Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 4:17

Του ιδίου παραγγελία προς ιερείς ϞΓ΄ Περί της θείας χάριτος Πρόσεχε τον εαυτό σου, ω ιερέα, και εκείνους που πρόκειται να διδάξεις, και να προσέχεις τη διακονία που παρέλαβες, για να την εκπληρώνεις· διότι δεν σου ανατέθηκε επίγεια διακονία, αλλά ουράνια· όχι ανθρώπων, αλλά αγγέλων.

Λόγος του εν αγίοις Πατρός ημών Βασιλείου περί της καταστάσεως των ιερέων. Πρόσεχε τον εαυτό σου, ω ιερέα, και έχε στραμμένη την προσοχή σου στη διακονία που παρέλαβες, ώστε να την εκπληρώσεις με φόβο Θεού. Πρόσεξε λοιπόν· διότι δεν σου εμπιστεύθηκαν επίγεια διακονία αλλά ουράνια, ούτε ανθρώπινη αλλά αγγελική· φρόντισε να παρουσιάσεις τον εαυτό σου ως εργάτη ακαταίσχυντο, που να ορθοτομεί τον λόγο της αλήθειας. Πρόσεχε, να μη σταθείς στη σύναξη έχοντας έχθρα με κάποιον, για να μη φυγαδεύσεις τον Παράκλητο.

Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε: «Και προς τον Άρχιππο τον συστρατιώτη μας». Αν είσαι συστρατιώτης, οφείλεις να συμμετέχεις και σε αυτά. Αυτός δε είναι ο Άρχιππος, για τον οποίο γράφοντας στους Κολοσσαείς έλεγε: «Πείτε στον Άρχιππο: Πρόσεχε τη διακονία την οποία παρέλαβες εν Κυρίω, ώστε να την εκπληρώσεις». Μου φαίνεται ότι αυτός συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που ανήκουν στον κλήρο· τον οποίο μάλιστα συμπεριλαμβάνει στην παράκληση και τον ονομάζει συστρατιώτη, ώστε με κάθε τρόπο να συμπράξει. «Και στην κατ' οίκον εκκλησία σου». Ούτε τους δούλους παρέλειψε εδώ· διότι γνωρίζει ότι πολλές φορές ακόμη και τα λόγια των δούλων μπορούν να μεταπείσουν τον κύριο, και μάλιστα όταν η παράκληση γίνεται υπέρ ενός δούλου. Εκείνοι, εξάλλου, που τον παρόξυναν περισσότερο ίσως να ήταν αυτοί. Δεν τους αφήνει, λοιπόν, να περιπέσουν σε φθόνο, καθώς τους τίμησε με την προσφώνησή του μαζί με τους κυρίους τους.

Ως προς αυτό, επειδή τις γράφει ενώ βρίσκεται στα δεσμά· σαν να έστελνε επιστολές ένας ήρωας εν μέσω σφαγών και αναγέρσεως τροπαίων. Έτσι έπραττε και αυτός. Διότι γνωρίζει και ο ίδιος ότι αυτό είναι σπουδαίο· γι' αυτό, γράφοντας στον Φιλήμονα, λέει: «Τον οποίο γέννησα μέσα στα δεσμά μου». Αυτά δε τα είπε, για να μη δυσανασχετούμε απέναντι στα δεινά, αλλά αντίθετα να χαιρόμαστε. Εδώ βρισκόταν ανάμεσά τους ο Φιλήμων· διότι και εκεί, γράφοντας, λέει: «Και προς τον Άρχιππο τον συστρατιώτη μας»· και εδώ: «Πείτε στον Άρχιππο». Μου φαίνεται ότι σε αυτόν είχε ανατεθεί κάποιο λειτούργημα της Εκκλησίας. Δεν είχε δει ούτε αυτούς, ούτε τους Ρωμαίους, ούτε τους Εβραίους, όταν τους έγραφε. Και για εκείνους βέβαια το δηλώνει σε πολλά σημεία, για τούτους όμως άκουσέ τον να λέει: «Και όσοι δεν έχουν δει το πρόσωπό μου εν σαρκί»· και πάλι: «Αν και απουσιάζω κατά τη σάρκα, εντούτοις κατά το πνεύμα είμαι μαζί σας». Τόσο καλά γνώριζε ότι η παρουσία του παντού ήταν κάτι το σπουδαίο, ώστε πάντοτε καθιστά τον εαυτό του παρόντα, ακόμη και όταν απουσιάζει· και όταν τιμωρεί τον πόρνο, δες πώς παριστάνει τον εαυτό του στο δικαστήριο. «Διότι εγώ», λέει, «ως απών κατά το σώμα, παρών όμως κατά το πνεύμα, έχω ήδη κρίνει σαν να ήμουν παρών»· και πάλι: «Θα έλθω προς εσάς, και θα γνωρίσω όχι τα λόγια εκείνων που έχουν επαρθεί, αλλά τη δύναμη»· και πάλι: «Όχι μόνο κατά την παρουσία μου προς εσάς, αλλά πολύ περισσότερο κατά την απουσία μου».

Και την επιστολή από τη Λαοδίκεια, να τη διαβάσετε κι εσείς. Μερικοί υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται για την επιστολή που εστάλη από τον Παύλο προς αυτούς, αλλά για εκείνη που εστάλη από αυτούς προς τον Παύλο· διότι δεν είπε «την προς Λαοδικείς», αλλά λέει «αυτήν που γράφτηκε από τη Λαοδίκεια». Και πείτε στον Άρχιππο: Πρόσεχε τη διακονία την οποία παρέλαβες εν Κυρίω, ώστε να την εκπληρώνεις. Για ποιον λόγο δεν γράφει απευθείας προς αυτόν; Ίσως δεν είχε ανάγκη παρά μόνο από μία απλή υπενθύμιση, ώστε να γίνει επιμελέστερος. Ο ασπασμός γράφτηκε με το δικό μου χέρι, του Παύλου. Αυτό αποτελεί τεκμήριο γνησιότητας και φιλίας, το να βλέπουν δηλαδή τον γραφικό του χαρακτήρα και να αισθάνονται κάποια συγκίνηση για αυτά. Να θυμάστε τα δεσμά μου. Ω, πόση παράκληση! Διότι αυτό ήταν ικανό να τους προτρέψει στα πάντα και να τους καταστήσει γενναιότερους στους αγώνες· και δεν τους έκανε μόνο γενναιότερους, αλλά τους καθιστούσε και πιο οικείους. Η χάρις να είναι μαζί σας. Αμήν.

Και πείτε στον Άρχιππο: Πρόσεχε τη διακονία την οποία παρέλαβες εν Κυρίω. Μάλιστα τους υποτάσσει σε αυτόν. Διότι δεν θα μπορούσαν πλέον να τον κατακρίνουν όταν εκείνος τους επιπλήττει, εφόσον οι ίδιοι έχουν αναλάβει το παν· επειδή δεν έχει λογική να μιλάει κανείς στους μαθητές για τον δάσκαλό τους. Αλλά για να τους αποστομώσει τα γράφει αυτά. Πείτε, λέει, στον Άρχιππο: Πρόσεχε. Αυτό το ρήμα παντού χρησιμοποιείται από εκείνον που θέλει να προκαλέσει φόβο, όπως όταν λέει: Προσέχετε τους σκύλους· προσέχετε μήπως σας αιχμαλωτίσει κανείς· προσέχετε μήπως αυτή η εξουσία σας γίνει πρόσκομμα στους αδυνάτους. Και παντού έτσι ομιλεί, όταν θέλει να προκαλέσει φόβο.

Αυτός δε ήταν ο Ονήσιμος, υπέρ του οποίου συνέταξε την προς Φιλήμονα Επιστολή. Και το ότι δεν επρόκειτο για κάποιον άλλον συνώνυμο με εκείνον, καθίσταται σαφές και από τον Άρχιππο· διότι εκείνον που έλαβε ως συνεργό στην προς Φιλήμονα Επιστολή κατά την παράκληση υπέρ του Ονησίμου, αυτόν παρακινεί αποστέλλοντας επιστολή στους Κολοσσαείς, λέγοντας: Πείτε στον Άρχιππο: Πρόσεχε τη διακονία που παρέλαβες, ώστε να την εκπληρώνεις.

Διότι δεν εννοεί την επιστολή προς τους Λαοδικείς, αλλά αυτήν που γράφτηκε από αυτούς προς τον Παύλο από τη Λαοδίκεια: «Και πείτε στον Άρχιππο: Πρόσεχε τη διακονία που παρέλαβες εν Κυρίω, ώστε να την εκπληρώνεις. Ο ασπασμός γράφεται με το δικό μου χέρι, του Παύλου». Επειδή του είχε ανατεθεί κάποια διακονική μέριμνα, του υπενθυμίζει να εκπληρώνει την προσταγή, και μάλιστα εν Κυρίω, ώστε τίποτα, ούτε μεγάλο ούτε μικρό, να μη γίνεται με άλλον τρόπο, παρά μόνο κατά Θεόν. «Να θυμάστε τα δεσμά μου». Δεν ντρέπεται για τα δεσμά του, αλλά και αγάλλεται· και εξαιτίας αυτών γνωρίζει ότι αξίζει να τον μνημονεύουν. «Η χάρις να είναι μαζί σας. Αμήν». Διότι γνωρίζει ότι με αυτό θα τους υπενθυμίσει πως μέσω αυτής (της χάριτος) έχει σωθεί το ανθρώπινο γένος.

Να έχεις λοιπόν υγεία, ω τιμιωτάτη μου, και να καθοδηγείς το ποίμνιο που σου εμπιστεύθηκε η αγία αμμάς, ή μάλλον μέσω αυτής ο Θεός, με τρόπο θεοπρεπή και επιμελή. Να γνωρίζεις ότι είναι μέγιστο το εγχείρημα της προστασίας σου, και να κατανοήσεις την πνευματική αξία των ψυχών που βρίσκονται υπό την εξουσία σου, ότι δηλαδή αποτελούν νυμφώνα του Βασιλέως των ουρανών, του μόνου ωραίου και άφθαρτου νυμφίου Χριστού· ο Οποίος δεν σου εμπιστεύθηκε μόνο μία νύμφη για την ημέρα της νυμφεύσεώς Του μέσω της εν Αγίω Πνεύματι ενώσεως, αλλά τόσες όσες βέβαια έχεις υπό την σκέπη σου, ενώ και εσύ η ίδια τυγχάνεις να είσαι η πρώτη νύμφη. Διότι ο Ιησούς νυμφεύεται και όσες, όπως εσύ, έχουν προχωρήσει στον βίο, ως πολύνυμφος και απειρόνυμφος, και ποθεί να ενώσει μαζί Του όλες τις ψυχές, ανδρών και γυναικών, για να γεμίσει τον άνω νυμφώνα· στον οποίο πολλές κατοικίες, σαν κάποιοι θάλαμοι, ετοιμάστηκαν από τον Πατέρα για τις ψυχές που θα αξιωθούν, μέσω του καθαρού βίου και της ειλικρινούς πίστεως, όταν φθάσει ο καιρός της αποκαλύψεως του νυμφίου, να τρέξουν οπίσω Του και να εισέλθουν μαζί Του στον νυμφώνα και να απολαύσουν την απέραντη εκείνη χαρά στους αιώνες των αιώνων. Ιδού, σου έχει υποδειχθεί η διακονία την οποία παρέλαβες από τον Κύριο, η οποία είναι μεγάλη και πρόξενος πολλών ουράνιων μισθών, ώστε όχι μόνο τον εαυτό σου, αλλά και πολλές νύμφες να προσφέρεις στον αθάνατο νυμφίο.