Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 3:6

Ερώτηση 296. Πώς μπορεί να βεβαιωθεί η ψυχή ότι καθαρίζεται από τα αμαρτήματα; Απόκριση. Εάν κάποιος διακρίνει μέσα του τη διάθεση του Δαβίδ, ο οποίος λέει: «Μίσησα την αδικία και τη βδελύχθηκα»· ή εάν διαπιστώσει ότι κατόρθωσε μέσα του αυτό που έχει προσταχθεί από τον Απόστολο, ο οποίος λέει: «Νεκρώστε, λοιπόν, τα μέλη σας τα επί της γης: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία, και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία· εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού»· όπου, επεκτείνοντας την καταδίκη αυτή εναντίον κάθε αμαρτήματος, πρόσθεσε: «πάνω στους υιούς της απειθείας», ώστε να μπορέσει να πει ότι: «Δεν προσκολλήθηκε σε εμένα καρδιά διεστραμμένη· τον πονηρό που απομακρυνόταν από εμένα, δεν τον γνώριζα». Αναγνωρίζει δε κάποιος ότι βρίσκεται σε τέτοια διάθεση, εάν αποκτήσει απέναντι σε όσους αμαρτάνουν την ίδια εκείνη συγκλονιστική συμπάθεια με τους αγίους· του μεν Δαβίδ που λέει: «Είδα τους ασύνετους και έλιωνα, διότι δεν φύλαξαν τα λόγια σου»· του δε Αποστόλου που λέει: «Ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και εγώ δεν φλέγομαι;»

ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΘ΄. Εάν συμβαίνουν σε κάποιον τα συνηθισμένα και φυσιολογικά, πρέπει να τολμά να προσέρχεται στην κοινωνία των αγίων; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Ο Απόστολος έδειξε ότι εκείνος που έχει συνταφεί με τον Χριστό κατά το βάπτισμα είναι ανώτερος από τη φύση και τη συνήθεια. Άλλοτε μεν λέγοντας, στο χωρίο περί του βαπτίσματος στο νερό, μετά τα προηγούμενα: «Γνωρίζοντας τούτο, ότι ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε, για να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας, ώστε να μην είμαστε πλέον δούλοι της αμαρτίας»· άλλοτε δε δίνοντας την παραγγελία: «Νεκρώστε, λοιπόν, τα μέλη σας που είναι πάνω στη γη: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας»· και άλλοτε θέτοντας τον κανόνα με το να λέει: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Εγώ δε γνωρίζω ότι αυτά έχουν κατορθωθεί με τη χάρη του Χριστού και σε άνδρες και σε γυναίκες, με τη γνήσια πίστη στον Κύριο. Όσο για το να πλησιάζει κάποιος στα άγια ενώ βρίσκεται σε κατάσταση ακαθαρσίας, διδασκόμαστε και από την Παλαιά Διαθήκη ότι επιφέρει φοβερότερο κρίμα.

ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ: Νεκρώστε, λοιπόν, τα επίγεια μέλη σας: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία. Εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού πάνω στους υιούς της απείθειας.

Και πάλι: «Νεκρώστε», λέει, «τα μέλη σας τα επίγεια (αφού βεβαίως διαφυλάξετε τις συμφωνίες που κάνατε στο βάπτισμα και μετέπειτα), την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού»· και όχι μόνο αυτό, αλλά πρόσθεσε πιο γενικά: «Πάνω στους υιούς της απείθειας»· έτσι ώστε ούτε καν η πρόσκαιρη ηδονή, που ρυπαίνει, να μην ενοχλεί πλέον τη διάνοια εκείνου που έχει συμφυτευθεί με τον Χριστό στο ομοίωμα του θανάτου Του. Αντιθέτως, με το να μισεί και να αποστρέφεται κάθε κακία μέχρι και την εμπαθή ενθύμηση, αποδεικνύει την καθαρότητα της καρδιάς του, όπως λέει ο Δαβίδ: «Δεν προσκολλήθηκε σε μένα διεστραμμένη καρδιά· όταν απομακρυνόταν από εμένα ο πονηρός, δεν τον γνώριζα»· επειδή βεβαίως, ούτε όταν τον πλησίαζε, δεν στράφηκε προς αυτόν. Εφόσον δε έχουμε συμφυτευθεί στο ομοίωμα του θανάτου Του, οπωσδήποτε θα συναναστηθούμε με τον Χριστό (διότι το φυσικό επακόλουθο της φύτευσης είναι αυτό)· τώρα μεν, σύμφωνα με το μέτρο της ενανθρωπήσεως, συμμορφώνοντας τον εσωτερικό άνθρωπο στην καινότητα της ζωής, και με τη μέχρι θανάτου υπακοή μέσα σε πλήρη βεβαιότητα για την αλήθεια των λόγων Του· ώστε να γίνουμε άξιοι να πούμε με αλήθεια: «Δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»· στο δε μέλλον, όπως ακριβώς διαβεβαίωσε ο ίδιος ο Απόστολος λέγοντας ότι: «Εάν συναποθάναμε, και θα συζήσουμε· εάν υπομένουμε, και θα συμβασιλεύσουμε».

Διότι αυτό που συνέβη παρά λίγο, στην πραγματικότητα δεν συνέβη. Όπως δηλαδή εκείνος που παρά λίγο να πεθάνει δεν πέθανε, αλλά ζει, και εκείνος που παρά λίγο να ζήσει δεν ζει, αλλά πέθανε, και εκείνος που παρά λίγο να εισέλθει δεν εισήλθε, όπως οι πέντε παρθένες· έτσι και εκείνος που παρά λίγο τήρησε τον νόμο δεν τον τήρησε, αλλά είναι παράνομος. Γι' αυτό και είναι αναγκαίο, προκειμένου για εκείνους που παρανομούν, ακόμη κι αν δίνουν την εντύπωση ότι είναι γνήσιοι, να υπακούμε στον Απόστολο που λέει, άλλοτε μεν: «Εάν κάποιος που ονομάζεται αδελφός είναι πόρνος, ή πλεονέκτης, ή μέθυσος, ή λοίδορος, ή άρπαγας, με έναν τέτοιον ούτε να συντρώγετε»· πρέπει δε να παρατηρήσουμε εδώ, ότι δεν απέκλεισε ακόμη και από την ίδια την κοινή συναναστροφή και τράπεζα μόνο εκείνον που συγκεντρώνει όλα αυτά, αλλά και εκείνον που έχει έστω και ένα από όλα, καθώς δεν είπε: «Με αυτόν», αλλά: «Με έναν τέτοιον»· και άλλοτε πάλι λέει: «Νεκρώστε τα μέλη σας που είναι επί της γης, την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία, και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία· εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού (διότι το προσέθεσε με πιο καθολικό τρόπο) επί τους υιούς της απειθείας».

Τι συμβαίνει δε με εμάς, οι οποίοι έχουμε λάβει την εντολή να σταυρώσουμε τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες, και όμως περιπίπτουμε πάλι στα ίδια, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους γιους της απείθειας; Εμείς, που προτρεπόμαστε να νεκρώσουμε τα επίγεια μέλη μας, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το κακό πάθος και την επιθυμία, και παρόλη την προτροπή δεν επιστρέφουμε στον ορθό δρόμο;

Ομιλία Η΄. Νεκρώστε τα επίγεια μέλη σας, την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία, και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού πάνω στους υιούς της απείθειας, στα οποία και εσείς αναστραφήκατε κάποτε, όταν ζούσατε μέσα σε αυτά.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. «Αν λοιπόν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να αναζητάτε τα άνω, εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός καθήμενος στα δεξιά του Θεού· να φρονείτε τα άνω, όχι τα επίγεια. Διότι πεθάνατε, και η ζωή σας έχει κρυφτεί μαζί με τον Χριστό στον Θεό. Όταν ο Χριστός, η ζωή σας, φανερωθεί, τότε και εσείς θα φανερωθείτε μαζί του εν δόξη.» Επειδή λοιπόν, λέγει, αναστηθήκατε σε μία άλλη ζωή, την επουράνια, να σταθείτε ανώτεροι από όλες τις επίγειες διατάξεις. Διότι δεν είναι δυνατόν αλλού μεν να έχετε τη ζωή σας, και να κατέχετε τα νομοθετήματα εκείνης που βρίσκεται αλλού· αλλά ας μένουν ανενεργά τα του σώματος, εφόσον έχουμε πεθάνει, και ας ενεργούν τα του πνεύματος σύμφωνα με τα οποία ζείτε, και ας αναμένει το σώμα τη ζωή που πρόκειται να δοθεί και σε αυτό, όταν ο Χριστός, ο χορηγός της ζωής μας, φανερωθεί, ο οποίος την έχει στο δικό του σώμα και θα τη μεταδώσει και στα δικά μας· όταν δηλαδή θα πρέπει και αυτά να προαχθούν στη ζωή, ζωή ένδοξη, ζωή μακάρια, προς την οποία, αφού ανήκει στον Χριστό, συμμορφωνόμαστε και εμείς. «Νεκρώστε λοιπόν τα μέλη σας τα επίγεια: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας· στα οποία και εσείς περιπατήσατε κάποτε, όταν ζούσατε μέσα σε αυτά. Τώρα όμως αποβάλετε και εσείς τα πάντα: την οργή, τον θυμό, την κακία, τη βλασφημία, την αισχρολογία από το στόμα σας. Μην ψεύδεστε ο ένας στον άλλον.»

Η προτροπή του Παύλου, αφενός εισηγείται τη νέκρωση ως προς την κοσμική και διεφθαρμένη ζωή, και αφετέρου εισάγει αντί γι' αυτήν την επουράνια και πνευματική ζωή. Και προστάζει να νεκρώσουμε τα επίγεια μέλη, ώστε να αφήσει ζωή στο πνεύμα μας σύμφωνα με την εν Αγίω Πνεύματι πολιτεία. Αποδεικνύει δε αναγκαία τη νέκρωση της ζωής, εξηγώντας τον μολυσμό της, ώστε να μη θεωρήσουμε πονηρή την ενσώματη ζωή, όπως φρονούν οι Έλληνες [ειδωλολάτρες], αλλά την εκτροπή της ζωής, η οποία αναλίσκεται στις ηδονές, στις οποίες συγκαταλέγονται οι πορνείες και κάθε είδους κακία· την ονομάζει ακαθαρσία, ασέλγεια, πάθος και κακή επιθυμία, επισυνάπτοντας και την πλεονεξία, διότι οι πλεονεξίες είναι επακόλουθο των ηδονών, καθώς οι ηδονές απαιτούν την παροχή χρημάτων. Και αποκαλεί την πλεονεξία ειδωλολατρία, επειδή, έχοντας εγκαταλείψει το να δουλεύουν στον Θεό, δουλεύουν στα χρήματα αντί του Θεού. Προτρέποντας, λοιπόν, να μην ενδιατρίβουν σε τέτοια πράγματα, αναφέρει ότι εξαιτίας αυτών επέρχεται η οργή του Θεού στους απειθείς.

Ας μην απολειφθούμε, λοιπόν, από την αγία Εκκλησία του Θεού, η οποία περιλαμβάνει τόσα πολλά μυστήρια της σωτηρίας μας, σύμφωνα με την αγία διάταξη των θείων συμβόλων που τελούνται σε αυτήν. Δι' αυτών των μυστηρίων, η Εκκλησία διαπλάθει κατά Χριστόν τον καθένα από εμάς –ιδιαίτερα αυτόν που πολιτεύεται άριστα ανάλογα με τις δυνάμεις του– και φέρνει σε φανέρωση το χάρισμα της υιοθεσίας που δόθηκε διά του αγίου βαπτίσματος εν Αγίω Πνεύματι. Απεναντίας, με κάθε δύναμη και προθυμία ας αναδείξουμε τους εαυτούς μας άξιους των θείων χαρισμάτων, ευαρεστώντας τον Θεό με τα αγαθά έργα, χωρίς να αναστρεφόμαστε «όπως τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό, παραδομένοι στα πάθη της επιθυμίας», αλλά, καθώς λέει ο άγιος Απόστολος, «αφού νεκρώσουμε τα μέλη μας που βρίσκονται στη γη: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας, καθώς και κάθε οργή και θυμό και αισχρολογία και ψεύδος», και, για να μιλήσουμε με συντομία, «αφού απεκδυθούμε όλον τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται από τις απατηλές επιθυμίες, μαζί με τις πράξεις και τις επιθυμίες του, ας περιπατήσουμε αξίως του Θεού, ο οποίος μας κάλεσε στη δική Του βασιλεία και δόξα· ενδυόμενοι σπλάχνα οικτιρμού, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία· ανεχόμενοι ο ένας τον άλλον με αγάπη και συγχωρώντας αμοιβαία εάν κάποιος έχει παράπονο εναντίον άλλου, όπως ακριβώς και ο Κύριος μας συγχώρησε, και πάνω σε όλα αυτά έχοντας τον σύνδεσμο της τελειότητας, την αγάπη και την ειρήνη, στην οποία και κληθήκαμε σε ένα σώμα», και, για να το πω συνοπτικά, ενδυόμενοι «τον νέο άνθρωπο, ο οποίος ανακαινίζεται προς επίγνωση κατ᾽ εικόνα Εκείνου που τον έκτισε».

Ας μην απομακρυνθούμε, λοιπόν, από την αγία Εκκλησία του Θεού, η οποία περιέχει τόσα μυστήρια της σωτηρίας μας μέσα από την αγία διάταξη των θείων συμβόλων που τελούνται σε αυτήν. Μέσα από αυτά η Εκκλησία, αναδημιουργώντας κατά Χριστόν τον καθένα από εμάς που πολιτεύεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ανάλογα με τις δυνάμεις του, φέρνει σε φανέρωση το χάρισμα της υιοθεσίας που δόθηκε μέσω του αγίου βαπτίσματος εν Αγίω Πνεύματι, καθώς αυτό τελειοποιείται κατά Χριστόν. Αντίθετα, με κάθε δύναμη και προθυμία ας παραστήσουμε τους εαυτούς μας άξιους των θείων χαρισμάτων, ευαρεστώντας τον Θεό μέσω αγαθών έργων, και μη ζώντας όπως τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό, παραδομένοι στο πάθος της επιθυμίας, αλλά όπως λέει ο άγιος απόστολος: Νεκρώνοντας τα μέλη μας που βρίσκονται στη γη, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία, και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας. Αφού αποβάλουμε κάθε οργή και θυμό και αισχρολογία και ψεύδος, και, για να το πω σύντομα, ολόκληρο τον παλαιό άνθρωπο που φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες, μαζί με τις πράξεις και τις επιθυμίες του, ας περπατήσουμε επάξια ενώπιον του Θεού που μας κάλεσε στη δική του βασιλεία και δόξα, ντυμένοι με σπλάχνα οικτιρμού, καλοσύνη, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία —δείχνοντας ανοχή ο ένας στον άλλον με αγάπη και συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, εάν κάποιος έχει παράπονο εναντίον κάποιου, όπως ακριβώς και ο Χριστός μάς συγχώρεσε— και πάνω από όλα αυτά ας ντυθούμε τον σύνδεσμο της τελειότητας, την αγάπη και την ειρήνη, στην οποία και κληθήκαμε σε ένα σώμα, και, για να το πω συνοπτικά, τον νέο άνθρωπο που ανακαινίζεται προς πλήρη επίγνωση σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε. Διότι, εάν ζούμε με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσουμε να φτάσουμε στην εκπλήρωση των θείων επαγγελιών με αγαθή ελπίδα, και να γεμίσουμε από την επίγνωση του θελήματός του με κάθε σοφία και πνευματική σύνεση, καρποφορώντας και αυξανόμενοι στην επίγνωση του Κυρίου, ενδυναμωμένοι με κάθε δύναμη σύμφωνα με το κράτος της δόξας του, για κάθε οικοδομή και μακροθυμία, ευχαριστώντας με χαρά τον Πατέρα, ο οποίος μας έκανε άξιους να συμμετάσχουμε στη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων μέσα στο φως.