Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 1:13

Φέρε στη μνήμη σου μια παλιά ιστορία και θα μάθεις πώς εκείνοι που για λόγους ευσέβειας καταπονούν το σώμα τους, δεν είναι ούτε στη δύναμη πιο αδύναμοι από εκείνους που τρυφούν και πίνουν άφθονο άκρατο οίνο, ούτε βέβαια στην όψη πιο σκυθρωποί ή με ξεθωριασμένο το χρώμα του προσώπου. Διότι εκείνος ο βασιλιάς των Ασσυρίων, ο οποίος ζούσε εξ ολοκλήρου για τη σάρκα και ήταν δεμένος στον τρυφηλό βίο σαν σε φάτνη, επειδή διέταξε οι οινοχόοι του και οι υπεύθυνοι των τραπεζιών και γενικά όλοι οι υπηρέτες της απόλαυσης να είναι επιλεγμένοι, με ωραίο σώμα και χαριτωμένη όψη, ώστε να μην τρυφά μόνο το στόμα και η γεύση, αλλά και το μάτι του με τα ορώμενα, τότε λοιπόν και οι τρεις νεανίσκοι από την αιχμαλωσία του Ισραήλ που εντάχθηκαν στον κατάλογο των υπηρετών, απέχοντας από τα εδέσματα της βασιλικής τράπεζας, επειδή ήταν μιασμένη με την ανάμειξη των ειδωλοθύτων, τρέφονταν μόνο με σπόρους. Ήταν δε και το κρασί προς αποφυγήν εξαιτίας των σπονδών, καθώς και κάθε κρέας για την προαναφερθείσα αιτία. Όταν, όμως, εξαναγκάζονταν από τον επιστάτη να μετέχουν στα προσφερόμενα σε αυτούς εδέσματα, μήπως τυχόν η ομορφιά τους μεταβληθεί σε δυσμορφία εξαιτίας της εγκράτειας, και γίνει δικό του έγκλημα και αιτία τιμωρίας το άσχημο και αθεράπευτο παρουσιαστικό των νεανίσκων, «Άφησέ μας», του είπαν, «και συγχώρησέ μας, διότι δεν θα φανούμε στον βασιλιά κατώτεροι από εκείνους που τρυφούν, ούτε τα πρόσωπά μας θα μαραθούν, και μην αγωνιάς ότι θα του παρουσιάσεις δύσμορφους υπηρέτες».

Και λέγει σε αυτούς ο ευνούχος: Φοβάμαι 〈εγώ για το φαγητό και το ποτό σας, μήπως τυχόν〉 φανούν τα 〈πρόσωπά σας σκυθρωπά ενώπιον του βασιλιά σε σύγκριση με όλα τα νεαρά παιδιά που τρώνε από το τραπέζι του βασιλιά και με καταδικάσει〉· εκείνοι όμως του είπαν: 〈Δοκίμασε τους δούλους σου για δέκα περίπου ημέρες, και δώσε μας· και τους έδωσε όσπρια να φάνε και νερό να πιουν· και τους παρουσίασε ενώπιον του βασιλιά, και η όψη τους φάνηκε πιο εκλεκτή σε σύγκριση με τα νεαρά παιδιά που έτρωγαν από το τραπέζι του βασιλιά〉.

Ο θάνατος δεν ερχόταν σε αυτούς κατόπιν βίας και αναπόδραστης ανάγκης, αλλά αντίθετα η σωτηρία ήταν απολύτως προσιτή και βρισκόταν στην εξουσία τους, αν βέβαια ήθελαν να καμφθούν ως προς την αντίστασή τους. Διότι υπήρχε λουτρό εκεί κοντά, το οποίο σκοπίμως γειτόνευε με τον τόπο του μαρτυρίου· και η θύρα ήταν ανοιχτή, και οι παριστάμενοι τους προσκαλούσαν. Επειδή ο τύραννος ήταν ειδήμων στους διωγμούς και σε κάθε είδους ραδιουργίες, τοποθέτησε το δέλεαρ της παραβάσεως κοντά σε αυτούς που πάγωναν, και τους συμβούλευε να λιποτακτήσουν προς τη θεραπεία, όπως ακριβώς ο πατέρας του (ο διάβολος) ώθησε τους πρωτοπλάστους στη γεύση του ξύλου. Εκείνοι όμως τότε επέτειναν ακόμη περισσότερο την ανδρεία τους, γνωρίζοντας ότι η καρτερία τότε ακριβώς παρέχει την απόδειξή της κατά τη δοκιμασία, όταν, παρότι η απόλαυση βρίσκεται μπροστά τους και στην εξουσία τους, απέχουν από αυτήν· πράγμα που σε παλαιότερα χρόνια έχει αποδειχθεί ότι έπραξε ο θεσπέσιος Δανιήλ. Διότι, μολονότι τον παρακαλούσαν να τρέφεται με άφθονα και εύγευστα φαγητά και ποτά, εκείνος, από μίσος και αποστροφή προς τα ειδωλόθυτα, αγάπησε τη σπερμοφαγία. Και νηστεύοντας άκμαζε, και ενώ απείχε από τα φαγητά, ήταν πιο ευτραφής από εκείνους που ζούσαν μέσα στην τρυφή· διότι αυτό αποτελεί εξαιρετικό δώρο του Θεού, το να χαρίζει στους πιστούς δούλους Του μέσα στις στερήσεις όσα ξεπερνούν κάθε προσδοκία.

Αυτοί όμως, θέλοντας να του αποδείξουν ότι δεν είναι τα επίγεια φαγητά αυτά που παρέχουν στους ανθρώπους ομορφιά και δύναμη, αλλά η χάρη του Θεού που δωρίζεται μέσω του Λόγου, του είπαν: «Δοκίμασε, λοιπόν, τους υπηρέτες σου για δέκα ημέρες και ας μας δώσουν όσπρια να φάμε και νερό να πιούμε, και ας εξεταστούν οι όψεις μας και οι όψεις των νεαρών που τρώνε από το τραπέζι του βασιλιά, και ανάλογα με ό,τι δεις, έτσι πράξε σε εμάς». Είδες την ακλόνητη πίστη των παιδιών και τον αμετάθετο φόβο του Θεού; Ζήτησαν χρονικό διάστημα δέκα ημερών, ώστε μέσα σε αυτό να αποδείξουν ότι δεν μπορούν οι άνθρωποι με κανέναν άλλον τρόπο να αποκτήσουν χάρη από τον Θεό, παρά μόνο εάν πιστεύουν στον Λόγο που κηρύττεται μέσω του Ιησού.

Και είπε ο Δανιήλ προς τον Αμελασάρ, τον οποίο ο αρχιευνούχος είχε ορίσει υπεύθυνο για τον Δανιήλ, τον Ανανία, τον Αζαρία και τον Μισαήλ: «Δοκίμασε, σε παρακαλώ, τους δούλους σου για δέκα ημέρες, και ας μας δώσουν από τους σπόρους της γης για να φάμε, και νερό για να πιούμε· και έπειτα ας εξεταστεί ενώπιόν σου η όψη μας, καθώς και η όψη των νεαρών που τρώνε από το τραπέζι του βασιλιά· και ανάλογα με αυτό που θα δεις, πράξε στους δούλους σου». Και εκείνος τον εισάκουσε και τους δοκίμασε για δέκα ημέρες. Και μετά το τέλος των δέκα ημερών η όψη τους φάνηκε καλύτερη, και οι ίδιοι ήταν πιο εύρωστοι στο σώμα από τους νεαρούς που έτρωγαν από το τραπέζι του βασιλιά. Πολλή είναι η παρρησία, μέγιστη η προθυμία, πολλή η σύνεση, μεγάλη η πίστη.

Το ότι βέβαια το κρέας και ο οίνος συνηθίζουν να τρέφουν περισσότερο από όλα τα άλλα, είναι σε όλους φανερό. Δες αμέσως από την αρχή τη χάρη που ανθίζει μέσα από την προαίρεση των νέων, [και] από τη χάρη του Θεού. Διότι η μεν προαίρεση προήλθε από το ότι δεν θέλησαν, η δε χάρις από το ότι μπόρεσαν. «Και ας εμφανιστούν», λέει, «ενώπιόν σου».

Διότι η νηστεία γνωρίζει και τον εαυτό της και τα αντίθετά της· η μέθη όμως, αγνοώντας τον εαυτό της, αγνοεί και τα αγαθά που προέρχονται από τη νηστεία. Για ποιον λόγο, πες μου, θανατώθηκαν οι γιοι του Ααρών, οι ιερείς; Όχι επειδή, ενώ ιερουργούσαν, γεύτηκαν κρασί; Ποιος ήταν ο νόμος των Ναζηραίων; Όχι το να απέχουν από το κρασί και από καθετί που προέρχεται από αυτό; Ο Δανιήλ και οι συνοδοί του έτρωγαν σπόρους, περιφρονώντας το τυραννικό τραπέζι του Ναβουχοδονόσορα. Νήστεψε τρεις εβδομάδες ο Δανιήλ, ο άνδρας των επιθυμιών· όταν απέσχε από τις επιθυμίες, δέχθηκε αυτή την ύψιστη προσηγορία. Δεν νήστεψε μία ιουδαϊκή ημέρα, ούτε πενιχρά, αλλά τρεις εβδομάδες, προτυπώνοντας έτσι και ο ίδιος την εκκλησιαστική οδό. «Άρτο επιθυμιών», λέει, «δεν έφαγα»· ενώ άλλοι πεινούν για επιθυμίες ανάλογα με την περίσταση· «Κρασί και κρέας δεν εισήλθαν στο στόμα μου», από τα οποία νηστεύει η Εκκλησία. Δες μέσα στην Παλαιά Διαθήκη τη χριστιανική πολιτεία. Διότι στους μεν ασθενείς υπάρχουν οι τύποι, ενώ στους προφήτες διακρίνονται ήδη τα ίχνη της αλήθειας. Η νηστεία ανακάλεσε την απόφαση του Θεού.