Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 3:8

Τώρα όμως, αποβάλετε και εσείς τα πάντα: την οργή, τον θυμό, την κακία, τη βλασφημία, την αισχρολογία από το στόμα σας. Μη ψεύδεσθε ο ένας στον άλλον. Α΄ Προς Τιμόθεον: Για τους ανόμους δε και τους ανυποτάκτους, τους ασεβείς και τους αμαρτωλούς, τους ανοσίους και τους βεβήλους, τους πατροκτόνους και τους μητροκτόνους, τους ανδροφόνους, τους πόρνους, τους αρσενοκοίτες, τους ανδραποδιστές, τους ψεύστες, τους επίορκους, και για οτιδήποτε άλλο αντίκειται στην υγιαίνουσα διδασκαλία, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο της δόξης του μακαρίου Θεού, το οποίο μου ενεπιστεύθη.

Ας μην κρίνουμε λοιπόν πλέον ο ένας τον άλλον, αλλά ας αγαπήσουμε ο ένας τον άλλον, ας βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον, ας προσευχηθούμε ο ένας για τον άλλον, ώστε να θεραπευτούμε από αυτήν εδώ τη ζωή με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Εάν κάποιος είναι υποδουλωμένος στον θυμό και στην οργή, ας ακούσει τον Απόστολο που λέει: «Κάθε πικρία και θυμός και οργή ας απομακρυνθεί από εσάς»· και πάλι: «Η οργή του ανθρώπου δεν κατεργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού»· και πάλι: «Αποβάλετε την οργή, τον θυμό, την κακία, τη βλασφημία, την αισχρολογία από το στόμα σας». Πρωτίστως, όμως, άκουσε και τον προφήτη που σε προτρέπει: «Παύσε από την οργή και εγκατάλειψε τον θυμό». Έπειτα, και ο Σολομών λέει: «Μη συναναστρέφεσαι με άνθρωπο θυμώδη». Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι δούλος του Θεού, αλλά του πάθους που τον κατέχει, καθώς είναι γεγραμμένο: «Σε ό,τι έχει ηττηθεί κανείς, σε αυτό και έχει υποδουλωθεί». Και αφού απορρίψετε γρήγορα την οργή, μετανοήστε με πόνο, ώστε να μην αρπαγείτε και μεταφερθείτε σε εκείνον τον τόπο όπου συγκεντρώνονται τα τέκνα της οργής, από τον οποίο είθε να λυτρωθούμε με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Οι γαστρίμαργοι και οι παραδομένοι στην ασωτία, ακούστε τον Κύριο που ανακράζει με απειλή: «Ουαί σε εσάς που είστε χορτασμένοι, διότι θα πεινάσετε»· και τον προφήτη που λέει: «Έφαγε ο Ιακώβ και χόρτασε, και εγκατέλειψε τον Θεό που τον δημιούργησε». Βλέπεις πώς αποχωρίζονται από τον Θεό όσοι ζουν με τρυφηλότητα, για τους οποίους και ο Απόστολος, αποδεικνύοντάς τους άθεους, έλεγε: «Των οποίων ο θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, αυτοί που φρονούν τα επίγεια».

Δεν είπε: «Σε εσάς», αλλά, «Στους υιούς της απείθειας. Ανάμεσα στους οποίους και εσείς συναναστραφήκατε κάποτε, όταν ζούσατε μέσα σε αυτά». Λέει το «όταν ζούσατε μέσα σε αυτά» για να τους προκαλέσει συστολή, αλλά και με έπαινο, επειδή τώρα πια δεν ζουν έτσι· τότε αυτό επιτρεπόταν. Τώρα όμως αποβάλετε και εσείς τα πάντα. Και μιλάει πάντοτε γενικά, αλλά και ειδικά· και αυτό οφείλεται στη διάθεσή του. «Την οργή, τον θυμό, την κακία, τη βλασφημία, την αισχρολογία από το στόμα σας. Μη λέτε ψέματα ο ένας στον άλλον». Λέει, «αισχρολογία από το στόμα σας», με έμφαση, διότι αυτή το μολύνει. «Αφού απεκδυθείτε τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τις πράξεις του, και ενδυθείτε τον νέο, που ανακαινίζεται με σκοπό την επίγνωση, σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε». Αξίζει στο σημείο αυτό να διερευνήσουμε γιατί άραγε ονομάζει μέλη και άνθρωπο και σώμα τον διεφθαρμένο βίο, και κάνει πάλι το ίδιο για τον ενάρετο βίο. Και αν ο άνθρωπος είναι οι αμαρτίες του, πώς λέει: «Μαζί με τις πράξεις του»; Διότι μια φορά τον ονόμασε παλαιό άνθρωπο, για να δείξει ότι ο άνθρωπος δεν είναι αυτό, αλλά εκείνο. Επειδή η προαίρεση είναι κυριότερη από την ουσία, και μάλλον αυτή είναι ο άνθρωπος, παρά εκείνη. Διότι δεν ρίχνει στη γέεννα η ουσία, ούτε εισάγει στη βασιλεία των ουρανών, αλλά η ίδια η προαίρεση· και κανέναν δεν αγαπάμε ούτε τον μισούμε απλώς επειδή είναι άνθρωπος, αλλά επειδή είναι τέτοιου είδους άνθρωπος. Εάν λοιπόν η ουσία είναι το σώμα, και αυτή δεν φέρει καμία ευθύνη για κανένα από τα δύο, πώς λέει ότι αυτό είναι κακό;

Τους αποκαλεί υιούς απειθείας, στερώντας τους από κάθε συγγνώμη και αποδεικνύοντας ότι επειδή δεν υπάκουσαν βρίσκονται μέσα σε αυτά. «Στα οποία», λέει, «κι εσείς περιπατήσατε κάποτε και υπακούσατε». Δείχνει ότι ήταν ακόμη μέσα σε αυτά, και τους εγκωμιάζει λέγοντας τα εξής: «Τώρα όμως αποβάλετε κι εσείς τα πάντα, την οργή, τον θυμό, την κακία, τη βλασφημία, την αισχρολογία». Δεν στρέφει τον λόγο εναντίον τους, αλλά προς άλλους, ώστε να μην τους πληγώσει. Και ως βλασφημία εννοεί τις λοιδορίες, όπως ακριβώς ονομάζει θυμό την πονηρία. Σε άλλο σημείο δε, για να τους φέρει σε συναίσθηση, λέει ότι «είμαστε μέλη ο ένας του άλλου». Τους παρουσιάζει σχεδόν ως δημιουργούς των ανθρώπων, εφόσον τον μεν παλαιό άνθρωπο τον αποβάλλουν, τον δε νέο τον αποδέχονται. Εκεί έκανε λόγο για «μέλη», ενώ εδώ λέει για «τα πάντα», εννοώντας την καρδιά, τον θυμό, το στόμα, τη βλασφημία, τα μάτια, την πορνεία, την πλεονεξία, τα χέρια και τα πόδια, το ψεύδος, την ίδια τη διάνοια και τον παλαιό νου. Μία βασιλική μορφή υπάρχει, αυτή του Χριστού. Μου φαίνεται πως αυτοί, προς τους οποίους απευθύνεται, προέρχονται μάλλον από τους εθνικούς, και δείχνει ότι τα μέλη έχουν μία βασιλική μορφή, έστω και αν το ένα είναι μεγαλύτερο και το άλλο μικρότερο. Διότι, όπως ακριβώς το χώμα, που είναι άμμος, αφού χάσει πρώτα τη δική του μορφή, ύστερα γίνεται χρυσός· και όπως το μαλλί των προβάτων, όποιο κι αν είναι, παίρνει διαφορετική όψη και αποκρύπτει την προηγούμενη· έτσι ακριβώς γίνεται και με τον πιστό. «Να ανέχεστε», λέει, «ο ένας τον άλλον».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. «Αν λοιπόν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να αναζητάτε τα άνω, εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός καθήμενος στα δεξιά του Θεού· να φρονείτε τα άνω, όχι τα επίγεια. Διότι πεθάνατε, και η ζωή σας έχει κρυφτεί μαζί με τον Χριστό στον Θεό. Όταν ο Χριστός, η ζωή σας, φανερωθεί, τότε και εσείς θα φανερωθείτε μαζί του εν δόξη.» Επειδή λοιπόν, λέγει, αναστηθήκατε σε μία άλλη ζωή, την επουράνια, να σταθείτε ανώτεροι από όλες τις επίγειες διατάξεις. Διότι δεν είναι δυνατόν αλλού μεν να έχετε τη ζωή σας, και να κατέχετε τα νομοθετήματα εκείνης που βρίσκεται αλλού· αλλά ας μένουν ανενεργά τα του σώματος, εφόσον έχουμε πεθάνει, και ας ενεργούν τα του πνεύματος σύμφωνα με τα οποία ζείτε, και ας αναμένει το σώμα τη ζωή που πρόκειται να δοθεί και σε αυτό, όταν ο Χριστός, ο χορηγός της ζωής μας, φανερωθεί, ο οποίος την έχει στο δικό του σώμα και θα τη μεταδώσει και στα δικά μας· όταν δηλαδή θα πρέπει και αυτά να προαχθούν στη ζωή, ζωή ένδοξη, ζωή μακάρια, προς την οποία, αφού ανήκει στον Χριστό, συμμορφωνόμαστε και εμείς. «Νεκρώστε λοιπόν τα μέλη σας τα επίγεια: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας· στα οποία και εσείς περιπατήσατε κάποτε, όταν ζούσατε μέσα σε αυτά. Τώρα όμως αποβάλετε και εσείς τα πάντα: την οργή, τον θυμό, την κακία, τη βλασφημία, την αισχρολογία από το στόμα σας. Μην ψεύδεστε ο ένας στον άλλον.»

ΤΙΤΛ. ΜΔʹ. — Περί αδελφών. «Δεν θα μισήσεις τον αδελφό σου στη διάνοιά σου.» «Ιδού, τι καλό ή τι ευχάριστο υπάρχει, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί ενωμένοι.» «Οι αδελφοί σε καιρό ανάγκης ας είναι χρήσιμοι.» «Αδελφός που βοηθείται από αδελφό είναι σαν πόλη ισχυρή και ψηλή. Και είναι δυνατός σαν καλοθεμελιωμένο βασίλειο.» «Καθένας που μισεί τον φτωχό αδελφό του, βρίσκεται μακριά από τη φιλία.» «Καλύτερα φίλος που βρίσκεται κοντά, παρά αδελφός που κατοικεί μακριά.» «Αδελφοί και βοήθεια σε καιρό θλίψης.» «Μην ανταλλάξεις τον γνήσιο αδελφό με χρυσάφι του Σουφίρ.» ΤΙΤΛ. ΜΕʹ. — Περί αυτών που ζητούν, δηλαδή των προσαιτών. «Παιδί μου, μη ζήσεις ζωή επαιτείας. Διότι είναι καλύτερο να πεθάνεις παρά να επαιτείς. Στο στόμα του αναιδούς ανθρώπου η ελεημοσύνη της επαιτείας θα φανεί γλυκιά, αλλά μέσα στην κοιλιά του θα καεί σαν φωτιά.» ΤΙΤΛ. ΜΣΤʹ. — Περί αισχρολογίας. «Οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα χρηστά ήθη.» «Κανένας σάπιος λόγος ας μην βγαίνει από το στόμα σας, αλλά μόνο όποιος είναι αγαθός για την οικοδομή της όποιας ανάγκης, ώστε να μεταδώσει χάρη σε εκείνους που ακούν.» «Η αισχρότητα και η μωρολογία ή η ευτραπελία, τα οποία δεν αρμόζουν, ούτε καν να αναφέρονται μεταξύ σας, όπως ταιριάζει σε αγίους.» «Αισχρολογία ας μη βγαίνει από το στόμα σας.» Η συνήθεια των λόγων είναι ο δρόμος που οδηγεί στις πράξεις.

Ας μην απολειφθούμε, λοιπόν, από την αγία Εκκλησία του Θεού, η οποία περιλαμβάνει τόσα πολλά μυστήρια της σωτηρίας μας, σύμφωνα με την αγία διάταξη των θείων συμβόλων που τελούνται σε αυτήν. Δι' αυτών των μυστηρίων, η Εκκλησία διαπλάθει κατά Χριστόν τον καθένα από εμάς –ιδιαίτερα αυτόν που πολιτεύεται άριστα ανάλογα με τις δυνάμεις του– και φέρνει σε φανέρωση το χάρισμα της υιοθεσίας που δόθηκε διά του αγίου βαπτίσματος εν Αγίω Πνεύματι. Απεναντίας, με κάθε δύναμη και προθυμία ας αναδείξουμε τους εαυτούς μας άξιους των θείων χαρισμάτων, ευαρεστώντας τον Θεό με τα αγαθά έργα, χωρίς να αναστρεφόμαστε «όπως τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό, παραδομένοι στα πάθη της επιθυμίας», αλλά, καθώς λέει ο άγιος Απόστολος, «αφού νεκρώσουμε τα μέλη μας που βρίσκονται στη γη: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας, καθώς και κάθε οργή και θυμό και αισχρολογία και ψεύδος», και, για να μιλήσουμε με συντομία, «αφού απεκδυθούμε όλον τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται από τις απατηλές επιθυμίες, μαζί με τις πράξεις και τις επιθυμίες του, ας περιπατήσουμε αξίως του Θεού, ο οποίος μας κάλεσε στη δική Του βασιλεία και δόξα· ενδυόμενοι σπλάχνα οικτιρμού, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία· ανεχόμενοι ο ένας τον άλλον με αγάπη και συγχωρώντας αμοιβαία εάν κάποιος έχει παράπονο εναντίον άλλου, όπως ακριβώς και ο Κύριος μας συγχώρησε, και πάνω σε όλα αυτά έχοντας τον σύνδεσμο της τελειότητας, την αγάπη και την ειρήνη, στην οποία και κληθήκαμε σε ένα σώμα», και, για να το πω συνοπτικά, ενδυόμενοι «τον νέο άνθρωπο, ο οποίος ανακαινίζεται προς επίγνωση κατ᾽ εικόνα Εκείνου που τον έκτισε».