάνετε και εσείς. Και πάνω από όλα αυτά, να ενδυθείτε την αγάπη, η οποία είναι ο σύνδεσμος της τελειότητας.» Όπως δηλαδή ονομάζει παλαιό άνθρωπο την πονηρία που εισήλθε σε εμάς από την πτώση, έτσι ονομάζει και νέο την κατά Χριστόν πολιτεία, ώστε όλοι να είναι μιμητές του Χριστού, όπως ακριβώς και ο Ιουδαίος, και ο Έλληνας και ο Βάρβαρος, και ο δούλος, τους οποίους όλους επιθυμεί να γίνουν ομοιώματά Του. «

«Γίνετε, λοιπόν, μιμητές του Θεού, ως αγαπημένα παιδιά, και να πορεύεστε με αγάπη, όπως ακριβώς και ο Χριστός μας αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη μας ως προσφορά και θυσία στον Θεό για οσμή ευωδίας.» «Πάνω από όλα να επιδιώκετε την αγάπη, διότι αυτή είναι ο σύνδεσμος της τελειότητας. Και η ειρήνη του Θεού κυριαρχεί στις καρδιές σας.» «Να επιδιώκετε την ειρήνη με όλους και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο.» «Ο καρπός της δικαιοσύνης σπέρνεται μέσα σε ειρήνη για εκείνους που ειρηνοποιούν.» «Εκείνος που αγαπά τον αδελφό του, μένει στο φως.» «Να αγαπάτε από καθαρή καρδιά.» «Η αγάπη καλύπτει πλήθος αμαρτιών.» «Παιδιά μου, ας μην αγαπάμε μόνο με τα λόγια ούτε με τη γλώσσα, αλλά με έργα και με την αλήθεια. Και από αυτό θα γνωρίσουμε ότι προερχόμαστε από την αλήθεια.» «Αγαπητοί, ας αγαπάμε ο ένας τον άλλον, διότι η αγάπη προέρχεται από τον Θεό· και καθένας που αγαπά, έχει γεννηθεί από τον Θεό και γνωρίζει τον Θεό. Εκείνος που δεν αγαπά, δεν γνώρισε τον Θεό, διότι ο Θεός είναι αγάπη. Δεν υπάρχει φόβος μέσα στην αγάπη· αντίθετα, η τέλεια αγάπη διώχνει έξω τον φόβο· και εκείνος που φοβάται, δεν έχει φτάσει στην τελειότητα της αγάπης.»

Ας μην απολειφθούμε, λοιπόν, από την αγία Εκκλησία του Θεού, η οποία περιλαμβάνει τόσα πολλά μυστήρια της σωτηρίας μας, σύμφωνα με την αγία διάταξη των θείων συμβόλων που τελούνται σε αυτήν. Δι' αυτών των μυστηρίων, η Εκκλησία διαπλάθει κατά Χριστόν τον καθένα από εμάς –ιδιαίτερα αυτόν που πολιτεύεται άριστα ανάλογα με τις δυνάμεις του– και φέρνει σε φανέρωση το χάρισμα της υιοθεσίας που δόθηκε διά του αγίου βαπτίσματος εν Αγίω Πνεύματι. Απεναντίας, με κάθε δύναμη και προθυμία ας αναδείξουμε τους εαυτούς μας άξιους των θείων χαρισμάτων, ευαρεστώντας τον Θεό με τα αγαθά έργα, χωρίς να αναστρεφόμαστε «όπως τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό, παραδομένοι στα πάθη της επιθυμίας», αλλά, καθώς λέει ο άγιος Απόστολος, «αφού νεκρώσουμε τα μέλη μας που βρίσκονται στη γη: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας, καθώς και κάθε οργή και θυμό και αισχρολογία και ψεύδος», και, για να μιλήσουμε με συντομία, «αφού απεκδυθούμε όλον τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται από τις απατηλές επιθυμίες, μαζί με τις πράξεις και τις επιθυμίες του, ας περιπατήσουμε αξίως του Θεού, ο οποίος μας κάλεσε στη δική Του βασιλεία και δόξα· ενδυόμενοι σπλάχνα οικτιρμού, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία· ανεχόμενοι ο ένας τον άλλον με αγάπη και συγχωρώντας αμοιβαία εάν κάποιος έχει παράπονο εναντίον άλλου, όπως ακριβώς και ο Κύριος μας συγχώρησε, και πάνω σε όλα αυτά έχοντας τον σύνδεσμο της τελειότητας, την αγάπη και την ειρήνη, στην οποία και κληθήκαμε σε ένα σώμα», και, για να το πω συνοπτικά, ενδυόμενοι «τον νέο άνθρωπο, ο οποίος ανακαινίζεται προς επίγνωση κατ᾽ εικόνα Εκείνου που τον έκτισε».

Ας μην απομακρυνθούμε, λοιπόν, από την αγία Εκκλησία του Θεού, η οποία περιέχει τόσα μυστήρια της σωτηρίας μας μέσα από την αγία διάταξη των θείων συμβόλων που τελούνται σε αυτήν. Μέσα από αυτά η Εκκλησία, αναδημιουργώντας κατά Χριστόν τον καθένα από εμάς που πολιτεύεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ανάλογα με τις δυνάμεις του, φέρνει σε φανέρωση το χάρισμα της υιοθεσίας που δόθηκε μέσω του αγίου βαπτίσματος εν Αγίω Πνεύματι, καθώς αυτό τελειοποιείται κατά Χριστόν. Αντίθετα, με κάθε δύναμη και προθυμία ας παραστήσουμε τους εαυτούς μας άξιους των θείων χαρισμάτων, ευαρεστώντας τον Θεό μέσω αγαθών έργων, και μη ζώντας όπως τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό, παραδομένοι στο πάθος της επιθυμίας, αλλά όπως λέει ο άγιος απόστολος: Νεκρώνοντας τα μέλη μας που βρίσκονται στη γη, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία, και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας. Αφού αποβάλουμε κάθε οργή και θυμό και αισχρολογία και ψεύδος, και, για να το πω σύντομα, ολόκληρο τον παλαιό άνθρωπο που φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες, μαζί με τις πράξεις και τις επιθυμίες του, ας περπατήσουμε επάξια ενώπιον του Θεού που μας κάλεσε στη δική του βασιλεία και δόξα, ντυμένοι με σπλάχνα οικτιρμού, καλοσύνη, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία —δείχνοντας ανοχή ο ένας στον άλλον με αγάπη και συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, εάν κάποιος έχει παράπονο εναντίον κάποιου, όπως ακριβώς και ο Χριστός μάς συγχώρεσε— και πάνω από όλα αυτά ας ντυθούμε τον σύνδεσμο της τελειότητας, την αγάπη και την ειρήνη, στην οποία και κληθήκαμε σε ένα σώμα, και, για να το πω συνοπτικά, τον νέο άνθρωπο που ανακαινίζεται προς πλήρη επίγνωση σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε. Διότι, εάν ζούμε με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσουμε να φτάσουμε στην εκπλήρωση των θείων επαγγελιών με αγαθή ελπίδα, και να γεμίσουμε από την επίγνωση του θελήματός του με κάθε σοφία και πνευματική σύνεση, καρποφορώντας και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Κυρίου, ενδυναμωμένοι με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του, για κάθε οικοδομή και μακροθυμία, ευχαριστώντας με χαρά τον Πατέρα, ο οποίος μας έκανε άξιους να συμμετάσχουμε στη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων μέσα στο φως.

Επομένως, παρακαλούμε, έλθετε εις εαυτούς, σεβασμιότατοι Πατέρες, και αγαπητοί μας εν Χριστώ Αδελφοί, ελάτε, και αισθανθείτε τη βλάβη που σας προξενεί ο εχθρός· αφήστε τα πείσματα· εκριζώστε από τις καρδιές σας το μίσος εναντίον των αδελφών σας και εμφυτεύστε σε αυτές την αγάπη προς τους αδελφούς σας, η οποία είναι ο σύνδεσμος της τελειότητας, όπως λέγει ο μακάριος Παύλος.

Τι είναι ο σύνδεσμος της τελειότητας; Ερμηνεύει ο Χρυσορρήμων: «Αυτό που θέλει να πει είναι το εξής: ότι όλα εκείνα (δηλαδή τις αρετές) αυτή τα συγκρατεί σφιχτά. Όποιο αγαθό κι αν αναφέρεις, εάν απουσιάζει αυτή, δεν είναι τίποτα, αλλά διαλύεται. Διότι όποια κατορθώματα κι αν έχει κάποιος, όλα είναι μάταια, όταν δεν υπάρχει η αγάπη».

Δεν ακούς τι λέγει ο Παύλος; «Εάν έχω όλα τα χαρίσματα, εάν παραδώσω το σώμα μου για να καώ, εάν μιλώ τις γλώσσες των αγγέλων, αλλά δεν έχω αγάπη, δεν είμαι τίποτα»· επειδή αυτά τα χαρίσματα είναι προτρεπτικά, και όσοι επαναπαύονται σε αυτά, αν και βρίσκονται στο φως, είναι νήπιοι. Διότι πολλοί από τους αδελφούς έφτασαν σε τέτοια μέτρα και απέκτησαν χαρίσματα ιαμάτων και αποκαλύψεως και προφητείας, και επειδή δεν έφτασαν στην τέλεια αγάπη, όπου βρίσκεται ο «σύνδεσμος της τελειότητος», τους επιτέθηκε πόλεμος και, από αμέλεια, έπεσαν. Εάν όμως κάποιος φθάσει στην τέλεια αγάπη, αυτός πλέον έχει δεθεί και είναι αιχμάλωτος στη χάρη. Εάν, πάλι, κάποιος πλησιάσει ελάχιστα στο μέτρο της αγάπης, αλλά δεν φθάσει στο σημείο να δεθεί από αυτήν την αγάπη, ένας τέτοιος άνθρωπος βρίσκεται ακόμη υπό φόβο, πόλεμο και κίνδυνο πτώσεως, και εάν δεν διασφαλιστεί, ο σατανάς τον γκρεμίζει. Έτσι άλλωστε πλανήθηκαν πολλοί· όταν τους δόθηκε η χάρη, θεώρησαν ότι κατέκτησαν την τελειότητα και έλεγαν: «Μας αρκεί, δεν έχουμε ανάγκη». Αλλά ο Κύριος ούτε τέλος έχει ούτε μπορεί να καταληφθεί, και οι Χριστιανοί δεν τολμούν να πουν ότι «καταλάβαμε», αλλά παραμένουν ταπεινωμένοι αναζητώντας τον νύχτα και ημέρα. Στα ορατά πράγματα η μάθηση είναι ατελείωτη, και κανείς δεν το γνωρίζει αυτό, παρά μόνον ο μελετηρός που έχει διδαχθεί έστω και μετρίως τα γράμματα.

Δεν ακούς τι λέει ο απόστολος: «Εάν έχω τα πάντα, εάν παραδώσω το σώμα μου για να καεί, και εάν μιλήσω με τις γλώσσες των αγγέλων, αλλά δεν έχω αγάπη, δεν είμαι τίποτα». Επειδή αυτά είναι προτρεπτικά χαρίσματα, και όσοι μένουν σε αυτά είναι νήπιοι, αν και βρίσκονται στο φως. Διότι άλλοι από τους αδελφούς έφτασαν σε τέτοια μέτρα και είχαν «χαρίσματα ιαμάτων» και αποκάλυψη προφητείας, και επειδή δεν έφτασαν στην τέλεια αγάπη, όπου βρίσκεται ο «σύνδεσμος της τελειότητας», ήλθε σε αυτούς πόλεμος και, αφού αμέλησαν, έπεσαν. Εάν όμως κάποιος φτάσει στην αγάπη, αυτός πλέον δένεται και είναι αιχμαλωτισμένος στη χάρη. Εάν όμως κάποιος πλησιάσει έστω και λίγο στο μέτρο της αγάπης, αλλά δεν φτάσει στο σημείο να δεθεί στην ίδια την αγάπη, ένας τέτοιος άνθρωπος βρίσκεται υπό φόβο και υπό πόλεμο και υπό τον κίνδυνο της πτώσης, και εάν δεν ασφαλιστεί, ο σατανάς τον γκρεμίζει. Διότι έτσι πλανήθηκαν κάποιοι. Καθώς τους δόθηκε η χάρη, νόμισαν ότι κατέλαβαν την τελειότητα και έλεγαν: «Μας αρκεί, δεν χρειαζόμαστε τίποτα άλλο». Ο Κύριος ούτε τέλος έχει ούτε μπορεί να καταληφθεί, και οι Χριστιανοί δεν τολμούν να πουν ότι «φτάσαμε», αλλά παραμένουν ταπεινωμένοι, αναζητώντας τον νύχτα και μέρα.